A
Abella, Arturo, 110
Aguilar Monteverde, Alonso, 78-81
Alamán, Lucas, 83, 86, 88 Alberdi, Juan Bautista, 22-24,
37, 48, 50-52, 55 Ambalema, 118 Anticlericalismo, 109 Arnaud, Pascal, 47 Arragaray, Lucas, 35 Atehortúa, Adolfo, 140 Avellaneda, Nicolás, 43, 46, 53, 54 B Belgrano, Manuel, 49 Bergquist, Charles, 119, 141 Bipartidismo, 125, 129, 130, 141, 149, 150 Bogotá, 112, 116-119, 132 Bolívar, Simón, 21, 22, 100, 110-112, 127, 139 Bolivia, 33 Bonapartismo, 148 Botana, Natalio, 21, 60 Brading, David, 25, 75-77, 84, 86 Buenos Aires, 19, 33-37, 39-47, 49, 50, 53, 54, 56, 58, 60-63 Bulnes, Francisco, 87, 93, 96, 102 Burke, Edmond, 86 Burocracia, 19, 26, 27, 34, 46, 74, 99, 100, 111, 128, 148 Bushnell, David, 111, 112, 130, C Calculabilidad, 20 Cano, Fidel, 133 Capitalismo, 19, 20, 24, 94, 99, 109, 141, 148, 150 Carisma, 18, 20, 40, 55 Carmagnani, Marcelo, 70 Carrera Díaz, Patricia, 133 Cartagena, 11, 119, 132 Caseros, 42 Catamarca, 35 Caudillos, 36-41, 43, 53, 74, 93, 95-97, 114, 115, 130 131, 139 Centralismo, 108, 110, 127 Centro político, 70, 107 Civilistas, 111, 114-116, 142 Comte, Augusto, 13 Conservatismo, 126 Constitución, 46, 49, 50, 52, 60, 61, 73-75, 77, 82, 98, 108, 115, 116, 120, 130-132, 134, 138, 149 Córdoba, 34, 35, 46, 53, 54 Córdova, Arnaldo, 72 Cornblit, O., 43, 58-60 Corrientes, 34
Cosío Villegas, Daniel, 85, 95 Creelman, 99 Criollos, 23, 35, 41, 48, 49, 73, 80, 83-85, 87-89, 109, 110, 123, 124 Cuyo, 34, 35 Ch
Chiaramonte, José, Carlos, 33, 34
D
De Brigard Silva, Camilo, 134 De la Torre Villar, E., 84, 88 De Maistre, José, 86 De Pozas, Isabel, 89 Deane, Phillis, 147 Delpar, Helen, 126 Desamortización, 75, 80, 81, 133 Desarrollo capitalista, 20, 26, 27, 59, 63, 78 Devoto, Fernando, 19, 24, 25, 52
Díaz Díaz, Fernando, 83
Díaz, Porfirio, 19, 20, 22, 63, 75, 77, 90, 92-95, 97-102, 137 Dictadura, 22, 39, 74, 75, 88,
90, 99-102, 115, 132, 150 Distrito Federal, 70, 134 División del trabajo, 109 Dumas, Claude, 88, 89 Durkheim, Emile, 28, 150 E Economía-mundo, 25-27 Ejército, 53, 56, 60, 61, 73-77, 82, 83, 85, 95-97, 99-101, 109-111, 113, 114, 137, 138, 140 Elecciones, 98, 115, 131, 132, 136 Elias, Norbert, 40 Elite criolla, 17, 34, 39, 82 Elite política, 19, 73, 86, 149 Engels, Federico, 148 Entre Ríos, 34
Escobar Uribe, Antonio, 133 Estado burocrático, 19
Estado nacional, 17, 19, 21, 28, 29, 38, 40, 48, 55, 56, 61-63, 72, 77, 94, 98, 99, 102, 134, 137-139, 141, 149 Estado patrimonial burocrático,
26, 74, 90 Exportaciones, 46, 54, 59, 60, 78, 81, 94, 95, 109, 116, 117, 119-122, 140, 141 F Fábila, A., 89 Federalismo, 37, 74, 108, 110, 127, 132, 137 Ferrocarriles, 54, 60, 94, 96, 97, 99, 122, 140
Flores Cano, Enrique, 86
Fray Servando Teresa de Mier, 83, 84
Fray Vicente de Santa María, 84 Fuentes Díaz, Vicente, 94 Fuerzas productivas, 17, 18, 45, 72, 109 G Gamio, Manuel, 85 Giardinelli, Mempo, 48 Girón, Nicole, 78, 87 Gobierno fuerte, 20, 21, 115, 137
Gómez Quiñones, Juan, 95 González Casanova, Pablo, 76 González, Manuel, 92, 95 Gori, Gastón, 63
Guatemala, 124
H
Hale, Charles, 84, 87
Halperin Donghi, Tulio, 35-39, 45, 51, 61, 64, 113 Hammett, B. R., 70 Hegel, Federico, 50 Hidalgo, Miguel, 75, 78, 83, 84 Highland, Richard, 117 I Iglesia católica, 63, 72, 73, 78, 79, 86, 93, 109, 113, 125, 127-129, 133, 138, 139, 147, 149 Indígenas, 23, 34, 78, 80, 81, 86, 89-102, 118, 123, 124, 149 Ingenieros, José, 36 Inmigración europea, 22, 95 Innovaciones tecnológicas, 18 Inversión extranjera, 54, 95, 118, 122, 141 Iturbide, Agustín, 73, 74, 83, 90 Iturriaga,76 J
Jaramillo Uribe, Jaime, 107, 108, 123
Jovellanos, Gaspar Melchor, 49 Juárez Celman, Miguel, 53, 55,
59, 61, 62 Juárez, Benito, 75, 76, 77, 82, 88-90, 92, 99 K L La Rioja, 35 Laforgue, Jorge, 38 Latifundios, 45
Leal, Juan Felipe, 70, 72 Lerdo de Tejada, Sebastián, 75,
90, 92, 97
Liberalismo, 25, 55, 77, 89, 113, 114, 126, 132, 149 Lievano Aguirre, Indalecio, 132 López Cámara, Francisco, 79,
81, 84
López Jordán, Ricardo, 38, 43, 53
López Portillo, José, 91, 92, 98 López-Alves, Fernando, 116 Lozoya, Jorge Alberto, 98 Lynch, John, 40, 41 M Malcolm, Deas, 130 Maquiavelo,93, 94 Marx, Carlos, 26, 148 Maximiliano, emperador de México,75, 82 Mazzini, José, 17, 138 McGann, Thomas F., 58, 59 McGreevey, William, 120-122 Melo, Jorge Orlando, 123 Mendoza, 46 Mercado interno, 18, 28, 46, 59, 62, 63, 80-82, 94, 99, 138 Mesa, Darío, 139 Mestizo, 22, 23, 35, 49, 51, 83, 85, 89, 90, 123 Michoacán, 69, 84 Militarismo, 61, 77
Mitre, Bartolomé, 37, 43, 47, 53, 63
Monopolio de la violencia físi-ca, 98, 99, 149
Monsiváis, Carlos, 89 Montesquieu, Charles, 21 Mora, José María Luis, 77, 78,
80, 88
Morelos, José María, 25, 75, 78, 83, 84 Moreno, Mariano, 49 Múnera, Alfonso, 107 N Nación, 24, 25, 28, 40, 41, 49, 50 ,52, 54, 56, 61, 69, 125, 130, 150 Nacionalidad, 25, 27, 48, 51, 56, 82, 85-88, 124, 125, 147, 150 Nariño, Antonio, 84, 110, 112 Nueva España, 69 Nueva Granada, 22, 107, 109, 110, 111, 113, 124, 131 Nuevo Reino de Granada, 123
O
Oaxaca, 76, 90, 92
Ocampo, José A., 108, 122 Ocampo, Melchor, 77 Ospina V., Luis, 107, 118, 120 Otero, Mariano, 77, 78 P Paraguay, 33, 42, 55 Partido Autonomista, 58 Partido católico, 25 Partido conservador, 19, 25, 77, 116, 117, 119-121, 125-128, 136, 137, 139, 141, 147, 150 Partido liberal, 77, 99, 109, 115-117, 120, 125-128, 134, 141, 147, 150 Partido nacional, 131, 135, 136 Partido radical, 19, 52 Patrimonialismo, 58, 99, 139 Peña, Milcíades, 46, 58
Peñaloza, Ángel Vicente, 43 Pérez, Hésper, 128, 129 Perón, Juan Domingo, 149 Perú, 33, 111, 124
Pinedo, Federico, 46
Pinzón de Lewin, Patricia, 140 Pombo, Manuel Antonio, 137 Popayán, 109, 119
Porfirismo, 19
Posada Carbó, E., 130 Positivismo, 23 Positivistas, 24, 99 Powell, Thomas, 79, 81, 89 Pozas, Ricardo, 89 Prieto, Guillermo, 89 Q Quentin-Mauroy, Dominique, 50 Querétaro, 99 R Racionalización, 18, 20, 99 Ramírez, Ignacio, 87
Ramos, José, María, 34, 35, 49, 52
Regeneración, 25, 125, 133, 135, 136, 139-141 Restrepo, J. M., 125 Reyes, Rodolfo, 85 Río de la Plata, 33, 34 Río IV, 55
Roca, Julio A., 19, 20, 43, 44, 53-56, 58-64
Rojas, J., 91, 92, 98
Romero, José Luis, 33, 49, 62 Roquismo, 44, 63
Rosenzweig, Fernando, 78, 80, 94
Rousseau, Juan Jacobo, 49
S
Safford, Frank, 117, 119 San Luis Potosí, 69
Santafé de Bogotá, 109, 111 Santander, Francisco de Paula,
22, 110-114, 120, 127, 134 Santiago del Estero, 46
Sarmiento, Domingo Faustino, 22, 23, 43, 47, 48, 51, 53, 54, 63, 64, 76
Sebreli, Juan José, 58, 59, 63 Sereni, Emilio, 17 Sierra, Justo, 22, 23, 94 Sociedad tradicional, 18, 148 Spencer, Herbert, 23 Sufragio universal, 131 T Tamayo, Joaquín, 112 Terán, Oscar, 52 Tradición, 20, 86, 87, 109, 142 U Unicato, 62
Unión Cívica Radical, 45 Uriburu, José Félix, 44, 45, 63 Uruguay, 33, 53, 116, 126
V
Valadez, José C., 88, 100 Valle del Cauca, 117 Vasconcelos, José, 22 Vélez, Humberto, 140 Veracruz, 74, 79, 96, 99 W Wallerstein, Emmanuel, 25, 26, 27 Weber, Max, 18-20, 27, 41, 46, 58, 114, 126, 128, 149, 150 Z Zacatecas, 69 Zavala, Silvio, 77, 87, 88 Zea, Leopoldo, 23
La primera edición de El tránsito hacia el Estado nacional en América Latina en el siglo XIX: Argentina, México y Colombia, de Hésper Eduardo Pérez Rivera, es un título de la Colección CES editado por el Centro de Estudios Sociales de la Facultad de Ciencias Humanas de la Universidad Nacional de Colombia, sede Bogotá, con el
apoyo de Tercer Mundo Editores. Ricardo Rodríguez revisó sus textos con esmero. En la compañía de Julián
Hernández, quien diseñó y diagramó esta obra, seleccionamos para su composición los caracteres de la
familia Bookman. El cuidado de la Colección estuvo en manos de Miguel Ángel Contreras.
El tiraje de 1.000 ejemplares fue impreso por Grupo T M S. A., en Bogotá D. C., durante el mes de