vov-
ftoJUan chim ,qebd in-cafu ncftri cap.il iiiiusSc filia poftpubertatem ilnelibe mdecefsiflent,valuiflentiubftitutio- nes iure fideicomilsi. Nam primum iubfti tutio d e filia ad filium, qux erat fada % erbo: Moreretur:plane valeret iure fideiconimiisi per tex.expreffum in.d.cap.Raynutrus, iupra eod.Sed &
pauperum iubftitutio, quanuis'fada fuiffet verbis ciuilibus,valere debuif
fet iure fideicommifsi pietatis cotem- platione, vt modo offendimus. Quod ita afferuimus in.2.part.in glof-Defun d is ante tempora pubertatis, in fine, reieda dubitatione Archidia.& loan.
Andre, qux innoftn capit.ipeciebus nulla efle debuit,
gg Poftremo ex hisin fero t fex anno P artiti n tat*ones Regiani Caftellx .12. tit.
ti:«í.y.P<jr= f-Parr- Q u a r u m pruna iit ad eius. 1.
tu .6 . initium,vbi compendióla fubftitutio ac hunc modum fieri dicitur: Quado cunque filius meus deceilerit,Sempro mus illi hxres efto.Mihi enim videtur iuftiusexéplüfuturú cópédiofx-, qux nóefletcóceptain forma pupillarisrvt putarita.Quádocunque films meus de cefferit, Sempronius hxres efto.Siqui dem ea iubftitutio proprius compen
dióla dici poteft,qux verborum com
pendio vulgarem etiam exprimit, vt iuris vtriuiqoe prxceptoi es docui fle videntur.Porro certum eft,quod cora pendióla iimpliciter fada ex omnium fententia vulgarem exprimit: quum compendióla fad^ain forma pupilla
ris non exprimat vulgarem,iecüdúm ea qux obi^ruauimus iuprá in. 2.part.
in glof.Htredes. Videtur autem,quod lex Regiafubftitutioncm compendio fam ita 00nceperitiquiapro conflanti habebat vulgarem in ea contineruqua it illa ver ba : Eiliomeo hxres fit: non miniis poisint exprimere vulgarem,ar güiliento. 1.fin.C- De hxredib.infti- tuen. Hoc poteft colligi ex eiufdem.l.
fententia,qua:militares diredasiecu- f te induxit ad etufimodi compendio -
fam fadam in forma pupillaris. Hoc
euidétiusoftéditurex.l. Regia. s.eod. vartit 1 r ti
tit.et Partita:vbi lex fequura Azonis tul. ^.pár=
errorem in fumma. C . De impúber, cit.6.
intellexit,vulgarem huiufmodi verbis expreffam videri.Nos vero iupra hac parte in glof,Pupillares, venus & rece ptius efte diximus, quod huiufmodi verba non exprimunt vulgarem.Deni que quanuis.d.l.Regia,fin. exemplum compendioixfadxin forma pupilla
ris tradideritex Azone vbi fuprá,& iit pro.l.Regia Imperatorum auchoritas in did.l.Precibus,vbi huiufmodi fub ftitutionem appellarunt compendio- fani: verius tamen eft,quod proprie &
regulariter ea fubftitutio non pofsit di ci compendioia:cum no exprimat ni- fi iolam pupillarem: quanuis ex caufa, vtin ipeciali cafu.d.l.Precibus,expri
mat etiam fideicommiilariam:et con
fequenter hac ratione appellata fuerit ibi compendiofa. T.
Secundo noto t<j>illa.l.Regia aper- _ é rationem habuit matris:vt eius cori- - te
templatione intelligeretdiredam fub ftitutionem á milite fadam ad fidei- comnuflum trahi poft pubertatem. In quo articulo lex Partitx fequura eft Azonem & omnes veteres rúris autho res:qui hocleniu acceperunt, d.l. Pre
cibus. (Sos vero fuprá oftendi mus, nui Iam effe rationem,qux in pundo iuris pofsit fuadere matris rationem haberi debuifle.
Tertió noto f quod.di I.Regiafen-r tit.in eadem fpecie valituram fuiffe iubftitutionem iure diredo ex mili
tum priuilegio,iuxta,.LCeotuno ff.
Dcvulgardi mater non- ifiterueniret.
Sedcum lex Regia loquatur in com
pendióla fada in forma pupillaris, no dicimuscius fententiam iuris noftri ra tiombus non congruere. Vixenimtan dem. admidum eft in ea fpecie, quod direda ad fideicómiffumtraheretur.
d.l.Precibus, iecundum noftri inter*
pretationenr.Denique Papinianus in did.l.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
d id .l. Centurio,minime loquitur in copendiofa fada in forma pupillaris, fecundum ea, quae fuprá oitendimus.
Quarto notoxquod eadem.i. R e gia in verfic.Sed fi miles,no habens fi
lios, conftitu it, fubftitutionem eiide m verbis á milite fadam extraneo hsre- di inftituto valere iure direda; milita
ns,quandocunque is decefferit.Etiu- prá dubitaui, an ea fententia iure com muni defendi pofsit: quam tamenag- noui facilius defendi poffe,quám lupe riorem. videlicetquo cafu miles filio impuberi compendiofan eiidemver- bisfeciffet.illud itaque vtilifisimu ex ealegisRegisfentétiaprocedit, qui d coniequens erit dicere, decifionem.1.
fin.C .D e hsredib.inftituend.in mili
te teftatore non procedere. Vnde h mi les in his Regnis,in quibus p r sd id s le gis authortas obtinere debet, itateita- mento icripicrit: Plociusmihi hsres efto:Sempronius Ploci) hsres efto: ele ganter probandum erit, videri iadam militarem diredam in caium mortis Ploci): non vero vulgarem duntaxat iuxta text.in did.l.fin.Namm.d.l.fta.
teftator paganus ammaduertitur le- cundiim verborum figuram fecilledi redam fubftitutionem, quam iure,fa
cere nó pocerat.Nec dubium eft, quin eadem verborum figura innuerette- ftatore m fenii ff e, vt poft morte m Plo
ci) admitteretur Sempronius, argume to.l.i.cum vulgar.ff. Pro hsrede,¿c ob ieruat Rapha. Fulgof. in. d.l.fin.num.
3.&Raph. Cuman.in.l, Verbis.nu.n.
verfic.Nihil enim.ff.De vulgar. Sed Iuftinianus cum peripiceret heredi ex traneo diredam fubftitutionem in fe
cundum cafum á pagano fieri nonpof fe,non habuit rationem huius come- du rs, qus fieri poffe videbatur. Pro
inde interpretatus eft,videri fubftitu
tionem fadatn ínprimú cafum, ideft in cafum non adits hsreditatis, vt.d.
l.fin.verfic.Tuc etenim.Plane fi miles fuiffet teftator,& Iuftinianus pro con-
ftáti habuiffer,^ vbi miles ita cocipe- ret:Quádocunq;Plocius deceflent, Sé pronius illi hsres efto: reiultarét dire
d a militaris, omnino interpretari d e- buiffet,q?in fpecie.d.l.fin.miles tefta
tor diredam militarem in cafum mor tis Ploci) facere voluiffet.
Quintó noto jeam . i. Regiam in verfi.Sedfideceff erit,cóftituere,quód h paganus conceperit fubftitutionem compendiofamvt fuprá, & filius h s res poft pubertatem decefferit, fubfti
tutus nihil habebit ex bonis illius, in cuius locum iubftitutus eft. Quo loco mamfeftaeftlegisfentetia coproban- $ tis A zonis opinione etia hodie rece- ptioiem: vtiubítitutio copéJioía ver
bis ciuilibus concepta non valeat poft pubertate nec iure fideicommifsi. Na
& fi quantum ad verba attinet relinqui qu^ft 10videretur,an iubftitutus admit tendus effet iure fideicómiisi ad bona teftatoris, quum per fideicommiffa- riam fubftitutionem non fuccedatur hsredifted ipfi teftatori, vt notatur in l.Cohsredi.§. Quód fi hsredem,ver
ficul. Nec fideicommiffo. ff.De vul
gar, lex intellexit bona patris effeda effe fili) inftituti,vei aditione, vel ipfo iure:quoniampatrifuushsresex tefta mento extitiffet.Obieruo igitur,quód
& ii lex Regia loquatur in ea iubftitu
tione compendioia,qu s fuit concepta in forma pupillaris, no eit tamé audié dus qui velit interpretari , diuerium probari poffe in compendiofa,qu^fim phciter fuerit cocepta fecundum Bal di diftindionem in.d.l.Precibus.n.
á multis authoribus probatam.Supra enim refoluimus,eam Bald. diftindio nem non effe íuftá, &communiusreie d i fuifle.Prsterea.d.l.Regis fentétia fuit nó diftmguere cópédioiam fada in forma pupillaris ab ea,qu^ fimplici ter fuiffet cócepta,vt colligitur ex his, quefuprá diximus in prima anotitioe,
Sexto f noto eiufdem. 1. R egixin ^ verfic. fin. vulgarem effe intelledum,
quód
528
q u ó d vbi fubftitutio compendiofa eft fadacum conditione: Si fine liberis:
fiue fiat verbis communibus, fiue ciui libus,valet iure fideicommifsi poft pu bertatem. M ihi autem in hac.?.partc in glpf.Verbis, adfinem, vifumeftle- gis R e g i s fententia,cui 8c verba apta- uimus,eam fuiffe,vt iubftitutio in illis fpeciebusvaleretetiam iure fideicom mifsi vitra pubertate m,Sc vna effet om ni tempore fideicommiffaria, videli
cet,propter conditionem:Si fine libe- risuuxta Azonis opinionem in.d. ium ma.C.D e impúber.Sc alijs, Sc Accur- fi) in.d.l.Preci bus,in verb.Fideicom- mifsi.Et tamen fecundiim iuris noftri meliores rationes magis erat conftitué dum, vt fubftitutio fada verbis com
munibus valeret iure pupillaris dire
da: ante pubertatem, & iure fideicom mifsi poft pubertatem: fubftitutio au
tem verbis ciuilibus concepta valeret iure pupillaris diredie intra puberta
tem :poftea vero extingueretur.
Illud certéeft vtile,quód vtcuque intelligatur. 1.Regia in eo vltimo ver
fic.omnimodo,ex. 1. fententiaretineri 94 oportet f quód ea fubftitutio fada pu
beri verbis ciuilibus valet iure fidei
commifsi. Siue enim.l. Regiaintelli- gatur fecundum A zo n is, etAccurfi) opinionem, de qua iupra: conftat ex Azonis & Accurfi) fententia 111^0 di
d o , quód vbi vna eft fubftitutio verbis ciuilibus puberi fada,valet iure fidei
commifsi,vtexplicité ijdem authores docuere in.l. Verbis ciuilibus, in fin.
fchol.ff.De vulg.Siue etiam intelliga
tur.l.Regia,vt vulgo intillegitur, cj> in eafpecie valet fubftitutio iure fidei
commifsi poft pubertatem , quanuis valuerit iure direda: pupillaris intra pubertatem :adhuc idem ex. 1.fenten
tia neceflario colligitur. Nam cum id ita conftituatur propter conditio- nem:Si fine liberis: oportet interpreta ri,id ita conftitutum fuiffe, quafidi- ftinda iubiututio fit fada puberi, vt
E m a n .C o it a A d ca p .S ip a ter.
colligitur ex Bald.fententiainl. Ex tri bus. C . De inofficiofo teftamento.
Sic lex Regia duas iure ciuili receptas fententias comprobat:quarum altera, qus verifsimaeft,exprimit: alteram vero,qus dubia eft,fignificat. Verilsi- mu eft enim, et comuniter receptu, fubftitutio compendiofaverbis ciuili bus fada, qus potuitvalere iure pupil laris d ireds intra pubertatem,nullo iure valet poft pubertatem,did. l.Ver bis ciuilibus.Item receptu eft , fubfti tutionemverbis ciuilibus cóceptam, qus puberi fadafit, Sc initio iure pu
pillaris nequeat valere,iure fideicom
mifsi vtil em effe,vt A ccurfi us ex A z o nis fententiam docuit in did.l. Verbis ciuilibus,in fina.fchol.Quod itarece- ptum efle, quum tamen merito fit du
bitabile,fuprá in hac parte diximus in glof.Perfonis: Quocirca miror negli- gentiam Gregori) Lupi viri alioqui bc . nedodi et diligentis,quiineadem.l.
gia,in gl.fuper verb. No hsred ara nin guna cofa.adfin.verf.Et expr^didis ex 1.Regia,et ex communi lententia, qua conftitutum eft, compendiofam non valere iure fideicommifsi poft puber
tatem, vbi potuit valere iure d ire ds pupillaris ante pubertatem, collegit non valituram fubftitutionem verbis diredis puberi initio fadam. Nec ad- uertit, talem opinionem non folum iure communi minus efle receptam, fed Sc eius. 1. R e g is fententia fine du
bio improbari.
Sequitur alius cafus,qué Accurfius in.l. Verbis ciuilib9, in fin.fchol. ff.De vulgar.colligittex.l.Ex fadofinprin-
cip.ff.AdTrebellian.vbi Vlpianusita E x f4ft0
fcriptum reliquit:Exfá<ío tranatum efi ¿an T rf*
per fideicommiffum rogari quis pofsit ¿ut aliquem heredem factat; E t fenatus cenfuit rogari quidem quenquamM aliquem h<eredemfaciat¿nó poffe:uc=
rum uideri per hoc roga fie ¿ut haereditatem fitam ei rejiituaf.ideji ¿quidquid ex hoereditatefus cófequu tus eft¿ut eircftitu eret.b x hoc igitur text.
Accuri.in.d.l. Verbis ciuilibus, colli
g i
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
gjft, qu od ftcu tvbi co dicillorum bre
uis folennitas impediuit ne iure dire
d o caperetur h sre iitas,inftitutus ad
mittitur vtfideicóm iffarius.d A. S e s u d a , ita fi militer admittéduseft vt fi- deicomiffarius ,fip erfo n s coditio im pediuitneiure d ired o caperetur here ditas.d.l.Ex fa d o ,in principio -Sed et íi eadé glof.perlomj conditione retulif fe vi deatur ad ipfum diredo inftitutu, vti Dynus,Iacob.& A lb eric. ibi obier uarunt:Bartol.tame.n,3. A lex, n.-io. &
ali) vulgo in te lle x e r u n t,v b i coditio perfons,videlicet,vel teftatoris,vel íp iius, cui effet fad a dire d a fubftitutio, non admitteret poffe valere diredam fubftitutionem, tunc fubftitutio dire
d a effet conuerfenda in fideicommif- fariam. In contrarium allegatur glof.
i.in.§.fin.Inftitu.De pupillar.fubftitu.
Sed nos hanc cotrouerfiam iam fuprá cxplicauimus in hac. 3. parte,in glof.
Perfonis,in.3.notabili.
Ex hac mdudione.d.l.Ex fado,vti liter colligo f quod licet in fuperiore conceptione, qusnon eft fada m for
ma pupillaris,de qua fuperms egimus, direda fubftitutio vtilioré vulgarem continear,quám pofterior hsc fada in figurapupillaris: h sc tamen pofterior in figurapupillaris fada ad vtiliorem fideicommiffariam trahetur , quám
Kotta tradi» £'Uperjor # q uíe traditio eft valde noua.
Quod vero prior conceptio vtilio rem habeatvulgaré, quám hsc pofte
rior,facile ex eo apparet,quód hec ver ba: Quádocuq; decefferit h^res meus, Sempronius hsres efto, vel Sépronius mihi hsres efto:continet vulgarem ex preffam. Quare ii hsres, viuo teftato
re,decefferit,vel mortuo teftatore,an
tequam hsres adi&et,nec vlla tranfmif lio loeu habuerit, nemo dubitauerit, Sempronium admittédumforeexvul gari fubftitutione expreffa. Sed Scea vulgaris, qus exprefsim fada eft in mortis cafum, extédetur ad cafum,
q u o h s r e s i n f t i t u t u s r e p u d i a u e r i t : v t h o c e t i a c a f u f u b f t i t u t u s a d m i t t a t u r ^ q u a n u i s m a t e r t e f t a t o r i s i n t e r u e n i a t , q u S v e l i t a b i n t e f t a t o h s r e d i t a t e v e n - d i c á r e i e c u n d ü m t r a d i t i o n e m B a r t o l . i n . l . i . n u m e r . 8 . & i n . h 2 . n u m . 3 3 . v e r i i c .
Sed íi nos qüsramus.fhDevulg.In po- fteriore vero lpecie,videlicet,fidire- dafubftitutio ita fada effet: Quándo- cunque hsres meus decefferit, Sem
pronius illi hsres efto:conftaret vulga rem nequáquam verbis expreffam in
telligi: fedjam^ytcunqueprobare- tur f pupillarem, qus inutiliter fuiffet <,7 expreffalporrigi vtiliter pofi'e ad ínter pretationem vulgaris omnino tacits,
argumento.!, lam hoc iure.ff. De vul- Um ^ gar.coniundaBartol.traditione irnl.i. iure.ff.De
numer.lin.ff. D e vulgar, quam cómu- migar.
niter effe recepta fcripíit ibidé RipaJ numer.lin.Ergo fi hsres, viuo teftato
re,decefferit,aut,mortüo e o , repudiaf fethsreditatemex teftamento, Sem
pronius ex vulgari omnino tacita pof- iet admitti ad eam hsreditatem con
tra alios teftatores legitimos hsredes remotiores. Vtique autem contra ma
trem teftatoris, aut íimiles matri perío nas, non haberet effedum direda vul
garis omnino tacita feu prsfumpta.
Prafferretur enim mater ab inteftato, quafiirrito fado filij teftaméto: quum tacita vulgaris non admittatur contra matrem teftatoris ex Bartol. fententia in.l.1.num.40.ff.De vulgar.qus com
muniter eft approbata, V t iá fuprá fuit - declaratum.
Quód autem pofterior conceptio vtiliorem,quám prior,habeat fidei- commiffariam,poteft fieri probabile:
quanuis hadenus á nemme fit anim- adaerfum.Nam prior direds fubftitu tionis conceptio plañe in hoc fidei
commiffum refoluitur. Rogo te h s res vt quandocunque decefferis, refti- tuas Sempronio hsreditatem meam.
Proinde ad hanc fideicommiffariam vulgaris iuris reguls inducentur, qus
El tradit*
traditxfunt circa fidei ccmiffaria h x reditate. A t vero pofterior conceptio in forma pupiltansitthocfideicDmik fum reioluetur:Rogotehxres vtquá-
4ocunqjdecefferis,SeprottinstibiÍTX- resfit,íuxtatex.in.d.l.Ex fado.Quare conftáter decernendueft,q>fiqua fin- gularis vtilifas pofsit inuemri rn fpe
cie fideicom.niifii,de quoin;d.LEx fa
d o , inducédaeft ad hác pofteriore co ceptioné. Idq; ta probari debet,quám probata eft opinio glof. in.d.l . Verbis ciuilibus,qux vtiqj ad hac diredá fub ftitutionem factá m forma pupillaris proprie induxitt.ext.in. d.l. Ex fado.- Erit igitur operxpretium docere,quid;
ná cótineatur.illpfideicomiffo : eran fit in eo fingularis aliqua obferuatio?
. ’ c** - Etquidé gloffibi imver.b^Sna^expo- nit,S ua,i de ftifogátis,nó vltrá;: et iu bi) cit,q>quartam.retinebit hxres,licet fit prohibitus.l.Eiliusfamilias.§.Vtquis hxredem. ff.T>eJegat.i.k Imperator,
§. Cum quidamf-ff.De legat.2.
Exeiusglof.fententia, f cum qua Dodores communiter tranfiuerunt, tentaripoffe videtur , quod hodie in eafpecie d i d . i..Ex fado, nomdetra- heretur Trebellianica: quoniam ho
die te fta to rfi v u lt, poteil prohibe
re ne T re bel l-i anic a detrahaturffA u-
A u th .fd c u thent. Sed cum teftator. C . A d legem
teftator. C. Falcid. Idque fer me in terminislcri-
A d.l.F dcid. | , t u m reliquitPaul.de Caftro, conlil.
44v-Circa primum ,numero.i.Hbr. 2.
vbi allegauit text, indfd.l. Ex.fado,
& ailcruit videri prohibitam Trehel- lianicam in fpecie. L Qui filium, ff.
A d Trebellian. qux in eftedueftfpe- cies did. l. Ex fado. Sed tamen mihi non probatur hxc opinio. Quoniam
9 9 } ad hoc vt hodie teneat prohibitio Trebellianicx,-, debet prohibitio efle exprefta fakinv verbis generalibus, iu- xtatext. in did'. Authentic. Sed cum teftator.C.Ad leg.Ealcid. iunda gloi.
i.& communi opinione ibidem,quam late refoluit Lancelot. Galtau. in re
petitione-.!. Centurioimimero.400.ff.
D e vulgar, loann. Crot. num ero, numero.\6. Ioanh. Hannibal, numer.
2?o. in repetitione. 1. Nemo poteft. ff.
Delegat.i.Berengar.Eernand.in.l.In quarta, cap. 1. n. siá.fLAdiegéFalcid.
Adnertendum tamen eft f quod pp Rapka.Cuman.in did.l. ■ExTado.n. 3.- notat, abfurdumvideri inte lie du gl of.:
«Sc communem ibidem. Quoniam illa text. verba; Hereditatem fuam-. referenda magis, videntur ad hxreditatem hxre
dis rogatimon vero ad hxreditatem m
gantis te ftatori s. Eteniitvfite.ftatot.de hereditate fu a re ft i t u en d 2 ro'gail e, i 111 s verbis videretur, non venirttin fidei
commiffum nifi id duntaxat, qood ex hxreditate ipfius defundi••iu per effet tempore.mortis ipfius hxredis. Quare interpretandum putat, in fideicom- miffo fithxreditasipfius hxredisivtre ftituendafitfideicomiiTario quatenus hxreditas teftatoris cu frudibus exea perceptis patiatur,iuxiatcxt.in. d,l.Im perator.^.Cu quidá.ff.l>elegÍ2.Glau- ¿ • dius vero in.d.l.Ex fadchnfinepoftq retulit hac R aph.Cu ma. interpretatio né,ingenué f a r e t u r ,ftxcíua cofidera tio eft expreffé cotratext. ibi, máxime in yerf.Qui.cquid,& in verb.Cóiecut»;
Et certénegari no poteft manifefta Vlpiani fentétia in.d.l.Ex fado,docen tis, q?infideicomiffo intelligatur effe teftatoris hxreditas,vt etiá probat tex.
in.l.Qui filiu.ff.eod.tit.&in.I.Filiuf- familtás.§. Vt quis hxredé.ff.Ds leg.i.
DeniqsidéCuman.in.d.§.Vt quishx- redé.n.i.agnofcithoc ita&veru deex- preflum efle in.d.l.Ex fado: et eodelo co refpodct ad argumentu,quod cotra hanc veritaté faciebat in.d.l.Ex fado, putatenim, teftatore ita intelligcndu fenfiiTeineafpecie^uddfuahqreditas poft morté hxredisreftituatur ,vt con fcruari.bonaíuas’oluerit fideicommif fario.Sic agnofeit no fuiffe mduccndá fideicomifsi interpretatione, quxoc- cúrrebatex.l.Titi»,ff.Ad Trebellian.
. Vcrum
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
j -
/Tertia pars, Interdurh. 531
Verum adhuc difficultas vrget, hsredisfidem videbatur euincedum:
vid elicetid'íideicommiiTüuiperinde quanuis expreffe hsres rogaretur h s - accipi debeat,atque i i teftator Bus ver- reditatem iuam ipfius haeredis refti- bis haeredem rogaffet: R ogo te h sres, tuere.
vtpoit mortemtuamreftituas Sernpro Ego vero quaeram,cur in did:.!. F i
nio hereditatem tuam. Hoc emmpro liusfamilias.§. Vtquis hsrede, & in .d . i . Imptrd* barivideturin.dd.fm pcrator.§,C iim l.Im perator.§.Cum quida.ff.Deleg.2.
t o r .f. cu m quidam.íF.De legat.2. &eftconfeques teftator videaturfenfiffe de ipfius h s -
quidam. f f . voluntati ipfiusteftatoris.Quippe fi tc redis h sred itate :non vero idem videa
D e le g a t.^ £j.ator rogau¿t h sred em , vt Sempro- turfenfifíeinfpeciedi<ft.l.Exfa¿to:íi mum hsredem faceret, quis non dicat vtrobique eadem fideicommiisi ver- ipfius hsredis hsreditacem. etiam in ba fuerunt. Prstercaqusram ,cur exi- fideicommiffo retinendam fore? N ec gatur, quod exprefsim de hsreditate
* fatisfacere poteft id, quod 0 1d rah L & hsredis mentionem faciat teftatort L Tiliasfd- A lberic.in.d.§. Vtquis haeredem,feri quum in dicf.l.Ex fad o,fufficiens con
m iliis .f .v t pferuntadeffugiendá hanc argumen- iectura ex v e rb is , & fententiadefun-
q u ish £ rei. tatiouem. A bíu rdéenim docuere,q> d i colligatur, quod de hsreditate fui
D elegat. 1. i n d i d .l. Ex f a d o ,rogamentrahitur hsredislenierit.Namplahe-j-apudlu- ad fideicom m iffum ,& rogantishsre- reconfult.conftititpofleconieduram ditas m fideicommiffum ve n it: ideft, admitti,vbi de precari a volutate q u s- teftatoris rogantis bona, qus doiivna- reretur.l. Ciimproponebatur.fE.Dele tione futura iunt hsreditas ipfius ro- gat.2A.penuitim.fF.Dc legat.i.l. Ctim gati heredis.Et hoc procedit(inquiut) virum. C . D efideicom m ils.l. H s r c - nifi expreffe de hsreditate rogati di- des m ei.§ .C.um ita.ft. A d T reb ellian . xiflet teftator. H s c enim dodrinaha- H uic argumento videtur refpon- betexpreflam contradidionem . Q u o diffe Rapha.Cum an.indid.§. Vtquis niam primó Martianuslureconfultus, hsredem , in finalibus verbis, quodfci indi<ft.§. Vtquis h sred em , in illisver h cet ideo videtur teftatorrogaffe de bis: \ t q u e fidehzre^ttate fuareftituenda roga* hsreditateluazquoniam hsredcm no
tuse[fet: aperte intellexit, & pro conftan poiletrogare.de reftituenda tota h s - ti habuit hsrede expreffe iuam ipfius reditate ipfius h sredis :fed tamen di- hsreditatem reftituere rogatum vide citie de hoc dubitare,&am pliuscogi ri:vt manifefté conuincuntverbailla, tandumfore.
q u s idem Martianus iubiunxit m.d. M ih i videtur omnimodo efle con-
§.Vtquis hsredem ,dum inquitiEíMír* cedendum,quód in did.l.Exfa<fto,Vl
ñus reñituenda eft>quitentis hareditas teftatoris pianus eandé fecit interpretationem,
p a titu r .U r g o fideicommifsi verba, qu s quam feciffet, fi teftator de hsredita- per interpretationem Iureconfultus te ipfius hsredis reftituenda expref- collegit, hsreditatcm ipfius hsredis fim eauiflet. Nam negari nullatergi- reftitiiendam exprim ebant: quanuis uerfatione poteft,quin h s c propriail- eatenus ea hsreditas veniret reftituen lius fideicommifsi interpretatio fit.
da,quatenus teftatoris hsreditaspate- Q uocirca ille text. cum fimilibus mi- retur.Prstereafi illius fideicommifsi hiefficaciter probat,-}-quód li hsres verba ad ipfius hsredis hsrcditatem rogatusht, vtpoft mortem hsredita- relata ita funt accipienda, quafi tefta- tem iuam Sempronio reftituat, intclli tor videatur hsredem rogaffe,vt bona giturrogatus de reftituenda Sempra- ipfiusteftatorisreftitueret,qus dcfti- nio hsreditate ipfiusteftatoris.
natione futura erant hsreditas ipfius A t enim fecundum verba eft in fi- L1 2 dei-
100
101
deicomm iffo hereditas ipfius here - diN3v£reftitucnda.iitquatenus heredi
tas teftatoris patiatur, habita ratione fructuum ,quos heres decapercepir,
& quos dolo percipere voluit, d .l. Fi- liusfamilias.§. V t quis heredem ,in fi
n e ^ in.d.l. Imperator.^. Ctimquida^
Ergo nor? eftdicendum ,quódin fidei- com mido fecundum verba fit hered i tas teftatoris,vt modo dicebamus. P re t-ereaIacob.de Aren. Gidrald.Florian.
A lberic.Bald.Angel.Perufin.R apha.
Cuman. Ioa A c Imol. A n gei. d e Pe r i gl.
Paui.Caftrenfiin.d.§. Vrqtais herede, in ea opinione funt,vtexiftim etin hac fpecie tantum de hereditate heredis reftituendum efle fideicomm iffario,
cr> l quantum lpfeheresue hereditate de- fun^fti percepit, deduéta Trebelliani- ca,Sc eiusfructibus.Sed & A retin.in.l.
C o h e re d i.§. Cum filie„ff. D e vulgar;
penuit.Sc final.col.pro coftanti habet, quód in haufpecie hereditas ipfius hg redisfit in fideicommiffo.
Egonihilominus-vtiiiter aduerfus hos omnesautorssobferuo,falium ef
fe quód in propofita fpecie hereditas ipiius heredis fitin fideicóm iflo.Nam etfi teftator de hereditate heredis re- ftituenda locutus fit,fideicommiffo ta men nótenetur hereditas hevedisffed hereditas ipfiusteftatoris,vtpróbatef ficaciter text. in.d.l.Ex fa¿fo,cu m fi- 101 milibus. A llego preterca in term inisf celeberrimum Papiniani refponfum,
j,.C o kered i fitiod vulgo inteHretfu non e ft, in .l.C q
£. Q u b i f i heredi. §. Q uód fi h ered e, in princip.
harelem .fi. ff.D e vulgar.Quo loco Papinianus re- De uulgar. ipondit,q?fi filius rogatus effet,vt h die futim obijffet im pubes, T itio hered i
tatem fuam reftitueret,legitimus h e res filq impuberis cogendus erat,falua Falcidia, reftituere T itio patris h ere
ditate m .X ec dubitari debet,quin h ec fitpropria Papiniani fpecieM e cundu ea que deduxi latius in. z . huius operis parte,in gl.fuper verbo. D eb ite. Q ué tex. inferiiis etia declarabo m gl. final.
Qu eremus tamen., cum hoc ita ve
rum fit , qua nam ratione Iureconfultt intellexerint,nó effe in fideicommiffo hereditatem heredis,que verbis fidei commifsi exprimebatur. Et quáuis ex Cumano in.d. § . Vtquis h ered em ,in fine,poffet coli igi rationem fuiff e,quo niam id grauamen in heredis h e r e ditate nen valeretividetur tamen con- treeffe dicendum. E ten im ffi teftator 1Ó5 ita diceret: R ogo heredem m eum ,vt poft mortem fuam reftituatSempro- n 10hereditatem meam,8c fuamrvale- rethoc fideicommiffum.'Proinde in fideicommiffum caderet non folum v-.
hereditas teftatoris: fed etiam tantum ex bonis proprijs heredis , quantum ipfe cx fructibus hereditatis percepii- fet,aut dolo percipere nolui flet, argu- mento.d.l.Imperator.§.Cum quidam ff.De legat. 2. D ocu it hoc Accurfius, cuquofim ul omnes ibide tranfiuerut, in .l.C oh ercd i.§. Cum f ilie , verficul.
Quod fi herede.ff.D e vulgar, in verb.
Tenebuntur.Itaq; probabilius dici po teft, quód vbi heres fimpliciter roga
tus eft, vt hereditatem fuamreftituat, ex lntelleftadefunftri voluntate inter
pretatu e ft, q> videretur rogatus de re
ftituenda ipfius teftatoris hereditate.
Nonobftat text.in.d.
1
. Imperator. L. impera*$.Cum quidani.ff.Delegat.2.Quonia t0r‘ $' °"w noue interpretor, quód vbi heres de ff-™
quottaparte hereditatis fuereftituen
rn tíd ItltCTVTC
da rogatus cilet,tunc non potuit apta- t(U¡0t
ri interpretatio,de quafuprá, vtvid eli cetteftator de eademquotta fu e h e re ditatis reftituenda fenfiffe videretur.
Proinde refponfum eft,;de bonis ip
fius heredis eam duntaxat partem ef
le reftituenda fideicomtffario iquauis multó plus in hered itate teftatoris per cepiff et.Ite refponsu eft,q? vt ea portio integre reftitueretur fideicom isario, ratio habédaeflet etiá íruótuum, quos heres percepiffet, aut dolo percipere noluiilet extcftantishereditate.
Sic etiam puto intelligédum text.
in
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
in did. §. V t quis hsredem, verficul.
Quid ergo, vbi lureconiultus loqui
tur de quarta parte hsreditatis fus ab hsrede reftituenda , vt ea pars refti
tuenda fit ex bonis hsredis, quatenus hsreditasteftatoris patiatur. Vbi au
tem teftator non de certa hsreditatis parte,led de hsreditate hsredis fim- pliciter reftituenda eumrogauit ,non -fuitvifus bona heredis aiuisfeparaffe.
Tunc enim Papinianus indid. verfic.
Quód fi hsrede. L Cohsredi. §. Cum filis.ff.De vulgar.debuiffet refponde - re,legitimum hsredemfili) impube- risproprias duntaxat fili) facultates re ftituere cogendum : quanuis mulco ampliorem hsreditatemfiliusatefta- tore confequetiis fuifiet , argumen- todid>l.Imperator. §. Ciim quidam, verficul. Nihil amplius. Sic differen- rentiam conftituo inter fideicommif- fa, did.l.Ex fado,inprineip. Sc did.l.
Cohsredi.§. Ciim filis , verfic. Quód fi hsredem, Sc inter fideicómiffa par
tis hsreditatis, de quibus in did. §. Vt quis hsredem,&did.§.Cum quidam.
Sed tamen contra hanc nouam dif ferentiam videtur facere text. in did.
§.Vtquis hsredem,vbi omnesordina ri),& maxime Rapha. Cuman. in lite - rs expolitione nullumdifcrimeneffe putauerunt inter fideicommiffum to
tius hsreditatis hsredis, Scinterfidei commiflum quots hsreditatis par
tis. Habet enim text. in hs.c verba:
V tquis haredem inñituat rogari nonpoteft.FU*
ne Senatus cenfuit perinde habendum atque p. r a*
gaffet haredítate reftitui. Quid ergofi hares poti mortemfuam rogatus fuerit hareditatisfua parx temquartamreñituete:\'crius effe exiftimo(quod
er S cauola notat ^Papinianus Frontoni fcrihit) ualere fideicommiffum atque fi de hareditate fua re fiituenda rogatus effet: et eatenus refiituenda eft.
quatenus hareditas teftatoris patitur. V lden - tur enim Iureconfulti comparaffe fi- deicommiiIum,quo hsres rogatus ef
fet hsreditatis ius partem quartam reftituere,Sc fideicommiffum, quo de hsreditate íua rcíhtuéda rogatus fuii-
fet.Siquidemillaverba:At<|»fji de haredi
tate fua: quanuis a'o Accurfio ib i,& om nibus ad hsreditatem teftatoris refe
rantur , equidem fecundum retratio- nera redi fermonis ad hsreditatem hsredis referenda effe magis cenfeo, vtiafii iupra notaui. Q u s interpreta
tio illa quoqj ratione adiuuatur, quód lureconiult. prsmifit id,quod Sena
tus ceniuerat, perinde habendum, at
que ii rogailet hsreditatem reftitui.
Ex eo enim conftabatvalere fideicom miffum,quo quis rogaretur de hsre
ditate iua reftituenda,did. L Ex fado.
ff.AdTrebellian.Sic colligiturIure- confuitum illa verba: Atque fi de bar edita*
te fua.retuliffe ad hanc Senatus fenten
tiam. Sed huic argumento refponden- duvn puto, comparationem illam fie
ri euidenter quoad valoremduntaxat fid eicommifsi: non veró quoad in terpretationem fideicommifsi. Reti
neo enun differentiam, quód Senatus decreuit valere fideicommiffum , Sc
intellexit in fideicommiffoefletefta- toris hsreditatem,did.l.Cohsredi.§.
Cum filis , verficul. Quód li h sre
dem , in princip. ff. D e vulgar, did.l.
Ex fado,in princip.ff.Ad Trebellian*
Sed vbi hsres rogatus eft hsreditatis fus partem certam reftituere, fimili
ter bdeicommiffum valet: eo tamen
^intellectu va le t, vt in fideicommiffo iit ea pars bonorum hsredis quate- nus hsreditas teftatorispatiatur.Qua- re lureconiult. in did. §. Vt quis h s redem, vtoftendcret comparationem fieri duntaxat quoad valorem fidei
commifsi jdiierte lubiecit partem il
lam quartam bonorum hsredis eate
nus effe reftituendam,quatenus hsre
ditas teftatoris pateretur , iuxta text.
in did.j. Cum quidam. Denique hsc diftindio inter valorem, & inter
pretationem fideicommifsi circa, d.
§- V c quis hsredem , neceffaria eft, etiam tenentibus intellcdum glof.
& communem. Nemo enim "non i-1 3 videt*
videt,quod alia eft interpretatio fidei commifsi,de quo inveríic.Qoid ergo,
& in. d.§. Cüm quidam:alia autem in
terpretatio eft fideicommifsi,quo quis rogatur reftituere hereditatem tefta
toris.
Hinc colligo,quod in did.l. C o heredi.^.Ciim filie,verficul. Quódfi heredem.ff.De vulgar, fideicommif
fum illud hereditatis eft vniuerfale ita , vt de eo detrahenda fitTrebel- Iianica.Senfit hoc Papinianus in did.
verficul.Quód fi heredem, in verbo.
SdluA lalcidia: et tenuitglof.in d id .1. Ex fado , in verb. Sua, & fecuré Bartol.
verum effe credidit in did. §. Cum fi
l i e , verfic, final.vbi fecundum emen
datiorem feripturam dixit,quód fi pa
ter filiam inftituiffet heredem in ali
qua hereditatis parte, dato in reliquis vncqs coherede: et deinde filiam his verbis rogaffet: Rogo te filia, vt fi fine liberis deceiTeris, reftituasTitio bona tu a. feu here ditate tu a: poter it filia v e - lut vniuerialis heres detrahere T r e - beliianicam de hereditate teftatoris, que m fideicommiffo effe intelligi
tur. Aretin. autem ibi colum, penult.
.&fin. ftuduat circa hanc Bartol. ien- tentiaaudum per errorem putat,quód in Bartol. fpecie fideicommiffotenen tur propriafilie bona: fie non perfpe- xit quomodo de filie bonis detrahere
tur Trebellianica. Potuiffet autem ex Papiniani reiponfo ibidem doceri, quód eo fideicommiffo non teneban
tur propria filiebona : iedbonadun- taxat teftatoris: quemadmodum fuit expreffumin veriicul. Nec fideicom
miffo. Denique Bartol. recte videtur ex ftimaffe , quód in fideicommiffo intelligebarur effe illa certa pars h e reditatis , ia qua filia fuiffet mftitu - ta . Siquidem fideicommiffum illud, quod fecundum verba exprimebat ef- fe refntuendam hereditatem filie, rc- folui debuit in fideicommiffum h e reditatis teftatoris :vt de ea heredita
tis parte deduci poffet Trebellianica.
Ceterum infpecie.d.LFiliusfamilias
§.Vt quis heredem,verficul. Quid er
go, & did.§. Ciim quidam. 1. Impera
tor,eleganter probandum eft,quód de portione bonorum heredis,que eft in fideicommiffo,nonfitdeducendaTre bellianica.Quippe pars bonorum h e redis , quum non fitpars teftatoris ip
fius,non poteft facerevniuerfale fidei- commiflum , fed particulare rerum certarum. Item non habet locum nifi.
in hereditate rogantis,iuxta ea , que iam fuprá notaui in¿2.huiusoperis par te in glof. Trebellianice,facit. 1. Lex Falcidia, verficul. Nunquam, ff. Ad.
leg. Falcid. Hoc Paul, de Caftro ,3c Angel.de Perigl. in d i d V t qui s h e redem, promiicue afferuerut infidei- commiffo hereditatis heredis: et muí ta verba nullius fere momenti effudit Aretin. circa hunc articulum in. d.$.
Cum filie,colum.penult.& final. Et ta men diftindio fuit facienda inter fi
deicommiffum hereditatis heredis fimpliciter relidfi , & inter fideicom- mifium alicuius partis hereditatis he redis. Siquidem priusfideicomiffum refoluitur in fideicommiffum heredi tatis teftatoris. Pofteriusveró durat in parte bonorum heredis quatenus h ere d itas te ft ator i s pat i atu r , ie c u n du ea,que fuprá iam oftendimus.
Ex his conftituitur vera interpreta tio.d.l.Exfado.ff. A d Trebellian.vt qui rogatus eft aliquem heredem fa
cere , intelligatur rogatus eidem h e reditatem fuam reftituere :etperhqe videatur rogatus reftituere eidem h e reditatem teftatoris, did. §. Cum fi
lie,verficul. Quód fi heredem,in prin cip. Ex qua interpretatione videtur f 1 0 . procedere, quód in eofideicommiffo iithngularis quedamvtilitas circa fru dus ex hereditate perceptos,vt etia hi fideicomiffanofintreftituendi. Hoc in terminis afferuit Rapha. Cuman.
confilio. 72. A d primum quefitum, ad finem
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
ad finem. V b i feripfit, quod licet gra- uamendeinftituendo h¿eredemno te neat:tame hoc falce m operatur, vt gra natus quicqmd á teftatore habuit red dat cum frudibus, vtde fructibus (in- quit)expreflum eft. ff. De legat.2.i.Im
perator. §. Cum'quidam :qui declarat text.in.l. Ex fado.ff. A d Trebellian.
AdditCuman. quod hoc etiam lcri- pfit Iureconfult.in.d.l.Ex fado,quum dixit,teneri heredem poft mortem re ftituere hxreditate: item Scquicquid ex hxreditate confequutus eft.Nam ea verba geminata frudus cotinent. 1. Ba lifta.ff. A d Trebellian.prxcipue in di fpofitionelegisme bis idem fu perfluo repetijffe videatur.Hxc. Cuman.
Ex hoc igitur fequeretur miranda vtilifas in pofteriore conceptione di
r e d x fubftitutionis , qux quum effet fada in forma pupillaris , traheretur ad fideicommiffum,iuxta did.l .Ex fa do.Nam diceremus hoc fidei commif fum multó effe vtilius, quám fit illud, ad quod trahitur direda prioris con
ceptionis. Conflaret enim in priore conceptione frudus non venire in fi
deicommiffariam hxreditatis reftitu tionem,iuxtaregulam.l. Infideicom- miflariam.ff. A d Trebellian. Ettame in pofteriore coceptione frudus, quos hxres confecutus effet ex hxreditate teftatoris, reftituere poft mortem de
beret fideicomisario, íuxtafpeciem d id .l.Ex fado.
Ego tamen hanc Rapha. Cuman.
fententiam non probo. Quoniam ve
rius videtur,retinendam effe regulam did. 1. In fideicommiffariam, vt pro
cedat etiam in ipecie d id.l. Ex fado.
Sic confequenter verius erit , quód etiam fi direda lubftitutio, qux fada fuit in formapupillaris,adfideicom- miffumtrahatur,tamen in fidcicom- miffutn frudus non cadent,did.l. In fideicommiffariam.Imprimis expen
do Papiniani fententiam in did.i.Co- hxredi.§.Cumfilix,verficul. Quód ii
hxredem.ff. D e vulgar, vbireipondit legitimum hxredem nhj patris hxre
ditatem reftituere cogendum: nec de frudibus reffituendis quicquam ex- preisit. Et tamen verbis fideicommifsi h xre d itate m hxre dis reftitu end am ef ie continebatur,vt etiam ir i d id .l. Ex fado. Induco etiam text. in.l. Preci
bus. C . De impuber.& alijs: vbi com
pendiofa fuitfadaverbisciuilibus in iorma pupillaris,fecundum commu
nem ¿c veriorem interpretationem:
cum vero poft pubertate direda fub
ftitutio conuerfa fuerit in fideicom- raifsi caufam, conftat frudus non ve
nire in fideicommiffum. Vtique enim ab hxrede filij muliere bona ,qux ma
riti cum moreretur fuerunt, peti fo- lummodopoííunt. Item videtur poffe induci text.in capit.Raynutius, fuprá eodem, vbi compendiofa illa fuit fa
d a in forma pupillaris, vt expendit Sa lycet. in did. 1. Precibus, numero. 21.
verficul. Ifta diftindio, & c x multo
rum autoritate idem alias deduximus in.i.huiusopensparte,mglof.Morere tur , & alibi fxpe. Plañe ex litera d id . capit. Raynutius, conftat in verficul.
In eo vero, quód frudus bonoru tefta
toris in fideicommiffum non cecide
runt. Poftremó aduerfusCuman. for
titer retorqueo text.in did.l.Ex fado, in eiidem verbis, qux Cuman. pro fua fententia expendit, illa videlicet: ide/i,
quicqmd ex hereditate fua confecutus eñ- Con - fidero enim , quód ibi non eft verbo
rum genunatio:nec lureconfulc.fuper fluo bis idem repetit, vt Cuman.non redé credidit. Nam licet illa verba:
E x hereditate fua: ad teft antis hxredita
tem redifsi me funt rei atatpoteft dici, quoa verba illa: Hereditatemfuamt^d h x redis hxreditatem aptifsiméreferan
tur, vt & Papinianus hxreditate luam ad hxredem retulitin did. §. Ciimfi- lix,verficul. Quod fi hxredem. 1. C o hxredi. ff.De vulgar. & in d id .l. Fi- liusfanuiias. §. V t quis hxredem. ff.
L l 4. D c
D e legatis.i.Poteil enim Vlpianus vi
deri coHegiiie, quód hsres intelhge- batur rogatus,vt hsreditatem iuam re futueret ei,cui rogatus-expreisim fue
rat eandem iuam hsreditatem dire
d ó dare. Sic enim,faciliore iam fada volutatis interpretatione,facilius per- ueniebatur ad vltimam illam expoli
tionem, quam VlpianusfecitridfftgKics
quid ex hxreditate fua. ere. S iqu id e m h sr es, qui rogatus eflet reftituere hsredita
tem fuam, intelligebaturrogatusrefti tuere teílatóris hsreditatem,did.l.Co hsredi.§. Cum filis,verficul. Qu ó d fi.
hsredem. ff. De vulgar. Nam & fimi- lem interpretandi modum apud Iure- coniult.Paul.legimusin.l.Qui-.hlium, in princip.ff. A d Trebellian. Vtcun- que fit, iumma illius fideicommifsi in terpretatiofit, autore Vlpiano,vths
res videatur rogatus reftituere quic- quid ex hsreditate teftatoris contecu- tus eft. Igitur, autore V Ipiano, frudus nó iuntreftituendi fideicommillario:
quoniam regula non reftituendorum fruduum etiam in ea fideicommiisi fpecie locum habet, vteft expreffum in.l. Hsredesmei, in princip.ff. A d Trebellian.& in. 1.Quod his verbis.ff.
Delegat.3.
Nec obflattext.in. d.l. Imperator.
§.Cmn quidam.ff.De legatis.2.vbi Ra pha. Cuman. putauit effe expreffum de frudibus. Quoniam ille text.pro
cedit quo cafu certa portio bonorum hsrediseft in fideicommiffo. Quare vtfatisfiat voluntati teftatoris,qui non mimis defignata portione reftitui v o luit fideicommiflario, placuit haben
dam effe rationem omnis emolumen
ti, in quo fpfecialiter defundus hsre
dem onerare potuiffet.
Quanquam autem fupcriorem v- tilitatem exd uferim ,noué tamen ani maduerro,fingularemquandamvtili- tatem effe in fideicom m iflo,did. l.Ex fa d o . Eamqjvtilitatem colligo ex VI
piano ibidem , qui exquifita verbo
rum formula fideicommiffum illud ltaexpoíuitild eñ quicquid exhareditate <yc,
Nam fi ipfe intellexit,quód illa Sena
tus verba: Hareditatem fuam:refereban
tur ad hsredishsreditatem, iam do
cuit tale fideicommiffum ex volun
tate ita fore conuertendum ad hsre
ditatem teftatoris,vt hsres non videa
tur fimphciter rogatus reftituere te
ftatoris hsreditatem: quin potius quic quid ex hsreditate teftatoris fuerit cd iecutus.Si veró eadem illa Senatus ver
b ¿ : n £reáitatem fu<m:i¿ em Vlpianus intel lexit referri ad teftatoris hsredita
tem , iam Vlpianus,&,fi videret Sena
tum id itaceniuifle , quód teftator de.
fua hsreditate fenfiffe videbatur, i u x -
ta. I. Filiusfamilias,$. Vtquis hsredéí ff.De legatis. 1. & .1, Qui filium. ff.Ad Trebellian. ipfe notauit iubtiliter te- ftatorem ita intelligendum de refti
tuenda hsreditate fuafeníiffe, quód proprius lenfifle videretur , vt quic
quid ex hsreditate iua. &c. Non enim.
Vlpianus temere vfus eft fuperflua atque adeo inani verborum copia:
fed confultó, & cu myfterio (vtaiunt) fubiecit illa verba: 14 eji quicquid ex haredi tate.crc.
Et habet mea conlideratio nota
bilem vtihtatem , qus belle tradari poteritin fpecie. 1. Qui filium, ff. A d T rebelí i an. Proponitur ibi ,quod tefta tor filium & filiam hsredes inftituit:
& deinde de filia ita cauerat: Mando tibi non te flari donec liberi tibi fint.
Eilia,mortuo patre,quum nullos libe
ros luccepiffet,decefsit, extero hsre
de relido. Abhoclororis hsrede fi
deicommiffum hsreditatis pateras frater petebat, qui,remotofororiste
ftameto , legitimam eius hsreditatem habiturus fuerat,etiam matre exclufa.
l.i.§.Idem eft fi frater.ff.De iuris,«Scfa L . Q * i f l i S
d.ignorantia.j. Prsferuntur, Inftitut. ff- A i- T r o« AdTrcbellian.Relpondit Imperator
fidei-
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
fideicommiffum deberi. Nam ex eo quód teftator petierat; vt filia nonte- ftaretur donec liberos haberet, p e - tijffe videbatur,vt quo caiu itberos nó ' haberet,hsredem relinqueret proxi- mumabinteftato fuccefforem.Perin
de enim cenfuit acci.nédam efle eam fcripturam,ac fi te ft itor hsredita- tem fuam rogaflet eam filia tratrire
ftituere. Quo loco lureconiult. magis eft vt verba illa:K¿redttatem fuam-tetu Ie
rit ad teftatoris hsre ditarem: ne alio- quiinobfcuro maneret fideicommif- {um,iuxta id quod Senatus cenfuit.Po tuit autem Imperator id ita referibe- re:quoniamiecundum,ea, qua; propo
nebatur , nihil intererat, vtrum icri - ptura perinde acciperetur, atque fi teftator hsreditatem luam rogaflet filiam reftituereran vero perinde ac
ciperetur, atque li qmcquud ex hsre ditate fua filia fuiflet contecuta ro- loy gaffet eam reftituere. Csterum.f fi proponeretur, quód pater filis ex .di
midia parte hsredi inftituts prs - dium prslegaffet,animaducrto iu b- tilem Vlpiani notam multum con
ducere. Vtique enim ,propofitatali fpecie,multum re ferret,vtrum perin
de acciperetur fcriptura, atque fi h s reditatem luam rogata cenferetur re
ftituere: an vero perinde accipere
tur, atque fi quidquid ex hsredita
te fuafilia fuiflet confecuta,ipfamro- gaffet eam reftituere . Nam fi tefta- for f ltacauiffet: R ogo te filia, vth li
beros non habueris,reftituas poft mor tem tuam fratri cohsredi hsredita
tem meam: in fideicommifium non caderet dimidia pars p r s d ij, quam titulo legati filia vendicaflet. 1. Infi
del commilTanam, §.Jjn. ft. A d T re- bellian.in.l. Si T itius, in fin. if. De le- L.Lifcerta gatis. ?. Nec in contrarium traheret
i filium-ff. text.in. 1. Liberto.§.Filium.ff.Dean- Deannuisle nUislegatis. Quoniam, textus ille alio
2 * " caiu loquitur, fecundum ea,qus con-
fiderat Philip. Corne, in.
1
. Cum virum, colum. 2. C. De fideicommifs.
& Socin. in.l.Marcellus. §. Quidam, liberis,numero.2. ff.A d Trebellian.
Francifc. Ripain.l. Hsredesmei.§.
Cum ita, numero. 44. ff. eod.titul.Ex diuerio, fi teftator ita teftamento ca- uiffeí: Rogo te filia, vt fi liberos non habueris, reftituaspoft mortem tuam, fratri cohsredi qui c quid ex hsredi
tate mea fueris confecuta : non du- . bie hoc cafu etiam portio fundi p rs-
legatt in fideicommiffum cecidif-. ^ ^
fe videretur. 1. Cum pater, f. Fidei, ff ter-§.Fidei.
D e legatis. 2. l.C u m virum. C . D e fi- ff. Delega*
dekommifs. Differentis vero ratio tis.2.
ex ipfis verbis colligi videtur : quo- niamfcilicet legatum non eft hsre- ditas:J k ideo rogatus reftituere hsre
ditatem non videtur rogatus reftitue
re legatum. A t vero legatarius dici
tur legatum ex hsreditate confecutus fuiff e : quoniam legatum eft hsredi- tatis delibatio, vt probatur in.l. Lega
tum. ff.De legatis.i. Proinde rogatus reftituere quicquid ex hsreditate fue rit confecutus, res ipfas hsreditarias,
& legata ipia reftituere videtur roga
tus.
•Vnde infero notabilem intelle - dum ad. 1. Cohsredi. §. Cum filis, verficul. Quódfi hsredem.ff.De vul
gar. & pupillari,vt in illa fpecie,de qua ib i, fecundó m Vlpiani notam fi
lius, qui rogatusfuit, vt hsreditatem fuam reftitueret,'nontam rogatus vi
debatur, vt patris hsreditatem refti
tueret,quám vt quicquid ex hsredi
tate patris confecutus fuiflet T itio re
ftitueret. Sicfideicommiffumnonmi nus erat vniuerfale cenfendum.l. C o gi,verfi cui. Sed & fiquis. ff. A d Sena- tusconfult. Trebellian. vt quanuis id hdeicomiffum frudus nó includeret.
l.Hsrcdes mei,cufimilib.ff.eod.tit.
A d T rebellian.includerettamé prslc gata.d.l. Ciim pater.§.Fide;.d.l. Ciim LI j virunj
virum. C.Defideicommifs. A t enim acutiisimi ingeni) , Sc merito ante alio>excellésPapinianusin.d.§.Fidei, animaduerterat,eiufmodi fideicom- imffum differre abahofideicommif- fo, quo hxres rogatus effet teftatoris hxreditatem reftituere. Et tamé in.d.
verficul. Quod fi hxredem, non vide
tur hoc xftimafie.-quifignificaueritpa tris hxreditatem fideicomiffo teneri.
Sed refpondendum eft,quód fi Papi
nianus icripfiffet, videri illis-verbis ro gatum filium,vtfiimpubes diemfuu obijflet, patris hxreditatem Titio re- ftitueret,nonproptereaexiftimaretur fuiffe contrarius Vipiano in. d. l.Ex fa do.Etenimind.veriicul.Quodfi h x -- redem,proponebatur filius ex affe h x res inftitutus : vt nihil intereffet hoc vel illo modo patris hxreditatem roga tus videretur reftituereyvt alias .dixi
mus circa.l.Qui filium, in fin.ff. A d Trebellian . Verum enimuero Papi
nianus ne hoc quidem refpódit, perin dehabendum,atque fi filius patris h x reditate reftituere fuiff et rogatus. M a gis enim refpódit, legitimum hxrede filij cogendum patris hxreditatem re
ftituere.Quod quidem refponfum mi nimé arguit, videri filium á patre roga tum,vt patris hxreditatem T itio refti tueret.NamPapinianus & fi mteliige- ret filium videri rogatum,vt quicquid ex patris hxreditate cofecutus fuiffet Titioreftitueret:non miniis reiponde re debuit,legitimum hxredemfilijco gendum patris hxreditatem Titiore- ftituere. Vtique enim fecundum ea, qux proponerentur, nihil ex patris h x reditate nifi titulo hxreditario filius impubes fuerat cóíecutus. A t vero VI pianus m.d.l.Ex fado,quanuispropo- nat, exiadotradatu e f f e , an per fidei commiflum rogari q u i s p o i s i t , vt ali
enem hxrede faceret: refert tamen id quoo generaliter ,& in vniuerfum Se
natus ceniuerat. Ergo iiue illa verba:
Id eji quicquid ex hereditate crc.ipfins Sena
tus fueruntfiue (quod magis eft) fuam illam expolitionem verbis Senatus ap tauitroportuit diferté loqui, Sc in vni
uerfum docere,quxnam iufta,&pro
pria effet illius fideicommifsi inter
pretatio.
Tandem ex his colligo,quódprior conceptio diredx fubftitutionis non trahitur ad tam vtile fideicómiffum, quam trahitur pofterior conceptio fa
d a in forma pupillaris.Nam fiteftator ita dixerit: PetrumScloannem hxre
des inftituo: Sc Petro fundu Seianum prxiego: Quód fi Petrus fine liberis de ceffent,Ioannes hxres fit, vel Ioannes mihi hxresfit: confiare debebit,parte fundi prxlegati dimidiam in fideicó
miffum non cadere. Nam quú Ioannes videatur fubftitutus in hxreditate de
fundi, mxta ea,qux tradidit Oldraid.
cófil. 107. minime veniet prxlegatum:
non magis quám fi Petrus rogatus ef
fet hxreditatem teftatoris loanni co
hxredi reftituere. l.Si T itius,in fin.ff.
D e legat.3.1.Marcellus. §. Quidam l i beris,& quod ibi omnes notant, ff. A d Trebellian. Atveróin pofteriore coti ceptione inducemus,vtfiue prxlega
tum ante datumfit, quám lubftitutio verbis ciuilibus concepta effet infor
ma pupillaris, fiue etiam poft fubftitu tionem datum fit,omnimodo in fidei
commiflum cadat. Nam hxc direda fubffitutic.Quandocunque hxres Pe
trus fine liberis decefferit, Ioannes illi hxres fit: ad huiufmodi fideicommif- iumtrahtdebet: Quandocunque Pe
trus hxres meus fine liberis decefferit, reftituatloanni cohxredi quicquid ex meahxreditate fuerit confecutus.d. 1. Ex fado,comunda.d.l. Cum pater. §.
Fidei.ff. D e legat.z.& in. 1. Cumviru C . Defi d eicommii s.
Vnde infero ad declarationem. 1. p drt¡t i 12.
i2.titul.f.Partit.6.vbilex Regia íuxta titm ^
1.Precibus.C»Deimpúber.&ahjs,có tit.6.
ftituit, quódfi á milite compendióla fubftitutio impuberi filio ita fada fit:
Q uando-
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
Quandocuq; filius meus decefferit,fit illi hsres T itius: & deinde poft puber tatem filius decefferit,mater hsres fi
li) puberis reftituet bona, qus mili
tis cum moreretur fuerunt.Dodifsi- musGregor.Lup.ingiof.eiufdem.l.in verb.Todos los otros bienes,cu síi uit, ii filius ex parte fuiffet hsres inftitu- tus,eíquepater dediffetprslegata,v- trumea venirent in fideicommiftariá hsreditatis re ftitutionem: anveró ma nere deberent apud matrem,fili) hsre dé?Et remittit fe ad notata per Alexa.
in.l. Marcellus. §. Quidam liberis.ff.
A d Trebellian.& in. 1.Cum virum.C.
D e fideicommiis. Sed quis Crederet fubtili difputatione có ré perducipo.- tuiffe, vtinfpecie. d.l.Partits magis probemus, prslegatavenire infidei- eommiflum? Siquidem ibi proponi
tur eompediofam fuiffe fadam in for mapupillaris.Proinde direda Í hbAi- tutio ita poft pubertatem ad fideicom miffum trahitur tam ibi,quamin dicf.
1.Precibus, vtfiliusintelli-gatur roga
tus,vt ii pubes decederet, eú hsredem inftitueret,quem pater eidem filio h s redem conftituerat. Sic filius vi detur rogatus, vt hsreditatem luam.eide re ftituat, ideft, quidquid ex patris hsre ditate fuit confecutus,argumeto.d.l.
Qui filium,verfi cui. Quali per hoc, &
did. l.Ex fado,in princip. -ft. A d Tre
bellian. . - '
Reliqua circa intelledum.d.l.y er bis ciuilibus, iunda glof. dida fuérut fuprá in hac tertiaparte,in giof.Per- ionis.
S V M M A R I V M .
1 . Lienationes inter uiuos faitie in preciudt*
cium le g iiim parentibus debitxan ftnt . reuocar.ixi
Tegitima parentum an poftit le d i per alienatio nes fa d o s inter aiuos ab eorum liberisi 2 Q uerela in ofp d ofe donationis competit paren
tibus ¿quemadmodum e r liberis: e r qux ¡ it in tertUrum^cafum differenti*.
L.NTáwt etfi parent ib u s.ff.D e inofftc.teftamen.
fenfus yibidem¿cr num-feqncntib.
L .S i f iliu s x .D e inofftc.teñament, fenfus ¿ibi»
’ ’ : dem.
3 Donatio inofftciofa re er confilio in aliquem ex Uberis ip a ren te collatareuocatur u fq a d de bitum duntaxat bonorum fubftiium poft nouel lam luftiniar.i conftituticnc.
L .S i liqueat.C. De inofji. donation. fenfus ¿ ibi*
demeer num 7.
4 Q uerela inofftdoft teñamenti olim compete»
b a tM .a k inteftato fuecederetur pro u irili parte ¿ er non folumad reuocandam legit i*
mani.
L .M a te r decedens.ff.-Deinofftc.tcdamen.fen*
jus,ibidem .
f L .T itia .§.i)n p era tor.ff. De leg.2.fenfus*
6 L .i.C .D e inofftc.donation. intellectusjcr.n.16
7
A u th en t.D e unmenf donation.§.fed n eq u e.co ll.y.intelledus¿zT « K W .io .er. 13.
8 D onatio inofftciofa in unum e x Uberis collata reuocatur hodie ufquead legitimam¿non p er qu erela inoff.ciofxd on a tioniS y fed p e r a d io * nem perfonalem.
9 QKeréf 4 inofftciofte donationis quinquennio d*
ra t:fedccái¿T Íoexlege¿qu £ 'perfonalis'eft a*
d io Y á u r at p er p e tu ó .
P o rttfea l.U ib .g .tiru l 77.§.4.. fenfus, ibidem.
■io' b ó n d tio inofftciofa a f.U ocolla ta in unum pa»
rélérv in p rxiudiciu m a lteriu s reuocatur etia condictione e x lege ufqtie ad legitimam ¿unta - ' x a f . z r num. 12.
n T eftamxrdum miniis folenne conditum d ftlio inter parentes non ualet.
L.Haccortfiiltiftiim .fy.Exim perfeftofnfrd, D t
teftamen. fenfus Jbiiem '.
13 Donatio inofftciofa ad hoc u t reuocetur ufque debitum duntaxat.bonorum fub(iiium¿non f u f fteit quod f i t fa d a u n ie x lib eris ¿uel uni e x pa r entibus ¿nift ille e x h b e r is ,u e l parentibus fu e u t , cui legitim a p o r tio deberetu r.
i 4 : Donationem inofficiofam in Cxtraneum colla*
tam filius ¿cui aliquid relidum eft', noii reuo*
catftfed tantum agit ad ftipplementum.
L.Om nim odo.C.D e inofft.teftamen.fenfus¿ ibi*
dem.
15- D onationem inofficiofam collatam in extraneZ filiu s ¿cui n ih il r e lid u m eft¿reuocat p ir q u e » relam inofficiofte donationis ¿ ft pater teñ a » tu s decefsit:fecusft ab inteftato.
16 D onationem inofficiofam re er confUioin extra neum collatam filius¿cuinihil relictum eft¿ re uocat in totum . ■■— - - .
P artit.l.S .tit.¿ í,P a r t.s.ie d jr d tu r ¿ibidem, L/r.C.D e in o ffi.d otib . fen fus j ibidem.
L . S i Ubertus §.pen ult. f f . D e iure patrón, fen»
/«f.
