• No se han encontrado resultados

Dossier de prensa

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2022

Share "Dossier de prensa"

Copied!
102
0
0

Texto completo

(1)

Dossier de prensa

Facultade de Matemáticas

Curso 2019/2020

(2)

1

Estalmat-Galicia entrega este sábado as súas insignias de honra

Xornal da USC

Venres, 13 de setembro de 2019 Ligazón:

• Nova no Xornal da USC

Estalmat-Galicia entrega este sábado as súas insignias de honra

Estalmat-Galicia entrega este sábado as súas insignias de honra O acto terá lugar a partir das 13.15 horas na Aula Magna da Facultade de Matemáticas

O proxecto Estalmat-Galicia celebra este sábado, a partir das 13.15 horas, na Aula Magna da Facultade de Matemáticas da USC, o acto de entrega das insignias de honra do proxecto Estalmat-Galicia a distintas persoas que teñan contribuído de xeito relevante ao seu éxito dende a súa posta en marcha hai doce anos. A vicerreitora de Comunicación, Cultura e Servizos da Universidade de Santiago de Compostela, Mar Lorenzo Moledo, presidirá o acto que tamén contará coa presenza da conselleira de Educación, Universidades e Formación Profesional, Carmen Pomar Tojo; a decana da Facultade de Matemáticas, Elena Vázquez Cendón; e o director nacional de Estalmat-España, Amable Liñán; os cales recibirán a insignia de ouro do proxecto. O presidente de Estalmat-Galicia, Juan Viaño, será o encargado de conducir o acto da entrega.

(3)

2 Dende o ano 2007, o proxecto Estalmat-Galicia ten como obxectivo a captación e estímulo do talento matemático en estudantes galegos de entre 12 e 16 anos. Anualmente son seleccionados 25 estudantes que permanecen no proxecto durante 3 anos. Ao redor de 4000 alumnos teñen realizado a proba de selección, dos cales, 325 participaron nas actividades ofertadas coa colaboración de setenta profesores/as do ensino medio e universitario en máis de 600 sesións impartidas cada sábado na Facultade de Matemáticas.

Galardóns

Unha reunión de traballo que servirá para fomentar o intercambio de experiencias e cuxo programa pode consultarse nesta ligazón servirá de preámbulo á entrega dos galardóns. En primeiro lugar, recibirán as insignias os profesores promotores de Estalmat-Galicia e responsables da súa posta en marcha no curso 2007-08: Jesús Calvo Rovira, Mercedes Feijoo Díaz, María Jesús Pasarín Vázquez, Enrique de la Torre Fernández, Juan Manuel Viaño Rey, Victor Pollán Fernández, Covadonga Rodríguez-Moldes Rey e Marina Germiñas Miguéns.

A continuación, serán homenaxeados dezasete integrantes históricos do equipo docente, que levan dez anos ou máis impartindo actividades en Estalmat-Galicia: Gaspar Manuel Antelo Bernárdez, José María Barja Pérez, Pedro Pablo Campo Díaz, Sandra María Díaz Mouro, José Ángel Docobo Durántez, Teresa Fernández Blanco, Felipe Gago Couso, Ignacio García Jurado, Manuel Ladra González, Alicia Pedreira Mengotti, Rosana Rodríguez López, Julio Rodríguez Taboada, María Jesús Salinas Portugal, Gonzalo Temperán Becerra, Teresa Otero Suárez, María Elena Vázquez Abal e Ricardo Cao Abad.

A colaboración con Estalmat-Galicia por parte do Centro de Supercomputación de Galicia desde o curso 2008-09 será recoñecida coa Insignia de Honra a todo o persoal do CESGA personificado no seu director, Mauro Fernández da Bouza, e, individualmente, a Fernando Bouzas Sierra e ao anterior director, Javier García Tobío.

Estalmat-Galicia recoñece tamén coa súa insignia de Honra a colaboración e dedicación do persoal de administración e servizos da USC nas figuras de Ana María Paz Torres, Manuel Porto Canosa, María del Carmen Fernández Villamiel, Albina Blanco Castro, Carmen Trillo Sendón, Victoria Vidal Ferro, Manuel Seijas Rivas, Persoal da cafetería de Matemáticas e Santiago Alvite Fidalgo.

(4)

3

Portal Consellería de Educación da Xunta de Galicia

Sábado, 14 de setembro

Carmen Pomar loa o traballo de ESTALMAT- Galicia a prol do desenvolvemento do talento matemático entre o alumnado

A conselleira de Educación, Universidade e Formación Profesional recibiu hoxe unha das insignias de honra que outorga este organismo en recoñecemento do labor de institucións e profesorado a prol do estímulo matemático

A conselleira de Educación, Universidade e Formación Profesional, Carmen Pomar, recibiu hoxe a insignia de honra de ESTALMAT-Galicia, o proxecto para a detección e estímulo do talento precoz en Matemáticas, impulsado pola Asociación Galega de Profesores de Educación Matemática (AGAPEMA), da Facultade de Matemáticas da Universidade de Santiago de Compostela e da Facultad de Ciencias de la Educación da Universidade da Coruña. Ademais de agradecer esta distinción -que no apartado institucional tamén recibiu a vicerreitora de Comunicación, Cultura e Servizos da USC, Mar Lorenzo- Carmen Pomar subliñou que o programa de Estímulo do Talento Matemático de estudantes galegos, dirixido a rapazas e rapaces de entre 12 e 16 anos, “coincide co esforzo que a Consellería vén realizando na última década a prol do impulso das vocacións STEM entre o alumnado”.

A responsable do departamento de Educación da Xunta de Galicia defendeu a aposta pola excelencia educativa “a través dun sistema que recoñece a diferenza como virtude e a diversidade como capacidade”

e que “dea cabida a todos os talentos”.

Neste senso agradeceu o traballo que ESTALMAT realiza co alumnado dotado dunhas habilidades especiais para as matemáticas e que, de seguro, o seu talento no futuro contribuirá de xeito substancial ao progreso cultural, científico e tecnolóxico de Galicia

Ademais dos recoñecementos no apartado de autoridades á conselleira Carmen Pomar por parte da Xunta de Galicia e á vicerreitora da USC; ESTALMAT-Galicia outorgou outras 31 insignias de honra ao profesorado promotor do proxecto na CA, ao persoal colaborador do CESGA, ao persoal de administración e servizos e aos colaboradores especiais neste proxecto.

(5)

4

Distinciones de Estalmat

La Voz de Galicia

Sábado, 14 de setembro de 2019 Ligazón:

• Nova no xornal La Voz de Galicia

Distinciones de Estalmat

El proyecto presidido por Juan Viaño entregó sus insignias de honor a los que colaboraron con la iniciativa durante los últimos doce años

SANDRA ALONSO

En torno a cuarenta personas recibieron en la Facultade de Matemáticas las insignias de honor del proyecto Estalmat-Galicia por contribuir de manera relevante a su éxito desde la puesta en marcha hace 12 años. Fueron distinguidos desde los promotores hasta docentes o personal administrativo, así como el Centro de Supercomputación de Galicia. El acto contó con la presencia de la conselleira de Educación, Carmen Pomar; la decana de Matemáticas, Elena Vázquez Cendón; y el director de Estalmat-España, Amable Liñán, que también recibieron la insignia de honor.

(6)

5

'Estalmat-Galicia' premia a la conselleira de Educación con su insignia de oro

El Correo Gallego

Sábado, 14 de setembro de 2019 Ligazón:

• Nova no xornal El Correo Gallego

Estalmat-Galicia' premia a la conselleira de Educación con su insignia de oro

Es un proyecto de la USC para la detección y estímulo del talento precoz en Matemáticas.

La conselleira de Educación, Universidade e Formación Profesional, Carmen Pomar, ha recibido este sábado la insignia de oro de 'Estalmat-Galicia', el proyecto de Universidad de Santiago de Compostela (USC) para la detección y estímulo del talento precoz en Matemáticas.

Así lo ha manifestado la Xunta de Galicia en un comunicado de prensa al concretar que Pomar ha destacado que el programa de la USC "coincide con el esfuerzo que la Consellería ha realizado en la última década" a favor del impulso de las vocaciones STEM (ciencia, tecnología, ingeniería y matemáticas) entre el alumnado.

La responsable del departamento de Educación ha defendido durante el acto la apuesta por la excelencia educativa "a través de un sistema que reconoce la diferencia como virtud y la diversidad como capacidad".

Al tiempo que se ha premiado a Carmen Pomar, también se han repartido otras 31 distinciones al profesorado promotor del proyecto, al personal colaborador del CESGA, al personal de administración y servicios y a los colaboradores especiales en esta actividad.

Esta iniciativa está impulsada por la Asociación Galega de Profesores de Educación Matemática (AGAPEMA), por la Facultad de Matemáticas de Santiago de Compostela y por la Facultad de Ciencias de la Educación de la Universidad de A Coruña

.

(7)

6

...Cuando llegó el orbígrafo al Observatorio Astronómico Ramón María Aller de la USC

El Correo Gallego

Martes, 17 de setembro de 2019 Ligazón:

• Nova no xornal El Correo Gallego

...Cuando llegó el orbígrafo al Observatorio Astronómico Ramón María Aller de la USC

Ramón María Aller y su ayudante, Jesús Manuel Costa Seoane, en una imagen tomada en los años 50 - FOTO: ECG Durante los años cincuenta el Observatorio Astronómico Ramón María Aller, inaugurado en 1943, comenzó a trabajar con un aparato que sería decisivo para los cálculos de órbitas. Se trataba del orbígrafo, un instrumento diseñado por el profesor Enrique Vidal Abascal y construido en Suiza, cuya aplicación era el ajuste a la Ley de las Áreas de las coordenadas polares medidas de las estrellas dobles para el posterior cálculo de sus órbitas. En la foto que acompaña estas líneas, el entonces director del Observatorio, el matemático, científico y sacerdote Ramón María Aller posa junto a su ayudante de investigación, Jesús Manuel Costa Seoane. La utilización del orbígrafo coincidió con unos años de excelente ambiente académico en el centro, en el que se agruparon estudiosos tanto de Astronomía como de Matemáticas.

(8)

7

"Era el método que se usaba antes de los ordenadores"

El Correo Gallego

Martes, 17 de setembro de 2019 Ligazón:

• Nova no xornal El Correo Gallego

"Era el método que se usaba antes de los ordenadores"

José Ángel Docobo, catedratico de la USC

José Ángel Docobo, catedratico de la USC - FOTO: ECG

El actual director del Observatorio Astronómico, José Ángel Docobo, cuenta cómo el orbígrafo, que fue descrito por el profesor Vidal en dos publicaciones en la revista Urania en 1952 y 1957, "facilitó el cálculo de órbitas durante un buen tiempo". La posterior llegada de los ordenadores hizo viable la programación de métodos novedosos y muy versátiles, como el elaborado por el propio Docobo, con el cual se llevan calculadas en distintos países más de cuatrocientas órbitas. Años antes de existir los ordenadores, Docobo cuenta que su tío, Ángel Docobo Fernández, ya había publicado en 1946 una aportación en la que presentaba un método susceptible de ser mecanizado, y que permitía nuevos ajustes trabajando en coordenadas cartesianas.

(9)

8

Excelencia “made in Galicia”

Faro de Vigo

Domingo, 22 de setembro de 2019

(10)

9

Estalmat-Galicia recibe á súa XIII promoción

Xornal da USC

Sábado, 28 de setembro de 2019 Ligazón:

Nova no xornal da USC

Estalmat-Galicia recibe á súa XIII promoción

Este alumnado foi seleccionado logo de superar unha proba na que tomaron parte máis de catrocentos alumnos e alumnas de toda Galicia

Durante o curso os estudantes seguirán un programa especial de estímulo do talento matemático.

O proxecto Estalmat-Galicia, centrado no estímulo do talento matemático en rapaces e rapazas de 12 e 13 anos, botou a andar este sábado na Facultade de Matemáticas, co acto de benvida aos vinte e cinco mozos e mozas que integran a súa XIII promoción. Este alumnado foi seleccionado logo de superar unha proba na que tomaron parte máis de catrocentos alumnos e alumnas de toda Galicia.

O campamento celebrado na fin de semana, no Albergue de Ecoturismo Alvarella no Concello de Vilarmaior en A Coruña, supón unha toma de contacto entre o alumnado nun ambiente lúdico- matemático. Os mozos e mozas manipulan as cúpulas de Leonardo, participan nun concurso de fotografía matemática, traballan cos exemplares das unidades didácticas de ‘Domingo Fontán’ e ‘ María Wonenburger’ e realizan un paseo lóxico-matemático á Torre dos Andrade.

Durante o curso os estudantes seguirán un programa especial de estímulo do talento matemático baixo as directrices do proxecto Estalmat-España, que desde o ano 1998 ven implantándose en distintas comunidades como Madrid, Cataluña, Castela e León, Castela-A Mancha, Andalucía, Canarias, Valencia, Cantabria e Illas Baleares. Estas actividades terán lugar na Facultade de Matemáticas nas mañás de vinte

(11)

10 sábados de cada un dos dous vindeiros cursos académicos. Estalmat-Galicia mantén tamén o programa Estalmat PI, dirixido a manter o contacto un ano máis con actividades impartidas en doce sábados do curso. Trátase de detectar e prestar atención a nenos e nenas con talento que, en moitos casos, poden quedar desatendidos nos círculos normais do ensino e da familia. Nos seus doce anos de implantación, Estalmat-Galicia ten examinado a case 4000 estudantes con grande interese polas matemáticas e ten seleccionado a máis de trescentos “talentos matemáticos”, en palabras do seu presidente.

O acto de apertura do curso estivo presidido polo Vicerreitor de Investigación e Innovación, Vicente Pérez Muñuzuri, acompañado pola decana da Facultade de Matemáticas, Elena Vázquez Cendón, e polo presidente do proxecto Estalmat-Galicia e ex reitor da USC, Juan Viaño Rey. Xunto a eles, tomaron parte os representantes dos patrocinadores principais do proxecto, Juan Carlos Varela Vázquez, subdirector xeral de Ordenación e Innovación Educativa e Formación do Profesorado; e Pilar García Porto, deputada de Réxime Interior, Promoción do Territorio e Turismo da Deputación de Lugo. Completaron a mesa a profesora Mercedes Rodriguez Bruzos do IES Rosalía de Castro, en representación dos docentes que mobilizan e avalan aos estudantes que participan nas probas de selección.

(12)

11

ESTALMAT GALICIA, doce años dando alas al talento matemático

El Correo Gallego,

Domingo, 29 de setembro de 2019

(13)

12

(14)

13

Arranca el curso de la nueva hornada Estalmat, reúne el talento gallego en matemáticas

La Voz de Galicia

Luns, 30 de setembro de 2019

(15)

14

E

10 | GALICIA | Martes, 1 de octubre del 2019 | La Voz de Galicia

¿Por qué vamos mal en «mates»?

ENRIQUE DE LA TORRE PROF. DE DIDÁCTICA DE LAS MATEMÁTICAS, UDC

«Son esenciales para Demasiada

memorización, profesores poco formados y escasa motivación explican el bajo nivel español

SARA CARREIRA REDACCIÓN / LA VOZ

Matemáticas en el informe PISA Aumento del rendimiento con aumento de motivación Diferencia en la puntuación de matemáticas asociada con un incremento de una unidad en el índice de motivación instrumental

Cantabria Madrid País Vasco Resto Asturias La Rioja Extremadura Navarra España

nas de aprender multiplican los resultados porque la concentra- ción y el esfuerzo son mayores.

¿Tienen los niños españoles ga- nas de aprender matemáticas?

Según PISA 2012, pocas. Está por debajo de la media de la OCDE y de los 60 territorios analizados está cerca del puesto 50.º, eso sí, entre Alemania y Noruega. Pero mientras en el país escandinavo la motivación mejoró del 2003

ser un ciudadano informado»

nrique de la Torre, pro- fesor de Didáctica de la Matemática en Ciencias da Educación de la UDC y pre- sidente de la

asociación de profesores de la rama (Aga-

Andalucía al 2012 (cuando PISA centró sus pema), tiene

¿Por qué se nos dan mal las ma- temáticas? ¿Por qué tres de cada cuatro estudiantes de ESO tie- nen problemas con la asignatura?

Los estudios que hay ofrecen una explicación múltiple: los maes-

Baleares Cataluña Aragón C. y León Murcia Galicia

0 5 10 15 20

pruebas en las matemáticas), en España ha caído un poco.

Para quienes no disfruten es- tudiando matemáticas siempre queda el consuelo de hacerlo por- que les resultarán útiles para su

claro que «to- dos los alum- nos pueden ir bien en Mate- máticas».

—Dice el últi-

De la Torre.

tros reciben una escasa forma- ción en la materia, que los hace sentirse inseguros en la docen- cia, muy memorística; y los alum- nos tienen poca motivación pa- ra aprender.

¿Cómo se aprenden las

Porcentaje de estudiantes motivados

Están de acuerdo o muy de acuerdo con que merece la pena hacer un esfuerzo en la asignatura porque les ayudará en el trabajo que quieran hacer más adelante

69 % 70 71 72 73 74

España Galicia

Asturias Aragón Cantabria País Vasco

futuro laboral. A tres de cada cua- tro estudiantes de 15 años así se lo parece, aunque son unos pocos menos (60 %) los que las ven ne- cesarias para lo que quieren es- tudiar más adelante. Es lo que se llama motivación instrumental, que es diferente de la intrínse-

mo estudio que salimos de prima- ria sin saber bien matemáticas.

¿Se necesita un refuerzo?

—En primaria no depende solo de las horas de clase, que están bien, sino de la calidad de las clases. Cómo se maneja, qué se hace, qué visión tenemos: ¿es solo

matemáticas?

Es el primer peldaño para enten- der por qué en España las mate-

Murcia La Rioja Navarra

Cataluña C. y León Madrid

Andalucía Extremadura Baleares

ca. Como es lógico, un joven que cree que las matemáticas le ayu- darán en su carrera tiende a sa- car mejor nota que aquel que las

chapatoria lo que se propone?

—Los maestros dicen que du- rante la carrera recibieron poca formación en esta materia.

máticas son el ogro. Preguntados en el examen PISA los alumnos de 15 años sobre cómo aprendían la materia, y estableciendo cuatro niveles hacia la memorización, España está en la quinta posición de entre 64 territorios. Los países punteros en la materia están en- tre los veinte con menos práctica memorística. PISA concluye que la memorización es tan eficaz (no más) como otras didácticas pa- ra resolver problemas sencillos, pero si se trata de asuntos com- plejos, un alumno español tiene cuatro veces menos probabilida- des de éxito que los estudiantes de Shanghái o Hong Kong.

Diferencia de rendimiento entre alumnos y alumnas Puntos de diferencia en los resultados de PISA

LA VOZ

va a desterrar en el futuro inme- diato. España tampoco ocupa un puesto destacado, aunque mejo- ró entre el 2003 y el 2012.

Galicia es la cuarta comunidad autónoma por la cola en cuanto a motivación instrumental. No solo les importan poco para el futuro, sino que a los que sí les interesan no les supone una ventaja añadi- da: en general, por el incremen- to de una unidad en el índice de motivación instrumental la no- ta de matemáticas es de 20 pun- tos superior, y casi llega a 25 en Cantabria o Madrid; en cambio, Galicia es la peor comunidad de España en ese sentido y los alum-

—Hay que centrarse en la facul- tad, pero no solo. Los profesores necesitan incentivos una vez que empiezan a trabajar: menos horas de clase y más formación.

—¿Y la innovación en el aula?

—Se habla de las matemáticas manipulativas como de algo nuevo, pero ese material tiene 60 años, aunque antes lo usaban cuatro profesores en España. Sí es cierto que lleva al profesor a trabajar de manera más activa.

—Algunos profesores tiran la toalla porque piensan que tras ella se vuelve a lo memorístico y lo aprendido no sirve para nada.

—Confiamos en que algo germi- res (el 40 % de un entorno infe- enseñar de otra manera porque nos solo aumentan 15 puntos en ne. No hay estudios sobre esto,

¿Saben de matemáticas los maestros?

rior al de la población española adulta en el 2008); sus notas du- rante la secundaria (la mitad se

realmente no dominan la mate- la nota por cada unidad extra de ria, no es de extrañar que la an- motivación instrumental.

siedad sea una sensación habi-

pero existe esa preocupación. Yo creo que algo les queda.

—Agapema hace ferias, el re- En el 2012 se publicó TEDS-M

(Teacher Education and Develop- ment Study in Mathematics), de la IEA (International Association for the Evaluation of Educational Achievement), un estudio en el que España participó con 48 fa- cultades y 1.093 estudiantes de Magisterio (que era diplomatura cuando se hizo el trabajo de cam- po), y los resultados se compa- raron con otros 16 países. Cuan- do se les hizo una prueba de co- nocimientos, España se quedó en 479 puntos, frente a los 511 de Alemania, 522 de Noruega o 590 de Singapur.

En este contexto, España es-

taba en el límite inferior de los

países con resultados medios. considera que estaban en la me- dia, cuando en otros países per- tenecen al grupo de cabeza); su opinión sobre la naturaleza de las matemáticas (los que dicen que son procedimientos creativos pa- ra resolver problemas reales o los que las consideran un conjunto de reglas fijas); y su propia mo- tivación (aquellos a los que les interesan y les llenan o quienes optan por la carrera por otra ra- zón). Montalvo concluía que «si todas las variables fueran positi- vas, en primaria los alumnos ten- drían un 12 % más de nota». An- te los datos, Montalvo apuntaba que hay que introducir la varia-

ble de la experiencia y la forma-

ción continua para encontrar su tual en las aulas españolas. Se- gún PISA, a menor nota media más ansiedad. España está en la media de la OCDE: el 60 % se in- quietan pensando que tendrán dificultades en clase; el 33 % te- men hacer los deberes de mate- máticas; y casi tantos, el 30 %, di- jeron sentirse incapaces de resol- ver un problema.

Los investigadores de PISA han comprobado que los alum- nos que recibían apoyo de sus profesores presentaban menor ansiedad. ¿Y cómo lo hacen? Di- ciéndoles con frecuencia lo bien que se les dan las matemáticas, señalando sus puntos fuertes y Cataluña

Resto La Rioja C. y León Aragón España Andalucía Cantabria Madrid País Vasco Murcia Extremadura Asturias Baleares Navarra Galicia

22,2 20,5 18,6 18,3 16,8 16,5 16,4 15,4 15,2 14,0 13,5 9,7 8,6 7,6 6,3 1,7

Fuente: Instituto Nacional de Evaluación Educativa

(16)

15

Catro investigadores da USC, premiados coas Medallas de Investigación da Real Academia Galega das Ciencias

Xornal da USC

Luns, 7 de outubro de 2019

A primeira edición destes galardóns recoñece as figuras de Carlos Diéguez González, Alfredo Bermúdez de Castro, María Teresa Moreira e José Luis Mascareñas

De arriba a abaixo e de esquerda a dereita, os premiados Diéguez, Mascareñas, Bermúdez e Moreira

Catro investigadores da USC reciben este martes as Medallas de Investigación da Real Academia Galega de Ciencias (RAGC), distinción que recoñece na súa primeira edición a traxectoria consolidada do director do Centro Singular de Investigación en Medicina Molecular e Enfermidades Crónicas (CiMUS) e catedrático de Fisioloxía, Carlos Diéguez González; o catedrático de Matemática Aplicada, Alfredo Bermúdez de Castro; a catedrática de Enxeñería Química, María Teresa Moreira; e o director científico do Centro Singular de Investigación en Química Biolóxica e Materiais Moleculares (CiQUS) e catedrático de Química Orgánica, José Luis Mascareñas.

A entrega das medallas realízase no acto académico de celebración do Día da Ciencia en Galicia, ás 12.00 horas, no Colexio de Fonseca, no que tamén se homenaxea a figura de Tomás Batuecas, referente

(17)

16 internacional na determinación dos pesos atómicos dos elementos químicos, e se leva a cabo a entrega dos Premios de Investigación Ernesto Viéitez. As Medallas de Investigación da RAGC distinguen a científicos e científicas de prestixio que desenvolvesen a maior parte da súa carreira investigadora en Galicia en cada unha das súas cinco seccións.

A medalla Ánxeles Alvariño, da sección de Bioloxía e Ciencias da Saúde, correspóndelle a Carlos Diéguez González (San Xoán de Río, 1955), director do Centro Singular de Investigación en Medicina Molecular e Enfermidades Crónicas (CiMUS). O catedrático de Fisioloxía da USC, con máis de 35 anos de carreira investigadora, é un referente a nivel mundial no campo da neuroendocrinoloxía. Os seus máis de 580 artigos científicos foron publicados en revistas de gran prestixio como Nature ou The Lancet e ten dirixido máis de 40 proxectos de investigación. Entre os galardóns que recibiu figuran a medalla de ouro da Sociedade Española de Endocrinoloxía e Nutrición e o Premio Geoffrey Harris da Sociedade Europea de Endocrinoloxía.

Alfredo Bermúdez de Castro (A Coruña, 1950) recibe a medalla Enrique Vidal Abascal, correspondente á sección de Matemáticas, Física e Ciencias da Computación. O catedrático de Matemática Aplicada da USC está recoñecido pola comunidade científica internacional como figura clave no desenvolvemento da súa disciplina en España. Bermúdez de Castro tivo un papel pioneiro no establecemento de pontes entre a matemática e a industria, ata o punto de que os seus traballos facilitaron melloras esenciais no proceso produtivo de numerosas empresas con gran peso na economía galega e española, en áreas tan diversas como a metalurxia, o medio ambiente ou as finanzas, entre outros.

A catedrática de Enxeñería Química da USC María Teresa Moreira (Mugardos, 1969) foi a elixida pola sección de Ciencias Técnicas para recibir a medalla Isidro Parga Pondal. Está especializada en enxeñería bioquímica e en xestión do ciclo de vida, ámbitos nos que ten publicado máis de 300 artigos científicos.

Ademais, ten unha dilatada experiencia en transferencia de resultados de investigación –acreditada polas sete patentes que xa ten rexistradas– a sectores produtivos como o pesqueiro, o agroalimentario, o da industria forestal, o do transporte sustentable e o da bioenerxía e biocombustibles.

O director científico do Centro Singular de Investigación en Química Biolóxica e Materiais Moleculares (CiQUS), José Luis Mascareñas (Allariz, 1961), recibe este martes a medalla Antonio Casares Rodríguez, da sección de Química e Xeoloxía. Mascareñas, catedrático de Química Orgánica da USC, é considerado un dos responsables da introdución en España da química biolóxica. Foi merecedor dunha Advanced Grant, a axuda de investigación máis prestixiosa do Consello Europeo de Investigación (ERC). Conta tamén coa Medalla de Ouro da Real Sociedade Española de Química, institución que lle encomendou a fundación do Grupo Especializado de Química Biolóxica.

A celebración da ciencia

A entrega das medallas, na que tamén se recoñece a figura de Xavier Labandeira Villot, catedrático de Economía da Uvigo; forma parte da celebración do Día da Ciencia en Galicia, que a RAGC promove para poñer en valor a traxectoria dos científicos que historicamente e na actualidade contribúen de forma significativa ao avance do coñecemento e á súa aplicación á mellora da calidade de vida das persoas e ao progreso económico de Galicia.

No acto académico deste martes homenaxéase a figura de Tomás Batuecas, o primeiro catedrático de Química Física en España, habilitada na USC en 1932. Coincidindo co 150 aniversario da creación da táboa periódica, a RAGC recupera e difunde a figura deste referente internacional na determinación dos pesos atómicos dos elementos químicos. No acto, entréganse asemade os Premios de Investigación Ernesto Viéitez a un equipo liderado polo Grupo de Agronomía do Campus de Lugo da USC e ao investigador do CiMUS Juan Cuñarro.

(18)

17

O Observatorio Ramón María Aller desenvolve en outubro o Mes da Astronomía

Xornal da USC

Luns, 7 de outubro de 2019

Inclúe tres obradoiros organizados por idades para nenos e nenas de 4 a 14 anos na Biblioteca Ánxel Casal

O Observatorio Ramón María Aller da USC desenvolverán ao longo de outubro na Biblioteca Pública de Santiago Ánxel Casal o Mes da Astronomía, iniciativa incluída no marco do proxecto ‘O Camiño das estrelas. As estrelas do Camiño’ dentro da programación de O Teu Xacobeo co patrocinio da Xunta.

O programa de actividades arrancará este mesmo luns 7 coa celebración dun obradoiro infantil, de 19.00 a 20.00 horas, dirixido a nenos e nenas de 11 a 14 anos. Deseguido está previsto unha sesión de observación do ceo nocturno con telescopio que comezará ás 20.15 horas cunha breve explicación previa sobre o que o contido da xornada. Ambas actividades precisan de inscrición, proceso que se pode formalizar pola web do centro.

O luns 21 celebrarase un novo obradoiro infantil dirixido a nenos e nenos de 7 a 10 anos e para o que Óptica Val agasallará cun planisferio celeste a cada asistente. Celebrarase de 18.30 a 19.30 horas e igualmente é require de inscrición previa. O programa de actividades completarase cun último obradoiro para cativos e cativas de 4 a 6 anos e coa mostra bibliográfica ‘Mes da Astronomía’ que amosa os fondos que posúe a biblioteca sobre esta materia para os máis pequenos.

(19)

18

La historia de las matemáticas

La Voz de Galicia Martes, 8 de outubro Ligazón:

• Nova no xornal La Voz de Galicia

La historia de las matemáticas

Nicanor Alonso y Miguel Mirás presentaron ayer su libro en Santiago PACO RODRÍGUEZ

De los glifos de los jeroglíficos egipcios hasta la sofisticada notación actual. Los profesores Nicanor Alonso y Miguel Mirás recorren la historia de las matemáticas con un lenguaje accesible a todos los públicos en el libro Mate-glifos. Orixe e evolución dos símbolos en matemáticas (Xerais) que ayer presentaron en Santiago.

(20)

19

(21)

20

"La gente no tiene la percepción de que las matemáticas están en todo"

La Opinión de A Coruña

Mércores, 9 de outubro de 2019 Ligazón:

• Nova no xornal La Opinión de A Coruña

"La gente no tiene la percepción de que las matemáticas están en todo"

"A nivel español, somos el referente en materia de matemática industrial"

Alfredo Bermúdez de Castro | Catedrático de Matemática AplicadaMarta Otero

El profesor e investigador ha sido premiado con una de las medallas que la Real Academia Galega de Ciencias concede cada año a una serie de científicos como reconocimiento a su trayectoria. El coruñés Alfredo Bermúdez de Castro, ha sido galardonado con la medalla Enrique Vidal Abascal en la sección de Matemáticas, Física y Ciencias de la Computación.

(22)

21

¿En qué consiste la ingeniería matemática?

Nosotros nos dedicamos a la simulación con modelos matemáticos. En la industria, los procesos industriales presentan diversos fenómenos físicos y químicos, cuyo comportamiento obedece a leyes matemáticas, que están en la física y química pero que se expresan mediante ecuaciones. Si estas ecuaciones se resuelven utilizando algoritmos con ayuda de un ordenador, lo que tenemos es la simulación del proceso real, una representación virtual del proceso industrial. Se puede hacer la optimización del proceso: en lugar de hacer experimentos costosos, se hacen de forma virtual. Estas técnicas se pueden utilizar para el ahorro energético, que es algo que está a la orden del día.

Nos permite anticiparnos a lo que va a ocurrir.

Algo así, también en el ámbito del diseño industrial es muy importante, tanto a nivel de producto como a nivel de proceso.

Las matemáticas tienen su aplicación incluso en el terreno de la medicina, ¿no es así?

Sí, por supuesto. Es el caso de la medicina personalizada. Por ejemplo, las válvulas aórticas, que están investigando ahora en el hospital de Vigo. Estos dispositivos se pueden implantar a corazón abierto, pero también a través de un catéter, lo que evitaría incisiones. La geometría de estas válvulas depende de cómo es el corazón del paciente. Lo ideal sería que uno pueda hacer una reproducción de cada corazón concreto en el ordenador, y después, ver mediante modelos matemáticos le funcionamiento de ese corazón y cómo habría que poner estas válvulas. Es una medicina muy focalizada en cada paciente concreto. Tanto en la construcción de las imágenes médicas como en el estudio de la operación hay modelos matemáticos.

¿Cuál es la principal aportación por la que cree que se le ha distinguido con esta medalla?

Me gustaría aclarar que un premio de estos, aunque lo reciba una persona, se le da al grupo de investigación. Tengo la suerte de trabajar con un equipo con mucha vocación, trabajadores e inteligentes.

Nuestro grupo ha sido pionero en España en la transferencia del conocimiento matemático a la industria.

Hemos contactado con las empresas, entendido sus problemas y hecho proyectos para resolverlos.

Llevamos haciéndolo desde los años 80, y en eso nos distinguimos. A nivel español somos el referente de la matemática industrial, algo que estos últimos años está teniendo su reconocimiento en Europa. Hace unos meses, se celebró en Valencia el congreso más grande de matemáticas que existe, y el único conferenciante invitado español fui yo.

(23)

22

¿Cuáles son las principales líneas de investigación en esta materia?

Movilización, simulación y optimización son las palabras clave. En este congreso hubo otras comunicaciones relacionadas con el Big Data, son técnicas que tienen mucho interés en el ámbito de la matemática industrial.

Las matemáticas están en todo. ¿Cree que esto se percibe así socialmente?

No, y creo que es un problema, aunque estos últimos años hay mucha más presencia de las matemáticas en los medios, alguna vez he visto en los telediarios noticias de cierta duración sobre el tema. En general la sociedad no tiene la percepción de lo importantes que son las matemáticas, y sobre todo del hecho de que están en todo. Desde las máquinas con las que los oftalmólogos operan la miopía, hasta los mapas del tiempo del telediario. En la historia de la ciencia en España, hasta bien entrado el siglo XX no ha habido una presencia española en el mundo de la ciencia. Hemos empezado más tarde, pero ya tenemos ciertos indicadores de presencia en publicaciones internacionales. El problema también está en que las matemáticas son difíciles de divulgar. Quizá el terreno de la matemática aplicada no tanto, pero las matemáticas más alejadas de la realidad cuesta más divulgarlas.

¿Cree que debería enseñarse matemáticas de una forma diferente para hacerlas atractivas?

Ahora hay algo más de interés. Ahora entra gente a la Facultad con una nota de corte muy buena, rozando el once. La enseñanza ha ido mejorando, pero en tiempos pasados no se hizo de la mejor manera. Las matemáticas son, en esencia, una materia abstracta, árida, difícil. Para los estudiantes es una disciplina que cuesta. Es importante que haya profesores que utilicen métodos como acertijos matemáticos, que haga el tema más atractivo.

(24)

23 16 | GALICIA | Martes, 15 de octubre del 2019 | La Voz de Galicia

Matemáticas: más vale calidad que cantidad

Didáctica, formación ENSEÑANZA OBLIGATORIA Resultados en matemáticas 2012, y los alumnos de 15 años del

de docentes y Relación entre el % de PIB destinado a educación y la nota Nota

2012 pasaron 13 minutos más en Matemáticas que sus predeceso-

recursos materiales son factores tan importantes como las horas de clase

País Horas de Matemáticas

en primaria y ESO

Francia 1.584

Luxemburgo 1.508

Dinamarca 1.500

Eslovenia 1.408

en PISA

520 Estonia Dinamarca

Irlanda 500

486

res del año 2003; y eso de media, porque en España, por ejemplo, se amplió el horario en 30 minu- tos. Cuando se realizó el informe del 2012, un estudiante medio de Occidente estaba a los 15 años 3

España 1.400

SARA CARREIRA Portugal 1.365

REDACCIÓN / LA VOZ Alemania 1.280

Rumanía 1.270

480 460

España horas y 38 minutos a la semana

en clase de Matemáticas (3 mi- nutos más que en Lengua y 18 más que en Ciencias).

Galicia no está bien en matemá- ticas. Los alumnos de cuarto de ESO ofrecen una imagen bastante mediocre en el examen PISA. En

Irlanda 1.205

Noruega 1.201

Islandia 1.133

Suecia 1.125

440 Rumanía

3 4 % de PIB

5 6 7 8

Con bajo rendimiento, sí Los datos de PISA [ver gráfico]

indican que un mayor tiempo de las cuatro ediciones de la prueba

en las que ha participado la co- munidad de forma diferenciada, entre el 2006 y el 2015, las cosas no han mejorado (494-489-489- 494 puntos), y eso a pesar de que en medio se aumentaron las ho- ras de la materia, que son cinco semanales en cuatro de los seis años de primaria. Galicia es la quinta comunidad española con más horas en esta etapa, pero la octava en resultados dentro del ránking español, que con respec- to a la OCDE tampoco son bue- nos. La nota gallega es sorpren- dente, porque en ciencias es la tercera comunidad mejor situa- da, y en lectura, la cuarta.

Eslovaquia 978

Hungría 950

Estonia 945

Grecia 938

Austria 930

Finlandia 913

Croacia 840

Italia 646

Polonia 616

ble que Polonia en la enseñanza obligatoria (que en este país es de un año menos), pero mal situada en rendimiento, con 486 puntos.

Galicia y España hacen bue- na la máxima del mundo del lu- jo: mejor calidad que cantidad.

Como explica el presidente de la asociación gallega de docen-

Número de horas en primaria de Matemáticas y nota en PISA Horas en la etapa Nota en PISA

LA VOZ

instrucción solo favorece la nota en los países cuyo rendimiento está por debajo de la media. Lo que sí funciona, aunque solo se ha visto en quince países, es que los centros que dedican más ho- ras a las Matemáticas tienen me- jores notas medias que otros, al margen de la situación socioeco- nómica del alumnado.

¿Qué se debe priorizar en Ma- temáticas? Sin duda, el tipo de enseñanza: profesores bien for- mados, bien valorados por el sis- tema y que crean que sus alum- nos pueden ser buenos en la asig- natura. Ni siquiera importa de- masiado el dinero en bruto que se destina a la educación, aunque Lo mismo le pasa al conjunto

de España: por horas de Mate- máticas está en el grupo de ca- beza de Europa, con más del do-

tes en la materia (Agapema), En- rique de la Torre, «en primaria no depende solo de las horas de clase, que están bien, sino de la

calidad de esas clases». Pero los Gobiernos consideran la canti- dad un valor de más importan- cia de la que marcan los estu-

dios (aunque sin duda la tiene).

En general, todos los países de la OCDE ampliaron las horas de la asignatura entre los años 2003 y

siempre que se supere el 5 % del PIB, algo que, por ejemplo, Es- paña está todavía lejos de conse- guir, ya que solo invierte un 4,2 %.

El truco de una profesora de primaria: «Nunca pongo cuentas sin letra»

La didáctica es la clave del apren- dizaje de las matemáticas, una de las materias más sensibles a la capacidad comunicativa del pro- fesor. «Yo nunca pongo cuentas sin letra». Es la manera sencilla con la que Alicia Vázquez resu- me su trabajo en el aula. Desde el CEIP Barrié de la Maza (Sada), esta profesora «de niños peque- ños» centra sus esfuerzos en dos bases: cálculo mental y trabajar a partir de problemas, que además los niños dibujan para «ver las matemáticas». Lo mismo pien- sa Jennifer Otero, joven maes-

tra de primaria en el CEIP Ma- Otero en primaria y Cendán en secundaria emocionan a sus alumnos con las «mates». X. CARLOS GIL, C. DELGADO

buscar formación extra», añade.

Con el fin de atraer a los niños más movidos del aula, Jennifer Otero defiende el uso del cuerpo como vehículo para aprender: «Si tengo 16 alumnos en clase, les di- go que se agrupen de 4 en 4, por ejemplo» y eso les permite darse un respiro. «Tenemos muchísi- mo material que vamos hacien- do —explica Otero— y que nos intercambiamos». Reconoce que fue su falta de amor a las mate- máticas lo que la llevó a buscar una solución: «No quería que mis alumnos las odiasen como yo».

¿Y qué piensan las familias nuel Rodríguez Sinde (A Guar-

da): «Quiero que vivan y mani- pulen las matemáticas y, si eso, al final las pasamos a la libreta».

O Sofía Cendán Castillo, que con 25 años ha conseguido que los alumnos de ESO del IES As Ma- riñas (Betanzos) pregunten ex-

pectantes a qué hora tienen clase.

Cada una en su estilo, estas tres profesoras mantienen una mis- ma filosofía: todo el mundo pue- de aprender matemáticas si le encuentran aplicación en la vi- da diaria. Cendán, como profe- sora de secundaria, intercala los

juegos y materiales alternativos

con las clases más tradicionales. ¿Ejemplos? Aprenden los porcen- tajes con un mercadillo, la tri- gonometría con la búsqueda de ángulos por el patio, el cálculo mental lo trabajan con un bin- go de operaciones y la estadísti- ca a través de la Liga de fútbol.

«El cien por cien de la clase llega

—recalca—. El factor sorpresa es muy bueno para los adolescentes, y una vez que empiezan ningu- no quiere quedarse descolgado».

Todo el alumnado vale Esa idea de que todos los estu- diantes participen y aprendan

1.050 Madrid

1.045 Navarra

1.015 Canarias

997 C. y León

980 Galicia

945 Extremadura

892 Aragón

892 Asturias

840 La Rioja

840 Cataluña

840 Cantabria

840 Murcia

840 Andalucía

700 Baleares 665 País Vasco

Navarra C. y León La Rioja Madrid Aragón Cataluña Cantabria Galicia País Vasco Asturias Baleares Extremadura Murcia Andalucía Canarias

518 506 505 503 500 500 495 494 492 491 476 473 470 465 452

4,22

(25)

24

A USC, sede da I Olimpíada Científica Xuvenil Española

Xornal da USC

Mércores, 16 de outubro de 2019 Ligazón:

• Nova no xornal da USC

A USC, sede da I Olimpíada Científica Xuvenil Española

Os equipos gañadores da fase autonómica danse cita dende este mércores 16 en Santiago de Compostela na fase estatal do certame

Facultade de Matemáticas da USC. Imaxe de arquivo. Foto: Santi Alvite

A USC acolle dende este mércores 16 de outubro e ata o vindeiro sábado 19, a fase estatal da I Olimpíada Científica Xuvenil Española, certame destinado a fomentar e definir vocacións científicas. Esta é a terceira vez, en máis de medio século de historia das olimpíadas científicas en España, en que a capital galega acolle a final estatal dun destes eventos, tratándose da edición inaugural desta Olimpíada Científica Xuvenil.

Durante catro xornadas, os participantes poñerán a proba os seus coñecementos de matemáticas, bioloxía, física, química e ciencias da Terra nunha serie de exames que incluirán problemas, cuestións teóricas e probas experimentais. O certame comezará este mércores na Facultade de Matemáticas, a partir das 15.00 horas.

Ademais de Matemáticas, as Facultades de Bioloxía e Física, o Museo de Historia Natural, así como os centros singulares da USC en Investigación en Tecnoloxías Intelixentes (CiTIUS) e en Medicina Molecular (CiMUS) acollerán as distintas actividades que integran o programa do certame e no que se enmarcan

(26)

25 conferencias dos profesores Gonzalo Álvarez, Alberto Bugarín, José Ramón Leis, Ángel Carracedo e María José Alonso.

Éxito de participación

O acto de clausura e entrega de premios celebrarase no Salón Nobre do Colexio de Fonseca o vindeiro sábado 19 de outubro. A primeira edición desta olimpíada científica, dirixida a alumnado da ESO, contou coa participación na súa fase autonómica de case un milleiro de estudantes de ata 15 anos, repartidos por todo o territorio español. En Galicia, houbo máis dun cento de participantes, procedentes de centros das catro provincias galegas.

Detrás da Olimpíada atópase QuinteScience, a asociación de antigos participantes nas olimpíadas científicas preexistentes. O grupo de mozos que a compón leva case unha década organizando eventos para a promoción do papel da ciencia na sociedade, tanto desde a perspectiva da divulgación como da educación.

Este novo proxecto inspírase na Olimpíada Científica Xuvenil Internacional, a cal conta cunha traxectoria integrada por quince edicións e, porén, aínda non fora implantada en España. Esta olimpíada destaca principalmente pola xuventude do seu público e o seu carácter interdisciplinario. Ademais, tal e como afirman dende a organización, outorga grande importancia ao traballo en equipo e ás habilidades dedutivas dos participantes.

(27)

26

Arranca hoy la Olimpiada Matemática Galega 2020 en la USC

El Correo Gallego

Mércores, 16 de outubro de 2019 Ligazón:

Nova no xornal El Correo Gallego

Arranca hoy la Olimpiada Matemática Galega 2020 en la USC

SANTIAGO Un total de 101 un jóvenes, se darán cita hoy en la Facultad de Matemáticas para celebrar la Olimpiada Matemática Galega.

Serán 35 chicas por 66 chicos, pertenecientes a las cuatro provincias gallegas y representarán a 77 centros públicos y a 24 privados.

Se trata de una competición en la que se seleccionarán a los tres miembros que formarán el equipo olímpico que representará a Galicia en al fase estatal del certamen, que se celebrará en Almería entre los próximos días 19 y el 22 de marzo.

Tras el acto de recepción de los participantes, en el que tomará parte la decana de la facultad compostelana, Elena Vázquez Cendón, dará comienzo la primera sesión, en la que, a lo largo de tres horas y media, los alumnos intentarán resolver tres problemas. La segunda sesión comenzará a las 16:00 horas y responderá a la misma dinámica.

El Aula Magna del centro, acogerá el acto de entrega de premios, a partir de las 20:00 horas. La vicerrectora de Comunicación, Cultura y Servicios de la USC, Mar Lorenzo Moledo, acompañará a la decana del centro y al delegado para Galicia de la Comisión de Olimpiadas de la Real Sociedad Matemática Española, el profesor Felipe Gago Couso.

Esta olimpiada es para alumnos de bachiller y en ella se elegirán a lostres representantes de Galicia en la LVI Olimpiada Matemática Española.

(28)

27

Alumnos de toda España celebraron la final de la I Olimpiada Científica Juvenil

El Correo Gallego

Domingo, 20 de outubro de 2019 Ligazón:

• Nova no xornal El Correo Gallego

Alumnos de toda España celebraron la final de la I Olimpiada Científica Juvenil

Carmen Pomar destacó la creatividad, conocimiento y voluntad de superación de los 27 participantes

La conselleira de Educación, Universidade e Formación Profesional, Carmen Pomar, destacó ayer la importancia de promocionar la vocación científica entre los más jovenes, "prioritario para conseguir una sociedad más libre y preparada", aseguró.

La titular del departamento de la Xunta participó en la entrega de premios de la I Olimpiada Científica Juvenil Española, cuya final se celebró en Santiago y en la que participaron 27 alumnos de toda España, 3 de ellos gallegos, del IES Plurilingüe Rosalía de Castro compostelano.

(29)

28 Pomar puso de manifiesto el compromiso y madurez de los jóvenes que deciden presentarse a este tipo de certámenes. "Estando aquí ya habéis demostrado mucho, no solo un elevado conocimiento científico sino también habilidades deductivas, pensamiento creativo, capacidad para el trabajo en equipo y voluntad de superación". Esta Olimpiada se caracteriza por su carácter interdisciplinar y por darle más importancia a estas competencias.

En este sentido, recordó la apuesta gallega por el uso de la tecnología en las aulas desde Infantil, así como para fomentar las vocaciones científicas a través de iniciativas como la introducción de Robótica en Primaria y, ya en etapas más avanzadas, los Clubs de Ciencias, la Semana STEM, los Espazos Maker o el STEMBach, entre otros.

La responsable de la educación en la comunidad autónoma aseguró que todas estas iniciativas tienen como fin favorecer la mentalidad científica, rigurosa, ordenada y crítica, "clave para avanzar en una sociedad más justa, participativa y libre". Después de felicitar a todos los participantes por su esfuerzo, agradeció a los docentes que los acompañaban y a todos aquellos que con su implicación hicieron posible la celebración del certamen.

Durante cuatro jornadas los participantes en la competición pusieron a prueba sus conocimientos de matemáticas, biología, física, química y ciencias de la Tierra en una serie de exámenes que incluían problemas, cuestiones teóricas y pruebas experimentales. Además, pudieron visitar el Centro de Investigación en Tecnoloxías Intelixentes, el Museo de Historia Natural y el Centro de Investigación en Medicina Molecular.

(30)

29

Insignia Fonseca para 73 trabajadores de la Universidade

La Voz de Galicia

Sábado, 26 de outubro de 2019 Ligazón:

• Nova no xornal La Voz de Galicia

Insignia Fonseca para 73 trabajadores de la Universidade

La USC impuso ayer su insignia Fonseca a 73 integrantes de su cuadro de personal que llevan más de treinta años de trabajo. En esta ocasión fueron 35 mujeres y 38 hombres, en su mayoría del colectivo de Persoal Docente e Investigador (47). El rector, Antonio López, dijo que es «un recoñecemento mirando cara atrás e un estímulo para avanzar cara o futuro».

(31)

30

O reitor impúxolle a Insignia Fonseca a 73 integrantes dos cadros de persoal docente e de administración

Xornal da USC,

Luns, 28 de outubro de 2019 Ligazón:

• Nova no xornal na USC

O reitor impúxolle a Insignia Fonseca a 73 integrantes dos cadros de persoal docente e de administración

Esta insignia distingue a traballadores e traballadoras con máis de trinta anos de dedicación á USC

Foto: Santi Alvite

O reitor xunto coas persoas que acudiron a recoller a Insignia no acto do Colexio de Fonseca.

Setenta e tres integrantes do cadro de persoal da USC recibiron este venres 25 a Insignia Fonseca, distinción coa que a USC honra anualmente a traballadoras e traballadores que levan prestando servizos á institución docente durante máis de trinta anos. Neste ocasión, foille outorgado este recoñecemento a 35 mulleres e 38 homes, maioritariamente do colectivo do Persoal Docente e Investigador (47) e pertencentes aos campus de Santiago (57) e Lugo (16). Nesta edición concedéuselle a Insignia a título póstumo ao profesor Ignacio Zarra Cameselle.

(32)

31 O acto protocolario de imposición presidiuno o reitor Antonio López Díaz no Colexio de Fonseca, e contou tamén coa participación da presidenta do Consello Social, Cecilia Sierra Rey; dos vicerreitores de Profesorado e de Coordinación do Campus de Lugo, Ernesto González Seoane e Montserrat Valcárcel Armesto; e do xerente, Javier Ferreira Fernández. “Queremos que sexa un recoñecemento mirando cara atrás e un estímulo para avanzar cara o futuro” afirmou o reitor respecto da natureza desta distinción.

Estas tres décadas de dedicación á institución son a expresión dun patrimonio de “experiencia e sabedoría” do que a USC precisa“conxugado con sabia nova” para afrontar o futuro.

Antonio López destacou igualmente que o conxunto de docentes e persoal de administración recoñecido coa Insignia Fonseca son testemuña “de trinta anos moi especiais polos cambios operados na universidade nese tempo”, cambios moito máis profundos mesmo que nos séculos anteriores. “Esta universidade segue sendo unha peza especial do desenvolvemento da nosa sociedade e, ao mesmo tempo, as persoas que a conformamos, somos peza esencial desta universidade”.

Na cerimonia, interviñeron ademais Eduarda González Ferreiro en representación do Persoal de Administración e Servizos e Florentina Mª Josefina Hernández Nistal e Lourenzo Fernández Prieto en nome do profesorado. Mentres Eduarda González identificou a Insignia recibida como un “vínculo para sempre coa Universidade de Santiago” á que “temos dedicado, esforzo, entusiasmo e lealdade”, Josefina Fernández formulou unha reflexión crítica sobre a evolución da universidade nas últimas décadas e os seus retos ao longo deste tempo. Pola súa banda, Lourenzo Fernández reivindicou que “ de nada serve o pasado sen o futuro” e, neste senso, "temos a obriga de traballar para garantilo”. Lembrando que “somos a universidade máis vella de idade media” apelou á necesidade de impulsar un cambio xeracional nos planos da docencia, a investigación e a xestión.

(33)

32

O luns 11 producirase un dos poucos Tránsitos de Mercurio do século

Xornal da USC

Venres, 8 de novembro Ligazón:

• Nova no xornal da USC

O luns 11 producirase un dos poucos Tránsitos de Mercurio do século

Este é un fenómeno que unicamente se produce arredor de en trece ocasións cada cen anos

Imaxe captada o ano 2016 do Tránsito de Mercurio por diante do disco solar. Foto: OARMA

A do vindeiro luns 11 será unha das poucas oportunidades de presenciar o Tránsito de Mercurio por diante do disco solar neste século, xa que este fenómeno astronómico non volverá acontecer ata o ano 2032.

Como explica o director do Observatorio Astronómico Ramón María Aller da USC, José Ángel Docobo, estes tránsitos teñen lugar a intervalos de 3.5, 7, 9.5, 10 e 13 anos, de tal xeito que por termo medio prodúcense arredor de trece por século. Ademais, “só poden ter lugar preto dos días 8 e 9 de maio ou 10 e 11 de novembro, datas nas que Mercurio atravesa o plano da Eclíptica”. Os que teñen lugar en maio duran arredor de oito horas, xa que nesa época o planeta vai máis lento na súa órbita ao estar máis lonxe do Sol. O último Tránsito de Mercurio tivo lugar o 9 de maio de 2016 e o próximo producirase o 13 de novembro de 2032.

Como explica o profesor Docobo, o do vindeiro luns 11 comezará ás 13.35 horas, terá o seu medio ás 16.20 e rematará ás 19.04 horas, se ben a súa visualización está condicionada polas condicións meteorolóxicas previstas para a xornada. No caso en que fóra posible a súa observación, o director do Observatorio Astronómico da USC lembra que o “único método seguro para seguir o Tránsito é proxectar a imaxe do Sol sobre unha pantalla, nunca mirando cara el directamente salvo que se dispoña de gafas

(34)

33 especiais como as usadas nas eclipses de Sol, pero aínda así desaconséllase observar de xeito continuado”.

Unicamente Mercurio e Venus, os planetas interiores, poden ser protagonistas destes acontecementos.

Se as órbitas destes planetas fosen coplanarias coa da Terra (a Eclíptica), “entón poderíamos contemplar tres Tránsitos de Mercurio ao ano, pero a órbita deste último está inclinada 7° con respecto á Eclíptica” o que explica a singularidade do fenómenos, aclara José Ángel Docobo.

O primeiro Tránsito de Mercurio do século pasado fora seguido dende Lalín en 1907 por Ramón María Aller Ulloa, facendo logo unha pormenorizada descrición do suceso nun texto que permaneceu inédito ata 2013, momento no que foi publicado facsimilarmente no número 12 do anuario Descubrindo Deza. O de 2016 foi fotografado dende o Observatorio universitario.

No pasado, os Tránsitos foron “moi útiles para axudar a determinar as dimensións do Sistema Solar e na actualidade, o paso de planetas por diante doutras estrelas é unha das técnicas que máis planetas extrasolares ten permitido descubrir” engade Docobo.

(35)

34

Celebración da festividade de San Alberte Magno, patrón das facultades de Bioloxía, Ciencias, Física, Matemáticas e Química

Xornal da USC

Venres 15 de novembro de 2019 Ligazón:

• Nova no xornal da USC

Celebración da festividade de San Alberte Magno, patrón das facultades de Bioloxía, Ciencias, Física, Matemáticas e Química

O acto presidido polo reitor Antonio López serviu para facer entrega dos galardóns do concurso de fotografía ‘A Ciencia en Imaxe’

De esquerda a dereita, Elena López Lago, decana da Facultade de Física; Francisco Fraga López, decano da Facultade de Ciencias; Pilar Bermejo Barrera, decana da Facultade de Química; Antonio López, reitor da USC; Mª Elena Vázquez Cendón, decana da Facultade de Matemáticas; e Antonio Segura Iglesias, decano da Facultade de Bioloxía. Foto: Santi Alvite

O reitor Antonio López presidiu este venres na Aula Magna Antonio Casares da Facultade de Química, o acto conmemorativo co gallo da festividade de San Alberte Magno, patrón das facultades de Bioloxía, Ciencias, Física, Matemáticas e Química.

(36)

35 Xunto ao reitor, tomaron parte no acto Francisco Fraga López, decano da Facultade de Ciencias; Elena López Lago, decana da Facultade de Física; Antonio Segura Iglesias, decano da Facultade de Bioloxía; Mª Elena Vázquez Cendón, decana da Facultade de Matemáticas; e Pilar Bermejo Barrera, decana da Facultade de Química.

No marco do acto, o profesor Javier Montenegro pronunciou o relatorio ‘La investigación “ES" la Docencia en la Universidad: El Caso de la Membrana Celular’. Asemade, o acto serviu para facer entrega dos premios do concurso de fotografía ‘A Ciencia en Imaxe’. O primeiro premio recaeu en Mª Jesús Varela Pulpeiro pola obra ‘Refracción 1’. O segundo premio foi para Mª del Pilar Vázquez Tato pola obra ‘O que o ollo non ve’. Finalmente, Elena Mora Cuesta con ‘Pirate y Coast’ levou o terceiro premio do certame.

(37)

36

Matemáticas: habelas hainas, seguimos contándochas! 2019

Boletín 644 de la RSME

El pasado jueves 7 de noviembre se celebraron en la Facultade de Matemáticas de la Universidade de Santiago de Compostela (USC) las jornadas de divulgación matemática Matemáticas: habelas hainas, seguimos contándochas! 2019, organizadas conjuntamente por la Facultade de Matemáticas y el Servizo de Normalización Lingüística de la USC, con el doble objetivo de que investigadores jóvenes de distintas áreas presentasen la cara más amable de las matemáticas a los alumnos de diversas titulaciones de la USC, y de promover el uso de la lengua gallega como vehículo de la comunicación

científica. Esta iniciativa nació en el año 2017 con gran acogida por parte de alumnado y profesorado, que se ha transformado en rotundos éxitos de participación en las ediciones posteriores.

En esta ocasión, los más de 160 participantes aprendieron a formalizar las simetrías que nos rodean, de la mano de Olga Pérez Barral; descubrieron algunas de las matemáticas que se esconden tras las simulaciones de los videojuegos, gracias a Luis Javier Pérez Pérez; vislumbraron el delicado equilibrio entre depredadores y presas bajo los efectos de la pesca, con Cristina Lois Prados; comprendieron el funcionamiento de las criptomonedas, con la ayuda de Xabier García Martínez; exploraron las correlaciones entre distintas variables, con el humor de Laura Freijeiro González, se acercaron al mundo de los satélites artificiales, acompañados por Iago Isasi Freire, y finalmente compararon diferentes tipos de proyecciones de la Tierra sobre una superficie plana, guiados por Marcos Tella Álvarez.

Además, el Servizo de Normalización Lingüística de la USC escogió el evento para que su director Manuel Núñez Singala presentase un suplemento para los correctores ortográficos en lengua gallega específicamente diseñado para textos matemáticos y que ha sido desarrollado recientemente por dicha entidad.

Referencias

Documento similar

En el presente proyecto se estudiará la dinámica de poblaciones (tamaño y estructura poblacional) de las babosas Deroceras reticulatum, Milax gagates y Lehmannia marginata y de

El examen de la materia de Historia de acceso a la Universidad para mayores de 25 años consistirá en una prueba escrita, en cuya realización los aspirantes deberán

En suma, los objetivos de la eva- luación son: Programar y ajustar la intervención a las necesidades, carencias y déficits de cada penado; iden- tificar las potenciales disfunciones

El sábado día 19 de mayo, a las 13 horas, se va a celebrar un Sorteo de Lotería Nacional por el sistema de bombos múltiples, desde el Palacio de Congresos La Llotja de Lleida..

El niño oyente adquiere el lenguaje oral de forma natural y espontánea, sin más condición que la interacción con los hablantes; su capacidad de percibir el habla por audición, y

A recepción estivo presidida polo reitor da Universidade de Santiago de Compostela, Don Juan José Casares Long, e nela tamén participaron o coordinador do Programa “A Pon- te entre

A Universidade de Santiago de Compostela un ano máis achégase ao Ensino Medio de Galicia a través do seu pro- grama estratéxico “A Ponte entre o Ensino Medio e a USC”, que

El contar con el financiamiento institucional a través de las cátedras ha significado para los grupos de profesores, el poder centrarse en estudios sobre áreas de interés