Tractatus de expe[n]sis & meliorationibus

U €

expe ni rs, a me i lorauoni dus

milesvidenpaíTunt,¡-naioresvc,aut gra- aiores¡ex Angelí in.Liex Cornelia. íf. de

¿niunjs,Ioannes Lupus de Palaci. Rubios in Rubrica de donationibu$.§.i6.nume- re.io.<

5

cin.capit.perveílrasq.notabiíi.f>

20.num.is.F,manuelCofta in. § .& quid

¿ítantumq.parte.numero.i75.pofl Guii leiaaumBencdi&ü ^{i n} cap. Raynuntius.

verde in eodem teftamento el fecundo.

iiumer.19.0c ahosquas refert Gouarrub»

¿n cap.Raynmiti us.th princip .n u m c. i

4

. plañe íi veterem -ótantiquorum iadicio- cuisf«rmam peripicimuiSjvbkumq; dc cxhseredati&ne agitur,áclumvc eífcauf*

ílatim de ílderata eft.ScxtusRGfciusAnte riaus accuíatuseft Romas Parricidij, de­

fendí tur i Cicerone,odium ergaparentl commmiícusturaccufátores,mde de du­

cunt,quod patet de exheredatione R of- : cij Amerini c@gitauer¿t,has odij caufaí Ciceroita euerdt.

Exheredare pater filium cogitabat,mito querere qua de caufa, quero qui f ia s ttam etji te dice enumerare caufas omnes opor­

tebat 3& i id erat ccrti accufatoris offi­

cium, qui tanti feeleru argueret,expli care omma ‘-vitia3atqg peccata fd if,

quibus incenfus pares potuerit anima inducere3'~vt natura ipfam exueret3

*v t amorem ilium peni tus infitum eij eeret ex m im o3<~ut denicf patrem e f e fefe ocliufceretur, qux fine magnis hu iufeepeccatis accidere potuijfe non ar­

bitror

. Hasc Cicero videquse fuerit an tiqua forma iudícifiquomodo iam tune exheredatio íuflínebaturexcaufis , ex peceatis,ex comraifsis fiiij ergapaarenté, vide quam aiicnum fit a recta ratione fie exiflimare ante.d.^.aliud quoq¿ capitulu

.

ex dift.l.in tuis,exheredationem cófiaf- fe ex fola parentis volúntate,vid® quam longealiter accipienda lint verba didl.I.

fur iofofibi.

A ddita caufa necefit&tecg

-mditjj fut.

Licebat ergo parenti darc hnum,fed

hxc

exh^redatio/ufw batar ex peccato fiiij,ex dclidcvex m a ­ tate,<R ingratitudine,non tamen ex íui¡

voluntate exheredare volentis , q ¿ | vulgus intelligit.Hhdie taiscn dluü uum eíl exheredatione fine caufa n ¿ J prodeífequaí probada fit ab herede leu pto,itai.ntelligen<k eácommums trad- ditio,& in did.l.íi furiofo,recte dienta®

ab auo expliritasfuifíe cau las exhsreda- tioms,ne nepotes, mquit,t

3

í iniunj vide- Tcnturjfi caufesrequire rent contrapasa tem , veretamen etiam fi ad<ht¿ abano non efíent in iudicio requirebar.tur3ex Cicerone,& forma illa iudiáj,qu¿ per-

tmentaddiél.l.fifurioÍQ.

, Danturcuratores hsre ditan iacent,hoc eftbonis defundi.Li.fi'. de curatore bo­

nis dando,ite m <

5

c bonis diílrahendiSjCu ratordari cohfucfiit.ím.fiP.eodeai, itera ex Carboniano edicto pefiefsicne penca fifatis'non detur cuflodiendisboniscurá tor datur,item & fccniseius qui ab hoífi bus cap rus eíl.l.i.f.eqüé perioHales.ff.de muneribus & honoribus, denique eim bonis qui iasrdiu abeíl,nec vbi fit

üm

Comperram eílcurstcr datur.gloíf ia.L CumcognatoS tüos,verbo,Gbíeruatione.

ífidepeflliminio reuer£s5Jp quaefi texú in d ic l.L i.f atqué.iunda glotf.verb.bo- nis,quod ita accipiendum eíffi abíentiá tnagna fit,neque fperetur, redditus falte proxim us.glc.in.l.ab hoilibus.ff.ex qui­

bus cauíis maiores,Bald.in.1-cum prepe- nas.C.debdnis authoritaudkis pofiide»

latéGreg.Lop.iñ.Li2.tit.2Lpart.|.veíp®i Que captiua,& eíl ibi text.in.d. Li2.ibf

O non fon en la tierra aquellos contra quien el demandador. %

1

Pratterea reípublica habetfuura cu­

ratorem, quem vecasnus fyndicurn,que debent c&nuenire debitores reipúbpf®»,

& ab his conuenitur,c a p i t u r , i s c a r c e r a -

tur , non vero íinguh de ciuitate.L >•

> pareq.

part.5.tirulo.2.qui eil optimus tex.con tra iítos aguáéellos aud aces,qui quoti dic pro debitis reipublicx capiurit, &

in vincula conljciunt, quem antea ® - derunt,&éüm cum quo fibi fimultas

& priuata inimicitia intercedit, quod facere non poífunt, & faciüt quotidie*

<Ll.13.ibr. ^{P o r q u e l a c o f a q u e t o d o el c ó}

f i j o , o e l c a b i l d o } o e l c o m en t o d e u i e f e ^

o f u e f f e t e ñ u d o d e f a z er ¡ n o p u e d e a p r e ­

m i a r p o r e l l a a p e r f o n a s c i e rt a s d e á -

q u e l l o g a r q u e l o c u m p l a n , c o m o q u i e r

q u e t o d o s e n T i n o f ea n t e n a d a s d e l ó

c u m p l i r . Addit aliam rátionem prse-

difta.l.i$.& abuíTum,& infolentiá ho­

rum aguacellorü damnat Gregorius López poít Lucam de Péna quem ip fe adducit & alios in.Lij.titu.io.part.7.

facit.L4.tit.50.part.?.vbi Gregorius, v i de Paulum ín.l.íicuti. ff. quod cuiufqj vniuerfitatisi

'*

vtinamqpl.heq; facra rum .C.de canone largitionalium titü lórum ,libiio.hodie obferuaretur, muí ta vitarentur qusé patiuntur ciues, &

commodius debita fifcália perciperé- túr,prou?flum eft,in dict.l. neq, facra- rum,ne exactores qui quotidie mitró tur ad exigenda debita fifealia , nihil audeam áduérfus debitores, fed vt ad eant rectores ciuiratum,qui debita iu- íte exigant,falutaris quidem legis pro uifio circa has exa&iones.

f

,

Denique vbicum q;pr£tori equum iúíturnq; viáfum fuerit dabit curatore boriis dé quo eft eafüs particiiíaris, in L51.tit4uar.i5. qui referri poteft ad eos quos dixim us,facit ratio di£t.Li.& fe- quent.ff.de curatore bonis dando, &

d . l . i . (in.ff.de muneribus & honori- bus,vndeín omni cafu vbi agitur de diftrahéndis, addicédis,vendendisve bonis alicuius qui abeft , bis curator datur,fu e petat qur creditor e ft, fu e non petat,vnde habentes inítruménta

/ guarentigia,fi petant execütiorierri có tra iácenté hxreditatem , aut abfente*

nihil valebit executio, nifi cüratór da tus fuerit,ité fi muliér abfente & ino­

pe marito agatad baña dotalia córra creditores , proceíTus eritnuilus nifi bona mariti per curatoré defendatur,

& ille curator debet dari á prztore, aut prxfide,déhiq; á iudice tenet p o íl Angel.Ioan.de Imol. Angel, iterü , &

Iaf.Greg©.Lopezin.Li2,tk.2.par.3.veí bo:^s

¡o <-valdr:ad*cmnt

ea verba,

Ca

de otraguifa non nvaldna la deman da, quefizjefír,

& ib i:

Deúe pedir al juezjdel logar q de qme guarde aquel pleyto. Iñ

cefsioné autem bonorü da- tur curatór ex confenfu creditorum, I.fin.íF. de curatorebonis dándo.

y De his igitur tutoribus,curatoribus vel adminiftratoríbus , ranquam de

his qui mandatum habeñt,quod perti n etad exd en fas& meliorationes idé iudicium eít,ficuti énim tutor confer uatjfibi fias expenfas , & melioratio­

nes, quás cum pupillo facit dum eum aUteducat,inftitüit,átgrotum & bene üalenrem , de quo diximus late capit.

4.num erd.2í.& capq. numero. 51. F a­

ciunt autem curarores has expenfas fi.

'cuti tutores diftá l.i. ff. de muñe. &

hononbus.6..xqUe,ibi,

8t¡am ad ex­

hibendum aíum.potuTn JeElum

>

(df fiw il ra,

& in ftar‘utoris has quoqué expenfas alim entorum ,confequentur quod quidem extendendum erit , vt recuperent, aut faltem in rationead- miniítrationis refundantur fibi no fo­

lum alimenta,prceftita pupillo,Vetfu- riofo cuius tutellam, vel curam gerit, fed &: alimenta feruis.famulis.dome- íticisquéexhibirá , im m o & merce­

des,non folum horum,fed & pnecep- terum,qui pupillum initituerint, vel furiofuiri curauent ad fanam mentem

D d re

r e d u c e r e . ] . detuteihs & rationi bus.I.cum plures.6-fin. ff. de admwrft;

tutorum,¡dum tamen in hisíumptibus adhr modus,fcilicet,is, quod pupilius erat omnino fa<fturus;& quod curator íi opus íibi efiet his medicamentis,aut famulis,tantundem cum hisfuiffet ex penfurus,di<ft.l.cumplures.§.nimium, neque enira medicum quem íibi ac- cer(iíTet fextertio;furiofo,vel pupillo fuo accerfet talento,curabunt, & ge­

rent omnia fideliter vti probos viros decet.-quihus res aliena commiffa fit:

qux autem probe confumpta fuerint in ratione adminiffrationis reputabü tur,ex his quae dtximu,s,& de hiseft.l.

i6.tir.i6.part.6.iuada,l.20.eadem part.

& titulo. - ~ -■

Et licet hi omnes habeant hanc ge­

neralem adminiftrationem donare non poífunt quicquam.l.[.§.i. ff.de offi cio procuratoris Caefaris:

Q u an ti a, inquit Z/ipianm g efiauefm t a procu­

rat cre Cafdris, fie ab eo comprobantur ac fi a Cafaregefta, efien tfii etmJC afa ris procurator aus qua [i rtm propria (raddatpion putoetim domimu tra n f fétre/unc enim transferí cum nego-

.

ciijifi 'gerens Cafaris ce fenfu ipfiys tra jic jc m q u e f «venditionis, tranfa•

Ci-mis

,

donationis caufa qutd ag a tjiib il a g it, non enim alienare ei -rem C ¿faris f-d diligenter gerere com 'miffum eft

h xc Vlpianus, qui procu­

ratori C xfaris quiliberam habet ad- 'mmifbrationem, negat donandi facul tarem , illud autem obiter adnotabis, nec olim.neq; hodie fuifle procurato rem Cxfaris,illum,-qui caufas fifei de

‘feh <it,Ionge alius die ab h o c , ille res - C t faris curabat, hxreditsres adibat,

■ve! ! ey udiabat,vniueria qux ad C xfa

ts iú jíi

rei Cxfaris pertinebant, cum

illo eranr^erérid a, vt patétex d ifta .l.

i.& per totum, if. de procuratore C x ­ faris, vel de officio eius,hic áutem an­

tiquitus d i& uscft fifei aduócatüí, c.üé primum inílicuit Adrianos Impera^

tor , ex-AElid Spartiano, in vita A- driani', folio mihi in paruis. 7:. hice- nim fifei aduocatus, nullam vilius rei adminiftrationem gerit di&a,l.i. pr s . ftat optimum argumentum, vthuiuf- modi curatores quanuis habeant ad­

miniftrationem , donare non pofsint, diifta.l.i.ft.de tutell. & rationibus di- ftrahcndiSjgloiT.in.l. quicquid. C.ar- bi:rium tutellx.Lprohiberi.^.plane.ff.

quod vi aut clam. * l.vltima.ff. decu

* rat.furiofi.I.tiitqrad vtilitatem.l.Lu- cius.§.vltimo.ff.de adminift.tut.i. pa- d u m curatoris.C.depaftis. * V.

V nde in prxlatis,parochis,xcono- m isjlc his fim ilibus, habentibus haae adminiftrationem liberam , iion ad­

mittitur donatio,neque remifsio, aut renunciado exceptionis pererhpto- rix,quia ifthuc donare eft Innocen­

tius in capit.cum olim. el. i. de officio delegad.capit-i. de depofito- loannes Andreas,& ali) in capit.2. de donatio­

nibus , fed neque admittitur remifsio debiti,quia donatio eft.l. fi quis, dele- gauerit.fF.de nodationibus, nec com- promiflfum item.l. quod dicitur.

§■

u com prom iifero. C.' de eui&pnÍDííí.

,f

D e quo tamen vide Íatíus Pinelluíñ

in.l.prima,de bonis maternis, parte->•

numero. 31. de alienatione compr®- trahfadione.numero.

44

- &

43. quoniam iliud ad nos nihil perti­

net hoc vnum fic habeto iftos cuf

5

"

tores , & tutores donare non pol

s,

quia hoc eis nulla quantumuis gene- li commifsione adminiftrationis coa

ceífum eft. . t

Si vero pupillus vel furiofhs,ve. a fen s, a u t i s c u i u s b o n i s c u r a t o r ° t u

iit,nobili genere iit,qui dum

Caput.

ru a tis ,vel cuius pupilli parentes quo ráiíis folebanr,folennia m u n era,& x e ­ nia mittere, confanguineis, am icis, a d - uocatis,vel ali) s,p o terit tu to r,c u ra to r

& adm íniíírator,hoc genus liberalira tisexercere,nobilesij; m ores illos re ­ tinere, quos non excog itau it prim us, fedinracioaerei fam iliaris in u e n ita c ceptos,& hij fum ptus expenfas reputa buntur in ra tio n e ad m im ftration is.d . l.cum plures.§.cum tutor.ff. de ad m i- niilrat.tutorum , ibi; In 'primis tuter mercedespr<ccrptgrum non tju&m mi- ' nimas potuerit, fed pro facúltate pa- wmomjpro dignitate natalium con - jit tuet aumenta frias Iwsttiscjne non

n j n ^ a m extern fi hoc dupilio ex pedittp/riejiabitfolennia munera pa­

rentibus c o e n a t i s agnouic P ala t;o Rub.in rubri.de don ation ib u s,fol.

mthi.^.in magnis, num .r.Segurs in r e - peti.l.j.|.fin.C de lib e r.& p o fth u .fo lio rnihiq.laf.in.l.pacium curatoris, de pa

¿Hs. * R aphael C um aaus,confil. io u R om anus co n fin o .T iraque!!us,in. l.fi v n q u a m ,y e rb o ,datione larg itu s.C .d e reu *;can.donat.nu,ic.& vid e lateF rai\

cifeu m de C aldas P ereirafin iua elega tr releftion e.l.fi curatorem habens.C.

d en i in teg .reft.ve rh o , fine cu ra to re C0nííuutus,nM.!i9.&.i2O. vb i de cura­

tore regis quid quarumq; donare p o f- fit,& T iraqw ellum de nobilita,cap^j*

num.47. *

Cum autem legatis feteaat leg atio nis caufa m unera dari,a R egibus , &

qui Regijs m oribus viuunt.l.diuus. ff.

debonis dam nat.curator , v e l tu to r, R egis,vel magnatis p oterit haec xenia A t t e r e , & largitionesfacere,ex-d.§.ca tutor,im m o cum foleant fiepé pceu- n'2 th eatralesiaftari, nuncio p ro fp e- r7 confefti belli,aut litis fo d ic ire r ia - dííatar,a llato ,p o terit tu to r, v e l cura-

X X. 2.0

tor.abfentis,pupilli, aut Furiofi pecu*

nias iaftarepd enim feciflet parens,&

fapiens inaiorq;,argum d. §. cii tutor, ex quo And reas Siculus dicebat in. c.

I.de donationib. tutorem , vel curat®- re R egis pofte facere donationes ona nes,cu mmor fuccipitur in Regé,quae confueuerunt fieri,a parete au©,& má i®ribus,cu fuerunt creati Reges, quod

& in alijs omnibus eil accipiendum, arguraento.d.§.cum tutor, vbi Alberi cus poft A curíium ,Bart.& Raphaelé, quia has expenfas faciunt omnes cura tores:

*

vide Francifcum de Caldas, . vbi fupra,& Tiraquellum. *

g

E x quo in noftro hoc Senatu Gallé co prxfes donat ex pecunia fifcali ali­

quot feftiais diebus iannitoribus facer doti,qui fingulis diebus facra facit, &

alijs,feftiuas quafda pecunias, fed eas quas maiores

§c

qui prateeiiertit prsfi des donare cófueuerunt, ite & morts principis lugubres,veftes curiahb9,&

officialibus,idq; merito quoniá cui ad miniftratio commiifa eft,permiffa eft donatio que fieri cofueuit,ex fupra ad duclis/Sc.d.^.cum tu tot, fi quado vero aliquid petitur,nomine donatiui,cunc Senatus nofter cofueuitiubere, vt ma gifter ferinioru,vulgo , Efcriuane dei acuerdo,apud qué eft ratio haru d.ona tionü quas fierifslent,adducat, quid, quantum,quandoq;,

Se

a qu©, ei datü iit,aut pratdecefTori eius qui largitati dcfiderat,fi nihil vnquá datu fuiiie co pertu fit,nihil datur,habuerütauté ori ginem ex.d.|.cu tutor Si recepta fen- Qétia in omni genere adminiftrationis vt donatio permittatur,quz rame fie*

*

ricófueuit. * Quod

&C

in-prtelacis re cipiendum eft.c.cteterum , de donan Panormitanus in confiiio. 4-. libro, r.

Tiraqueilus deiudicijs in rebus exi-

* guis,nume-34.

*

, j

PrtUtcrea nij tutores vel curatores, quod de focijs diximus expenfas fibi F)d i eo a-

DcExpenfis& meliorationibus.

conferuant,&

m ratione adminiftra- * fefeciflet.

ius“Cilxec. * quod agnouit Tiraau-l de nobilitat*.c.2«. nure. 77. fi no n is ck-tutelle refundunt quasipfi ia

cu:nt domo cgrefsi fi alibi res oupilli, ac fu rio ii gerenda fit dift.lg. §. fi pupil lis,verfi.item fumptus. ffd e tutellis &

r at 10 ni b. d i it r ah en d. ibi:

ip v ia tic a

¡I ex officio ntccffe habuit aliquo ex

-

c u r r e r e

njA

^{p r o}

fictict

in quo tamé vt , • .

*

, , „ —.»

defocÍ7s dÍKÍmusintclligédum eft in

nr»i]i ir.de eo qui pro tutore gerit, & tenent antiquiores in «¡irio.

§.

principalibss Albericus,Bartol«s, Balu. & Raphael Cumanus,ideaa in difío. fi pupillis, diAa.Li.ff.de tutellis & rationibus ¿i

12

Qaanuisaute horum omnium «f.

ficiuaa pienifsimum pietate fit,& g ra]

to aninao fricat exerceri, nullo exce­

dáis» lucro.1.in ess.fif.de tutellis.l. atq tonbus.Rprihcipalibus alias quemad- modum.ff.de admimflrratio.turftrain omni genere expenfarum huiufmodi,

vt omnino deducatur,quod alias erat domi fiuar expenfurus dixim us fiepe fupra,has aurem expenfas deducüt cu ratores,& tutores,& adminiftrarores, ex d ifíj.fi piipillis.l.fi fratresj.fi quis e t focijs.ffpro foctil.idem qoej.idem Labeo.íf.mandan,Paulus, & Angelus in.l.numitoribus.C.comihuniadefuc eefsionibus,Dynus, O dofredus, B al­

dus, Albcricus, in. i.in eos.ff.de tutellis Cafíanéusiñ confuetüdínibus Burgun

• diZ'.,ruBfícaló.|.4.verbo, & faifí la di­

fíe foemine,'Rochus de Curte in capi.

írn.d c cúnfuetudine, quxft. 12. O rof- cius in.I.fufnptus.ff.dé pafíis,alios re­

fer Gafpar Saenus de decima praeftan da tutori,cap.i.numerq. denique quas dbmi fíciet expenfas tutor,curator,&

admimftrator.de his expenfis quas in perfemam faam faciunt hi), nullas fibi cbnfcruañtjíed conferuantquasfaciut peregre profefíi.Aibericus in difí.I. á tutoribusj.quem adm odum .ff.dead- miniftration.tutorum,& in .ln .d ifí. |.

íi pupillis.ff.de tutellis & rstiomb. di- ftrahendis, Boerius in confuecudiai- b«s Bituricenfibus, titulo de esnfuetu tudins»iuris ftat.perfrs J . 11. col.2.reci­

pit autem interpreta tionem ex [email protected] d .Jid em LaW o,in.l,idem q;.ff manda ti ne rufticus curator, vel tutor,vel ád -min¿ftraTor,quí pedes iter facer® folet pro pupilla eques proficifeatur,deni­

que vt eas expenfas pro piapillé faciat tuc@r,veí curaterpre bonis, quas pr$

ftrah.Sé alij plures quos refert Gafpar Baetius,dift© capit.i.numers.2. versí­

culo,eiuídem opi«ionis,& quaauisni hiim agis contrarium fit liberíiitati,

& gratuito officio quam merces, qu*

vnaf^cit,vt donationes degeneret ia lócati«nes J.i.ff.m andati, poteft carné ex caufa tútenafsigrsari falariun* pro labore,ita probat l.á tutoribus.

§.

prin cipalibas.ff. de adminiilrar. tutorum, l.idemq; J.iá e m Labe©, ff. mandsti.L i j .f i ápupiliis.ff de tutellis & ratioai busdiilrahcsdis.

D eaiquéin omni genere aámint- ftrationis,& curq ífthuc recipiendum eft ex prqdifíis iuribus,& ex cajffi.de fyndico,qui eft optimus text. & quia ius quod in his Talaría admifit,non eft viílu reípuereia fimilibus.l. ebacsalie num.C.dcprardijs miner. qsod tame,^

ita accipe,vt aeceftaria fit facultasRe gia.l.i.C.de praebenda falario, libr. ia- fubintelíige id fi de pecunia ad ré pu^

blicam ,vel íifeum pertinentem íoluc dum fit faiarium,ex difífl.i.ibi:

tribuatur fa i aria

,

ex inri bus reipabli' t^,

vnde eonfueuit medicis íálariu®

concedí á duitatibus, vel ex facúltate R egis,vel fub conditione fi R ex .acu tatcm conceííerk,argum ento.!. 2. ' fub conditione.ff. de bonoru® po-ie *.

fecuQ"

enumerabis, eos quibus clari non po­

teft,quam quibus dari poteft , ex d i- itis juribus.

fecundum tabulas,& qua; tradi: Anto niusGomez tractat, de fuceefsionib;

c.

2

.num.i

3

.& K-

Viidc capitulüm fede Vacante ad qubd iura Epifcopaliá qua; .pertinent

j u r e commuhi transferuntur, non au­

tem qua: competunt iure fpeciali, D o ftores ih capit.2.he fede vacante, late Ioaánes Andreas in capit.vno.de ma- ioritate & obedienria.libro;6.PrsEpo- fitus Alexandrinas in cap¿Epifcopum l8.diitinctione.dumiudiees creat qui iurifdiftionem exerceant, dum.vica- rio.' & adminiftratores rebus Epifco- pi curandis proponunt, poteft falárlá conftiruere di<ft,capit.i. de fyndico. d.

§.idem Lábeo.ds&.$.fi pupillis.di£t.§.

principalibus,vbi Barco.& optima ad eum additio notat Cardinalis,numer;

p.ck I triol.iri Clementin. ftaturum, de electione, iii quo illud aduertendum eft,quod cum iftudfaiariutri fit dona­

tio,non poterit capitulum maius faia- rium confhtuere,quam .antea cohfue- tierit dari.neex aifedtione, amore, fa­

cultates Ecclefiseconfumatur. Solent enim Canonici fede vacante,in confe rendís effieijs,multa officia no dicam rependere,íed vere vendere,dum ami cis,fratribüs,parentibus,cognatis, &

alijs multo his cnarioribus officia fbli citant , vtinamque Dominus riofter R ex fede vacante,gubernationem fuc ciperet, fcio rem futuram réipübliese fuluberrimam.

Quibus autem conftitui pofsint Ta­

laria,vide Auendanium qui plures re fertdeexequendis mandatis Regum .

Hifpan.paí.í.capi.2. numeró.?, nempe indicibus,legatis,tutori,teñí,aduocá- to,notario,fequeftro.dimérifori, vel pr?quatori,executori teftamentqrum cathedratico,Decurioni, venatori lu­

porum,adde tu his fyndicum,aicono-

^•onum,omne genus curatoris,& pro curatoris,& aduacati, denique magis

Hodie apud nos decima Friiftuum eft íálarium pro lab ore, & opera tuto ris.l.2.titu.7.1ibr.3.Forolegum lex C d torum,iibr.4. titulo de los herederos;

incipit, Si el padre, de quibus Gafpaf Baetius vbi fupra,per to tü , quod qui­

dem meritq lex conftituit, vt facilius homines ad hoc officium pietatis iu- uitarentur.

Cum aursifi dixerimtis hos curato res & tutores conferiiare fibi expen- ias & fumptus quos faciunt domo, fua egrefsi,non in rem pupilli, fed fecum, dum equum,currumve quarrunt, fa­

mulos addicunt quibus comitati iter faciant,dum maiores expenfas faciúc foris,quam domi erant faftu ri, de his enim modo eft nobis qua;itio, na illas femper deducuntqu£ in rem faciunt püpiilhqu^ftio éft opportuna, an fi fa larium his conftiturum fit, praeter fala riuro pofsit deducere iftas perfonales expenfas, an vero Talarium cenfeatur datum pro his expeníls,an facti, an iu risquarftio fit,in qua quseftione fi Do' ctorum fentétias infpicias aliud, aliud vero fi lureconfuitorum refponfa per quitas reípehdebis, non defiant enirn qui exiftiment falarium pra;fumi da­

tum pro his expéfts perfonalibus quas facit tutor,vel curator, quod ex G ui- dohis,decifsione.6i5. Sc Innocentio, in capi.fina.de dolo & contumacia,&C Abbate in cap.finerfi íitius.de dolo 8é con tum acia,& Rupeílano.lib'ró.’ . fo- fenfium inftitiKion.folio. 153:deduce­

bat idem Baetius di£t. Capit. 1. nume- ro.ii.fed tamen contrarium deciííurrí eft ex Labeonis fententia in.

1

. idem-_* que.§.idera Labea.ff.trrandan, fb r.

ji ad rt eduras fuas du?n excurrit m

? ‘ *dta íumptu fecit tmp falatm m fue

D d 3 rit

• i - . 1

n t datum¿0* noc conmmt nut funt- ptus de fuo ¡acere ad hac ¡tmtr a , non eH de fulana:

quod Vlpianus refpon- firm ex Labeonis fcntentia proculdu- bio prarter faiarium expenfas hac con cedit tutori,nifi faiarium vt ille inquit pro his expenfis expr.sffe conftitutv.m iit,ex quo dcftruiturprzfurnptio illa D©ft©rum,pr2tterea in.^.fi pupillis fse pe ailegatQ,pro alimentis cxprelle fa­

larium conftitutum fit,ex dift.^.idem Labeo,proculdubio tenendum eft, ni iialirer cordtituonn , & conucntum iit,faiarium non- impedire expenfarü deduáiorem ,fcilicet, earum quat íiüt á tutore in feipfum, quod eft recipien dum ad difta,1.2.titulo.7.1ibre. 3. Foro legum ,vbi Gmpliciter pro labore csn fntuta decima eft,neque memini,me, legifte aliud iureconfultorum refpon fu m , quod sd qusftionem pertineat, reliqua omnia iunt eius generis, euat pertinent,ad tutellam, non vero ad tu torem , de quibus noftra qusefirio -eir, audio quod Speculator tenet hanc o- pinionetn,in:§i. defalario, columna, 2.mihi tamen nihil diait, praeterea v i­

deo legem Gotorum facere pro’ hac epision e,vt tutor praeter faiarium, ex penfas confequatur,ibi:

E f i algunas expenfasfizjerépor los negocios délos herntaaoSiCobreU. Q ux

verba ex eo, quia generalia fiuñt, generaliter funt intelligenda,vt non folü expenfas con tineat íolutas,aduccatis, procuratori­

bus,iu¿icibus,nuntijs, & in rebus m i­

roru m , verum quas tutor idemqj fra­

ter fe cum fec erit, ita tamen fi domo egreftus fueri?,vt fratrum negocia ge­

rat,fateor priorem ©pinionem,fi faia­

rium magnum fit,eíTe ¡squiorem , fed exdicE§.idem Labeo ná fit iudícium liberum,tu cogita.

Prcterea tutor reputat in ratione tu tells fumptus omnes quss facit, & ex

penfas in rem ,Sí patrimonium pupil.

li.Lconfilio.ff.de curatore furiofi.l.3.5.

contrarium,vcrficulo,deducuhtur.acj finem. ff. de contraria & vtili aftione tutellse.d.l.á tutoribus.^.priñcipaíibus fíepe allegatus, ff. de adminiftratione tutorü,itaq; fiue asdificet,fiue reficiat, coferuat fibi fuas expéfas & fumptus.

l.ij.tit.ré.part.ó.ibi.i;

defpues defo de­

uen los guardadores enderecar las co fasdelhuerfanofque no cayan>e fazer labrar Us heredades,e criar los gana­

dos.

Denique expenfas omnes has có feruat,quia fi pr^termififtc: teneretur, nifi enim farta teíta habeat tenetur. 1.

quicquid.C.arbit.tutellar, loannes de Platea in.l.2.C.de ccnáir.in pubii.hpr reis,& Gregorius López in.d.

1

. 13. vbi notant de tutore qui Horrea non refi­

cit, vnde frumentum corruptü eft, áe niq;

fi

vtiiiter gerat tutor, conferuat

íí

bi expenfasfaas,idq; iudex arbitrabi­

tur.!.quod ¿rgo.ff.de contraria, & vti*

li aftion.tutcl.ibi

Iudex igiturquicó- trano tudiao cognofcit, nvtilitatem pup-.ílofpt&aútt, an tutor ex oficio fumptus fecerit.

Ifthucq; non folü in tutore habet locum ,ckféd iii curatore, adiBÍniftratore,fyndico,& in ommeo qui curat,rem abena,tex.elegans in.l.

i.ff.de contraria vtili actione tutel­

i s

iloi.Hxc aciis non folü tutori,<vtru etiam ti qui pro tutorc negocia gefit clpetere debetfed et f curator f t vel pupitliy^vel adoiefceSi'v el furtof^rvtl ptodigtydícená» eft etid his contraria dadtt tu dictum idem in curatore quo que rustrís probandu ef, futen- tia Sabint fuit exif imanéis caterís quoq; curatoribus ex (tfds canfts da»

dum contrarium ludiciumfncc

V Ip'a ñus ex CU19 decifsione in omni genefe admir

•' Caput. X X. - $j$

aá'm m iftra^nis, & adimniffratoris Paulus,& reliqui : pofihniautem iftl ifrhucreciptrnus. .. . ,

prartcrea htes perficit, 6: quicquid

co

nomine expendit'reputat in ratio- aeadminifrrat* tutellar.l.ira. f f de ra­

tionibus,& tutellis diftrah.ibi:

ItUum.

ppuslitu tutor reputanit

.& h©c eiffco mane tutori,& reliquis adm ipifirato- nbus qüi n©n foiurn ceptas, inuentas- qiid lices profecuntur vt perficiant,fed incipiunt etiam quas perire pofle p u - taotjOptimustext.in.i iJ.fd u d .

it.

d,e muneribus & h»acribus;ibi:

¿qut per jonait rnunui cff/urc^A, citrei aduttt frto fi item prodlgt-inuti, et n jin trti

,

ttiam ad exhibendum Cibum,potum, t e ila m ^ ¡tm tliafed m fam s

,

catus effetum efi 'vfucaptmes mter pedare, aene debitores Uberentur premdetur

tex.elegás in l.fed J¿ ii is,|.qustics. ff>

de Carboniandedicto,

A duerfartus, mquft 0ptm us¡f& úsdederit rei q é ¿ \ tempore p e ritu ra u t dd erio riffu fu -’

r¿ funt dfrA tgre d'ehkútem a delito ribúsqm'tempmd}leyd%i^iúrexiffe-

,

re debet

iffIA.ff.dc verre in paffef-

ikvfiacn.de.^ ¿m fip ericu lu m efi

,

m quit %SitH ¿¡a** >m t n tcrim res ^ofuca- ptanitir\ne‘debu»res ter»prre liberta- -

tu^idem eurUndikety

ita igittircüfá hocquoq, officio adrainifffaüit quo fslent curatores, arque tutorcspupilio rum.vt videas quam eoclcm iure cenr icuntur h-i om nff rotores, curatores, a d m i oiihfr ¿o r e s,2t co n orni, V f c a n j ' &

fyndiei,facit.1.1, ff. de negocqs geftis, v M ha?c omnia quoque in negocibru giftore habent locum , arqué hoc ad- nótauit f f off. in.l, credi ts fe,v ¿rbo j de bet.ft.de bonis auchoritat. iudicis ppf- bdend.& in.Lcurarore,verbo, rata, ffl de curatore bonischnde, vbi BartolV '

tutores «c curatores orares actiones fuas exercere ex officie, ouod ierunt_- ¿ y ' etiam fi hon line tem jiore peritur**

nec viium periculdiii u t , £ non expe­

riantur,q u c a ia ^ fá c ü lt a ííit ^ &

exercendi caulas generalis eft,

raliter conccfía.1.2; ff dc curatore bo¿

nis dando,ibi:

£tfqne acitsn&s (£/ tn eos rutiles competunt,

vb ig lo fia ver­

ba,competunt , hoc ideo effe ait,quia habeat legitimam adminiftrationem*

cum autem omnes de quibus egimus habeant adminiftxationem d lege leg¿

enim autheránte há?c genera admini ilratioDifm inuenta funt, vt diximus, conftat habere has omnes afíiones a- fíiuas,& pafsiuas, quas vocant Scrip­

tores,fcilicet,pre pupillis & contra pu pifies,vt agant,& tueantur, fiue peri­

culum iit,ne afíiones pereant,fiue nui lum periculum fir,difía.Li J.illu d , di- fía-bu^fi pupillis,difía.1.ita autem. § poft completum.l.fed & fi is. §. fi im ­ pubes. ff de Ckrüqniano e d ifío , ibi:

Curatorem ctnfitcui debere

,

qm em

-

uta curet,Hfr aci iones exerceat

, deni­

que iiK curatores quicquid fine dolo n n io expendant agendo,aedificando, reficiendo,defendendo ^interpellan­

do, & interrumpendo conferuant fi—

b i . i l . quod de fru fíib ü í, per totum, ffd e curatore bonis daddo , elegans lexuvffituja.ió.partiné.

c íguardador in Mame d d huérfano dene mandari e d f-n íer el derecho del ¡en todo ple y

•

toque el mentefe,o le fueffc molido en j<*yzj\

Que proculdubio Acurfij diffi cultAíé diluir, d ñ generaliter definir,' ñihilq; efífolkita,añ afíiones fint pe­

riture,necne Uberü-habent hi) omnes a^ditiinifrrationis gea.^jutdquid ex o f ficio c ó fu rn p i er f f e e l er u a t fibi,yniUer fasqj afíiones ‘experiunt, & perituras,

Dd 4 qu*s

enas H non exerceant,& pereant,tené derer tueor ac curator, itaque modera ta eflfe oportet Talaría aduocatqrum pracurutoris legitimos fumptus, Csr' tas expenfas, iure ^k lege taxatas’ , ~n*

fub pr.ete.xtu pupilli

,k

eius patrocinii' vniuerfum patrimonium confumatur neve de re aliena , liberales exiftaat prooa: raihi tex.m.l.cum p lu r e s .n i­

mium' íF. de adminiiiratio. tutorum

e H p n f f i t i t P a a i a s i t ^ t o n * / .

cx i tt im % u m i > p 4 p ¡ S i

tur.argnmétbdi¿F.!.quicquid. C . ar b trium tutelfas,& non perituras item,fi dx officio agant, In que't? R en ne c'uratórítemere imputádum fit, quod n /n e je m c^be^perpetiio memimife e^gannfspbiHti’ frip á omite Iiirifcori- íüíti rcfpdniiHm,in.lvfi fundum. 16. fF.

cie fimdodotaji , vt maritus qmnino nhh téneatur vxori,.ex eo quod no in rerpellatiénr poffefioYem fundi dota­

lis.qui mtrabrene tempus pefi marri- rnoniurn ceptara vfucapionem exple tnt verba eius haec funt

S i fuituu ¿fue

l i - i o h b o t r d p d i f é f t d e b d t , Q ¡ / i o n gi

tém pnrhpifffipnepsU ratpío citare- re aulici (n»w manto dcderit m

<UtímMuntímpetae n^ghxiñt í Uyth’rtfdrt¡cptjfrt,rem pen'cuhfuife cííftid ¡iftc Ux \0ia^»£.^vetat fun­

dum dora r*n alunan, peinneat etta ad huinf-nodi acautfitionem ,m n ta

tntn interpflt ac cara poffefidnitypff&a

. -

. Á ■ - -.íi

^{\ £• —}

v*

c e re r e ,■ f p e c l a

e r o g a r e e x b o u s e i u s c p ú s r d e x f u i s n $ n

ffmrfhfy *n • t íf-t eraratwus.ténc

nt P»

latios R.ub.& Gregarius López vbi fu pramequé a-Jmodum ad hoc Jafidera rem ius, cum aperte id ratto naturalis pofcat,proficuos oportet rile hos tu­

tores,Si: curatores,non damnbfos; q í dictm-.is de expcnfis-dec'aufis.quoque accipiendam eft,neque enim debent calüníofas caufas laftiruerq, mee quic-- quarn eárum nom ineeipendere.i.no . e F ignotum. C.de a J miniíFfatFutoru,

& x b i Burr.Pa ul.Salyces.tex>fñ: b 111)9

, w nam caufam.C. eodem , vbríur?fpt«s

p er i o h g ^ n -ft a n it f u a m ce p S r.n knintur p r o pter b^naal íaaíain.

Jtiiuexetkrdotaihfundas lam iffe ce ¿g

Praeterea ctrca íolafiones debitor.ü

perar:plañe U pa ttcjym i dies adperfil

c illa m Imgi-tempans poffejZionem fuperpíerín: mhtlerre cju&dimputetur m

i h ‘ i* Barto. B a

1

i .f a fi

k

Tifabüeüüs d educebant ex hoc tex.afind, de quo nos egimus de nobilitate gk>.¿6. num.

e.ibi vide.

*

Illud tamen aduertendu e.l ita lites eííe agendas , & .caufas tu­

te 1 he,

k

admmiífrattoms tractandas, . fumptusque faciendos vt tutor,admi- n: firator,curaror,fyndicus, & refiqui cié ó’nibüs agímus,in huiuímodi fump • t bus

<k

exsen fis, its fe moderate ge- r : nr quafi res propria,non aliena gere r ’t-ir.neqúé gnim pro pnoilló, abferü i • furoíhy;ventre,vef probonis,m agis e-ependendüm eíí,quam pro feexpen

e xpen i t etíam tutor

6¿

rurator & re- liqui adm tniíírátores.Í.‘tutó'r.^.t. ff. de a i n ‘íi Irat.iutoru m . fie un en un de- biLi? pppillisdc hiS: qnoru rt rem ge*

ruat pécú atas exigunt ,-in eamq; rem expep bin-.& nifi mcigpat, nommatu telbYfa.K átlmini :í rationis -pereunt eo r u

ki

’ 1 i *n a b.l. F.*S¡ t d riba s.C. dea d ai i ntíTrat.cútbi'um ibi.

\ 4 te ¿pmioit

vi

rtcUfffctftindiiu

I. turores.C.eod.ibi quarum ex a .Fio ad periculum tutori p e r tin e t cum qaejs qui tutqri foíait, aut curaipri íiber fit. etum m canoae . ad vitandam;p.peflám

,:.k £■'■

rearum commi ffú rp.] Jfahc ;m uy. C.e od em q ’ ^ etiam tenétur.folaeredebita ex dicto .deniqae ficnrfuoa.etigendo deui- tum tenetur., aii/uratio ex tempore con*

3rnn~at,iu n]fi foíyar.perieuium elt utoriSj&ad expenias & fum ptus,

ík

rtiiqua tenetur,qua: contineat pupii- f»,vetei cuius resgeritur, propter no íólutum'debitum,ponepccuniscií de­

liram ^cuití vfuns,fi poteit curaro/, &

expeditam

Jjabe* pecunia, neceiie cit ío

! u

a

r, v t v

i re t

v

í u r a

s,

a

i

10 qu

>,4 . b u

m

n

j urabuntur vfurte, pone debere pn .il jrm au teum cuius res geritur annuos ru/itus^ui resdirm-polsint, neceiie eít

\ f

redimat curator

ü

pofsu^aiioqui íí lM.tmpurá>uníur, pone eifcpfcyteuti- . cum, reí yt^tigalem efiep in u u m ,

8 - - * . ' : ' .

ceíleeir vtpcab.onem , -;ve¿ tributum /-M*<í¡<T¡K ftirrtr .-v^i.MYÍnn«5ii'í^i-a-.•

/0 *‘ T u " ! " -

19

au t^H e^ au feicm u -s reimge, tait. L íitutor is. C .

¿c ¿-í'á?

taj/ír at. tuxot u a»,

Si-ittímintftzmi, . n p i s

x

&?■**

tct'fí t»>. fásiSílit-kú íto jvu d «yectt-z- g*lfi¿4¿i<í es u o impvji’Útn

mm;&i?£.pipdtrc 'V otiu fau , mi & o am ^um , do m m . fttoátt < b*¿ tigtt tx ¡ah¡í'Áti'tm eW%m rifervt.t,

q»t eft p'g&mas tcx.ad e.nnia iliá qux dixitnus ,:d#m- wam áárem de «tío ib i, an íit res qux c « ® millo peri-jt. an ve/u iumpt-is

S¿

expeüíá> qux fu m m un, vt rem xecu- peretji'SQtie an rexruetur íes

mmon , ira vt reftitu.rj^H^qqoiv índi-

geat.aÜ

coníeqiff opffff quod com ia i * o cu rs cores’ perijt» 4p .y e r© r e ftitutione prxim i

:i

a a ] ucffuV¡jíud.d;. - num pfxffiurp J* t eorffeqp^yjüm. iux ta.Lfi ex ca

u

íff%- £ ¿n ccumíTum.- ti'. J e tninop.bu^ybi reft ir«n<J nxpeflans vi detur,vio .» g!q ío.d.l.fi tutor-i;, veri--©, damnumlB3.n0.Ba!.l.ifiy c c iu n i, h 1, Bartola m ;Sr ali os ui Jidy^-Ji io ppm- iaiiTusT 'H-;¿yv iu j .minorumfn-fíiíc,.

C.iw cuiibus ca.u us ¿nju.teg,rei í-t.ix in ÍpU|iÍlo r u n i ._C-de rep a tan. da lixrcd ¡.

2 9

I»í.in.i.: -C.de iure etnph •• ceutiv vnú.

4p-.vidctex.in.l.ímperatores $.*. ff. ie publicanis &; vectigalibus,vbi glo..

6c

relpqm

n¿ícm rr f(r tejerán (¿i*-jad) i p'd'aui.p-ifpiiio re-miTa e fe p e nA\n

¿o .

rñlpip ;ntrdd¿e¡v tria-fíi mam rveiti ■ o *t fMtulijsc',

deniqué has omnes ex.- penias S: funapeas facit nic euíct, cura t or, a d/t>¡n i ftr a t o r cüi res a'teru s cóm

mida

citjialuitjaccipit debita, liberar,

& iib.¿racur.íuumq; pupillum , furio- fuín.yel'abientem liberat á commiífo apoena.ab vfuns,ne taciat, ex nenias omnes,& fumptus refundir ipíepwpd lan ad as vero deducu in retroné ad- m .uiftratx tutellxjvel curx , quod ia

©mñi a ¿ m 1 n iftr are re qui liberam ha- be; adm'iniílranonem recmie'n-!ú e t, arfibrriento.d.i.:-ff.de contraria & vti Iradtoné tuíeiic.

■ ISIudiminiaaüerfmne dignuNi eft, q.uxiti tutor;&: curator, & quilibet ad- nimiftrator iicüttpoilbMcr harredita-- ti$melior.atíones tactas recuperant.&

cpíftcrtwntiibi vnlirer ^aftas l¡cct no e iie t« res*n quieras rad-e fíintjquia pe • r 1 f tiC- ©áfihuí tar, ve i' c n td x f n t , G á pr>ifK:iy?to s-rtiiirer íior íadx.Lplaeé. ff.

djtepef)i,tsíne barred itam.ad- hncmubi:

tUiiücpj pjút'f? w ■& Mjfftrehi'U tife, n d thTtttji&t ti-.i.a p$j:e!iot oh t i ­ po iíc.ii.

car

i.cet tu non ixrtun

jií:t d 'ü t (íí'ht nftl-tu?s*tor <<>r-ft£¡nt

’

tt,r-\ prceüGáhhiM non aírter ciüerp fi re*-Mt!■:*»*■ jt? (t¡til1

íTm:le é¡l 'quóílvfe'

ndguciorum geftorúm affione

^rradit

Vié-iamr; io.Ued an yftto.§. is autem,

íf.dem

i^ó-left is autem qui negocio- rú geftqi ñs*;/ n . íoki ¡ieffectum ha-1 Bai r n e p ó c 1 u. ó u c d ¿elsit adkme ff a víetnr.íed ftiíhcrt b vnlrter cocvif eti^- {i&ftbffú n

^-3

hábúir negoció,

^d¿

ideoff ínfula fu!c?r,yet ftruú curauit, otia ft iaiutá exu.ta ft.y-.l iftruus obre

m

_aget

aget negociorum gefterure a lio n e , qua: feqijuatur autem verba,in tHd-§.

isautem nihil foúunt , ad ^ros inhac quxftioneideoq; fi vtiliter expeade- - rim ifti tutores vel catatares, oí admi niftratores,á principio futurus euen- non impedit expeíaruva dedu&ion¿, idq; non folum in meliorationibus eft recipiendum perempta re meliorata, fe<d & in exp en f¡s litium , fe lites vtili- ter á principio inftitutx, atít-profecu-

t x

fint,etiam fitriftem eueníünffv*?ad folent)habeant.l.qui mutuam.^. fihiff 4 mandati.i.íi feruus.in rem, in princip.'*

tF.de in rem verfo.l.fi feruum. C . eed.

l.quidergofff.d^ contrario iadici® tü- teílac.^.J

ttfjicit.wqMt tU!fh&fcify>cUi0 ri bene

(gr

dditeuter áfg9ctdgeÑie} e t

;

f eítentdmadaf^'Jum híibtímt y&ed

efi t

fim ileeft, quod Vipianus tradftin.d.l.quid crgo, yttutorexpen fas ómnes exequátur,qaas vtiliter fe­

cit á principio, etiam íi nihil aáauftu fit p u p i l l o , eft recipiendum etiam

ñ

plus íst in expenfis,& funaptibus, qua iníacultatihas.d.

1

. q u id erg *. Poteftr igitur fieri, vt tu ter, aut curarer lites fuccipiat á principio vtiliter pro pu­

pillo ,& maiores expelas faciat^quam fint fa9ultate?pupilli,& in foelicieae-

jg / t a

íiris,ni hilo cenfecuto, aeceffum fit,

'pupillo pro fumptibus tutori patrimo nium & fatuitates relinquere, ¿ifía . 1.

quid ergo.quse eumxüS:.í.planc,fingu lares iuris decisiones continét,pupil­

lis & reliquis periculoías : vt videas quam miíerum fir, orbatum pareatis bus queispiam fortunas ludibrio relin quisca i officium tutoris re&é admini Ííraíifis Jkrctn gerentis facultates adi merepoteft-vtiam dolos, & machina tionesom m itum us, quibus mifere pu pilii obnoxij funt, officioia interdum virtute,& cura perduntur.

22

Q upm odoautem adaainiftratores’

teneantur reddere rationem , & q u id

co m p leri debeat ifta rati©, d k iü e d connncr.primum,fcilicet,' Codicem Ie librumyirrquo omnes rationes ad- miniftrationis fcriptac fint in tutore. 1 i.|.ofn cio.^d e ratiom bus.ff deratio- m t u t e l l i s , i n curatore, i/aduerfiis.

l.ranones.C.deadminiftrat.tutorum' in exeeutore teftamenti.I. nwlli, C. de

£ p if.& def.c.tua nobis. c.Ioannes. de tefttmctis,in procuratore, fiue ad age dum, fine ad negociad, qui proprio. ¿

(

procurator, ff. de procuratoribus m negbciorum geftorc. 1 .2. ff. de nego­

cias geftiijin orp hin iotrophis, & xene d och is, fio*hofpitaiari)svi.:«rphano- troph i.Ia.i.C .d eb fpii.& d er;C kfn en tina.i.^. ytautem . de religiofisdomi- * bus: in exa&orifeus. 1. apparitdr<%

C.de extftortbus tributorum, likib.*

& geaeraiit«r quieamque remsdmi- i»iilrauerit,ii» qua fit acceptum,&ex-

• penium ,Codicem habere debet, qui contineat rationem accepti & expefi,j tenet

ic

refoluit poft Barc.i» difta. 1.2.

f f de negocijs geftis.Bald.conf.157. lib.

j.Rom anus confil.414. Socinus ceafil.

4$.libro.i.I}ccius confilio.qt. Carolus Molineus in confuetudinibus Parifié*

fibüs,tituló.i.|.6.gIoCd.numero.i4. &

fequen.cuius methodum In hoc fequi murrait ille tamen,quod fi reí quz ge ritur eius qualitatis fit,in qua sulla re- periatur ratio accepti & impéfi, quod excufafeituradmiaiftrator ab h©c Co dice & ribro rationurfi,idem iit fx for . te expediebat ei cuias res adminifttt",

tur,he patrimonium detegeretur, q*

tunc excufaiur adminiftrator ab hoc libro,perd.2.|.traffari.ff ad Trebellia aum .Barto.ia. 1. tutor qui repertoriu, numero.il:ff.de adminiftfa. tutorum,

& Ludouicus Romanus fiagul-ioq.

Hippolit.notabili.5®2' adde tu.l.2qrti- tuleué.part.6. * Idem fi pupillus

tn&

dica quxdanB,& vilia habeat , ita ccm fedi® inuentari) plus habituri x*

damni quam vtilitatis tutor non te#e

T tur facere inuentarium,Bajmin.L me dírcrrancse.C.decan.lsrglibro.io.Ab bas in capi.deappellationibus, dc ap- pellat.contraíoan.And.ad Speuhtitu.

* de aflore, * & rationem huius vide pratter ipfos,& deduc ex.1.2. C. quan-

♦ do & quibus quarta pars debeaturftib.

io.ibi;

<¡f*id enim tam durum tam -

quemhumanu m publicatio

ne,pompaque rerum familiarium paupertatis detegi ^ vilitatsm ,^ mui

d u ex poneré dimitan

qva ratione p s f fantpleriqué excufari á confeftione i nue n ta r i, m eliu s eft pupiihs fatpé di- uitisrúra opinionem confemare, q u s vtilis íiepe eft,quam fafta inuenrario, paupertatis detegi vilitatem , quis per.

totam vitam noceat, & impediat foeli ces,fucceiTus., quod.cum admittamus circa iruuentarium, admmiftrator ra­

me», librum

debet

habere expenfarii, ex his qu;s

diximus,

id enim vult dift.

1

-i^par tit¿;& ¿ d i. .2. Ommiisioenim inuentari) pate.it habere iltigniarem illam excunatianem, ommftsio C odi cis expenfarum.noq item.:

•* Contra hunc qui non habet hunc Codre em,Sr librum expenfarum, ac­

cepti

$c

expeniia uratur in litem.h i. |.

efficio.if.de tuteiljs,icaenim prafumi tur contra iltttiúquLnoa hjcu fibrum expenfarum;iicutr.coHtra eum qui nó fcc!t.inueataria33,Bvdd.m difto ofi- ficio. Ommifttt en;m illud , ad quod fciebat fe teneriricíeoqué dole imputa procuratore; dolo. 1. dolus, Am andati, & ita luratur centra eum Barto.conulio.sfo. Angelusconfi. .77.

Romanus confí 518. rtlqué ex regula.!.

aftionibus.ff.dein iit- iurando , &

qua: notantur in.l. fr quando. C.. vnde Yl-htutor qui rcpertonum.in princip.

d

e

^a

d m i q i ft r a r. t u ro r u i n.

j. Hic sntemexpenfarurh'coiex' de- b«%ulatim, clare tk difha&e

^habe-

recx,prefiasom nes,& fingidas expen fas,quid,quantum, qui cum , qaove,;

dic,m enfc,& anno expéfum fit, idem de accepto, ita vtiiiinutifsinaaqujeq;

capira accepti, & expen fi contineat, vulgo , Cuenta per menudo.

1

. -cum fcruus.ff.de conditionib.&dcm onfir.

81.qui eft Callificrati Iureconfufti, fed illud inquit ille , vt rationes reddar, quomodo feruus reddere folec. i. le­

gendas offerre rationes primum, dein de computandas, vt explorari pofsit computationes an improbe referatur, accepta refté relata,an non refte.l.qui fabconditione.iio.ff.decondit. & de- monflrradbi fed & quod reliquum per contextum feriptü eft remanere apud eum.i. vbi pure.37.if de fideicSmiflar.

libertae, ibi- corpora plane rationum,

& ibi Jk fingulis inftituere. Í. $1. patet.

47.|.ft fticho.ff.de ndekom.Iibert.ibi:

Cuiu

f

arbitria rationes computentur

, tex.optimus in.l.fi ftata Iibera.§. fin.j.

ff.de ftatu liber.ibi:

ifationum autem reddendarum quod ad reliqua quide attinet- m danda pecunia confrflit.

quod autem id ipfa volumina rationu tracisienda per contandas arqué exa-

at

que oportet adeffe libro,qui figillatim contineant,mmutifsirnas quatque ex­

penfas, & acceptas quoque pecunias, vt collaris inuicem , facile conftet de­

bitum.Ex quibus 111 n.ftaft pr efoci aq8.

ff pro facio,inter focios id quoque, re ci piendum e ft , vt tn his quoque liber rationum defiderajur, qui contineat , accepta expenfaque iocietati imputa da.hf iiitu rv^ .if pro focio.ibi eum m foderatis raponem hoc contuliffe.Eft esum

hoc

generale in omni adaaini-- ffratione,v-tdt qrnus , vbi acceptu, & ' experam re.periatur,)ta notat Bart. & . pole eam loa.ue Piit.ih.l. ceperimus,

per

'per illum tex.de nauicularijs.Cdib. 11. landum cqnfilio.28. volumine. 1. An- adde.Lfiueex prxtoriano.G .deexce- charrauusquxft.46.in.T.parte,& dixi- proribus & exarioribus,libro. 12. vide mus infra cap.fina.nu mero. 1. & .

2. id- fc

mper Bart.d.coiMi.150.

Vnde fi liber expenfarum & ratio­

num,non habeat harc capita, & cófufj (us fit ita vt rationes difpungi, & con-*

cludi non pofsinqnihil releuat, & itá eftac íi confecius non effet Bart. in.d.

l.tutor qui repertorium, num.i

8

. cum autem rationes probe pofsint difpun­

gi,tunc refté faftum librum céfemus, etiam fi dies locusvefa&asexpenff ad.

ditus non fir,quia Iureconfulti id dun taxat deliderant, vt rationes conferri pofsint,vnde debita conftent.

Hoc tamen intelligit Abbas, cen fi.

!2.1ib.t,in.6.dubio.& Socin.d.confi. 73.

lib.i.& rn confi.40.1ib.4.vt non habeat locum inter confanguineos, quod n

5

probo,cautius enim inter hos agendü eft,viuuuxenim ,vt ille inquit,ex lap- to,non hofpes ah hofpite tutus.nec ge ner á focero fratrum quoque gratia ra ra eft,illud tamen rationem habet, v t fi appa: eat oculis opus confeftum, ne qué qui expendit forte contulit in li­

brum,tunc enim quia ad oculum con ftat,per asftimationem peritorü taxa­

ri poterit, Bart.in.l.qui fub coditione, if.de cond.& adminifirat. nullu enim periculü eft,quod fcripte n

5

fintexpé fe,cum pofsint comode taxari, quod erit obferuádum in meliorationibus.

Praeterea is qui librum hunc exhi­

bet debet probare omnia capita eius verá,itaque debet probare vere om ­ nia ¿ fe expenfa dift-i. qui fub condi- t one,i

bvDccere debet conii are fidtm

*

ommbus c¡u£ñt) eogtjiafunt, *

Licet enim meliorationes appareant, debes probare á te facias decifi. Caualcana.

2c-in 'addit.numero.2. & . 5. & quom o­

do debeant articulari & probari vide Curtium Juniorem condio- R o ­

que fi reuocetur in dubium , alias ab eo fath : prarfumuntur qui facere tene batufjVt dicemus infra hoc numer. * Hec autem probatio aliquando ad- m ittitpriuata fingrapha nequé enim femper poftulat authentica inftrumé ta,auc teftes exceptione maiores im- mo admittit hsec .probatio conieftu- ras arbitrio iudicis,ex fide, & integri­

tate eius, & qualitate qui confumpfit,

& expendit,ex qualitate expenfarum, id eoquéin h oc plurimum cómiíTum eft mdicis prudentis arbitrio. Baldus in rubri.C.de fide inftrumen. Corne, in.l.fina.^.in computatione C.de iure delib.Carolus Molineus vbi fupra, nu mero.ti.quod fi expenfas fint modica:

fufncit juramentum eius qui expen­

dit attenta eius qualitate Speculator titulo de inftrumento edition. §. nuné vero aliqua.verficulo vigefsimo quid ft executor.Barto. & omnes Scriben- tes in dida.l.fina. §. in computatione, C.de iure deliber. Carolus Molineus, vbi fupra,numero. 2>. Bastius vbi fu*

pra,cap.2i.numsro.2S. * l.Thefaurus,' ff.ad exhibedum,late Tiraqueilus, de iudicijs in rebus e x ig u is, numero. 7*

vbi de executoribus teftainentbdeh^

rede;,&foci©,& vniuerfe de tutore,§£

curatore, & de eo qui modice fump- tus facit Barto.in.l.comperimus.C.ae nauicularijs.libro.il. Roman. confilio

75

.

*

Paruse autem expenfe funt iu- dicis arbitrio diximus fupra cap.ii- nu mero.i6.iudex autem arbitrabitur, an expenfie huiufmodi fint rationabiles, an recfe fieri potuerint, vbicumque enim ftatur iuramento alicuius id ita accipiendum eft, fi vero fimilia dicat Barto.in.l.inter omnes.§.refte.nun

3

e-i roq.ff.de furtis.in. 1. quemadmodum, C .de agricolis & cenfitis , libro-

& Ale-

A k x a n d . i n . p e r procuratorem.fF.

o'e acquirenda poííefsione,& in confi.

¿7.libro.6.Iafon in.$.fed iftae , numero ciJnftitucis dc acfrombus , Carolus M olinos vbi fupra,numero.27. ob id­

que fi cxp.cnfie non funt vero fimiles, aut rationabiles plane nihil créditur * Juramento eiusqui expendit Paulus,

& Iaf.in dict.^.in cópuranone,8c per­

tinent bate ad probationem expenfa- ru m ,& meliorationum , non foium * quod attmetad adminiftratoresfyndi

2.

eos,tutores,curatores,íed ad omne ge nysexpenfarum deducim us, vbicurn que de expeníis & meliorationibus agamu.s,in vfufrucluar 1 o,fideicomdía no,emphyteuta, v áíiai lo, conduftore.

&■ reliquis,de qufous agim us, vt pro­

bare debían:

iu

*«estpenías, & m elio­

rationes,rtiam h librudi rationum in

k¡s

qui ad raaonem non tenentur, m i mmé pofeamus.

Adde quod ifti non tenetur has im f£ a fas pilen ¿ere a ís facías,cum enim faifa: reperiantárab his pratiumuncur fe¿be,büi facere tenebantur , in hoc

Cftítn

nulla probario requiritur,mí] &

hoc o .3.:. in dubium reaocetur.Barc,.

1

ttÁ

. c u en íe ru u s.

ñ.

el s verbo ru m o al

1

-

vero aliqua, verfi. duodécimo quid fi cxecutor, quod tamen non irnufu re>

fert in expeníis. vero fim ilibús, & ra­

tionabilibus vt fupra dixirnuSjh.ec igi tur pertinent ad probationem,tic a:íh matióne vero dicendum nobis eit m- fra. * N ec fufficitafleftio prseiáticÓ fitentis meliorationes elle áre factas, vel á tuis desif.Caualcana.e¡.,

Y.^6.

&

aS.Natham confi.352.nuq. noa valet in datnnam fucceííbrum. *

N on debee autem fuccipere tutor, vel adminiftrator,neq3 profequi lites, in quibus plus expendendum fit, qua vlnm o iudido fit confequendum ex Abbate in.c.de appellationibus.tu. de appellationibus.

*

tex.in.l. mediter­

ránea. C.de%rinen.& tribut.Iib.io. &

ibi Bart.Coríetus finguian,verbo, ex penfa.1.2.

*

& eü óptima ínterpr ta- tio ad omnia qusdixim us , vide ad hánc limitationé quis diximus fupra cap i te. ti. num.

i6.8c.17.

N o ta b ilia ex cap ite vitreísim o , p rim o .

1

Q oA

reititUium vm- -jacere tem inr,

&

getio vide late Catoíúm Mahnfcum; . .. .

djgkt&.Oiid&c

••

car diíim íi<o.

yin

fupra .numero, cíí.qiu infert ad aíi qy.i.v¡de to fupra capilfrm m eo.l 27.det>upi¡!o, qui non práéfumatuf v i XJit-e,;:e vento,

6

: eu?: ibi adduximus

* ^ A íd # o , coftaéniánt cfinn cum his acíducit Carolos Molineus. *

So cmm

I y n: o r o o n i

1

. Si. v uu;. o u rn R . R ^q taBohoni-:hf>.s-üeciíJ.

6

b.-P'roipe Paie- tüs Cóñíí.ju<‘ * - ^.

t* Orreres ia cu ais i w f a rn 'en co c red 1 - 5Ur débet figiibútn dicereexpedí u t,

*0 ta-í f e , non vero concide ex pendí.

d :o rnilhadebetadderc Cay

*am expeqf^«m.Barti>.in.dt.l. c-,u

u

?h itíoae. í - Anes A nd reas ad Spe u]u ni teitrumeatorum editione, ó. nunc

¿eor<>:a.>h\m c n r a ü \ t &T (Am :r u n ¿m p .íjíd ítexp U ifai. ^f ew p e ra l

. tp aw a l . xiniQ^

P e r fiyb ^{r >} aU<it¡ofíem qAo^a.e~í¡uíS^c

adnr/foícp.-

&.¿íamsiata.}ra p ita h f.r ^, ruel

#pp- !/tl*¿¡0

t .O/d;:*,

cFJ:*r#

¡

--

' í i í> i

h

mío

(Xpetijui ¿■'upe

.

j\ ¿¡i

, -i O.;

-rn t¡rr<t^i^m:ar-

(a [n a"* ^{: :} i j.'dy ftfiS ftítft

'. - 'j-

,

¿

re,

¡i ■ ■ ■■

'U : r.

& ¿aut ítnt im jltiktkm ¿raí ,

'u’f

£¡ai

f?>2 ^{c ' '}

fiipeadium rv»»m haber, alterum as S

í

£re alienograuataet opprefsaftt ref habtrenoti poflit. ' publica, ab (peaaculis abflmédü (¡l 7 vUstlúplícati* (iipendiorum flp efa - 26 Quod reflat ex ludís, (§jrJpeBacuhs

en a inflo aberrare. ad re publica pertinet, etid ’-uedes S Deligatus f r mi flus.a Principe ab eo 27 Das foluta raer cede ¡amulo potefl re-

ha bei fumptus ftj expenfas. tiñere reflem,explicatur. /. Titia, s> S ia partibus petatur a partibus habet § . / ffd e auro &/argento leeato.

expenfas fle damnis non tenentur 28 Referuntur (fracom Romanorum,et /0 In dex delegatus dom i flue iudicds ex H ifpm orum ludi (fr fptciacula.

penfas non habet a partibus. 29 P ubhcafpect acula (fr publicos ludos j f Sportulas tamen habet quas nos no- lege approbatos.

Uro nomine njocamus,

^*

Derechos. 30 Si princeps timere belli muniat cafl- 12 Sportula olim continebat centum qua trum alicuius nobilis,nonpotefl ab

drantes. eo expenfas illas repetere.

13 Quadrans,dipondinsfeñtrtius > (fr 31 ‘Tddteflt Rex nofter p onere milites pra- denantis quid. fldiariestn caslre alicuius nobilis 14. Scjlertittm genere neutro quid. eoinuicle ,

// Explicatur epigrama Martialis ele- 32 Imperium , (fr regna propter elutum

gantipmum. 'Vtilitatem inflituta funt.

jg Aureus Romanus, (ff aureolus quid. 33 Exhauflis (fr confumptisopibus Rt-

/7 Exercitamenta diurna Rpmanoru, gis ciuestenentur contribuere, mi addu cicur epigramma Martialis. regnu m defendatur.

Mdducitur locus ex Cornelio Tacita 34 Mare eft eius cuius eft territorium ad

,, difflctlts. iacens.

¡p Qu¿ fuerit Romanis f i Gracis cce • j/ Pyrat*expellendifuntexpenfts Regis na ex [portula. ftgr a flentur in mari adt acenti ter»

20 Dominus lurtfdiciioms fluis jumpei- ritono ‘Regis.

bus creat indicem litteratum }aut 3 & Expenfe qux fiut fapplicationibus pt*

ili iter ato dat afftjfor.em. bhcis,1-vulgo, 8n las proceflionts, c»

2 1 Ius conflfcandiprincipaliter priñeipi, ius txpenfleflant.

alijs nobilibus item competit

i

37 Supplicatio awiquis quid .quid et 1 arti

¿ 2 Pcenx ft [calesfunt fructus tu rfdiclio acclamatio,Q/ Litania.

_

nis.

^{" 38}

Regulares

olim f r

hodie

^poft

decret»

23 Relatoribus debere publica fliptndtu, Cócihj Tr i dent ini cópelli poterant ftft certum conftitui. 'Venire adproceflionespublicas.

24 Ludi publici

p

ZJ publica fpeffacula, 3$ Adducitur

a l i u s

cafus expendedi 1»

faciendi a funt expenfispublicis. ¿udo noftro

^{c a r}

tarum piet

a r u m . ^

k

: Caput. X X I.

^{1 \ 6}

P £ van js SCxti

n a rijs iu m p tib u s & e x * pCDÍi⁵.

C aput v ig e fs im u m p rim u rri.

íR I M V M tumui

% tuariam hanc quam

“ hoc capite coepimp

%

cxpeniarum farragi 'nem ,qu£ ad certum

| genus reduci no po 1 ruerunt inde á refti­

tutione incipimus, in q u aquoqué ra»

tío fiimptas & «xpéíarü admifla eft:is enim qui reftituere tenetur, fuis femp ttbus & axpcnfis facere debet reftitu- tionem,vnde ft abfenti facienda refti­

tutio iit,qui longius abiit,iilucquene- ceiTum fit adduci & afferri pecuniam, aut rem reftituendam quárumuis ma­

gni fumptus faeié'di finr,exiftimat So ius faciendos eos eiie;ei qui reftituere tenetur idque linro.4<de Iuftitia & iti- 're.quxft-io.j.arti.T.ad.:. argumenturri, fecutus Rffcardum in./-.. Sententiarum diftinitione. 15, quam fenfentiam So- ' tus tem perat adducta diftinfíione in­

ter eá qux deb en tu r,& retinetur,qux tamen teftituenda funt an retineatur á princip m per vim & iniuriam , aitt fe/tuiri,fic dtftinguit Imperator in au thentico v t nulli iudicum. collatione.

S>§ quia vero,verfi.pro furto. & ver ficu.feres aut«m vocamus^ an Yer© re tentio á principi© fafta ftt ex caufa c

5

traftns, cui dolus caufam no dederat, cuius rame iniquitas poftea apparuit:

hoc cafu fi ante tempus faeiendx refti tutionis abfuit is,cui ea erat facienda, nuilar funt faeiendx expéfx, ab eo qui reftituere tenetur : fat eft fi profeflus tem luam non effe, fed alienam eius, fcilicet,cui reftituenda effet,fi adeffet, apud fequeftrum publicum , aut apud ludicé deponas,¡vt certior faftus eius

dominus,recepturus adtieniat,alit rnif tat fuis expenfis & fumptibiiS, ft verd per iniuriam, vim,dolum,aut fertum, retinueris á principio requirere domi num tuis expenfis & femptibus tene­

ris, eoque rem aut pecuniam adfporta re,vt reftituas,ideiii dicendü eft, prio ri cafe,fcilicet,fi eo tempore coeoerit abeffemuo fciebas iam tibi rem alie­

nam reftituendam ei effe, fi enim op­

portune cum poííes non reftituifti tüc morofus damna expenfarum & fump tuum pateris,cum fine caufa diftulei is quod facere tenebaris , argumento.L jnora,& qux ibi Scribentes.fr. de vfu- ris.Lfin.ff.de periculo & commod. rei vend.l.fi ex legati caufa.ff.de verbo¿ 1.

27.titu.5.partit.5.Segura iri repct.dift.L fi ex legati caufa,nume.158. Scriptores in.i.quod te mihLff.fi certum petatur, facit etiam illud qüia reftitutio impor tat redditionem , vtita dicamus rei qux iniufte,vel aufertur vel retinetur id enim pofeit iuftitia commutatiua, 8t enim qui rem retinet alienam inui to domino,& iuftitiam violat & cha- ritatem áebitatñ proximo,vnde Pau­

lus ad R.omanos.15.

Reddite,inquit,0- fttmbui debita,cut tributum

, « ibi:

nemini cüujHatñ deb ea tis,

Ghriftus Dominus.Matth.22. R eddite

, inquit*

qu<tfuntCxfarisCxfari.

Vnde T o ­ bías cap.i.cum voccm valstntis hxdi_X.

qué vxor attulerat audiffet,

-videte,m quit.ne ferte fu r tiuus fit, red dite eum dominis fiits,

quia non licet nobis aut edere ex furto aliquid, aut contingere qua ratione nequé rapere, tiec retine­

re debita,cum tempus fólutionis & re ftitutionis elapfum ftt,vnde vel ferri- piens,vel retinens, reftitutionem tuis expenfis facere debes,fi reftituendifá cultatem naftus eandem ommifferis, ynde ©nus fumptuum expenfarumqj

fuc-