M.T. Ciceronis de philosophia volumem secundum ...

¡íUÍí.V.:^.;^;

Hr;'-. .

'•'Sf':

:-v>.

...ûj-- -yf • •,.• / 1 ' •• ■.

■ ■ ■■:■'■■■■■ ■■-'^■- •

" •-• Jri/O:

í!ík

%

r ^ y , K ) \ / ] i L

" • - , f

\ ¥

■ /'

l

-/

M. T .

C I C E R O N I S D E P H I L O S O-

P H I A V o lu m e n fic u n d u m ,

In quo quidem qua contineantur,fequens pagella indicabit.

L

r

a p v d a n t o n i v m

c r y p h i v m .

I n hoc fecundo volumirvc

continentur.

De natura deorutn, p e diuinatioiie Dcfato

P í^ -v m ^ c rfita te y

^ i c e r o n i s de peticione conlul.

cumfratrem

Frazm enm Ckeronls ah Andrea. P a m -

M . T . C I C E R O N 1 S

D E N A T V R A D E O -

R V M . A D M A R C V M B R V T V M

L I B E R I.

¥■ ¥■

*

M mulurcsinphilofophidntqudijudm fitiiddhuc explicate funt:tm perdijficilii, Brutet<iuod tu inm m e ignord^fCTpcrobfca ru quccéio tfl de ndtura deorim : <jm c t d i cognitioncm dttimi pukhcrrim d efl » c r ddmodtroiidant rcligionm nectjfdrid. D c qud ta.m udrU funt do¿lifih m o rm h o tn in im , tA m qutdifinprnttsftnienti^t*

^n o d rg m e n to cjjc dcbcdt^caujfam^id tjlp rin cip iim philofophiit, efje fc itn tiM ; prudfnterqHC A dtdm icos d rebus incertis ajfcnflonm cohibuiffc, * Qgirf eji m int ir»

tnmtíLtt fir tim fd u t quidtim t m c r d r i m , tutnqucindU gntwn fapientU grduits,tCy dtque conlhntid^qum outfdU f m ftn tir e , dut quod non fatis explordte perctptwm

cognitum,fine uUddubiatÍ0ttedejrnierci velut'mbdc quteüione, pUrique, quod máxime uerijimle e fl, e r quo vmnes duce ndtura u e h im r , deos effe dixtrunt. dubitAH fe*Protdgordi:nuUoseffeomnino* Didgora^ Ulcliui^ ci*

TheodoriK C yren^im p u m e r u n t Q uiutrodeoscffedi xe untytnniAfunt in uari(tttcfdc dijfmflone conñitutiy ut t o r m m olejlm Jit dnnm em cfcn^entidi. N4m e r defi*

A i

4 D E N A T V R A D E O R V M

gurkdcorutC f dt locii,4tq; ftdtbitt^çrdâiont u it* muUi dicm turidtqut hU fm n tti philofophortm diffintiont u t m u r ,* Q «oii utro maxime rtm , caufm quc conthet^tfif utrtm nihthgant,m bil moliantury an ab omni cuYAtiontt

^ à à m n i^ a t io n t rcrtm uacenttan contrddbhk c r i principio ern ia faéh ., e r concitata, fin t y ^ a d mfinitim tcmpm regantur, atqut moueantur. Inprim ifqut magm diffentio eft: cd<^ nifi diiudicatufy 'm fummo errore neceffc t ji homintSyatque in rnuximartm n r m ignoratione uera fari.Sunt enim p h ilo fo p h i^ fu eru n t, quiomninonuUam h^berecen feretithm anarm r<rm pron ^ntiitifm deos»

qàôrufl. uera fentcntid efìiqtuepottji effe p ñ tti^ ^ fa n m

¿iitdsfqu£ religioìH éc eitim omnia purtydc cajictribuen»

¿d deorum numniitAfmt^lidmmdiuertuntur dbhk^GTt f i efiáliquidadijs immoruUbm hominugeneri tribu tm , ftn auttm dij ñeque poffuntnos inuare^ncc uolunt, nec cu^

rant omninoyuec quid dgamm dnimdáuertut, ntc efi quod tibh kaáh om in m uitumpermandrepoj^it:quidefl, quod vUosdijs imm orm libu^ciflm, honores, preces ádhibea^

ntmñn J^ecie dutem^ñte^muldtionUyficutreliqua uirtu teStitApietttíinejfenonpoteflyCumqudliittulcf fdnñiUa tem ^crretigionm tcUi neciffe eft:qutbmfublatity p tn u r hatio uitífequitur^cr magna confufÍoM <^ haud fcioy dn pietate aduerfus d€csfublatá,fidesetidm,&'focietdshm i ni % enerk,cr una exceUentifiimd uirtuf, iuflitia toUatur,^

Sunt duttm alijphilofopbi,cr h i quidcm mdgni^dtque «c»

hiles^quideorm mente^ atque ratione m n em m ü dm ads minifírari c r re^i ctnfeanUneque uero id folum /ed etiam ab ijfd m uit£ hom inm confuli,crprouideri,nam c r fru geSyV'ríUqudjquíeterrdpariatiCrtempeflateSyac tem* ,

^ r m uariitates, cœlique m tíítio n ts, quibw omnid, ; qua

t i B E R I* ; qu£terr<igigndtimaturaapubefcnnt,adijsinmorUÌibm trtbui gc/itri hm m opuüint:mulaque,quíedi(€tur tit his hbrU,ccliigunt:^U(e taliafunt^ut ca tpfadijimmorsaUs ad u fm hom m tm fabricatipcnè uideantur. Contra quos

Carneadcs im multa. dijfcYuit^ut (xcit&rtt hom m a nonfo cordtsadutri mucfiigandi cupidit:Ltcm,K€S enim nulla tjly d c quatxntopcrt n o n fo lm indo¿ii,fcd(t¿m dodi dijfentiant. quorum opiniones c m ttw uari<e ¡int,t^mque m tcr fc dif^identes : aktrw n fitr i projvdo poteft, ut ca=

r m nuUaialurmcertenonpoteJiiUtplufunuiicra¡it*

Q uaquide m^caujfa^bencuolosobiurgatorespUcare, c r muidos uituptratorts confutare pojjumuf j u t alteros reprcbendiffe poeniteat, alteri fe didicijfcgaudeant. nam qui admonent amice,docendi funt:qui inimice mfeóbuitur, repeUtndi. M u l t m autemfiuxiffe uideode libris noftrif, quos complures breui tempore edidimui, uarim que fer^

monem,partim admirantim,unde hoc philofophandino^

b k fubito jiudiu extitilfet:partimiquid quaque de re certi habermus^fcire cupientim . M ultisetiam finji mirahilt uiderif<am nobis potifiimum probata ejfe philofophiamj qu£ lucem.eriperetfO' quaft noáem quandi rebus offun»

deret, * defertcequcdifcipUn(ieyGriampridemreUd<epa=

trociniumnec opinatim a nobis effe fu fc c p tm . Nos au=

ternnecfubito cocpimUAphikfophari, nec mediocremi primo tempore <etatk in to jiudio operami curanu^^ con*

fu m p ftm m :^ c m minime uidebamur.. turn maxime phi=

hfophabamur,^quod e r orationes declarant refertte phi lofophorumfententiJSiCr do(lij?imoru hominmfamUia^

ritates»quibmfcmper domusnoflra floruit: e r p m d » pes iUi * Diodort«, * Pfci/o,* Antiochuíi'^Fofldoniuíi4 quibuiinÜituti fi omni<í philofophia precepto.

A 3 referun

D E N A T. D E O R V M

reivruntur ad uit&m, arhitramur nos c r publicité e r pïiuAtk in reh m fd praâitijjc.yqux ratio o~ dcârm a prafcripfcrit. * fin autcm q u H n q u ir it, qu/ecauffanos im puki i t , ut hac u m f:ro Utttris mandânmm: m bil e/i ,qHod(xp€dirc t:im facile poj^intttí. N<iw c m otio tanguer m m y ^ i s effet n ip u b iic .jh tm , u t (dm uniuA ccnfilio, atqut cura pibernari mcejfe effet : p r im m ipfliKriipubîicee caujj'a pbilofophiAm noürií bomnibus

€xpUcandàm putAuifmdgni cxiüimans h n rejfea d des cwî, c r laudcm c iu i^ tk res txm graues ,tnmquepreccîd^

r<K Latinisttiam litterk contin€ri.Eoque me minus fiitu tiw e i panit€t,qucdfdci΀ fentio^quam multortm

ncntnodo difcendi^fed etiSfcribendi jîudia commouerim»

Coplures etiim G r£ek hiüitutionibus cruditi, ca qux di^

éicerant,iu ciuibw fukconmunicare non poteranty quod iÜdquie a Grackaccepiffcnt,Latine dicipojjedijjiderent.

Qwo tN genere tatwn profecijfe uidemur,*ut a G rxck ne nerbortm quidem copia mceremur.Uortata eft etidm, ut tne adhcecccnferrem,dnimiagritudOyfortuniemagnayÇ;' graui commets, tniuria: cuim }l maiorem aliquam leuatio»

nem reperirepotuijfemy no ad banc p o tifiim m confugifr fem .B auero ipfanuUarationemelim fr u i p o tu i, quam f l me non modo ad legendas libros, fcd etiam ad tos txm philofopbidm pertrdôîandam dedijjcm. Omncs au*

tem eius pa rtes, afque omnia mcmbra tim fxciÜimc tiofcuntur y crni to t£ qua:Ûiones fcribendo explicAn^

tu r. Z jî enim admirabilk quadam continudtio, ferief»

que rerum , u t alia <x alia nexa , c r cmnes inter fe apta , coUigataque uiicantur. Q u i autem requirunt, quid quaque de re ipfl fentiamus, curioflus id faciunt quam nccejje eft: non enim tam m ñ o r ita tk m dtff>UB tand9

td n d O i^ W r d tio n k momtntd qustrtndi f u n t Ojiines tiam obiji p k r m q u e ijs , qui difcere uolunt ^ d u ü c n m t o r m , qui fé doctrc p r o jitm u r . Dejinunt cnim fuim iudicitm adhibcn: id hAb<nt ratrnn, quod ah eo, què proa hant, iudicatum uident. Nec ucro probare foUc id , quod deVythdgorickaccepmim : quosfcrunt^liq'.udajfirmd^

rem in d^utnndo,cu ex ijs qucererttur,quare ita. ejftt^re^

Jpondtrefolitos^ip SE d i x i t . lpfeautem ,craci’y s thagoriis» t m t m opinioprxiudicntA poter ¡à,utetiam //*

n tra tio n t ual^etauáíoritaf. Q «ì autem mirantur noi batic potij^im m difciplinm fecutot : hUquAtuor Acade*

nucís hbrkfatisrej^/onfum uidetur.ticcuerodefirtartm reliéiarm que reru. pitrocir.mmfu[c<pimm:non t n m ho m nim vnteritufintintÌ£quoqu€Q ccidm t ^ftd lu u m ilo r k fortajje dc^deratiut h«ec in philofopbia ratio con^

tn o m n ia dijferendi^nuUmqueremaperte iuàicandi"^

profeiid a Socrate, repetita ab A rcefila, conjìm ati a Carntadt, ufque ad n o ñ r m uiguit ^ quam nunc propemodu/morbameffein ipfa G rada inteUigc. quod non Ac^demi£ uitio,fed iardi/atc hctninwm arbitra tig ij[e ,N Ìf ¡Ínguícis difciplinMperdpere m^gnU c/i,9’.d*

to maius m n e s i quod facer e ijs necejjc e/i,quibM propcfi-^

tu eji, ueri reperiedi caufa c r contra omnes phiiofvphos, c r pro omnibus dicere.Cuiui rei ULtitce^tAmquc dijfiuìiifà cultAtemconfecutm effe me nonprcfiteor, fecutumejfe prte mefero.Ncc Urne fieripcteft,ut qui h«ec rationephi lofophhur-,ijnihilhábeat^qHodfequAiur.Di¿lue¡iha):d€

re alio loco diligétiws: fed quia nimis indóciles quiddìn^ar di<^ funt,admonèdi uidéturfepiucnon enimfumu^ ij»qui^

bm nihilueriiefleuideatur.fed ijy quiomnibusueris falfx N itid a effe dicamuSg taíüjimiliti^dine,ut in ij$ md*

A 4

¡4 h iß t certa iudicandi, e r ajfcntitnä nota. E x quo t x ß ^

flu

g « « « ,c r lUußrcmjbkfapienth uitarcgerctur. Std iamu t omni mc inuidia lib e n m , ponam m mtdio fcntcntias phi*

lo fo p h o rm d( natura deorim» Q ko q uidm loco conuo*

candi omnes uidcntur : qui qu£ ß t cartm u tr a , iudicent, T m d c m m m ih ip r o c a x Acadcmiauidtbitur^ f l aut con fenfcr'mt omncsyout tr it inucntut aUquk^qui, quid u e r m ßtyinuenerit. ItaquemihiUbtt <xclamare,utStatiufin

Syncphebk:

, , VrodcMtiy popuUrium omniwm a d o k ß e n tim .

^yclmopoüulo^obftcrotorofploroyotque imploro fide.

nonUuißima d« r<, u t queritur iUe ß t r i in ciuitättfiicia noracapitalia,

Abamicoamitntc d r g in tm a ccip m mcrctrix non uuU:

ftdutddßnt,cognoßantyanim aduertanty quid d t reti*

gione ypictdte yfanäitdte ycermonijs yßdc, iureiurando, quid de t m p l k ydelubris yßcrißcijfquc f3Ì€nnibu4,quii d i ipßs auß>icij5, quibMnos pr<eßtmu^ exiiiimandum fit»

hac enim omnid dd hone de dijs immortdUbuf qu^Bionem referenddß4nt. Profezia eoi ipfos, qui fedliquid certiha*

here arbitrantur, addubitare coget doäißimortm homi*

numdemaxima re tanta dißenßo. quod cumßepealiiUy tum maximeanimaduerti, cu/m apud C. Cottdm fdmilid*

rem mtum accurateßncy e r diligenter de dijs immortdH*

l u f di^utdtum fit. ^ Ndm cm ferijs lA tin k ad ewm ipßus rogatUy dccerßtuqueuenifTemyoffendi eum fedentemm txhedrdyCr cum C. vcUeio fendtore diß>utdntem dd quem trn i Epicurei primoi ex n o ü rk hominibm deferebdnt*

Adcrai

L I s E R. L 9 Aderattfiítm Q « . LucíHik Balhm : qui tantos p r o g r tfi fushd'ibat m :ito ick,u t a m cxceUentibus in <ogenere

GraçiscÔpatarftur, Turn, ut me Cotta uidit,Pcroppor*

tune» ¡nquit, uenis : oruur enim mihi magna de re auer»

catio ctm Viileio : cui pro tuo jìudio non eji a ìiin m te interejjc. A tqui mihi quoque uideor, inquam, uenijjc, u td ic k , opportuneUres enim t r i m difcipiinarurn pnnci pesconuemñis. M . enimVifofi((dejpt,nuUimphiio^

fophiéCyCarm quidem qux m honorefunt^uacaret locus, Tum C oitaiSiyinquitjU herA ntiochi nofiri,quiab eo m p e r ad Baìbm m ijjìis efl^era loquitur : nihileft,quod VijònemfamiUarem tu r n defideres.Antiocho enim itoi*

ci c m Peripatetici! re * eon/entire uidentur, uerbis dif^

(repare,quo de libro uelim fcire, Balbe, quidfentiM.'Bgo^

ne ì mquit iUe.miror A n tio c h m hominemmprimis acu^

t m non uidifje, httereffe p lu r im m inter îtoicoSy * qui honejiaacommodis non nomine y fed genere totodiflun*

teren t :

cr

fed, u t hic^ qui mtcruenit me 'mtuens, ne ignoret qux res agatur, ^ de natura agcbamuidcorm. qutecm m ihiui- Âereturperobfcurdy utfemper uiderifoletyEpicuriex

\eÜeiofcifcitabarfcntentiam. Quamobremyinquit, Yel»

lei nifl m oU jim eji, répété qua cteptrus. Kepetam ucro:

quamquam no mihi,fed tibi hic uenit adiutor, ambo enim, mquityarridenSyabecdem Philone nihil fcire didiciük.

TmegOyQ uiddidicerim uiXottauiderit : tu autem nolo ix ifim e s me adiutorm haie ueniffe, fcd auditorem, c r

A S quidem

IO D E K A T . D E O R V M

quidem <equm , libey o iudicio, nulU tiufmodi d ñ r i^ tm ntccßuatcy u t m ihi, uäim noÌim,fit ctrtA quadani tuenda fm tcntia. Trnnveüciuifidenur fane^ut fo U n tiñ i, nihil t4m uerens^quam n t dubitare aliqua de re tadereturuamsi quam modo txdeorimconcilioycr* t x Bpicurimtermuna dijs defccndiffcty Audttc, mquit^noncomentitiM ^futilefs que fententiäs, non opißccm,ccdijicatortmque mundi fU » to n k de Timao dcu/m: nec anim fatidicam Stoicorim v(cm xp^quíonhátint UcttprcuidentiAtn dUere: ncque uero mundim ipfwm animo,Gr fenflbiK p r£ d itm ,ro tu n » d m ty a r á e n tm t uolubilem d e m , p o rttn tA tV " mira»

culi non dijjertntiuvn p h ilo fo p h o rm , ftd fomnituitium*

Quibu^ tnim oculis 'mtueri potuit u tñ cr PLxto fabric cam iUam tanti cperis,qua conürui a deOyOtquetedi»

ficari mundum facit f qua m olitio, qua ferramenta^

qui u eä es, qux macbin£t qui m iniñri tanti tnunerk fuerunt f QucmMmodumautem ohedire^ c r parereuo»

luntatiarchiteäi^ n € r,ig n k y aqua y ierra potueruntf Y nde uero ortte lütc qumque fo r m te ex quibui relis qute form antur,apte cadentes ad animum efjiciendumy pariendofque fa ifia ì * L cn g tm e ß iter ad omnia > qutc talia fu n t, u t optata magis, quam inuenta uideantur.

Sed itU palm ark quidem, qucd, qui non modo natu/m mundtm mtroduxerit y* fe i etiam manu p e n c fa ä m ,ii cuw d ix e rit, fore fe m p itern m : bunc cenfes p rim is, ut dicitur , labrk guñjjfe phyflologiam, qui quidquant quod crtum f i t , putet (eternum tffepcffe f Q ¿ x eft enim coagmentatio non dijjclubilkf aut quid efl y cuimprin»

cipiwm aliquod f i t , nihil fit e x tr e m m i * ?roncea «ero, ß ueßra eß Lucili, eadem require qua pauUo ante, mi»

niüros 9 machinas, m n e m totius orbk defignationem^

átque

tlfque d p pdrtitm . fin alia c fl, cur mortalem fccerit m u n d m t n o n^qum adm odm Platonicui d tM , fcm^

pitcrtiim i /Vi» utroque a u tm fu fc ilo r , cur ttiMidi adificatorfs rc p tn tt c x ü i t t r m , mnumerabilia ante fecuU dorm iem t, Ko« tn im , f i mundwi ntdlui erát^

ftcu U non €Ydnt. f<ccuU nunc dico, non quaàic»

r m n o à im q u e numero annuk curfibm confiuuntur:

nam fa n o rca fine mundi conuerfione (jfici non potuif»

f t :fcdfuit quxdam ab infinito tempore aternitM , quam tmUa te m p o rm circm fcriptio metiebatur : {¡>ado tamen quitliseafucrit jWitUigi non potcfi: quod ne ht cogi=

tationem quidem cadit, ut fu (r it tempus aliquod, nuU I m . cìm tempws t f f t t iñ o igitur tam immer.fo J^atio quiero, BdbCyCur Broncea uefira ctjfautrit. laboremnc fugiebat { A tik e nec attm git d c m ^necerat uHui, cim cmnes n itu ra numinidiuino, c a i r n , ign<s, terrx^ ma^

ria parerent. Q uid a u tm e r a t, quod concupijceret deui mundwm fig n ii, GT luminibui tamquam A edilk ornarei fiyU t deu6 ipfe melius habitaret: antea uide^

licei tempore infinito m a n e lr k tamquam hi g«»g«=

fiio habitduerat* Pofi autem uarietatene (um díU dari p u ta m m , qua ca irn e r im<w cxornatM uidemu^i Q u a iña potefi effe cble^aiio deof qua fi (¡fet, non ea tamdiu carerepotuifitr, A n k a c , u tfir e die t i t , box minwm caujja a deo cm üituta fitn ti fjp ien im n e?

propter paucos ergo tM-.tu (fì [aólu rerum molitio»

an fiultorum f at prim im caujpi non f u i t , cur de im-*

pYobU bene mereretur : dekde .,quid <fì affecutuf, ctm omnes fìulti fin t fine diihio m ifir n m i, maxime quod fiuU ti funtiiAiftriux enim fiultitia quid pcffumus duert fdein^

dequoditanm ìtà fm tm o m m o d a in u u a ,u t< a fapientts comntù

IZ D E N A T V R A D E O R V M commodorm compenfationc Unìant, flu iti tue u itá n «e*

nientiapoßinti ñec ftrreprxfentia. Q uiucrom undim ipfm tdnim anttm fapitntm quc cjji dixerunt,nuÜomodo uidcruntdmmi naturam, tntdligentesm quam figurant cadcn poßet: dt quo dicam paullo poft. N«nc autem ha»

dtnrn ddm irabortorm tdrditatmiquianimant€m,im»

tnortaUm, e r (undcm beatum, e r rotundum tffe uelint, quod €d forma uU¿m ncget tffc pukhriore Vlato. A t mihi uelcylindriy uelquadratifutlconi, u tlp y r m id k uidetur

€ße formofior. Q u a uero uiU attribuituriüirotundo deo, nempe u t ea (cltritate contorqueatur, cut par nuUa ne cogitati q u id m pojfet. in qud non uideo ubinam mens coniians, c r uitabedta poßitinflüere. quodque in noñro

€orpore,fl minima ex parte flgnificetur^moleflm fit: cur hoc idem non hdbeai ur moUñu/m in dtoiTerra enim pro»

feâoyquonidm parsm undiefl, pars efl etiam dei. atqui terra maxmas regiones hdbitM les, atque incultMuide^

musyquodparsearumydppulfufolk exdrferit,pdrs obri»

p ie r it niue, pruinaque, longitiquo folit abfceßu. qua ,/ i m undm tfl deut^quoniampartes mundi fu n t, dei mem^

hra partim ardentid, partim refrigeratd dicenda funt, A tq u eh a cq u id m ueÜra, Lucili, qualid uero f l n t , db ultimo repetam fuperiorwm, Thalesenim M iU flus,qui primus dctdlibwi rebus qua flu it, aquam dixit effe ini^

tiwm rerum: deum autem e m mentem, qua ex aqud cun^

ilafingeret.Sidijpoffunteffeflnefenfu, e r m ente,cur aqua adiunxit, f l ipfn mens coniare potefl udcdns cor*

pore: Andxim aniri autem opinio efl natiuos effe decs^

iongis tnteruaUis oriétes,occidentefque, eofque innúmera tiles effemundos. fed nos deum nifi fm p ite rn u m in te h tigere qui poffummf Poft Anaximenes aèra deumflatuit^

eum

tum qut gignùelftque im m en fu m ,^ infinitm yCr fcmpvr in tn o iu , quafi aut aër lìn cu U a fo m a deuiejje pojiU^

c m p r e fir tim deumnon modoaÙqua, fcd p u kh trriiM j^ tc u tf f t dtctat : nut non o m e , quod ortwm f i t , mor*

tá lim confequdtur. Inde Anaxagoras, qui acc(pit ah Anaxim tne difcipUnum^primm o m n i m r t r m deferii p tio n m ,^ m o d m m c n t{ f 'mjìnit£UÌ, <tc rationedefl^

guari, e r confici uoluit : m quo non u id it, ntque m ottm ftnfuiconiunàum cy contintntm w infinito u U m effe polfe^nequcfinfum om iinof quo nonipfa natura p u lft ftn tiret. Deinde f i mentcm i k m quafi animai aliquod ejfeunluit y€ritaliquidinteriuf^ ex quo iUud ammaino^

minetur. Q uid auttm in te rm mente f Cingitur igitur corporeexterno.QWìd quotùamnonplactat,aptrtafiin»

pltxque mens nuU’a re adiunéfi, quxfentirepoj^it fuge»

re inteUigentiie nofìra uim^z^ notionem uidetur. Croio»

niâtes autem Alcm£o^quifoUí^lun(e^reliquifquefideri»

hm^ animoquepr£terea diuinitatem dedit, nonfenfitfefc mortalibui rebus immortalitatemdarc. l^am Pythdgo»

ras y qui cenfuitanim m effe per naturam rerum omnem ìntentum» e r commeantem, ex quo noflri animi caperens tur., non uidit diñraáione humanorum animorimdi*

fc e rp i, c r diUcerari deum : c r cum miferì animi effenty quodplerifque contingeret,tm deipartem effe miferam:

quod fieri non poteji. Cur auttm quidquam ignorarci animui hominis,f i ejfit deuif quomodo porro deus iñ e , fi nihil effet nifi animm, aut w fix m , aut mfufuf effet m mundoìTum ’X.enophdnes^quimenteadiunàa omnepra»

terea, quod effet infinitimy d e m uoluit ejfe,de ipfa men*

te ita reprehenditur, u t ceierìide infinítate autem uehe*

m entiuSiinqua nihil ncque ftntiens,ncque coniunàum

#

tf f t p o te fÍ.N m VarmenidiS com m cnfitim quiddtm cos rofíiC flmilitudine efjicit : Stephamm dppeUat, confi»

m ntem ardore lucís orbem , qué cwgit c<elwm, q u m appiUdt dcum , inquo n:qne figurAm diuintim, ñeque fenfim quifqum fujpiuripotefi. Mulca eiufdetn mo«a

¡ira, quippe qui bcRum, qui difcordim i qui cupiditatem, c<eteri¡qut generis ciufiem ad d e m reuocat: qu£ uel mora boyuel fcmnOyUel oblimene, uel uetuñate delentur, tddemque d i fldtrihm : qu* reprehenfa idm in alio, m hccotnittdntur.'Etnpedoclts autem multa alia pcccans, Vñ deorum opinione turpifim e labitur. Quatuor enim naturai, ex quihuiomnia confiare u u lt, diutnat effe cen<*

fet: quáx e r nafci, e r exflmgui perjpicuum efiy c r fenftt cmnicarere.i^ecueroProtagora«, q u iftfenegatom nis node dijshabcrequodliquedty fln t ,non f í n t , quaUfue flnty quidquamuidetur de natura deorum fuj}ficari.Qk/íÍ Democritus, qui í m imagines, earumque circuitus mí d e o rm numero re fe rí, tum iílam ndturam , qu<e imagi*

nes fu n d a t,a c m ittA t,tm n fcientiam, intcUigentiam^

que noflram, nom e in maximo errore uerfatur ? c m idem cmnino, quia nihil fm p e r f m fìatu maueat, ne»

geteffequidquam fe m p ite rn m : nonne dcum iti tcüit omninoyutnuflam opinionemcìus rdiquamfacidt ? Q jnd aèr^quo Bicgtnes ApcUoniates utitur deo, quemfenfum haberepotcfi^autquam fo-m m dciiìdm de * platonfi hfconÜantidlongum cfl dicere: qui in Tirnteoy patrem huios mundi nominari negat poffc : * m Ugu/m à«»

tem librU ,quidfltom nino t e , inquirí oportere non cenfit, Q uod nero fine corpore uUo dcum uult effe^

u t Gneci iic u n t, ««¡¿nartp : id quale effe p o ^ it, mteÜigi non potefi : caruit tnim f n f u nec f f t e ft, a r t a t pru=

dtntia

d m tU iM rtit u o lu p U tr qua cmnia UM c m d e o rm «Oa tionc compreh<ndimu4. idem c r m Tim ao dicir^ e r in U*

p b m ,^ e r m u n d m d e m e j f e ,^ c a lm , * e r a ñ ra , e r * terríím,cr*animoSi* c r e is quosm aiorm m Ü itutis ac»

ctpimm: qua e r per ß funt faifa perß>icue, e r inter ftfc uehementer repugnantU. A tq u t t t i m ^ X.enophon pAu^

cioribm uerbk eidem fercpeccdt'.fdcit enim in ijs, qua 4 SocratediélAretuUt, Socratem diß>utdntem fo r m m dtt quart non oportere eundemque e r ß le m , e r m i m m detmdicere,0 'ntodounum,tumautempluresdeos: qutC fu n t ijfde m trrdtkfere,quibui ed qua de Flatonedicimus, A tque * Anti^henes'meoUbroquiphyßcus tnfcribitur, populäres dcos multos,naturalem unu effe dices,toÜit uim e r «4í«rdácoriMn.Nec multo fecu«*SpeußppWPldtonem äuunculumfubpqu(ns,cr uim quxnidm diccns, qua om»

nid regdntur, eamque animcdem, meliere ex anim k co*

nätur cognitioncm dcorm . Arifiotelesquoqucinttrtio d ep h ilo ß p h ia lib ro m u ltd tu rb a t,d * md^iñro Plato»

ne uno difjentienstmodo enimmenti tribuitomnemdiuini tätem: m odtm m Jum i p f m deum dicit effe : modo quen»

dm dUüvnpraficit mundo: eique cdf partes trib u it,u t replicatione mundi quadam mo^wiiiregat,iitqut tuedn t u r : t m cali ardorem deum dicit effe, non intcUigens ca»

lum mundi ejfepartem,que alio loco ipfe deßgnarit d c m ^ Q u p modo dutem cali diuinui iSe ftnfus in ceUritate tdntd conferudri potefi} ubi deinde i(U tot d'^ , ß numerd»

m u se tim c a lm deumf C m dutem ßne corpore idem m i t effe deum ,om ni iÜum fenfu p r iu ä t,c r prudentiä»

Q jw perro modo mundm moueripotcß carens corporei aut quo modo fcmper fe mouens sffequietut,Grb'edtus potefti Nec uero cita condifcipulus*X<nocrates in hoc

genere '

1 6 D E N A T V R A D E O R V M g<ntrc prudcntior, in cumUbrU qui fu n t d< natura rfw*

r u m , nuÜäßfccies d iu m dcfcribitur, dtos enim oäo t f ß dicit: quinqué tos,qui in ßeUiiungís n o m tn M tu r:u n m qui €x omnibus fldcríbus^quít infixaccelo funt ¡ex diß>€rfis qi’.aß. mcmbris flm p k x f i t putandus d m : ßptim um foU m adiungu, oä^uamque lunam: qui quo fcnfii beati effe p o ß ß n t, inteUigi non potefi. E x eadem Platonis fchcla * Po«*

ticusUerJclidespuerilibusfibullsreferfltlibro5:0’tarnen modo mundum, tum mentem d iuinm ejfe putat : erran»

tibus ctia fieUk diuinitatem tribuit ,fenfuq^ deum priuat, C r c iu s fo m m mutabilecjfeuult, * eodéquelibrorurfitt territtic:rccelumr:fertindeo5.N<c utro * Theophrañi mconfidntiafcrenda eß:modo enim menti diuinum tribuit principatum^modo coelo, tum autem ß g n k , ß^ieribufque cichñüfus. N«c audicndus eius auditor Strato ^isip ti phyßcusappeUatur:quiomnem u m diuinamitt natunt fitam effecenfetyqute crnff^gignenditaugendi^minucn»

äiuehabeatyfedcartatomnifenfuerfigura. * ’Zenoaua te m (u tia m a d uefiros'Balbe ucniam') naturalem legem diuinam effe cenfet, eamque uim obtinere rcäa imperan»

temyprohibentenque contraria, quam legem qucmodo ef»

ficiatanimantem inteUigerenon poffumus. d e m autem animantem certe uolumus effe. A t que hie idem alio loco écthera deum dicit effe,fi mteUigi potefi nihil fin tici dcus, quinumquamnobk occurritnequcinprecibus, nequcin optatls,ncque in uotU.alijs a u tm Ubrls * rationem quan dam per omnem pertinentem naturam, u t diuinam, effe a ffeà a m p u ta tJd m añris hoc idem tribuit. tum annk^

menßbus, annortmque mutationibus. Cum utro Ucfiodi theogoniaminterpretatur,toUitomnino * mfitaspcrcta ptaf<^ cognition<% dtoruine^ tnim loue,ne^ \unoni,nc<^

VejiantM

X. I B E R. I. 17 V(ß<im t ntquc q u m q u m , qui ita appcUeíur, in dtorum háhet num<ro-^fcd rcbm*inamm{ttii,dtquc mutis per quÁ^

d m flgnijicdtionem heec doc€t tributa nomina. Cuùa difäpuli A riito n k non minus magno inerrortfintcntid tjl : qui nequc ß rm a m dei mteäigi poffe cenftit^ ncque m dijs fe n fm effe dicatidubitetque omnino deus animans nec nc fit. * Cleanthes autem, qui Ztnonem auiiuit una cum eotquemproximenominäui, "^tumipfum mundumdeum d iä t ijfe j tum totim nature m enti, atque m im o hoc noa men tribtiit, tum u ltim u m ,^ aUißinum, atque undique circonfufim,cr €xtremmtomniacingentem¡ a t ^ compie xum ardorem , quitether nominetur ycertißimum deum iudicat. idem quaft ddirans m ijs libris, quos feria p flt contra uoluptatem, tum fingit fermam qum dam , e r Ipeciem deorum, t m diuinitatem omnem tribuit d ß r k , tum nihil n tio n e cenfet effe diuiniuS’ ita f i t , u t dem iUe^quem mente nofcimus, atque in animi notione tanquam m ueñig¡io uolumtis reponere, nuf^

q u m prorfus appareat. * A t Perfeus eiufdem’Zeno^

nis auditory eosdicitejfehabitosdeos, a quibusmagna utilitasad uitacultwmeßetinuenta^ ipfafqueresutUes, Crfalutaresdeorumelfe uocabulis nuncupatoi : u t ne hoc quidem diceret, lUa inuenta effe deorm ^fed ipfa diuina»

Q uo q ^ d abfurdius, quam aut res for^d;iSy atque deform mes deorum honore afficere, aut homines iam morte dele»

tos repone*-emdeos:quorum omnJs cultus tjfctfuturus iti h iä u i lamuero ChryflppU6,quiStoicorumfcmnioru>n uixferrimuf habetur interpres, magnam turbamcongre^

gat ignotorum deorum, atque ita, ignotorum , uteosnc conicäura quidtm* informaré poßimm, cum mens noflr4 quiduk uid<4tur cogitationt poffe depmgere. A it tnim

B uim

l 8 D E N A T . D E O R V M mmdiuitid in rdtione tjjc pojitS,z^ uniucrfe natura 4tù^

tncntt:ipfumqu( m ndum deum dicit e fft , e r <'m m im ifu lìo n m uniucrfam : turn d m ipflus principdtum, qui in mente, c r rationt ucrfitur, communemque rerum ndturdm uniucrfi, ut que omnia co n tin en tm , turn fas.

ialon umbram, c r ncajiiatem rerumfuturarum. ignem pr{eterea, c r eum, quem antea dixi, itthera ; turn ea qua natura fluerent atque manarent, ut aquam, c r terram, c r aera ^folem, lunÁm»fiderà, uniuerfiatemqifc rerum, qua omnia continerentur, atque homines etiam eoi, qui immortilitattmelfentconfecuti. \dcmquedi¡^utAttXthera tjfeeu m , quemhonünes louem appeUjrent : quique aer p e r maria mmdretyeu!itej[e ì^eptunum:terram,cAmyquie C€res diceretur, fimitique ratione perfequitur uocabu»

ia reliquorum deorum.liemque etiam legii perpetua, c r a ttr n a « im , qua quafi dux u it£ , c r magikra vfjiciorunt fitfloucm dicit effe : eandemqua fatsÁem necefiiatem ap=¡

pelLitfimpiterttam rerumfuturarum ueribttem: quorum ttihiltAle e ji, u t in eouisdiuimt ineffe uideatur. E t hac

^uidé in primo libro de W tu ra deoru. I nfecuio aute uult OrpheiyM ufci, Uefiodi, Bvmtri^¡fakeUasaccommodAre adea,qu(eipfe primo librodediisimmortAlibwdixerit:ut t t i m ueterrim ipoètx, qui hac ne fuj}>icati quidem jin t.

Stoicifuiffi uideatttur, Quem T>icgencsBabyloniuico»»

fequens in co libro, qui infcribitur de M inerua, partum louUfOrtum^ uirginUadphyfiologiam traduces diflun^

g it afabuÌa.Expofui fere nophilofophoru iudtcia,fed de^

lirantium fomnia.Nec enim multo abfurdiora funt ea^qua poìtarum m cibm fufa,ipfa fuduiMe nocuerut-yqui, e r ira infUmmitos,cr libidine furctes induxerunt deosficerut*

que u t m u beUa, pugn<u,pr<elia^uulntra aiderm un odi4 p r a ti

prateredydißU k, difcordiäs, ortm . interitui, querela, lam<nta.tmcs ,<ffufäsin omtii inumpcrdntid libídines, ddultcm,uÌHculd,cu humdno genere cocuhitus, m:irtxlef=

que t x immortnUprocrtdtos.Cum poetdrum dUttm erro^

r e comungtrelicet portenti mdgorum, Afgypfiorufnquc in eodem genere dcntenfiam : t m (tidm-mlgi opiniones', qu£ in mdxima inconfldntid, utritAtk ignordtione uerfAn=

tu r.^ d qiäconßderttquam ìnconfultedc temere dicafur, u:nerdri Epicurum^c^in eorum ipforum numerose qui¡¡>

bui h<ec qu^ßio eß, hdbere debedt:folu4 enim uidit,primu- effe droi, quod in omnium dnimk,eorU notionem imprefr fìffct ip ß ndturd.QJi<e eß enim gens, dut quod genui ho=s pmum,quoir(on hdbeat ß n t doàrinddnticipdtionequdn- àdm ieorumiqudm dppiUdt Epicuruíjid eß^antc c e p tm dnimo reiquMdam.informdfionem,finequAncc in telligiquidqua,n€cqu(eri,ntcdiJ)>utdripoßit:cuiu4r^tio^

n k uim,dtq; utilim em * i x iUo citleñi Upicuri de reguld, c r iudicio uoluminedccfpimus. QKoá igiturfunddmtntu huiuí quießionk eß^id predare idñum uidetk. Cum enim noninùitutodUquo,dut more,autUge ß t opiniocor.ßittt tA,m<medtque dd unum omnium ßrm deonßnßo, intcSigi ncceffe eß,ejfe deosiquonidm inlitdi eorumyiiel potius in«

tJdtds cognitioncs habemuf. Dequo auttm omnium nrff«»

rd eoffntit,id ueru elfeneceße (ß.tffe igitur dcos confiten- dumeß.Cltwd quoniSfereconßdt in ttr omncsnonphih*

fophosfolu^ßdetiAindcfioSyfdtedmurcoßAreiUudetia, hScm shé>trcfu e ánticípdticne,utdnHdixi,ßuepr<e^

notionedcjru.Sut enim rebusm u k noud pcncddnornnd^

u t E i'ic u m ipft * vgi\n4it> {i.pptUMic^qudm dntca ncmcy to ucrho nomindrat. Hdc igitur hukemus ut deos bciUos^

crim m ortuksputcm iii: qux enim nobk tidturd infor*-

S 2 m4

tndHonem d e o rm ip fo r m d edit, eadem infculpflt m nuntibus, ut tos itttrn o s, e r btdtos habermus. QwoíÍ f i t itA t ß , utre tx p o ß u iÜa fenttntiu eß ab Epicurot Q jr o D <eternm b ta tm i^ u e fit, idncc habtrt ip ftm ncgofij ^uid^uam, ntc txhibere alteri, itaque neque ira, nequt gratia teneri, quod, qux alia eßent , imbeciÜa e ß fentomnia. Sinihil aliud qucerertmus, n iflu t deospie coUremuSyCf ut fuperñiñone liberaremur, fatis erat dt»

¿ im .n a m o 'p r itü a n s d e c r m natura h o m in m pittate coltretury cm C T tetem a effet, zrbeatißima, h a b e t tnim umerationem iußam ^uidquidextellit: e r tnetus ont n is a u i, atque ira d c o rm pulßt^ eßet, intelligitur tnim , a beata. immortnÜque natura V" ir am, e r gratiam fegre»

garitquibui rtmotisynülhs a fuptris imptndere m<tus.Sti ad hanc conßrmandam opiniontm mquirit animus e r for»

mamyO" uitam,c^ aäiontm mtntkyatque agitationtm in deo. Ac deforma quidtm partim naturanosadmonet,par tim ratio docet. nam a naturahahcmus omnes o m n im gentium J}>tciem n id lm aliam, niß humanam d eo rm . Q u t enim alia forma occurrit umquam aut uigilanticui=

^uam, aut domitrUi^Std ne omnia rtuocentur ad primof notiones'y ratiohocidm ipfadeclarat. na m cm prit^an»

tißimam naturam, uel quia beata, eß, utl quia fempiterna, conutnirt uideatur eandtm ejfe pulcberrimam, qute com»

poßtio m m b r o r m , q u t conformatio lineamentorm, quteßguray qudtß^ecits, humanap o ttß effe pukhriorì Vos quidem. Lucili foletis (nam Cotta mem modo hoc, modo iÜud ) c m a rtiß cim efpngitis, fabricamque diui»

nam , q u m ß n t omnia w hominisßgura non modo ad ufum ,uerm ttiam ad um ußattm apta, defcribert. Qjiod f i o m n im animantimformam uincit h o m in m figura,

deui

dtui á u tm ámmcís efliea figura profeéio tfi, qu£ pulcher rimii f i t omnium, quoniamquc dcos beatifiimos effe coftat, hcAtm a u tm effe fine uirtute a m o potefi, nec uirtui fìnc ragione cojlarc, necrutio ufquam inejfe,nifi in hominisfi=

guraihomink effe J^ecie deos confitendwrri efi, Nec amen U ^eciescorpus(fiyfedqu(tficorpu4:nec habetfàngui^

nem tfed quafì fanguinem^ H a c q u m q u m c r inuentA funt a c u tiu i,c r diéia fubtilius ^ Epicuro, q u m ut quiuffea pofiit agnofcerctmcnfretusmteUigentid mí*

¡ira differo breuim iqum cauffi defìderat. Spicurus au»

tem ,qui resoccult<iSytTpenitasiibdit4s nonmodouide»

rat animo ,fed etia fic traélat, * u t manu doceateam effe uim,ZT naturam deorum,ut primu/m non ftn fu , fed mente cernaturmec folidiw e quadamy nec ad numeruyut ea,qu^

ille propter firmitatem 9tfi(*viadppetlatyfed imaginibmt fimilitudine, c r trafìtione perceptk, cim infinita fìmil»

limaru imaginìt f^ecies ex innumerdhilibuimdiuidukex fifìoty^ e r dd deos affludt, cu mdximk uoluptatibus Ut edA imagines mentem mtentdmjmfixdmque nofìram inteUigen t i m y capere qutt fit c r beata natura, e r aterna. Summa uero u k infinitAtkyCr mdgndydc diligenti contmpldtione dignif^imaejl : Ut qua mteUigineceffc efi, earn effe n.^tu^

rm yU tom nid omnibus^paribmpdria rej}>ondeant.hanc ìirm/xiW// dppeUat Epicurus, id e ft, aquabilem tributio»

nem.Ex hacigitur iUud efficituryfì mortaliwm tana m ah titudo fity effe im m o ra lim non minorum : e r fìyqux w»

terim dnt, inmmerabiUd fin i, etiam ed, qu<e conferuent, infinita, effe iebere.Et qu£rere a n o b k, 'Balbeyfolctk,qux uiaideorumfìtyqu£queabijs dcgatur £tas. eduidelicet quanihilbeatius,nihilomnino bonk omnibusafjìuentiu^.

txccgitìi.ripotefi.'i^ihilenimdgit f nuUk occupdtionibui

B 3 efl

e/i lmpUcdtm:m-Sl<i operd moHtur: fud fdpU ntU , e r uira tutegduieUbdbet cxplordtumforc f t ftm p tr tum inm ds xirnfSyUm miCtcrnii uolupatibiK, Hunc i t m ritcbtd*

t i m i i x m m m ,u c j i r m u t r o hboriofißimum.Siuetnim ipfe munduf dttiSCj%quii potcfi effe minus quietmyqudm tMl'o punäo temporis mtermijp) uerfäri c i n m axem cxli udmirdbili celeriüte ? nifl quietimi dutem , nihil beds tum eß. fiu t in ipfo mundo deuf mcft dliq u k, qui regdt, quigubernet y quicurfm (^ro ru m , m««rtc«cs tempo»

r m ^ r e r u m uicißitudincs ordintfq^conferuet,terrai, e r muridcontcmptdns hominum commodd,uia.fque tutdtur:

nieilUcflimplicdtm moUük n e g o t i j s o p e r o ß s . Nos áuté b td tm uiam j« ànimi ftcu rit^te, e r « omnium ud=

(dtiontmumrumponimm, Docuitenim nos idem,quice»

terdinaturd effe^um effe mundum, nihil opus fuiffe fd»

hricd, eamqu? rem ei ejp tdm fdcilem, qudm uos negdtis ejficißne diuina poff<foltrtid,*ut irnumerabiles natura mundos effeäurdßt,effici::ty effcccrit, Quodquiaquem»

ddmodum naturd efjicere ß n t dUqud mente poßity non uidetii : ut tragici poetle,cum explicdrt drgumem i txi»

tarn non poteñU , confugitk dd deum : cuius aper dm pro»

feélo nondeßderdräk, j i im m enfm ^V' intermindtdm in omnes partes mjgni'udinem regiontm uidtrttKivn quäm fe mijciens dnimus, e r ki: eniens, ita, Ute Icngequt pere»

grindturyUtnuUi.m timen o r m ultimi uidedt, in qua poßit'mfiüere.

In

gitudimm,altitudinum infiniti u k innumtrabihyim uoli»

txf dtomorum:quie interieäo mdni cohtcrefcunt t&men in»

t e r f e , ^ ali£ diidsapprehendcntts continudntur : ex quo cfficiuntur h<e rerum form et, dtquitfigur£ : quos uos tf»

fic i pojfcßnefciiibusjcrincuiibus nonputntis,iaque im»

poftd

pofui^h h ctYuUibm noÄr/f fcmpit<rntí4ominmyquem dieSyCr n o ä a timeremm : qufs tnim tim tat omnU proui»

dentcm, crcogiíanííw , q t animaducrtentcm o m ià ad fe p crtin erep u ta n tm , curiofum, e r p U n m ntgotif d< m iiiin cu o b ii (x ñ itit p r im m iUa fetalisntceßitM, quam fiftxfftivào dicitU: ut quidquid acäddt, id ex /eterna ucritatc , cdujjarumque continuutione fluxiffe dicatiSt.

Q uanti autem hac phitofophia aüimdndaeji, cuitam^

quamaniculiffCT' i k quidem mdoáiís ^fatoßeri omnia ui»

deanturiSequitur^'xpjiKH ueÙrd,quie ìM in t diuinatio dicitur.qua tantA imhueremurfuperiìitionejl uosaudire ueuemuiyutharußüces,augures,arioli,uates,Grconi(äoa res nobis ejfent colendùHis terroribus ab Bpicuro jhluti, c r m liber tutem uindicati,n<c metuimui eos,quos gimus nec ßbi fingere uUam m o leñ im , nec alteri querer r e tc f piefanáequecoíimut naturam exceUentcm ,atquc précüantem. SedeiatMÜudio uereorne longior fuerim».

crat autem dijficiU rem tantam , tamque prxclaramt inchodtm rdinquere. quamquam non tam dicendi mi»

h i ratio babendafitit, quam auditndi. T um Cotta co*

mitiryUtfoiebat'.Atqui.wqHitfVelUijtiß tu aliquid dixif» ^ fes^nibil pme cx me quide audire potuiffesimihi enim non ^

ta faciU vtt mete utnire folet, quare ueru f i t aliquid,quam quarefalfumiidque cußpe,tücuteaudirepauUoantecott tigit.Koges me quäle deorÜ natura effeduchiihilßrtaßc reJpodeä.QuteraSyputemnetakm effe,qualis modo ate ß t ixpoßtainihildicam mihi uidtri minut.Sed antequam ag*

grediar ad ea,qute a te diß>utata funt^de te ipfo dica quid fen titS itp e enim de l^CraffoSamiliarituo iÙo,uidear au- diffèycum te togatis om ibus fine dubio anteferret c r pau»

COS tecum Zpicuros Gracia compararet.fed quod ab t*o t f

B 4 ^mirifice

mirißce diligi intcUigebdidrbitrabar ìU m propter bene*

uoUntiam id uberim dicere.Ego autem, etfiutreor ku*

d(irepri£fentem,iudico ta.men de re obfcurd, atque difficili a te d iä im effe dilucide, ñeque fententiji folumcopiofe, fed uerbif etim ornatim ,qu*m foltntueßri.Z< nonem y q u m Philo noüer Coriphceum appellare Epicureorm f o k b a t ,c m M h e n k ejfm ,auiieh(tnt frequenter, c r quidem ipfo auäore Philone, credo, u t facilius iudi»

carem quam iUa bene refeÜerentur, cum a principe Epis tureorum accepiffem quemadmodMn dicerentur.j^on igi^

turiÜe,utpleriqu<,fediiiomodo,uttu,di^inâ(,grauiter, crnate.SedquodiniÜomihiufu fiepe uenit, idem modo,

€um te audircm, acciderat, u t moUfle ferrem tantum in^

^ e n im (b o n a uenia m eaudics)in tam Uues,ne dicam in tam ineptas fententias m idiffe. N^c ego nunc ipfe ali=

■quid affiram meliui : ut enim modo d ix i, omnibui fere in rebui, c r maxime in phyßcis, quid non f i t citim ,q u m quid ß t,d ix m m . Roges me, quid,aut qualísf l t d m . au»

á o re utar Simonide:de quo c m quteßuiffct hoc idem ty s ra n n u iììitro , deliberandicauffaflbiunim d i m pofiu»

lauit. c m id m ex eo poñridie qu£reret,bidum petiuit, c m fa p iu i duplicarci numtrwm d i e r m , admiranfqut HiVro qutereree cur ita.faceret, Qu¡ia quantOyinquit^diu^

tiu^conßdero,tanto mihires uidetur obfcuríor^Sed Simo n id m arbitrar(ncn enim poèta, foUm fuautf,uerum etiam cetcroqui dcélu^fapienfquetraditur)quia multa,uenirent hi m en tm acutn atque fubtilia, dubiantem quid e o r m effetucrißm m t,d(^€raffeom nem ueritxtem. Epicurut uero tuw.^namcm iUomdodifferere, quam t(cm )q u id dicit,qucd non modo philofophia d ig n m effet ,fed etiam mediocri prudential Q u a ritu r p r im m m ea quseñione,

qua

qucitß d t ndtUYd dtorumtyßntnt dijyttecntfint.iyiffictlt tß negare: credo^fl m ccnàont quaratur: fed in huiufcemodi f<rmone,& conftjfufaciUimm. Itaquttgo ipfepontiftXy qui c£rtmonWyrtligiont[qut pubUcMfunäißmt tuendM arbitroYyU hoc^quod primìi ejt, tjf( dtos perfuaitri mihi non opiniont f i l m , ß d ttiam ad ueritattm plant utlim.

vtultSi tnim occurrunt, qu£ conturbtnt, u t m te r d m nuUi effe uideaturStd u iit, quam t t c m agam libtralittr.qu£

comunia funt u o b k c m cettrk philofophk, non attinga, u t hoc ip jm : p k c tt tnim om nibufftrt,mihiqutipfi 'mpri m k effe deos:itaqut nonpugno:rationtm tumen tam ,qut 4 te afßrtur, non fa tkß rm m p u to .Q u o d tn im omniugen^

tium ,genirm que hominihm ita, uidtrttur, id fa tk mdgnu ejfe argum entm dixiüi,cur ejfe deos confiteremur: quod c m leue per f t , t m ttiS f a l f m cfi. P r im m tnim undt nota tibtfunt opiniones nationmfBquidem arbitror mul t<n>effegentes ficimmanita.teefferatas,ut apudcMnuUd fujpicio d co rm ßt,QuidiDiagoräs,Atheos qui d iä m cfl, poflcaque T h eo d o ru i^n n e a p trtt d to r m naturam fub^

fiuUruntt Nam Abdtrites quidtm Frotugoras, cuiws a te modo métio fa ä a cflyfophiñes temporibus iÜk uel maxi»

nm jcvm m ^principio libri ftà flc pofuiffet,De dijs ncque ut ßnt,nequc u t non ßnt,habeo dicere, Athenicnßum iuf*

ß urbc,atquc agro eß exterminatus, librique cìm m con»

ciqnccomhuñi.Bx quo cquidem cxiitimo tardiorcs ad hac fcntcntiamproßtcniam multoscjfcfa¿io5',quippecumpce n m ne dubitAtio quidem effugcrcpotuiffct. Qttid de fa*

crilegkyquiddeimpijSyperiurifque dicemusf , , * T u b u lm ß tu c im umquam,

, , Si Lupus ,dut Cdrho, aut Ncptunifilim ,

ut ait Lu c ìUh i ,pHtdjfet ejfe dtos, tam ptriurus, dut tam

B 5 impiui

r

itn p m fkiffhiÿicn <ß igitur t m tx p h râ td ifta ratio i i id,quod u u h k confirmadum,qudm uidetur. Sed quiá com»

muñe tfl hoc argumentum aliorumctiampkilofcphorumt c m ittm hoc tépore: ad utjira propria uenire mdo. Con»

ccdo cjfe dccs.docc meigiiur^unde ßnt,uhißntjquaks ß n t eorporeyánimoyuitd.hác enimfciredefidero. Ábuterü ad cmnia atomorumregnocr liccntia, Hiucquodcunque in fo lu m u m t.u t diciturtrffingkyatque tffick. p r im ^ niiUte fiitit:'*'nihil cfl emm quod uacet corpore,corporii>m autem omnkohfidetur locusJta nuÜmn inanc^ibil tjfem ^ diuiduuw potcfl.hac ego m n cp h yflco rm oracula fundo:

ucra anfalfdjnefeio:f(d ueritxmenßmilioraquam ueftrd:

ißaenim fid g itia C m o c riti, ßueetidmdnte * Leucippi^

tjfe corpufcuîd,qu<eddmîxuid,dÎid aß>era, rotunda alidt pdrtim anguutdyiurudta quadám^cr quafiaduncaiex h k ejfcáum ejJêcxluNîydfque terrât,nußd cogentendturd,f(d ccncutfu qucddmß rtu ito . Bdnc tu opinionm C. VfK«, ufque adhdnc letutemperduxifliypriufque teq u k deomni uit<efldtu,quamdcifld duéloritatc ddecerit. Ante enim iudicápiEpicureum te effe oportere,quam ifld cognouiflL Itx nectffefuitdut htcc flagitid animo concipere, áut fufce p t£ philofophia nomen dmittere. Q uid enim mereü,ut 'Bpicurm effe deflnoi'iíítbil eq u id m jn q u k > u t rdtionem vitiiebeatieyueritatémquediferam, ifld igitur efl ueritdsi ndmdeuitxbedtAnihilrepugno: q u m tu n e indeo qui»

dem e/fe cenfes^nißplane otio langucdt. Sed ubi efl uerítdfi in mundkcredo innumcrdbilihM, ómnibus m inim k tem;^

p o r m punäkydlikndfcentibui , alikcddentibuiy dnin indiuiduk corpufculkytam praclardcperd, nuHamo^

derdntcnaturaynuÜardtione^flngaitihuíiSedoblitui ít*

beralits.tk mex^qua tecumpauHo ante uti cceperdm^plun compU^

(owpU^or. Concedm igitur <x indiuiduk coflAve omnicu quid ad rcmtd(oruenim natura quteritur.Siatfane exato=

m if.n c n ig itu ra tm u .Q iio d m m < x a to m isjìtjd natum aliqumdo fit.SinaiumjnuUidij mt< qujitn nati.Etfiortus (fi deorujinttritus ß t m u f f t i j i , pMÜoánU de Plato*

nkmundo dijputabai.vbiigitur Ulud lic ftm n b e ä im i ZT écternìif quibui duohw uerbis ß g n ifi'a tk d<u. Qjiod c m cfßcereuultií,indumeticorrepitis.ia tnim dic€bas,non corpus effe in deoyfed qu.tfì corpuf:n«c fanguitK,fcd quaß fanguiné.HocpcrftpefdcitkyUtcuAUquid «5 uerijimtlc dicatis,z:r effugerc reprchéflonè uclitis,affirati5 atiquid»

quod omnino ne ßeri quidepoßit: u t fatiuifuerit idipfum, de quo ambigcbaturycocedereyquà tS impudeter reßßcrf.

uelut Epicurutycu uiderec,ß atomi ß rre tu r m locü'tnßrio ré fuoptepodert,nihilforcm noßrapotefiat€, quodejfet (oru motus c crtu « ,^ neceffarm^mumit quomodo neceßi täte effugeretyquod uidclicet Dcmocritu fugerat.ait ato*

mu, cupödere ç^grauicate dircelo dcorfum feraturAccîi narepauÜuiu.UocdiccrcturpiuicßyquSillud,quoduuit,no pojfedcfendercAdcfxcit cotradialcâicos,iquibwyeu trd ditü ß t in omnibus difim âionibus, inquibusaut etidm, 4iut ncn pûneretur,attcrutrumuerumejf€:pcrtimuitynef f i concejfum effet Imufnicdi aliquid aut v.iuit cro4, aut non uiuet Upicurus,altcruiru fieret nccejfarim.Totum hoc a u t€ tim ,a u t non, n e g m ttffc n tc e jfa ritm . quo quid dici poteß obtufìui? Y rg(bdtA rctßiA s’Zcnoncm,cum ipfem nidfatfd diceret ^quíc fenßbwi uidcrentur : "Zeno autcmnonnuìla uifaeffe faìfa,non omnia. Tim uit Epicu»

rus, ne yßunum uifum cjfetfalfum ytwUum eßet ucrum:

annes fenfus ueri nuncios dixit effe, nihil horum , ni*

f i callide: grauiorem cnim pìagam accipiebat, ut le*

uìorem

uiortm rep<Ueret. i d m facit k natura d e o rm . d m w*»

diuiduortm co rp o rm concrttionm fugit^nem tcritm iV iißipAtio confequatur,negat effe corpm deorm ,fed tam*

quam corpminec fanginuem,fed timquam fanguinem,í\i»

rabile uidetur, quod non rideat harufpex^cum harufpi»

cem uiderit : Jt oc mirabitiu^, quod uos inter uos rifim i<*

nere poßitk.non cßcorpu4,fed quaff corpus. Hoc mteUi»

g e r m quale effet yffid'm ccrek fingeretur, autjiäiUbus f g u r k : in deo quid fit quaff corpus,out quafifanguk^=

tdligtre no p o ffm tn e tu quidem VeUeiifednon ukfateri:

iña enim a uobkquafi diéùtn reddutur: qu^Epicurus ofci tam alluckatus eft,cum qu id m gloriaretuTyUt uidemu^ in fir ip tk ,fe magiilrum habuiffi nuUum: quod e r nonpros dicanti tómen facile quidem creiam : ficutmaUtdificij domino glorianti fe architeäum non babuiffe : nihil enim tle t ex Academia, nihil ex Lyceo, nihil ne e puerilibus qu id m difciplink. ^enocratem audirepotuitiquemuiru

¿ij immortale si funt qui putunt audiuiffijpfe non uult, credo plus nemini. * Pamphilum quendam Platonk audi*

torem ait a fe Sami auditum : ibi enim adolefcens habita^

hat cum patre, c¡rfratribus-, quod m earn pater eius Neo»

clesagripeta uenerat. Sed cumageHuseumnon fatkale»

ret,u to p in o r,lu d im a g iñ erfu it. Sed buncplatonicum mirißce contemnit Epicurus, ita m etuit, ne quid umquam didiciffe uideatur. In * i^auflphane Democriteo tene^

tu r : q u m cum a fe non neget auditum, uexat amen om=

nibuscontumelijs. Atqui f i hac Democritea non audiffety quid audierat i Quid efi in phyfick Epicuri non a Demo»

crito} Nam etfi quxdam commutauit, ut quod pauUo ante de inclinatione atomorumdixiMmen pleraq; dicit eadem, átomos,inineiimágines,infinits,t€m locorumyinnumerabi»

Utitem<^

mundorum,corum ortus,^int(rU tu,om nidßre quibiundtura rdtiocontinetur.Nuncifthuc qudß corpus, e r qudfl fdnguinm , quid inteUigki ego enim fcire te i^4 meliutqudm me,nonfdt<orfolumyfcdttidtnfdciU pdtioK Cum quidem femel dièta funt,quid eß quod VeÜeiws intcUi gert poßt,C ottd non poßitf corpus quid fitjd n g u k quid ßt^ntetiigo: qudß corpus, e r qudßpmgukquid ß t , nuÖo prorfw modo inteUigo.l^ec tu me cela, ^ u t Pytbd^

gordsfolehdt dlienos: nec confuUo dicis occulte, tAmquAtn

* Herdclituitfed quod inter nos hcedt, ne tu quidem inteUi gis.lÜuduideopugndre te,ß>ecie$ u t quttddm ßtdeorwm, qua nihil concreti hdhcdt, nihil folidi,mhilexpreßi, nihil eminentis,ßt(^ purd,Uuk,perluädd.Dic(mui ergo idem, quod in* venere Coaxorpus tío eß,fed ßmilecorpori: nec ÿ le fu fu s ,^ cdndoremißm rubor ß n g u k e ß ,ß d quaddm fdnguinkßmiUtudo:flcinEpicureodeo nores,fedßmili^

turnes rerum effe.Fdc id,quod ne inteîUp quidem poteß, tnihi effe perfuafum.cedo m h i iñorum ddumbratoru deo^

rum lineamenti,dtqueßrmdi.Non deeß hoc loco copii ra tionum,quibus docere uelitk humdnas effe ßrmds deorum, •.

Primum quod ita ß t inßrm dtum , dnticipatumque menti=

hm noßrls'.ut homini, cum de deo eogitct ,ß rm d occurrdt humand.Deinde,ut,quonidm rebus omnibtt^ exceUdt natu»

rd diuind, ßrm d quoque effe puUherrimd dehedt, nec effe humdnd uUampulchriorem.Tcrtidm rdtionemaffèrtis, quod nuUd *lia figurd domicilium mentis effe poßit,Primti igitur quidque conßderds qude fit f Arripere enim mihi uidemini qudß uikroiure rem nuUo modo probabilem.

Q jih tum cacus in contm pU ndk rebus umquam f o i t , ut non uideret fi>ecies iü(U hominum coUdtus in deos dut conßlio quoddm fipientum jquo fdälimdnimos imperi»

toruitt

torunìtid dtortm c u ltm a uUa pràuiUUconucrUYeni^

m tiupcrm tion€,uttffcntfm u\dcY d,qu£um T A U sA toi ipjos f i adire c r f d e m i t A u x m n t dutem h tc cade posta, pi¿lúrcs,opijíces. E rdt autan ncnfacile agentesaliquid, c r molitntes deos in aliarm fòm drum imitatione firu i»

re.Acccfitcti:imift:^opiniofort(ip,quodbominihcmine nihiìpulchriit5uidatur.*sed tuhùcphyfice nonuides, tiudm bUndd eoncilùtHxyCr quaflfuifit Unanaturd. A n putdsuU m tffe tcrrdmdriqucbtUudmyqua non fut ge- ncrk behd maxime d e U à m r tO j^ d ni ita effet, cur non ocíiirettdum cquacontreáíiñone, eq u m u d c u f A n tu aquilan^dutU om n^dutdelphinim « t e dntejrrrecen»

fcsà g u ra m fu a ìQ jiid ig itu r m ir m jh o c e o ic m m jd o b o m d n A tu rd p r/fcrip lìtyU tn ih ilp u kh riM q u m h ^^^

n m putaret,(dm cjfe cauj^dm, cur deos homimmjimtles p u tá r m u s íQ u id ^ tn fc s fi ratioeffetm hekk^notifuo tíudfquc gcneripìurimum tributurdifuiffe t A t me hercle cgc(dicdmenim utfentio ) quamuk amem ipfe m tjA m ett nondudeo dicere pulchrioremeffe mc,q'Mm iÜefutt tdu^

myqiiiuexitEurcpdin.tton enimhocloco de ingeniKdut d< Qxdtionibu4 n o M / e d de Jpecit, figurdque quaritu^

Qttod fi fingere nobk.çr iungereform s uelimus y qudis iÜcmdritimm Tritcnpingitur ,ndtAntìbui im ehtns be»

M yU d iu n ^k humano corpcri, nolis ejfsf Difftciu in loco ucrfcr:cfi enim uU tanti natura, ut homo nemouelttniji h m in k fimilis<fle:cr quidm fòrmica fòrmica. Sedu^

nun cuiuf hominisfqiiotus enim quifqi fo rm íu sejiíA th e- KÍT cumeffcmyc gregibus epheborur/iy uix fin p à i hdniur. v iie o quidarriferls:fed tioien itares fehabet^

' r>d?tdenobiiyquic^cdcntibusphilofophisdntiquÌSjdfÌo«

hfccn!uUsdeUéiamur^(tìmuitidfapeÌHcmdafunt.N£^

^ uus

t I B E R I. 31 um w drtUulopttcri d ekä a t A k x u m M eß corporktnd^

t u k ntum . itli timen hoc lumen uidebdtur. Cátulus, huim eoUegx, e r fim ilU rif noÜri p ite r , dilexit munici»

pem t u m Koßiumiin quem ctidm iüud eß c m , CorMitcrm exorienUmäurorm forteßlutans.

C m ß h ito d Isu i Koßiusexoritur.

Vdct mÜji liceat cakües dicen ueürd, uifm pukhrior eße deo*

* Buie pukhrior deoiat erdt ßcu t hodic ( ß , peruerflßi*

mis ocuiu, Q}äd referiiß hoc ipßm ßlfum , ucnuüun äliuidebiUur.Kedeo addeosttcquos f l non tAmßrabones, 4f p£tulos eße drbitrmuriecqifos nxuum hdbere ? ccquos filos,flaccoSy ß o n to n ts, capitones, q u £ ß n t m nobki A n omnid emendätA ht ilHs} De tur id uobis.Num etidm eß una om nim ßidesinam ß piltres, dliam eße dlid pukhrior cm neceße eß, igitur dliquis non pukherrimmdeus. Si und cmniimfdcieseßyßorcre incaloAcddemim neceße cß.

Si enim nihilhtterdeuni e r d e m d iß rty n u U d e ß a p u i d m cognitio,nuÜaperceptio. Q jüd ß ttia m , VeÜci,fal*

f m iUud omnino ( ß , nuUam aliam nobk de deo cogifttfifi*

hus ßecicm niß hominis ouurrere ; tdmenne iß^ a m dbfurdd dcßndts ? Kobis ß r t j f p ß occurrityut dicls : Io=

ucm , lunonem, Miner uum, Ü eptunm y v u k a n u m , A*

poRinemjreUquos decsta fucie notiimus q u d p iä o H S , ßiiorefque uoluerunt meque ß lu m fdcie yß d ttid m or*

n<uuy£tdttydtqut ueñitu. A tn c n A (gyptljynec Syri, nec ß r t cunäa bdrbdrics : ßrmiores enitn uidedf apud

<os opiniones effèdebcilili quibufdam¡quam a puincs dcßsnäißm is tem plis, c r fimuldcris deorum, Btcnim fin d m ula exßfoUdta, , e r ß m u U cn d e o r m de locis fanäißimis dblatn uidemm d noñrif* ai uero nefdndo

qtiidcm

* v

q u id m duditum (ß,crocod^lumi aut ¿bim > autßUm uiota»

tum ab A tg yp tio .Q u iiig itu r cenfcsfApim iUum fanäum A f^ p tio r u m bouem,nonnc deum uideri AegyptifsfTatn hercle, q u m tibi iU m noitramSoJpitamt quam tu num»

quam nc 'm fom nk quidem uidcs, * m ß cum pcUe caprina, cum haüd^cum fcutuloy cum calceolis repandU. A t non cjl tilis A rgiua.nccK om inalm o. Brgoaliajpecics lunonk Argiuii,ali<i L a tin is .^ quidem alia nobis Capitolintyaltd A fiii Am m onk louk.N on pudet igitur phyßcum , id eß, fj>eculatorem uendtoremquc natura ab animk confietus dine im butk pctere teßimonium uerita.tkUüo enim modo dicere licebit* loucm femptr barbat u , ApoÜincm femper imberbemycseflosoculos Minerua,c£ruleoseße üeptunt.

E t quidem A th en k taudamuf vulcanum eum , quemfecit Alcdmenes: inquoßante, atque ueÜito leuiter apparet cldudicdtio non deformk, Claudu igitur hdbebimus deum, quonidmdeVulcdnoßcaccepimus. A g e o 'h k uocahulk deoi effe fadmus, quibm d nobk nomindntur» A> primum quot hominum lingue, to t nomind deorum. No» enim, u t tu VeÜeius quocumi^ uenerk, ß c idem in Itt/w vulcdnui, idemin A fricd,idem in Uijjxmid. Deindenominitmnon magnu/s numerm ne inpontificijs quidem n o S r k , deorum autem innumerabilk. A n fine nominibus fu n t i iñud qui*

dem ita uobk dicere neceffc eß:quid enim dttinetycum und fades f it, plurd effenominaì Q/ww beUum er dt YeUeiyCon ß teri potim nefcire quod ntfcircs, qudm iÜd effutien^

tem ndufeare, ^ atque ipfum ß b i diJplicereiAn tum ei ßmilem putds effcyaut tuideumi Profi ä o non putds, Q«ííi ergo Ì folem écam,dut iunamydut calum deumiErgo etia bcdtum. Quibus fruentem uoluptaUbusi E t fdpientem, Q £ ipotcß effe in huiulmodi trunco fdpicntid'ììitec ueítra

¡unt»

/ i r -

fu n tS iig itu r nechumdnouißi(}uoddocui,n(ctaUaUquo, quod tibi ptrfuafum (fìiquid dubitai negare dtos effcf non aades.Sapimerid quidm ietfl hocloco nonpopulummc"

tukyfid ipfos dcos.Noui ego Upicureos omnia* ftgiUaue=

nerant(s:quamquiimuidiononnuÜ(^uidcriyEpicurumy ne inoff<nflonm Ä thcnicnßm i cäderet, uerbis rehquißi d(cs,rcfuftulijJcAtnquei n iilis ß e ä k eiu^s brtuihufquc fentétij$,qu<tsapp(Uith^’<^i'^!M^^f^(ec^utopinor,prior fenrcnna ( ß , Q u M t m m o r t a U c ß ^ i d nec habet nec cxhibet cuicjuim negotium. l/i hac ita expojìta fenten^

tiix.fhntquiexiiiim int, quoiiUeinfäiia plane toquendi ficeri^yßcijje confulto.'Dchomiac minime uafro male ext*

fiimi^,t.X>t{biumfß enim^^utriiin aliquid dicat lüe beattm, e r inmortdU, a n , ß qucd ß t beatmn, td effe immcrtaie, Nott animaduertunt hic eum am’-igue hcurum eße, fed multPsalijilockCf'i^um, e r Metrodorum tamaperte^

quam pduUo ante te.iUeuero deos ejfe p ütattnec quem^

quam uidi qui magk ea qu£ timenia ejfe negaret^timeret, mortem dico f^deos.QU;ibusmcdic<rcs homines non ita Milde moventur,hk lUe cUmat omnium mortalium mente$

ejfeperterritds.TetmiÜialatrocinantur morte propoji^- ta:alijomnia,qu(epojfuntfan(f compilant, credo,autiUo$

m ortktim orterret,authosreligionk. Sed qucnhm non audes (iamenim cum ipfo Epicuro lequar) negare ejfe deoSy quid eß quod teimpediat autfolemyAut lunam, dut mundum,aut mentem aiiquam fempiternam in deorum nda turaponerefNumquam uidiymquk,ämmam rationk con»

filijque participem in utkalia,niflhuman4. figaro, Q uidì Soi^ num quidnam,autlun£, aut quinque errantium- ßderumflmile uidiüi^Sol duabu^ unius orbk u ltim kp a rti bus definies motu^curfus annuos coficit.Kuius hac iUujìra^

C iio*

tionemeiufdentinctnßra,dijstncnüruoß>atio lund com^

pUt.Quinque dutmjf€ll<teund(m0rb€m tencntes ,al¿£

pri pittí a ttrrií,dUíC remctiuíydb cifdcm principijs,diß>d»

rihuitm porilw eadem ß>aridconßaunt. Nunqutd tdU,

"Bpicur€,uidiñiiNc ß r igiturfd^m lund^ne ßttiee : quonid nihil (ße pot(ß ,ni/i q i d at'igim uí, dut u iiin m . Q uidf deumtpßiw numnc uid ñ ii Cur ¿girur eredi« eßifToÜ ds fitm ergo ofrniä qu<e dut hifioria nobiSyaut noud rdtio df»

fcrtM dßr,untediterran‘.intdrecßc non crcdan'. Qk<í funttdnteednim dn^ußi£,ut fi Scnphinatuí tßes-,n€C mqud<gn'lfuí€xinfuldiinqudlepufculos uuipuuldfque f t p i uidiffeSynon crederci leones,trpá-herdí effi^cum ti^

hiyqudUscffcntydiiercturtßucrodeelcphcin'o qui« dice^

r€t,eiiamirridcriteputdresfEtru quidan,Vclici nonut-*

^romortyfiddidlcéliccrum,* q u tm fm d itu ig m ucßrä nonnouit,*' drgumtr.tisßnterttiamconclußi)i:bedtos effe deos fumpßßi.cocedim'M.bcdrum autem ßne uirtute nmü^

nem effe poffeM queque dam iis:^ likenttr q lidtm.mrtu»

tem d u tm ßne rdtione conßdrt non pojfc. conut nidt id quoque necißeefí.Adiur'gk,necration<m effe nißin ho=

minisßgurd.quem tibi hoc dd^uru putdsfSi enim ita. effet, quidopM erdt te grddatimißuc peruenirei Quid autcm eß ißuc gräddtimffumpßjfiS tuoiu re.lím d b cd f.ka i uir tutem ,auiriufedi rationm uideo teveniffe gradibm.d rdtioncdd humdnmfiguram quo modo dccedkf pr£cipi=¡

tAre ißuc quid'm e ß , non defandert. Kcc utro inttUigo cu:' malutrit Epicurut déos homintm ßmiles dicere,quam homineid€oruw.Clp£reSyq!ddkterßt.Siemm hociüiß ^ mdc ßtyf Iß lUud huic uideo.Sed hoc dico, non ab ht mini»

hm f r m £ ßguram piruertiffe d.i dij in im ß m p er f w r m t t V n d t i num qum funt ,ß q u id tm sterni funt

fu m

L I B E R r. 55 futun.ät'horm ntsnätU nu igitur humdnuformd, quam

hcmittes,eaqu<g tränt form a dij immortaU$, K en ergo iÜorum humina fo rm i , fid noüra diuina diccnda efi.

V c r m hoc quidtm , ut uoletii, iÜud quaro, qu<e fuerit tAntufortund : nihil enim m reru n natura rationc fa - ä u m effh uultis. fed tim en quis iiie ts.ntu^ cafiis . un­

de tim felix concurfui atomorum , ut repente homines deortm fo rm i nifcerentur f ScnUrta deorwm deadiffc de calo in terrds putumui, c r fic hcmines patrum flmites txfiitijptiuÜcm äicerefii.deorm cognationem agnofce»

rem non inuituf. iiih il ta,le dicitis'. fed cxfu effe fa ä u m ,u t diorum ß m ik s tffm u ^. E t nunargum entu quarendi funt,qnihuihoc refcÜ.-turi Vfinam tum facile ucra hue=

nirepcßim , qm m faifa conumcere, Ett'nim t'.iumtraiii memoritero'copiofe tUtmihiqmdem admirari liheret inhom int ejfe Romano txnt:m fcicn tim , ufqueaThas ietcMiUfio denaturadeorum philofophorumfcntentias.

omneße tibi illi delirare uiß fu n t » quißne mantbm e r pedi; US confiare deum poßi decreucrumf N< hoc quidem uos mouet conßdenntes q u a ß t utiUt^s, qutcqueop^

portunit3.s k homme mcmbrorwm, u t iudicetit menihrts humanifdrosnon egertfQuid enim pedibusopuufi ß=

ne in ire jfu f quid mdriibiis,fi nihil comprehendaturi quid rcUqui dcfcriptìcnecmniuin coyporH partium , in qua nihil 'munc,mhUßnt caujfajnihilfuperuacaneum rfif lt:ique nulla ars im iari foVcrti.-.m natura potffl. Habc^

hit i^irurlingudm deu<,cr no Icqiuturiientäi,palatum, fauces nullum ad ußiir.:qi^aqueprccreaticnis cauffa na^

turdcorpoYiaffinxit,eafrußrahahcbiti(Ui:nec extern na magis quam 'micriora,cor^pulmontsjicur,c(tera:qu(e d fira ä a u tä iia tc, quidhabintuenuHdtis t quando qui^

C 2. d m