La creación artística en la educación de las personas con discapacidad intelectual.
La autodeterminación
Mar Morón Velasco
ADVERTIMENT. La consulta d’aquesta tesi queda condicionada a l’acceptació de les següents condicions d'ús: La difusió d’aquesta tesi per mitjà del servei TDX (www.tdx.cat) ha estat autoritzada pels titulars dels drets de propietat intel·lectual únicament per a usos privats emmarcats en activitats d’investigació i docència. No s’autoritza la seva reproducció amb finalitats de lucre ni la seva difusió i posada a disposició des d’un lloc aliè al servei TDX. No s’autoritza la presentació del seu contingut en una finestra o marc aliè a TDX (framing). Aquesta reserva de drets afecta tant al resum de presentació de la tesi com als seus continguts. En la utilització o cita de parts de la tesi és obligat indicar el nom de la persona autora.
ADVERTENCIA. La consulta de esta tesis queda condicionada a la aceptación de las siguientes condiciones de uso: La difusión de esta tesis por medio del servicio TDR (www.tdx.cat) ha sido autorizada por los titulares de los derechos de propiedad intelectual únicamente para usos privados enmarcados en actividades de investigación y docencia. No se autoriza su reproducción con finalidades de lucro ni su difusión y puesta a disposición desde un sitio ajeno al servicio TDR. No se autoriza la presentación de su contenido en una ventana o marco ajeno a TDR (framing). Esta reserva de derechos afecta tanto al resumen de presentación de la tesis como a sus contenidos. En la utilización o cita de partes de la tesis es obligado indicar el nombre de la persona autora.
WARNING. On having consulted this thesis you’re accepting the following use conditions: Spreading this thesis by the TDX (www.tdx.cat) service has been authorized by the titular of the intellectual property rights only for private uses placed in investigation and teaching activities. Reproduction with lucrative aims is not authorized neither its spreading and availability from a site foreign to the TDX service. Introducing its content in a window or frame foreign to the TDX service is not authorized (framing). This rights affect to the presentation summary of the thesis as well as to its contents. In the using or citation of parts of the thesis it’s obliged to indicate the name of the author.
LA CREACIÓN ARTÍSTICA EN LA EDUCACIÓN DE LAS PERSONAS CON DISCAPACIDAD INTELECTUAL
LA AUTODETERMINACIÓN
Tesis doctoral de Mar Morón Velasco
LA CREACIÓN ARTÍSTICA EN LA EDUCACIÓN DE LAS PERSONAS CON DISCAPACIDAD INTELECTUAL
LA AUTODETERMINACIÓN
Tesis doctoral de Mar Morón Velasco
Directoras
Isabel Gómez Alemany y Marián López-Fernández Cao
Tutora
Lydia Sánchez Gómez
Programa de doctorado COMUNICACIÓ, ART I EDUCACIÓ 2002-2004
FACULTAT DE FORMACIÓ DEL PROFESSORAT
DEPARTAMENT DE DIDÀCTICA DE L’EXPRESSIÓ VISUAL I PLÀSTICA UNIVERSITAT DE BARCELONA
La Garriga, 2011
A “la Begoña”, mi madre, por empujarme hacia las ramas más finas y altas del árbol.
Kkk
Y a todos aquellos alumnos con los que he compartido la aventura de la educación.
AGRADECIMIENTOS
Deseo agradecer especialmente y en primer lugar la confianza y gran apoyo recibido de mis directoras Isabel Gómez Alemany y Marián López-Fernández Cao, cuya guía, sugerencias y reflexiones me han acompañado a lo largo de las distintas etapas de esta investigación, tanto en el diseño como en el desarrollo de las partes. Contrastar los análisis y los resultados desde las diferentes perspectivas han enriquecido considerablemente este trabajo.
Agradecer la colaboración, la complicidad y la confianza demostrada por todo el personal del CEIPEE Francesc Bellapart de Sabadell durante el trabajo de campo, destacando a las dos maestras tutoras y a la directora del centro, Carme Cerdà. Y en especial a los alumnos objeto de este estudio por el entusiasmo mostrado en todas las sesiones.
También he de señalar la importancia del contraste, las ideas y la regulación efectuada durante este trabajo de investigación por expertos en Educación Especial: Montse Ortiz, y expertos en Educación Artística: Teresa González, Montse Font, Montse Torres y Gemma París.
Y, en especial, a Isabel Gómez y Leo Caba durante el proceso de elaboración, sistematización y análisis de los datos, de confrontación teoría-practica, de elaboración de conclusiones y por su fiel e incondicional acompañamiento en la dura travesía de la redacción de este largo escrito.
Asimismo, quiero dar las gracias a mis amigas, a mi familia y a Teresa, por su incondicional apoyo durante el transcurso de este trabajo de investigación.
LA CREACIÓN ARTÍSTICA EN LA EDUCACIÓN DE LAS PERSONAS CON DISCAPACIDAD INTELECTUAL
LA AUTODETERMINACION
INTRODUCCIÓN
PRIMERA PARTE: MARCO TEÓRICO
CAPÍTULO PRIMERO. REFERENTES TEÓRICOS PARA UN PROYECTO EDUCATIVO (I).
MODELOS PEDAGÓGICOS Y PSICOLÓGICOS
Sinopsis capítulo primero
%567&"
*
(J"%NQ(
Emilia
Síntesis capítulo primero
CAPÍTULO SEGUNDO. REFERENTES TEÓRICOS PARA UN PROYECTO EDUCATIVO (II). MODELOS DE EDUCACIÓN ARTÍSTICA
" #
$% #&'
!XW%
87(>H>(
11
19
;
;
;
8<
R<
R
R[
UU
;
;8
;U
;U
;;
[R [R 81 ]8
R*(>>
U*^(_`]`8`k
_!@'k
['9;<? X
Harvard Project Zero
Visual Thinking Strategies_K{7k
{^^
37#}
*" #
888'
CAPÍTULO TERCERO. REFERENTES TEÓRICOS PARA UN PROYECTO EDUCATIVO (III).
DISCAPACIDAD INTELECTUAL, MODELOS DE EDUCACIÓN ESPECIAL Y AUTODETERMINACIÓN
Sinopsis capítulo tercero 3.1.- La discapacidad intelectual
][
`
`U 98
<<
<<
<[
<
U
;
;
118 118
8U
8[
RR
R;
U
[<
[R
[U
[]
[`
]U
]U
];
][
`8
<`
!
88#
&
3.2.- La autodeterminación
/")(
"(
(
Síntesis del capítulo tercero
SEGUNDA PARTE: INVESTIGACIÓN EMPÍRICA
CAPÍTULO CUARTO. REFERENTES PRÁCTICOS PARA UN PROYECTO EDUCATIVO.
EXPERIMENTAR EL PROBLEMA E IMAGINAR LA SOLUCIÓN
Sinopsis capítulo cuarto
<`
<
8
8
R
R
U
;
]
`
R
8<
88
8[
8]
R<
R8
R8
RU
RU
R]
R]
R`
R`
U<
U8
UU
U[
U[
Síntesis capítulo cuarto
CAPÍTULO QUINTO. PLANTEAMIENTO DE LA INTERVENCIÓN EDUCATIVA, OBJE- TIVOS Y METODOLOGÍA DE LA INVESTIGACIÓN
Sinopsis capítulo quinto
OBJETIVOS Y METODOLOGÍA DE LA INVESTIGACIÓN +/0' '
5.2.- Presentación del caso U
# (
'
U88 ? '?
'? J
'R?%~
'U?7
';?
?"
+*67 U8} ( U8} ^=
+8!'
Síntesis capítulo quinto
U`
;`
[`
];
]`
]`
`<
`<
``
``
8<
8<R 8<U 8<[
8<]
8<
8<
88 8U 8[
8]
8<
8
88 8R 8R 8U 8U 8U 8[
88<
9/:;<="6!><6:$?$@?H"K/@W"?!?!&$96$$?K6:6$"/!9=@9?/
DIDÁCTICA. PONER EN PRÁCTICA LA SOLUCIÓN IMAGINADA
Sinopsis capítulo sexto
Z$ &
;
;U*
lación a los componentes de la autodeterminación
88
88
888 888 88`
8R[
8U[
8;
8[<
8[[
8]R 8`<
8`]
R<U R
R]
RU R88 R8]
RRR RR`
RUU R;<
R;U R;`
R[R R]<
R]<
R]
R];
R`<
R`R R`[
R`[
?"W
Síntesis capítulo sexto
9/:;<="6!\:<?6!]=@K6@?H"K/@W"?!?!&"//=<6K<$?@/9?^@
EVALUAR LOS RESULTADOS DE LAS ACCIONES EMPRENDIDAS
! _'
7.1.- Los componentes de la autodeterminación en el contexto de la creación
#
7.2.- Elaboración de indicadores que muestren la autodeterminación
H?
H?!" #
H8?$ % & ' '&(
"
"
cada alumno
'&("
U<]
U<]
U;
UR
UU
UU U;
U[
U8`
UR
UR8 UR8 UR;
UR`
UU<
UUU UU]
U;8 U;[
U;[
U;[
U[[
U]
U]R U]`
'&(" J
'&("
'&(" %~
'&(" 7
! _'
TERCERA PARTE: RESULTADOS Y CONCLUSIONES
CAPÍTULO OCTAVO. DISCUSIÓN DE RESULTADOS Y CONCLUSIONES. MODIFICAR LA PRÁCTICA A LA LUZ DE LOS RESULTADOS
Sinopsis capítulo octavo 8.1.- Discusión de resultados
'
8.2.- Sobre la intervención/Comentario del proyecto
U]`
U`]
;<8
;<R
;<]
;<]
;;
;<
;
;[
;[
;8`
;RR
;R;
;U<
;U<
;U]
;U
;;R
;;;
;;`
;[
;[8
;[8
;[R
;[`
;]
;]
;]]
;`
w*! '
w86 ' '
Síntesis capítulo octavo
REFERENCIAS BIBLIOGRAFICAS, PÁGINAS WEB Y MATERIAL AUDIOVISUAL Películas y documentales audiovisuales
{=@<!|$9=$!6!&}?}"?6]$/{?/~:W]?@/!}|/<$?/"/=K?6H?!=/"
POR TEMAS
%
}W
*^"
ÍNDICE DE TABLAS, GRÁFICOS Y GRÁFICAS
ÍNDICE ANEXOS
LA CREACIÓN ARTÍSTICA EN LA EDUCACIÓN DE LAS PERSONAS CON DISCAPACI- DAD INTELECTUAL. LA AUTODETERMINACIÓN
DVD 1
)*
. Taller d’invents 1 . Taller d’invents 2
. Els assemblages de Joan Miró
;`8
;`U
;`[
;``
[<<
[<
[<8 [<R [<;
[<[
[U
[[
[[
[<
[
[[
[]
[`
[`
[8
7 8 7 R 7 ]
LA CREACIÓN ARTÍSTICA EN LA EDUCACIÓN DE LAS PERSONAS CON DISCAPACI- DAD INTELECTUAL. LA AUTODETERMINACIÓN
DVD 2
7 8 7 [
7
7