• No se han encontrado resultados

Caracterización ecofisiológica de la guayaba de la Hoya del Río Suárez

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2020

Share "Caracterización ecofisiológica de la guayaba de la Hoya del Río Suárez"

Copied!
33
0
0

Texto completo

(1). . 1. , J CARACTER IZAC IÓNECOF IS IOLÓG ICA DELA GUAYABADELAHOYADELR ÍOSUÁREZ /a r te : ,He Ma r íaE lena So rnán Mau r i c ioRome roLu z Ma r ina Me lga re jo Lae co f i s io log íavege ta le s tud iala sre spue s ta sf i s io lóg i ca sdela sp lan ta s f ren tead i fe ren te scond i c ione samb ien ta le s .Enlaag r i cu l tu ra ,lae co f i s io log íahacon t r ibu idoa lde sa r ro l lodee spe c ie sto le ran te sacond i c io ne samb ien ta le se x t rema sa lm i smot iempoquehape rm i t idouna ma yo r comp ren s ióndela sd i fe ren c ia sene lc re c im ien tovege ta lba jod ive r so s amb ien te s . Med ian tee s tud io seco f i s io lóg ico se spo s ib lede te rm ina rla scond i c ione s má sadecuada spa rae lde sa r ro l lodeuncu l t ivo ,oinc lu so , deva r iedade sden t rodeuncu l t ivo ,con t r ibuyendoa s ía me jo ra rla p rodu c t iv idad .Po re jemp lo ,la sap l i ca c ione sde lcono c im ien todela f i s io log íaye lu sodeté cn i ca sm i c rome te reo lóg i ca spa ra med i rp ro ce so spun tua le senlo sdo se le sdelo scu l t ivo shangene radounase r ie dere comenda c ione spa ra me jo ra rlap rodu c t iv idad .Conavan ce sque in c luyenlafo to s ín te s i sye lrend im ien to ,e s t ra teg ia spa raha ce rf ren teava r io st ipo sdee s t ré syfa c to re sl im i tan te sdela sá rea st rop i ca le s , a s ícomotamb ién mode lo sdec re c im ien toap l i cado spo s te r io rmen te acomun idade sna tu ra le s(1 ) . 1 L abo r a to r iodeF i s io rog i ayB ioqu ím i c avege t a l .Oep a r r an ien rodeB io logí a ,Un i ve r s idadNa c iona ldeCo lomb ia Co r re sponden c ia :lmme lga re jomuna ledu . co. 25.

(2) & " "A Lo sfa c to re sc l imá t i co sre la c ionado sconlap rodu c c ión ,comolatem pe ra tu raye lrég imendel luv ia s ,secon s ide ranlo s má sc r í t i co spa rae l c re c im ien todela sp lan ta s .Larad ia c iónso la rylahumedadre la t i vatam b iénin te r f ie renconlo s me can i smo sf i s io lóg i co sdelap lan tape ronoson l im i tan te s ,deb idoaquesepueden man ipu la rpo rden s idade sdes iem b raosomb r ío s(2 ) .Enlaa c tua l idad ,lavu lne rab i l idaddelo scu l t ivo sa la sva r ia c ione senla scond i c ione samb ien ta le spuedese rv i s tacomouna ba r re rapa ra me jo ra re lrend im ien topo ten c ia l ,po rlotan tola sre la c ione s f i s io lóg i ca sdelain te ra c c ióndelo sgeno t ipo scone lamb ien te me re cen se rin ve s t igado s ,deb idoa lpo cocono c im ien tosob relo sa spe c to sf i s io lóg i co sygené t i co senva r io scu l t i vo s(3 ) . Pa racomp rende re lrend im ien toop rodu c t iv idaddep lan ta sanua le sy pe renne se simpo r tan tee le s tud ioin teg radodelafo to s ín te s i s ,e lc re c i m ien to ,lat ra s lo ca c iónye la lma cenam ien todea s im i lado s .Lacapa c idad fo to s in té t i cafo l ia r ,quesehade f in idocomolata safo to s in té t i capo r un idaddeá reafo l ia r ,va r íacomore su l tadodelalu z ,latempe ra tu rayla d i spon ib i l idaddeagua ,a s ícomodelaedadydelo sa spe c to sgené t i co s . Ene lca sodeá rbo le s ,lap rodu c t i v idade sdepend ien tedelafo to s ín te s i s yé s tapuedee s ta rin f lu idapo rp rop iedade sinhe ren te sdelaho jaypo r p rá c t i ca scu l tu ra le s(4 ) .Po ro t rapa r te ,e l90 -95 %dela ma sase cade la sp lan ta sde r ivadelafo to s ín te s i s ,po rta lra zónnoe sd i f í c i lpe r c ib i r quelap rodu c c ióndepended i re c tamen tedelata safo to s in té t i cayque la sho ja sfo to s in té t i ca sdeundo se lp re sen tang rande sva r ia c ione sen lacapa c idadfo to s in té t i caenfun c ióndelai r rad ian zain te r cep tada ,e l ba lan ceh íd r i co ,latempe ra tu raylata sadere sp i ra c ión(5 ) . Latempe ra tu rae sunfa c to rquea fe c tad i ve r so sa spe c to sde lc re c im ien toye lde sa r ro l lodecu l t ivo s .Po re jemp lo ,e lde sa r ro l lodef ru to se s tá fue r temen tein f lu idopo rlatempe ra tu raa fe c tandoe spe c ia lmen telaa c t i v idad me tabó l i cadete j ido s ;s inemba rgo ,e lumb ra ldetempe ra tu rae s e spe c í f i copa racadae spe c ieydependede le s tadode madu ra c iónde. 2 6.

(3) -. .. f ru to s(6 ) .Lo sl im i te sdeto le ran c iaalatempe ra tu rava r íanconlae spe c ie ,e sa s ícomola stempe ra tu ra spo ren c imaypo rdeba jode lóp t imo l im i tane lc re c im ien todelap lan ta . Aunquela sp lan ta shande sa r ro l ladova r io s me can i smo spa raadap ta r suc re c im ien toacond i c ione sh íd r i ca sl im i tada s ,e le s t ré sh íd r i coe scon s ide radoe lp r in c ipa lfa c to rl im i tan teenlap rodu c c ión mund ia l(7 ) .Uno delo sp ro ce so sf i s io lóg i co s má sa fe c tado spo re le s t ré sh íd r i coe sla fo to s ín te s i sy ,aunquehay mu chacon t rove r s iaen t res ie le s t ré sl im i ta lafo to s ín te s i sat ravé sde lc ie r ree s tomá t i coopo rdaño me tabó l i co ,e s c la roquelafo to s ín te s i se se lp ro ce soc laveenlap rodu c t iv idadylasu pe r v i ven c ia ,yquesevea fe c tadopo rd i choe s t ré s(8 ) . Larad ia c iónfo to s in té t i camen tea c t iva(PAR ) ,e slarad ia c iónso la rque e sv i s ib lea lo johumanoye stamb iénl lamadalu zv i s ib le(400 -700nm ) . Comp rendee l40 -50%delarad ia c iónin c iden te ,po r c iónde le spe c t ro quea fe c tad i re c tamen telo sp ro ce so sf i s io lóg i co sdela sp lan ta s ,como lafo to s ín te s i s ,po rquee ssufuen tedeene rg ía(10 ) .Unadela s med ida s delarad ia c iónfo to s in té t i camen tea c t i vae sladen s idaddef lu jofo tón i co (pmo lm 2 s 1 ) ,quee se lnúme rode m i c romo le sdefo tone sem i t ido so t ran sm i t ido spo run idaddeá reapo run idaddet iempo ,u sua lmen tecon unalong i tuddeondae spe c í f i ca(PAR400 -700nm )(9 ,10 ) . Laguayabaseca ra c te r i zapo rsug rancapa c idaddeadap ta c iónad i fe ren te scond i c ione sc l imá t i ca sdeb idoaquesepuedeen con t ra rde sdee l n i ve lde l ma rha s talo s2 .000 m ;c re ceenunaamp l iava r iedaddec l ima s , de sdese co sha s tahúmedo s ,conp re c ip i ta c ione sde1 .000a2 .000 mm po rañoytempe ra tu ra s med ia sde20 -30 °C ;requ ie rebuenae xpo s i c ión so la rye sre s i s ten tealasa l in idadyalasequ ía(11 ) . Ene s tecap í tu losep re sen tanlo sp r in c ipa le sre su l tado sob ten ido sen e lp roye c to"Ca ra c te r i za c ióne co f i s io lóg i cadeguayabapo rfun c iónde. 27.

(4) u so "e lcua lt ienecomop ropó s i toe s tab le ce re le fe c toquet ienenlo s fa c to re samb ien ta le sdela szona sdecu l t i vosob relaf i s io log ía ,e lc re c i m ien toylap rodu c c ión . 1 .1 .Ca ra c te r i za c iónde¡a scond i c ione sa rnh ien ta le sdet re szona s dep rodu c c ióndeguayabaenSan tande r(hoyade !r íoSuá re z ) La scond i c ione sc l imá t i ca sdelazonadee s tud iosep re sen tancon ba seenda to sh i s tó r ico sdep rec ip i tac ióntomado spo rlae s tac ión CORPO ICA -C IMPAye s ta c ione sm i c ro c l imá t i ca se s tab le c ida sent re ss i t io sdee s tud io :Vé le z(1 .800 m snm ) ,Puen teNa c iona l(1 .650 m snm )y Ba rbo sa(1 .550 m snm ) . E lrég imended i s t r ibu c ióndel luv ia senlo sú l t imo s20año shas ido det ipob imoda lte t rae s ta c iona lcondo spe r íodo sdel luv ia ,ab r i l -mayo yo c tub re -nov iemb re ,ydo sse co s :d i c iemb re -ene royjun io -ago s to .S in emba rgo ,po re fe c to sde lfenómeno"LaN iña "sehanp re sen tadoaño s conrég iment r imoda l ,t re sépo ca sdel lu v iacond i sm inu c ione sdep re c i p i ta c iónen t red i cha sépo ca s ,osehadadolapé rd idadeépo ca sse ca s . E s tohao cu r r idoenlo saño s1999 ,2000 ,2007y2008 . E l mon toanua ldel lu v ia senlo sú l t imo s20año sfuede1 .780 mm .Pa ra e laño2007 ,e l mon toanua le s tuvo13 ,4 %po ren c imade lp romed io delo sú l t imo s20año syaunquelap re c ip i ta c iónde l2008nosupe róe lp romed io ,sep re sen tóe lfenómenodep ro longa c iónde lpe r íodo l luv io sosob re me se st rad i c iona lmen te má sse co s .Enlap r ime raépo ca del luv ia s ,en t reab r i ly mayoenlo saño s2007y2008 ,sere c ib ie rone l 36y27 ,8 %re spe c t ivamen tede l mon toanua ly ,enlasegundaépo ca. (o c tub re -nov iemb repa ra2007yago s to -nov iemb repa ra2008 ) ,e l22y 48 ,6 %re spe c t ivamen tede l mon toanua l . Du ran tee lpe r íododed i c iemb reafeb re roenlo saño s2007y2008sere c ib ióe l7 ,7y8 ,2 %. delal luv iare spe c t ivamen te .E lsegundope r íodose coe s tuvoau sen te. 28.

(5) x i. ene laño2007 ,ysó losep re sen tóunaleved i sm inu c ióndel luv ia sen sep t iemb rede2008 .E laño2009seca ra c te r i zópo runano rma l i za c ión ene lrég imenc l imá t i cot ipob imoda lte t rae s ta c iona l . E lrég imenp lu v iomé t r i coe s ta c iona ldelazonadee s tud ioconpe r íodo sse co syhúmedo ssere f le jaene ven to sfeno lóg i co scomolapé rd idapa r c ia lo to ta ldefo l la jedePs id iumgua javae ntempo rada sdeba jap re c ip i ta c ión(d i c iemb re feb re ro )yquede te rm in anunpe r íododede s c an so t íp i codep l an t a sde c idu a sosem ide c idu a s . E laguae sind i spen sab lepa rae lcu l t ivode gua yabaenlo spe r íodo sdec re c im ien toyla p rodu c c ión ,pue sla sf lo re ssefo rmanenra m a snu e v a syé s t a ssó loc r e c ens it i en enagu a su f i c ien te .Sehae s tab le c idoques ilaf lo ra c iónye lama r redef ru toco in c idenconuna sequ í asetend r ánp rob lem a s ,pue ssefo rm an f ru to s mu ypequeño sypuedencae r .E lagua tamb iéne sne ce sa r iadu ran tee lde sa r ro l loy l l en adod e lf ru to(12 ) .Aunqu enos et i en ein fo rma c iónsob ree le fe c tode le x ce sodeagua sob r ee lcu l t i vod egu a y ab a ,ene s t et r ab a jos e ob se r va rone ven to sdea l tap re c ip i ta c iónp ro B Incd $d rbosd(S ; :. du c ido spo re lfenómeno" LaN iña " ,quea l te ra rone lc i c lodep rodu c c ión ,cond i sm inu c ión dela sépo ca sdeco se cha .Comore su l tadose. p re sen tóunin c remen toenlo sp igmen to san to c i án i co senl a sho j a s( F igu r a 1.1 ) ,qu er edu c enl ac ap a c id adfo to s in t é t i c ad el ap l an t aypo rt an tol ap ro du c c ión ;del am i sm am ane r ad i ch a scond i c ione samb ien t a le sin c id ie ronen e lin c remen todep laga syen fe rmedade sl le vandoa labo r todeha s tae l90 %delo sf ru to spo rá rbo l .. 29.

(6) " . \ í : .. ¶ 1 .2 .Aspec tosde lm ic roc l ima. Lo sa spe c to sc l imá t i co sag rane s ca lata le scomoco r r ien te sf r ía so pa t rone sdep re c ip i ta c iónseen f ren tan me jo rse le c c ionandocu l t ivo s adap tado sae sa scond i c ione s ,pe roan ive ldecu l t ivo sind iv idua le s ,e l m i c ro c l imapuedese r mane jadopo rd ive r sa sp rá c t i ca sdecu l t ivo .E l m i c ro c l imae se lcon jun todecond i c ione slo ca l i zada sdetempe ra tu ra , humedad ,lu z ,ca l idaddelaa tmó s fe rayde len to rnoinmed ia todeun o rgan i smo ,quein f luyeenlaca l idaddelap rodu c c ión . Ene lp re sen tet raba josereg i s t ra ronpa t rone sde m i c ro c l imaent re s lo ca l idade sdelahoyade lr íoSuá re z(Vé le z ,Puen te Na c iona lyBa r bo sa )du ran telo saño s2008y2009 .Seen con t róunava r ia c ión m i c ro c l imá t i capa racadalo ca l idadyépo ca ;seob se rvólain f luen c iaque tuvoe lc l imagene ra ldelazonaene laño2008 ,endondesereg i s t ró unin c remen todelap re c ip i ta c iónen me se st rad i c iona lmen tese co s , quein f luye ronsob relahumedadre la t iva ,a s ícomova r ia c ione senla rad ia c iónfo to s in té t i camen tea c t ivaylatempe ra tu ra .La st re slo ca l i dade sfue ron má shúmeda sen2008compa rada scon2009 ,ind i can dolaregu la c iónc l imá t i cadelazonapa rae laño2009(Tab la1 .1 ) . Larad ia c ión máx imareg i s t radaenlo st re ss i t io syépo ca sfue mayo r ennov iemb rede2008 ,pe ronotuvounain f luen c iad i re c tasob rela tempe ra tu ra .Ba rbo sap re sen tala mayo rrad ia c ión máx imay med ia dela st re slo ca l idade s ,segu idapo rPuen teNa c iona ly ,conuna me no rrad ia c ión ,Vé le z(Tab la1.1 ) . Deb idoaquela sp lan ta srea l i zan fo to s ín te s i sycomolaPARe ssufuen tedeene rg ía ,e simpo r tan te cono ce rla sd i fe ren c ia senlarad ia c iónin c iden teencadazonapa ra pode rana l i za re lp ro ce sofo to s in té t i coyde te rm ina rs ilarad ia c ión puedese runfa c to rl im i tan teenlap rodu c c ióndelo s ma te r ia le sde guayaba .. 3 0.

(7) *. ! .• \ 1 11 le ' ¿s e' ,a r ia : r es mç 'o ;rn4 lL1. '. (r tç '. L '¡ )os¿:yVeco. jC : 'o ':eepe ,iodot. s i id ia. Puen teNa c iona l 2003. Ba rbo sa. 2009. 2008. V é l e z 2009. 7008. 2009. J u n .. N o v .. lun . N o v .. lun .. N o v .. lun .. N o v .. lun .. N o v .. J u n .. N o v .. Med ia. 95 ,9. 87 ,4. 84 ,2. 7 8 , 1. 85 ,3. 87 ,4. 04 ,5. 77 ,14. 87 .3. 90 ,7. 84 ,4. 81 ,7. Má x ima. 99 ,7. 1 0 0. 1 0 0. 99 .2. 95 ,4. 1 0 0. 1 0 0. 1 0 0. 95 ,7. lOO. lOO. M in in la. 20 .6. 45 ,5. 41 ,8. 57 ,0. 1 3 , 4. 46 ,5. 36 ,2. 54 ,28. 27 ,6. 4 4 , 1. 40 ,3. 63 .5. 19 ,5 20 .4. 1 9 , 1. 19 .6. 1 9 . 6. 20 .42. 17 ,5. 1 7 , 2. 1 8 . 2. 18 ,0 23 ,8. HR %. Tempe ra tu ra°C Med ia. 1 7 . 8. 1 9 , 2. Má x imo. 28 ,8. 29 ,7. 3 0. 28 .2. 30 .0. 28 .2. 3 0. 27 .44. 24 ,1. 26 ,2. 2 9. C. :2 ,9. 9 .3-12 ,7. 1 1 , 2. 10 ,9. 1 1 , 2. 1 3 , 4. 13 ,9. 0. 1 0 , 7. 288. 338. 156 ,9418 ,4. 376 ,5. 1 6 1. 301 ,8. 330. 995 ,3. 2233. 954 ,5. 918. 2149. 1 9 2 5. 2 . 7. 2 .5. 2 . 8. 2 ,6. 2 .5. 2 , 7. PAR(pmo les lmxs ) Meda Ma xma. 1 2 3. 996 ,8 2233 1313. DPV(KPa ) Med ia. 2 ,8. 2 ,6. 2 ,8. 2 ,4. 2 ,3. 2 ,0. Dela m i smafo rma ,latempe ra tu raaumen tóene laño2009enla st re s lo ca l idade s .Lava r ia c iónentempe r i rain f luyeenladu ra c ióndela s fa se sfeno lóg i ca sdelo s ma te r ia le sdeguayaba ,comoserepo r taene l cap í tu lo2dee s tel ib ro ;e sa s íqueenVé le zlap rodu c c ióne s má sta rd ía ye lc i c lodec re c im ien tode lf ru toe s má sp ro longado . Latempe ra tu ra med iadelo spe r íodo seva luado sco r re spond ien te s a me se sdeco se cha ,p r in c ipa l(nov iemb re )yde m i ta ca( jun io ) ,e s tán. 3 1.

(8) po rdeba jodelatempe ra tu ra med iare comendadapa raob tene ra l to s )(13 )ind i canquelo s ta !(2000 rend im ien to senguayaba .Lo zanoe má sa l to srend im ien to sdeguayabaseob t ienenconunatempe ra tu ra caunquepuedeto le ra r mayo re stempe anua l med iaen t re23y28o ra tu ra s . 1 .3 . Carac ter izac ión delos sue io en zonas de er id iou de guayabayaná l is isfo l ia r ,enlahoyade lr ío Suá rez. La scond i c ione sde lsue losontamb iénimpo r tan te senlap rodu c c ión deguayabayaquee s tap lan tapuedepe rmane ce rconunabuenap ro du c c ións icuen taconlo sn ive le sóp t imo sdenu t r ien te sd i spon ib le sen e lsue lo . Enp r ime rluga r ,e lpHde lsue lodu ran tee laño2007enBa rbo sa ,Puen te Na c iona lyVé le zva r iódeex t remadamen teá c idoenPuen teNa c iona ly Vé le z ,ha s ta mode radamen teá c idoenBa rbo sa .Pa rae laño2008 ,e lpH va r ióde4 ,5a5 ,7 ,ca ta logadocomoá c ido(Tab la1 .2 ) .Aunquee lgua yabosede sa r ro l laenpHde4 ,5a8 ,2 ,suóp t imoseen cuen t raa l rededo r de6 ,3(14 ) ,osere com iendaquepa raunaóp t imap rodu c c ión ,e lpH ,0(15 ) . debeo s c i la ren t re5 ,0y7 Sob relac la sete x tu ra l ,e lsue lodelaho yade lr íoSuá re zo s c i ladeF ran co (F )aF ran co -a r c i l lo so(FA r )(Tab la1 .2 ) .De sdee s tepun todev i s tason ap to spa rae lcu l t ivodelaguayabaynosecon s ide róe s taca ra c te r í s t i cacomol im i tan te . Ma tayRod r ígue z(15 )ind i canquela sp lan ta sde guayabore spondenaunaamp l iagamadet ipo sdesue lo :a r c i l lo so sy o rgán i co sdebuend rena je ,a reno so syca l cá reo s .Po rtene runs i s tema rad i ca lfa s c i cu lado ,lap lan tanoe x igesue lo s mu yp ro fundo spe ros ifé r t i le syconbuend rena je ;ademá s ,puedeto le ra rpe r íodo sdeinunda c ión po rsure spue s taráp idaae s tee fe c to ,in c remen tandolareddera i c i l la s supe r f i c ia le s .. 32.

(9) i. /. r.. -. 2007. Lo c a l id ad. F in c a. Ba rbosaLascha ras. Puen te Nac iona l. lo te. pH. V a lo r a c ión. C la se t e x tu r a l. Cen t ro. FA r. 5 .9. Mode radamen teá c ido. FA r. V a r so v i a. a l to. FA r. 5 ,8. Med ianamen teá c ido. F. V a r so v i a. b a j o. FA r. 4 ,2Ex t remadamen teá c ido. A r. 5 , 1. E x t r em ad am en t eá c ido. A r. 4 .3. E x t r em ad am en t eá c ido. L a sA l i c i a s L a sA l i c i a s. b a j o Vé le z. C la se t e x tu r a l. 2008. pH. Va lo ra c ión. 5 .7. Med ianamen teá c ido. 4 ,7Ex t remadamen teá c ido. 5. E x t r em ad am en t eá c ido. FA r. 5 . 1. E x t r em ad am en t eá c ido. F A x. 5 , 1. E x t r em ad am en t eá c ido. FA r. 4 ,5Ex t remadamen teá c ido. E lt r iun fo a l to. Lo ssue lo se va luado sp re sen ta ron ,con ten ido sde ma te r iao rgán i cayn i t rógenoa l to sentoda sla slo ca l idade s ,con ten ido sba jo sy med io sde fó s fo ro(P 2 05 ) ,con ten ido s med io sya l to sdepo ta s io(K2 0 ) ,con ten ido s idea le sdeca l c io(CaO ) ,con ten ido sba jo sde magne s io(MgO ) ,n ive le s deh ie r ro(Fe )e x t remadamen tea l to s ,yde f i c ien c ia sde mangane so ,z in c , cob reybo ro . Enlatab la1 .3sep re sen tae laná l i s i sfo l ia rdelo s ma te r ia le senla sd i fe ren te slo ca l idade s .Seob se r vaquedelo st re se lemen to s ma yo re s(NPK ) , e ln i t rógenoye lfó s fo roseen con t ra ronenn ive le sde f i c ien te senlo s cua t ro ma te r ia le syentoda sla slo ca l idade sdee s tud io ;m ien t ra sque pa rapo ta s ioyca l c io ,lo sn i ve le sfue ronno rma le s .E l magne s iop re sen tó unatenden c iaase r má sde f i c ien tequeno rma l ,ye lh ie r rop re sen tó n ive le s má sno rma le squede f i c ien te s .E lz in cfuede f i c ien teentoda s la sva r iedade sylo ca l idade s ,m ien t ra squee lcob re ,bo roy mangane so mo s t ra ronn i ve le sno rma le s .. 33.

(10) I t 4. Th 1. u 1 . . . c t. rt '3 tU {b O rac roym ruo ' ru t r ie r :es enly:9 r4 (e scegu4y000 Cn Aná l is isfo li a rden r!o. ppm. % Ma te r ia l RS. L u g a r. C a. Mg. P. K. N. B a r b o s a( a ). 1 ,1 (N )0 ,145 (N )1 ,55 (N )0 .075 (D )1 ,75 (D ). P u e n t e. 1 ,65 (N )0 ,265 (D ). 2 , 0 5 (N ). 1 ,45 (D )0 ,195 (D ). 1 ,7500 ,215 (D ). 0 ,19 (D (. 1 , 8 (D ). F e 1 2 3 (N ). Z n. C u. B. 1 3 (D ) 45 ,5 (N (27 ,5 (N (. ,5 (D )38 ,5 (N ( 1 6 6 (N ) 40. 5 4 , 6 (N (. M n 3 3 (N ) 1 0 1 , 5 )N (. N a c i o n a l( b ) P u e n t e. 1 , 7 (D ) 153 ,5 (N )30 ,5 (0 )49 ,5 (11 ). 4 1 , 5 1 1 ( 4 4 , 9 1 1 1 1. N a c i o n a l( c (. GV. V é l e z( d ). 0 ,59 (N (0 ,1550 ). 2 (N ). 0 ,125 (D ). 2 (D ). P u e n t e. 1 ,55 (11 )0 ,155 (D ). 1 , 9 (N ). 0 ,165 (D ). 2 , 1 (D ). 7 2 , 5 (D ) 16 ,5 (D )13 ,5 (14 )41 ,6 (N ) 129 ,5 (N )28 ,5 (0 ). 8 1 ( 1 4 ). 1 40 ,20 . ). 5 2 ( 1 4 ) 2 9 4 ( 1 4 ). N a c i o n a l( c ). RQ. V é l e z( d ). 1 , 1 (N ). 0 ,25 (N ). B a r b o s a ( a ). 1 3 ( 1 4 ). 0 ,21 (D ). 2 ,25 (N (0 ,105 (0 ). 0 ,68 (N ). 0 ,21 (D ). 2 , 2 5 (N ). Ba rbo sa (a ). 1 ,35 (N )0 ,235 (N ). P u e n t e. 1 , 1 5 (N ). P u e n t e. 2 ( 1 4 ). 0 .235 (D )1 ,85 (D (. 7 9 (D ). ,5 (14 )38 ,35 (N )88 ,5 (N ) 22 )0 ) 35 1 3 (D ). 1 9 (N ). 35 ,7 (N ). 41 ( l ' t (. 0 , 3 1 (D ). 1 , 8 (D ) 1 4 2 , 5 (N ) 2 0 (D ). 3 1 (N ). 34 ,3 (N ). 1 9 1 (N ). 1 , 8 ( 1 ' l (. 0 , 1 2 (D ). 1 ,60 ). 3 8 (N ). 24 ,45 (D ) 3 4 , 5 ) 1 4 ). 1735 (0 ). 0 ,32 (D ). 1 , 4 (D ) 1 0 5 , 5 (D ). 1 , 9 ( 1 4 ). 0 ,13 (D ). 1 ,9 (0 ). 1 , 8 ( 0 ). 1 4 9 , 5 (N ). N a c i o n a l) c ) RR. 0 ,16 (0 ). 194 ,5 (N )13 ,5 )D ) 2 0 (D ). ,95 )N ( 62 (N ) 43. 3 7 ( 1 4 ). N a c i o n a l) b ( P u e n t e. 1 , 6 5 (N ) 0 ,14 (0 ). 1 6 3 (N ) 2 9 , 5 (D ). ,15 )N (433 ,5 (N ) 1 8 ) 1 4 ) 43. N a c i o n a l( c ). a )F i n c aL a sC h a r a s .b )F i n c aL e sA l i c r a s ,c )F i n c aV a r s o v i a ,4 )F i n c aE )T r i u n f o. 1 .4 . Aspec tosf is io lóg icosde ma te r ia lesdeguayabaencampo 1 .4 .1 .Es ta tusdeaguaenlap lan ta. Latenden c iad ia r iade lpo ten c ia lh íd r i coen ma te r ia le sdeguayaba mue s t rad i sm inuc iónde sdela sp r ime ra sho ra sdela mañana ,con m ín imo sa l med iod íaynuevare cupe ra c iónenlata rde .La magn i tud deta ld i sm inu c ióndependedelaépo ca ,e l ma te r ia lylalo ca l idad .En. 34.

(11) lo s mue s t reo srea l i zado sennov iemb rede2007 ,jun ioynov iemb re de2008yjun iode2009sep re sen tala m i smatendenc ia(F igu ra s 1 .2a1 .4 ) .Lad i sm inu c iónde lpo ten c ia lh íd r i coa l med iod íapuede p re sen ta r seen mayo rg radopo rdé f i c i tdep re s ióndevapo r(DPV ) deb idoalaba jahumedadre la t ivaquesep re sen taene sa sho ra s ,y nopo rba jopo ten c ia lh íd r i code lsue loquese man tuvocon s tan tey ce r canoace ro .E s to sre su l tado s mue s t ranqueenguayabasep re sen taundé f i c i th íd r i co mode radoalola rgode ld ía .La s med i c ione sde po ten c ia lh íd r i codelaho jaenp rea lba(3 :00ho ra s )sonind i ca t ivode lare cupe ra c iónde le s t ré so cu r r idodu ran tee ld íayuna med idade l po ten c ia lh íd r i codelap lan tacomp le taenunaho radondenoex i s tenp re s ione spo rdemandadet ran sp i ra c ión .Pa ralaépo case cade jun io2008(F igu ra1 .2 )yhúmedadenov iemb rede2008(F igu ra1.3 ) ,. B a r b o s a. P u e n t e N a c i on a l. 00 _ . . 00 0 O 0 q o,o ,o, o o ,;. -: -1 .5-. -2 -2 .5. 1 B a r b o s a. P u e n t e B a r b o s a 1 N a c i on a l. V é l e z. =0 O O 00 0 , -1 ,500 O0 O 0 oC. o ,. . -. 3. RR. P u e n t e ? laç i ra t. 1 . 5 -. -2 -. II. R l , , R;; '• . .R . . . . . . . . . .. . . . . . .. L-. V é l e z. B&bo sa. U RO. .,. RB. -2 .5 -. OC 0 00 00000 00 00000 00 d = Q 000 00 O O. - O (a cC-C ' .CC-O 1 -1 .5 2 -2 .5. 1V é l e z. V é l e z. 00 = 00000 0 0 0 0 = 0000 o o 00 O 00000 00000 0 00 00 O O O O C C -O C C! ° -2 .5. b..L,j.. P u e n t e N a c i on a l. CV. i:r. 3 5.

(12) B a r b o s a. P u e n t e N a c i on a l. P u e n t e N a c i on a l. B a r b o s a. V é l e z. 000000 0 0:0. 0. V e l e n. o ,. oo 00 0. O J .. 2 .01666 6667. BR. B a r b o s a. P u e n t e N a c i on a l. B a r b o s a. V é l e z. , ) r _ .. 0 000 00 00 000 000 -. RB. P u e n t e N a c i on a l. 0o C ' 4,. e o o o 9 9 o c s. ,. C). V é l e z. 0 . 00 o o 0 CO. i. -1 ,84375. RO. 2 ,1437. GV. D. BL r rc RQ , Rec r rona i Rc RR , enCLC iOSc re r ro. rose ,P t je r te & :o r r ,' IezEro. :u i : re t i .. e lcompo r tam ien tode lpo tenc ia lh íd r icoenp rea lba man tuvouna tenden c iadere cupe ra c ión ,deta l mane raquelo scua t ro ma te r ia le s p re sen tanpo ten c ia le sh íd r i co s muyce r cano sace ro ;s inemba rgo , enlaépo case cadejun iode2009ene l ma te r ia lRáqu i raB lan ca ,en Puen teNa c iona l ,Ba rbo sayVé le z(F igu ra1.4 ) ,sep re sen tóunaca ída Mpo ten c ia lh íd r i coenp rea lbaind i candoquehayune fe c toimpo r tan teenlatenden c iad ia r iadedemandaa tmo s fé r i cade lagua(ba ja humedadre la t iva )sob ree lpo ten c ia ldeaguadelap lan ta . Aunquee l me sdejun ioco r re spondea lpe r íodose co ,lo saño s2007 y2008hans idoa t íp i co sp re sen tandoa l to sn ive le sdep re c ip i ta c ión du ran tee s tepe r íodo .Po re s tara zón ,lo spo tenc ia le sh íd r ico shan. 36.

(13) 1. S. R i en t e N a c i o n a l. 0. V é l e z. B a r b o s a. k. L. P u e n t e N a c i o n a l. _. _. _. _. V é l e z. 0 .00000000 0 00 00 0000 O0 c -. O. O. Ii IüiÍír - I 3. 3 -1 ,4 -1 .6 -. 1 , 2 1 , 4 :. GV. 1 , 8. B a r b o s a. R i en t e Nac iona lVé lee. RO. B a r b o s a. R i en t e N a c i o n a l. V é l e z. 1 1 R8. í ,. ' ' r. :. 1 -. BR. ec l. , 'o ' c re V Rco o l. ' .. '-,. . . . . . . . . . . . .. s ido meno snega t ivo squeenla sépo ca st rad i c iona lmen tehúmeda s , tan toene ld íacomoenp rea lba .Eamu s(16 )ind i caquedu ran telo s pe r íodo sse co se lpo ten c ia lde lsue lode c l inaycon se cuen temen tee l po ten c ia lh íd r i codela sp lan ta senp rea lbad i sm inuye ;s inemba rgo , la scond i c ione sdehumedadde lsue loenPuen teNa c iona l ,Ba rbo say Vé le zene s taépo ca man t ienenpo ten c ia le sh íd r i co sdelap lan ta me no snega t ivo s , meno re sa-1 ,2 MPa( Jun io2008 )y-1 ,6 MPa( Jun iode 2009 )compa rado sconlaépo cahúmedadenov iemb rede2008que p re sen tad i sm inu c ione simpo r tan te sde lpo ten c ia lh íd r i co ,en t re-1 ,8 y-2 ,1 MPa ,con t ra r ioalode s c r i topo rEamu s(16 ) .A l to spo ten c ia le s enp rea lbaind i canlaau sen c iadee s t ré sh íd r i co(17 ) ,comoo cu r r ió du ran telo s me se sdejun io . 3 7. _.

(14) __ 1 Enre lac ióncone le fec tode lamb ien tesob ree lpo tenc ia lh íd r ico ,se obse rvaquelascond ic iones m ic roamb ien ta lesdePuen te Nac iona l e je rcenune fec to másd rás t icosob ree lpo tenc ia lh íd r icodu ran te e ld íayenp rea lba .Losba jospo tenc ia lesh íd r icosdelos ma te r ia les deguayabaenPuen te Nac iona lco inc idencona l tarad iac ión ,ba ja humedadre la t ivaene ld ía ,ba jopo tenc ia lh íd r icoa tmos fé r ico ,a l ta tempe ra tu raya l to DPV .Es toind icaquee lpo tenc ia lh íd r icodelaa t mós fe rad ism inuye ,inc remen tándosee lg rad ien tedeene rg íaen t re e laguade lsue loylaa tmós fe ra ;dees te modolaene rg íad ispon ib le pa ra move raguaen t rees tospun tospuedeaumen ta rlat ransp i ra c ión ,p resen tándoseundesba lanceh íd r icos inohaysu f ic ien teagua ene lsue lo ,quepuedecausa rdé f ic i th íd r icoeneselapsodet iempo du ran tee ld ía(F igu ra1 .3 ) . 1 .2 . T ransp i rac ión Latendenc iadeloscu rsosd ia r iosdet ransp i rac iónenguayabade pendedelascond ic ionesamb ien ta lesdecadaloca l idad .EnBa rbo sayPuen teNac iona l ,la mayo rtasadet ransp i rac ión(E )sep resen ta enla mañana ,en t relas7 :00y8 :00ho ras , momen toene lqueem p iezaadecae rcons tan temen tehas tal lega raun m ín imoenho ras delata rde(F igu ra1 .5 ) .E lcompo r tam ien todelos ma te r ia lesd i f ie re enVé lez ,p roduc iéndoseinc remen tosdu ran tela mañana ,l legando asu máx imoa l med iod ía ,ydecaeenho rasdelata rde . Comola t ransp i rac iónesunp rocesoded i fus ióndevapo rdeaguadesdela cáma rasubes tomá t icahac iae la i re ,esa fec tadapo rlap res iónde vapo renamboscompa r t imen tos(18 ) .EnBa rbosayPuen teNac iona l seobse rvauna mayo rt ransp i rac ión ,quein ic ia muytemp ranoenla mañana ,p robab lemen tepo run mayo r DPVquesere lac ionaasu. 3 8.

(15) -. Ba rbosa. E o. 3V IB. E E. lo IR. 7. 10. 13. Hora Puen teNac iona l. 15. GV RB RO RR 8. 10. Ho ra. 12. E ç. 15. 3V IB. E E. lo IR. d i Quayaba . Guaw i t i Vcon G ' , Rey ;ona8anca RB , Rdqw rdí3a r ica RQ Reg iona l Ro . Ba ruoa , Puen te saRR Nac iona ly Vé lez. 39.

(16) 1 vezcona l tastempe ra tu ras ;es tapé rd idadeaguapo rt ransp i rac ión puedecausa runatens ióna t r ibu idaaunad i fe renc iaen t relasne ces idadesh íd r icas(abso rc ión )ylaspé rd idaspo rt ransp i rac ión ,que inducenc ie r rees tomá t icohac iae l med iod ía .EnVé lezsep resen ta una meno rtasadet ransp i rac iónpe roconuna mayo rdu rac iónalo la rgode ld ía .Seobse rvanlevesd i fe renc iasenlarespues tadelos ma te r ia lesylatendenc iase man t ienedefo rmas im i la rencadaam b ien te .EnBa rbosa ,RRyRB ,p resen tanla mayo rtasat ransp i ra to r ia ; enVé lez , RBy RQ ,p resen tanla mayo rt ransp i rac ión(F igu ra1 .5 ) . Fo tos ín tes is. Enlasp lan tas ,lap roduc t iv idadesdepend ien tedelafo tos ín tes isy lafo tos ín tes ispuedees ta rin f lu idapo rp rop iedadesinhe ren tesala p lan taoalasho jas ,po rfac to resamb ien ta lesypo rp rác t icascu l tu ra les ,ene lcasodecu l t ivos(4 ) .As íesquelafo tos ín tes isinc ideen losp rocesosdep roducc ióndelasp lan tascu l t ivadas ;s inemba rgo , inc remen tosenlap roducc iónnosó lodependendelatasadeas i m i lac iónde CO2 ,s inotamb iéndep rocesoscomot ras locac iónde fo toas im i ladosypa t ronesdec rec im ien to .Enes tet raba joseeva luó lacapac idadfo tos in té t icap rop iadecada ma te r ia lent resamb ien tesdelahoyade lr ío Suá rezcone lf indees tab lece rlas me jo res re lac ionesgeno t ipoamb ien tequea lf ina lconducenaa lcanza run rend im ien toespe radopa raguayababa jolascond ic ionesdecampo . Las mayo restasasfo tos ín t icas(pmo les CO2 )sep resen tanen /m 2 s1 Ba rbosayPuen te Nac iona l ,entan toqueenVé lezseencuen t rala meno r . Compa randoen t re ma te r ia les ,enlasloca l idadesdePuen te Nac iona lyVé lez , RBp resen tala mayo rtasafo tos in té t icay ,enBa r bosa , GVy RBt ienenla mayo rtasafo tos in té t ica .Po ro t rapa r te , RQ enBa rbosay , GVenVé lez ,p resen tanla meno rtasafo tos in té t ica (F igu ra1 .6 ) .. 4 0.

(17) :. .. .. •.':(. o o. I IGV. o E. AB. o .4 ,. RO. o o. RR. c. ( 4 ( 4. Loca l idad. .., :.. : R. . '. La med i c ióndelata safo to s in té t i caencu r so sd ia r io s mue s t raque e lpe r íodode mayo rta safo to s in té t i ca ,ba jocond i c ione sdecampo , e s táen t rela s7 :00y8 :00henBa rbo sayPuen teNa c iona l ,yen t rela s 9y12 :00henVé le z .Lata safo to s in té t i cad i sm inuyeha c iae l med io d íaenBa rbo sayPuen te Na c iona l ,yenVé le zd i chad i sm inu c iónse p re sen taenho ra sdelata rde(F igu ra1 .7 ) .E s to sre su l tado ssere la c ionanconlatenden c iadelatempe ra tu raylaPARenla sd i fe ren te s zonasdees tud io ,yaqueenes tepe r íododet iempotamb iénse p re sen tanlo s máx imo sva lo re s . Lafo to s ín te s i sdelap lan tare spondef ren teafa c to re samb ien ta le s comolatempe ra tu ra ,larad ia c iónye lCO2 .Asuve zlatempe ra tu ra amb ien ta lt ieneune fe c to ma r cadosob reo t ra sdo sva r iab le s :lahu medadre la t ivaye ldé f i c i tdep re s ióndevapo rdeagua(DPV )(19 ) . Enguayabaseob se rvaqueex i s teunrangodetempe ra tu rade la i re en t re15y25°C ,ene lquesereg i s t róla mayo rta sadefo to s ín te s i s enlo scua t ro ma te r ia le ss ind i fe ren c ia ss ign i f i ca t iva s(F igu ra1 .8 ) .La re la c iónen t relata sadefo to s ín te s i sdeRBylaPARenBa rbo sae s l inea l ,en t re300y1500pmo l m2 s1(F igu ra1 .9 ) .. 4 1.

(18) 3 Ba rbo sa. E. GV. u. RB RO. 4. RR. 7. 10. Ho ra. 13. 15. 12. 15. E. 1 o. 10. Ho ra. Vé le z. 9 y o o !. o E. B 5 O R. ç ( ;. 42. : i. I I1 Ip.

(19) ¿L' i : ;. f r. .4. 20 .0 1 6 . 0 c Z CD o' oc i. 8 .01. 1. 4 .0 ` 0 .0— 1 0. 1 5. 2 0. 2 5. 3 0. Tempe ra tu rade la i re( °C ). RR. ORB. áR. 00V. -e j. . : . • . (RR ) , Gu ,va t , iVc toa(GV)Re ç j :o ro j lBna(RA )yR4qw raB lan caRQ )de laho yade lr ioSua re z .Re su l tado s ob ten ido sene lmue s t reodeco se chap r in c ipa lenBa rbo sa. 16 .00 14 .00 12 .00 J 10 .00 c o o.a .o e. o jo. •. 8 .00 J 6 .00 4 .00 -. •i •' • • •. •.. e. • ,. : ¡....s • :.. e •. .. S e. e •. O. •. 5 •. ••. 2 .00 o .00 .L__ O. 5 0 0. 1 0 0 0. -1500. 2 0 0 0. - . \V )l.1eIia. ..L re i lcne dC- l i n Ro i lB rcn(RB Ielauvadn lf Sez Reçu l tndoçoh ie idosc i v1m u e s tr eodeco ce rhar i r r cpa 'en. Lare spue s tadelafo to s ín te s i salalu z(F igu ra1.10 ) mue s t rauncompo r tam ien tod i fe ren c ia lpa ralo scua t ro ma te r ia le s ,a s ísea l can zae lpun to desa tu ra c iónlum ino soa250pmo l m2 s -1pa ra RQ ,600pmo lm2s1 pa raRB ,500pmo l m2 s1pa raRRy1200pmo l m2 s "pa raGV .La sta sa s. má x ima sdefo to s ín te s i squep re sen tanson10 .6 ,10 .0 ,6 .8 y11 .5pmo l. 4 3.

(20) Reg iona l Ro ja 1 . 4 , 1- 1 2 0 0 9 0 0 6 0 0 PP FD(um o l /m ' .$ ) RB =0 ,40864 ±0 ,0337*PPFD-1 ,922E -05*PPFD2R2 =0 ,962 0. 3 0 0. Reg iona lB lanca. iT. 4 0 0 6 0 0 8 0 0 1 0 0 0 P P FD( u r n aVm. $ ) RB =-0 .9975 +0 ,01884PPFD-2 ,695E -05*PPFD2R2-0 ,916 Guavatá V ictor ia 0. 1160. 2 0 0. 400. 7 0 0 1 0 0 0 1300 1 6 0 0 PPFD( um o l /m ' . $ ) GV =-2 ,83108 +0 ,02393*PPFD-9 .223E -06PPFD2R20 ,994 Báqu ira B lanca. 2 0. 2 0 0. 400 600 1 0 0 0 800 P P FD( u r n ahm. $ ) RO =0 .2316 ±0 .0301*PPFD-2 .60E -05*PPFD2R20 .88 . j , . .. 4 4.

(21) : -. H. I. •. 5 -1p CO2 m2 a raRR ,RB ,RQyGV ,re spe c t ivamen te ,ye lpun todecom -. pen sa c iónlum ino so ,quee se lpun toene lcua llaen t radadeCO2po r fo to s ín te s i se s tába lan ceadapo rlasa l idadeCO2po rre sp i ra c ión ,e sde 10pmo l m2 spa raRRyRB ,40pmo l m2 spa ra GVy25pmo l m2 s '. pa raRQ(F igu ra1 .10 ) .Lo sre su l tado s mue s t ranquelo s ma te r ia le sRQ ,. RRyRBpod r íansopo r ta r ma yo re sden s idade sdes iemb ra ,queGVque t ieneun mayo rpun todesa tu ra c iónlum ino so . E lrend im ien tocuán t i co má x imoe s t imadodelafo to s ín te s i s()ind i cae l núme rodefo tone sab so rb ido sreque r ido spa raf i ja runa mo lé cu lade CO2 ,pa ralo s ma te r ia le sdeguayaba ,e sde0 ,03pa raRQyRR ,0 ,034 pa raRBy0 ,028pa raGV(F igu ra1.10 ) . Lare sp i ra c ióndeo s cu r idad(R )delo scua t ro ma te r ia le se sde-1 .2i imo l 5 1 . 0 5 m21 ,-2 .73pmo l m2s , pmo l m2 1y - 1 .94pmo l m2 s1pa raRR , GV ,RByRQre spe c t i vamen te(F igu ra1.10 ) . Usoe f ic ien tede lagua Laf igu ra1 .11 mue s t rae lcompo r tam ien tode línd i cedeUEA( ta safo to s in té t i capmo le sCO2 m2 s1/ ta sadet ran sp i ra c ión mmo le sH 2 0 m2 s1 ) delo s ma te r ia le sdeguayabaenla st re slo ca l idade s .E lUEA mue s t ra lacapa c idaddela sp lan ta spa ra man tene ra l ta sta sa sdefo to s ín te s i s ba jocond i c ione squepuedense rl im i tan te scomoa l tatempe ra tu ra(20 ) , d i spon ib i l idaddeaguaoe l DPV , man ten iendoe s toma sab ie r to s ;s in emba rgo ,e l man tene re s toma sab ie r to sconuna l toDPVimp l i caa l ta s ta sa sdet ran sp i ra c ión ,conloquede caee lUEA(19 ) .Lo sre su l tado sen guayaba mue s t ranqueenlalo ca l idaddeVé le zsep re sen taun mayo r índ i cey ,enBa rbo sa ,sep re sen tae línd i ce má sba jo ;enPuen teNa c iona l e lcompo r tam ien toe sva r iab lealola rgode ld ía .Encuan toa ma te r ia le s , RRyGVp re sen tanlo sínd i ce s má sa l to s ,segu ido sdeRByRRenBa rbo sa .E lpe r íodode ld íadondese m id ióe l ma yo rUEAfueen t rela s9 :00y. 4 5.

(22) Ba rbosa 'E o E E P ) E. o o. 0 ,9 G V. 0 , 7. oAB r iRO. 0 ,5. R A. o E. 0 ,3 7. U i. :a. 'E. 1 0. Ho ra. 1 5. 1 3. Puen te Nac iona l. 1 , 2. o. o E E. G V oAB. 0 ,8 'E. o. 0 o E. rRO 0 ,6. R A. 0 ,4. 1 0. 8. U i. Ho ra. 1 2. 1 5. Vé lez 1 !. 1 . 2 q o. 1 , 0. 1 E. -. G V. 0 .8. cRB RO -. 0 . 4 • 02. 7. 9. 1 2. 1 4. R A. 1 6. Ho ra Vcon i(6) ,í ' ;e :o :. • ' .. I :dB iaca kQ j ,y 'a yRdq. u ia '. da. la s13 :00ho ra s ,lap soene lqueha yuna ma yo rta safo to s in té t i ca .E s to ind i caqueex i s teenlazonaunbuensum in i s t roh íd r i copa ra man tene r. 46.

(23) ii 1 .>. e s toma sab ie r to senVé le zyque ,enépo case ca ,sepod r íareque r i rr iego sup lemen ta r iopa raBa rbo sa . A lco r re la c iona rla sva r iab le sm i c ro c l imá t i ca sconlaf i s io log íadelap lan ta(F igu ra1.12 )en con t ramo squee lDPVt ieneunaco r re la c iónnega t i va a l tamen tes ign i f i ca t i vaconlata safo to s in té t i caylat ran sp i ra c ión(R 2 = 0. 67**,R 6 9 5 * * 20 . , =0 R21 9 O .4* ) .L aPARe s táco r re la c ionadas ign i f i ca t ivamen teconta safo to s in té t i cayt ran sp i ra c ión(R2 2> = (A )= -O .4 l,R 0. 52* ).Dela m i smafo rmasecompo r talatempe ra tu radelaho jacon unaco r re la c ióna l tamen tes ign i f i ca t i vaconta safo to s in té t i cayt ran sp i ra c ión(R2 (A=O .8O** ,R2, )=_0 .91** .O t rofa c to rquein c ideenlata sa fo to s in té t i caylacondu c tan c iae s tomá t i cadegua yabae slatempe ra tu ra (R 2 =048* R 2 =O amb ien ta l( .4O* ) .D elo sre su l tado spodemo sind i -. ca rqueuna l toDPV ,PAR ,t empe ra tu radelaho jaytempe ra tu rade la i re enguayabal im i talata safo to s in té t i caylacondu c tan c iae s tomá t i ca , he choquepuedea fe c ta re lrend im ien togene ra l .. D P V. 2 .0 22 24 2 .6 2 .8. P a r e. 600100. 18001. lO 2 1. 2 3. 2521. 2 9. 3 4. 3 9. rp :mhe '2009 )ce O ca c9 ccePue rr l . 4(:ase de fo eNc1oc3 tos tes is ) ,Eraasp :acon ) , OS esPcmc . )IJEA. .so ce -ede l¿qua ) .1c te)te mDe.atLede la i re ) ,Tho jempe lwadela -oe ) . OP ' .de fc :ce i :es ro rdev tpo ) .PAR ( rad iap ion(oo s Ín p é I r camen tecu i ca ). 47.

(24) F luo re scenc iadelac lo ro f i la luo re s cen c iadelac lo ro f i lae sun mé todoú t i len E le s tud ioinv ivodelaf e s tud io se co f i s io lóg i co syaquepe rm i te med i rcamb io sene lapa ra tofo to s in té t i co ,e spe c ia lmen tecuandola sp lan ta se s tánsome t ida sae s t ré s . Lare la c iónFv /Fm( rend im ien tocuán t i co máx imode lfo to s i s temaI I )e s unodelo spa ráme t ro sdef luo re s cen c ia má samp l iamen teu sado spa ra e s t ima ra l te ra c ione sene lfo to s i s temaI I ;dee s ta mane ralo scamb io s f le jan e s ta c iona le senpa ráme t ro sdef luo re s cen c iae spe c ia lmen teE /F mre e lg radodee s t ré sdea lguna se spe c ie sencond i c ione sdecampo(20 ) . Du ran tee l mue s t reodejun iode2008seen con t ra ronle ve sva r ia c ione s r ió enF v /Fmen t re ma te r ia le sos i t io sdee s tud io .E lp romed iodeE /Fmva en t re0 ,79-0 ,82enBa rbo sa ,0 ,81-0 ,83enVé le zyfuecon s tan teen Puen teNa c iona l .Lare la c iónE v /Fme sunind i cado rsen s ib leytemp rano decamb io senlafo to s ín te s i syene le s tadof i s io lóg i codela sp lan ta s f ren teae s t ré samb ien ta l .E s to sre su l tado ssoncon s i s ten te sconbuena s cond i c ione samb ien ta le s ,e spe c ia lmen tela sh íd r i ca s ,ind i candoqueno sep re sen tanseña le sdee s t ré s .Ape sa rdequee lrend im ien tocuán t i co sa fe c tadopo rdé f i c i tdeaguaencond i c io Mfo to s i s temaI I(F/F.)noe ne sna tu ra le s(21 ) ,sesug ie requelo s me can i smo sdep ro te c c ióncon t ra e lex ce sodeex c i ta c iónsone f i c ien te s ;s inemba rgo ,lade f i c ien c iade aguaun idaaunaa l tarad ia c ións ipuedea fe c ta re lt ran spo r tedee le c t rone solo sp ro ce so sen z imá t i co sre spon sab le sdelaf i ja c ióndeCO2 (20 ,22 ) . E laná l i s i sdelo scomponen te sdelaf luo re s cen c iadelac lo ro f i ladefo r mad i s c r im inada mue s t rale ve sd i fe ren c ia senFmyF ven t re ma te r ia le s ylo ca l idade s(F igu ra1 .13 ) .RBenBa rbo sayPuen teNa c iona lp re sen ta unaleved i sm inu c iónene s to spa ráme t ro s ,Foe se s tab leentodo slo s ma te r ia le sylo ca l idade s ,co r robo randolaau sen c iadefa c to re sad ve r so s quepuedana fe c ta re lde sempeñode lapa ra tofo toqu ím i co .. 48.

(25) J 3500. 0 .84. 3000. 0 .83. 2500. 0 ,82. a , a ) a a ) a o , a , c a = o. 0 . 8 1. 2000. -a. 0 .8. 1500. 0 ,79. 1000. 0 .78. 500. L L. 0 ,77. o. 0 .76. Fm . — Fv .. o , c a > c a o , o , c a 0 a =. E u u -. Fo . —e —Fv /Fm. 3 . Rendm tenocu r tcc'axmocco :os n c Io ro fa)F rn ,F v ,Fo )decua t ro me te r ie le sdegua ybeen med i c ione srea l i zada sdu rn re lano c 'eenBar .o o s a . Puen teNa c iona lyVé le z . Mue s : 'eo jun io2008. Lata sadet ran spo r tedee le c t rone sylae f i c ien c iafo toqu ím i carea lde l t ran spo r tedee le c t rone sde lfo to s i s temaI Isonin ve r so sy mue s t ranva r ia c ione sen t reho ra sde ld ía(F igu ra1 .14 ) ,pe ro mu ypo ca sva r ia c ione s en t re ma te r ia le s .Engene ra l ,entodo slo s ma te r ia le syentoda sla slo ca l idade ssep re sen taunaba jae f i c ien c iafo toqu ím i caha c iae l med iod ía , queco in c ideconuna máx imata sadet ran spo r tedee le c t rone s ,ind i candounapo s ib lefo to inh ib i c iónd inám i caquee sreve r s ib leyquee s un me can i smodep ro te c c iónpa rad i s ipa re lex ce sodefo tone squeno puedense ru t i l i zado senlo sp ro ce so sfo toqu ím i co s . RBdePuen teNa c iona lp re sen tauna ma yo rta sadet ran spo r tedee le c t rone syuna mayo re f i c ien c iafo toqu ím i caenho ra scon mayo rrad ia c ióncompa radaconla sdemá slo ca l idade s .E spo s ib lequelarad ia c ión re c ib idaex cedalacan t idadquepuedese ru sadapo rlafo to s ín te s i s , p re sen tandod i s ipa c iónnofo to s in té t i ca .RR mue s t rauna meno rta sade t ran spo r tedee le c t rone syva lo re s má sba jo sdee f i c ien c iafo toqu ím i ca rea lde lt ran spo r tedee le c t rone sde lPS l lcompa rado sconRB ,aunquela tenden c iaenla st re slo ca l idade se sla m i sma .. 4 9.

(26) i iJ I r. o. a. 0 ,8. GV. 0 ,6. oAB. c o o .. RO RA. 0 ,2 Ho ra b u J U ) 0 ). o 0 ) 4 ). 8 0 6 0. GV. 4 0. AB. 2 0. cRO. 4 ) 4 ). o a . U ) c. i ,RA. O Ho ra. (. :. ndÇ es • ' ' .k ms r V çp 7. i c?OO. Lae f i c ien c iafo toqu ím i cade lfo to s i s temaI I( )e ss im i la renlo scua t ro ma te r ia le sRQ(0 ,79 ) ,GV(0 ,76 ) ,RB(0 ,72 ) yRR(0 ,76 ) .Lae f i c ien c iade l PS l le s ma yo ren t rela s6 :00y9 :00hy meno rala s12 :00h .. Dea cue rdoconloan te r io rpodemo se s tab le ce rla ss igu ien te scon s ide ra c ione s :e lcompo r tam ien tode lm i c ro c l imadependedela scond i c ione s c l imá t i ca sgene ra le sdelareg ión ,dee s ta mane ralo saño s2007y2008 hans idoa t íp i camen tein f lu ido spo re lfenómenode"LaN iña " .E s tefe -. nómenoseca ra c te r i zapo rep i sod io sdea l tap re c ip i ta c iónycond i c ione s f r ía senlapa r teno r tedeSu ramé r i ca ,queindu cenunacon s ide rab le va r ia c ióncuandoe sana l i zadaae s ca ladereg ión ,p rodu c iendof lu c tua -. 50.

(27) (.1. i&J(_±-. 1 ((. '. c ione se s ta c iona le ss ign i f i ca t iva s .E laño2009 mue s t raunatenden c ia deno rma l i za c iónenla scond i c ione sc l imá t i ca s .Lava r iab i l idadc l imá t i ca in c ideene lm i c ro c l imalo ca la fe c tandolap rodu c c ióndeguayabaenla hoyade lr íoSuá re z ,po ra l te ra c ióndelo sc i c lo srep rodu c t ivo scomose ind i caene lcap í tu lo2 .Secon s ide rane ce sa r ioana l i za rlo sfenómeno s c l imá t i co sgene ra le salaho radep lan i f i ca rcu l t i vo ste cn i f i cado sdegua yaba .Igua lmen tee sne ce sa r ioana l i za rlare spue s taf i s io lóg i cadelo s ma te r ia le sreg iona le sdegua yababa joe lrég imenc l imá t i code lfenóme node"E lN iño "queseca ra c te r i zapo rd i sm inu c ióndelap re c ip i ta c ión . Lo sre su l tado sp re sen tado spe rm i tende te rm ina rd i fe ren c ia sm i c roam b ien ta le senla st re slo ca l idade se s tud iada s(Puen teNa c iona l ,Ba rbo say Vé le z ) .Larad ia c iónfo to s in té t i camen tea c t iva ,latempe ra tu raye lDPV son má sa l to senBa rbo sayPuen teNa c iona lqueenVé le zye s ta sva r ia c ione shanin f lu idoenladu ra c ióndefa se sfeno lóg i ca sdelo s ma te r ia le s deguayaba(ve rcap í tu lo2 ) ;po re s tara zónenVé le zlap rodu c c ióne s má sta rd íaye lc i c lodec re c im ien tode lf ru toe s má sp ro longado .Po r o t rapa r te ,a l ta sin ten s idade sderad ia c iónindu cena l to sn i ve le sdea zú ca re syá c idoa s có rb i coenf ru ta s(23 ) , me jo randolaca l idaddee s ta s( ve r cap í tu lo3 ) . Latempe ra tu ra med iadelo spe r íodo seva luado sco r re spond ien te sa me se sdeco se cha ,p r in c ipa l(no v iemb re )yde m i ta ca( jun io ) ,e s tánpo r deba jodelatempe ra tu ra med iare comendadapa raob tene ra l to sren d im ien to senguayaba .Lo zanoe ta l(13 ) ,ind i canquea l to srend im ien to sdeguayabaseob t ienenconunatempe ra tu ra med iaanua lde23a 28 °C ,aunquepuedento le ra r mayo re stempe ra tu ra s .Enlahoyade lr ío Suá re zlo s ma te r ia le sRR ,RByGV mue s t ranbuenaa c l ima ta c iónala s tempe ra tu ra s ,HRyDPVdePuen teNa c iona lyBa rbo sa ,p re sen tan ma yo re sta sa sfo to s in té t i ca sytamb ién ma yo rrend im ien to( cap í tu lo2 ) ,loque demue s t rauna me jo rre la c ióngeno t ipoamb ien teene s to s ma te r ia le sy lo ca l idade s ;s inemba rgo ,e sne ce sa r ioind i ca rqueconun mane jote cn i -. 51.

(28) f i cadodelo s ma te r ia le squet ienen me jo rre spue s taf i s io lóg i casepod r ía a l can za rsu má x imorend im ien topo ten c ia l . E s to sre su l tado sdebenfo rma rpa r tedeunp rog ramade me jo ram ien to quere cono z cala spo ten c ia l idade squet ienecada ma te r ia lcomopa r te de la ce rvogené t i coconquecuen talareg ióndelahoyade lr íoSuá re z yques i r vadeba sepa rase le c c iona r ma te r ia le sa l tamen tep rodu c t i vo s , bu s candoe s tab le ce rla s me jo re sre la c ione sgeno t ipoamb ien te ,pa raa l can za r me jo re srend im ien to s . Po ro t rapa r te ,e lap ro ve cham ien todelad i fe ren c iadetempe ra tu raen t ree ld íaylano che ,quepuedesupe ra rlo s12 -15°C ,puede me jo ra rla p rodu c c ióndea zú ca re sene lf ru to ,aumen tandolaca l idaddelaf ru ta . La scond i c ione sf í s i ca synu t r i c iona le sde lsue loenla szona sdep ro du c c ióndeguayabaenSan tande rsonde f i c ien te sencuan toapHy ma c ronu t r ien te s ,a s ím i smolo sre su l tado sde laná l i s i sfo l ia rind i cande f i c ien c ia sde ma c roy m i c ronu t r ien te s .Engua yabo ,a ligua lqueeno t ra s e spe c ie s ,lacompo s i c iónfo l ia rdenu t r ien te sva r íaconlaedad ,po s i c ión deho ja senlarama ,t ipoderamaye s tadofeno lóg i code lá rbo l ,deta l mane raquelo sn i ve le sdeN ,P ,K ,ZnyCuenho ja sdegua yabod i sm i nuyena med idaqueaumen talaedaddelaho ja ,m ien t ra squee lCa , Mgy Mnsein c remen tan(24 ) .Lo sba jo sn i ve le sde ma c ronu t r ien te sen gua yabapuedense rcon se cuen c iadelaedaddela sho ja syde le s tado feno lóg i co(épo cadep rodu c c ióno c tub re -nov iemb re ) .Pa raga ran t i za r unaade cuadap rodu c c iónyca l idaddef ru ta sdegua yabae simpo r tan te me jo ra rla scond i c ione sa c tua le sdelo ssue lo sdep rodu c c ióndegua ya baenlaho yade lr íoSuá re z . E lpo ten c ia lh íd r i codelo s ma te r ia le sdeguayaba mue s t rava r ia c ione s en t relo ca l idade ss iendoinve r soa lcompo r tam ien toe spe rado(unpo ten c ia lh íd r i co má sba joo má snega t ivoenépo case caqueenépo ca. 5 2.

(29) , 1 húmeda ) ;s inemba rgo ,e s tonosep re sen tóa s ídeb idoaquenov iem b refuea tmo s fé r i camen te má sse coquejun ioye lpo ten c ia ldesue lo se man tuvoconbuena scond i c ione sh íd r i ca senla sdo sépo ca s .E s to s re su l tado s mue s t ranqueaunquesep re sen taunrég imenb imoda lcon do sépo ca sse ca sydo shúmeda s ,lase ca ,co r re spond ien teala m i tad Maño ,no mue s t ral im i ta c ione sdeaguapa ralap lan tay ,enlap r ime ra épo caded i c iemb reafeb re ro ,la sp lan ta se s tánenpe r íododerepo so . E s ta scond i c ione spuedense rap ro ve chab le spa ra man tene runap rodu c c ióncon t inuadef ru ta ,re cu r r iendoad i ve r sa ste cno log ía scomolapoda olaap l i ca c ióndeindu c to re sf lo ra le s ,en t reo t ra s . Du ran tee lpe r íododejun iode2008nosep re sen ta ronde f i c ien c ia sde agua ,ape sa rdese rcon s ide radaépo case ca .Lahumedadre la t ivafue a l taentoda sla slo ca l idade sye lpo ten c ia lh íd r i code lsue lose man tu vo acapa c idaddecampo ,a s ím i smoe lpo ten c ia lh íd r i codela sp lan ta s p re sen tóva lo re sno rma le ss inp re sen c iadedé f i c i th íd r i co ,conc ie r ta s d i fe ren c ia sdea cue rdoalalo ca l idad . Laguayabap re sen taunata safo to s in té t i caba jayunpa t róndecu r so d ia r ioconde ca im ien tofo to s in té t i coa l med iod íaenBa rbo sayPuen te Na c iona l ,e s t ra teg iaquedependedefa c to re scomoDPV ,tempe ra tu ra de la i reya l tarad ia c iónyqued i sm inu yelata safo to s in té t i cadea lguno s ma te r ia le s .EnVé le z ,pe seaquee x i s teunale ved i sm inu c iónene lDPV , e ssu f i c ien tepa raredu c i rlo sva lo re sdeta safo to s in té t i ca .Aunqueen e s tazonalo se s toma spe rmane cenab ie r to spo r má st iempoalola rgo de ld ía ,e spo s ib lequeaqu ílal im i ta c iónsedepo r meno rrad ia c iónfo to s in té t i cay meno rtempe ra tu ra ,a fe c tandof ina lmen telap rodu c c ión . Lare spue s tadelo s ma te r ia le sdeguayabaad i fe ren te sn ive le sdera d ia c ióne sca ra c te r í s t i cadeunap lan taC3 ,e lpun todesa tu ra c iónen t re 250y600pmo le s m2 s1e sba jaenlo s ma te r ia le sRR ,RByRQya l tapa ra GV(1200pmo le s m2 s ) . Wa ike re ta l .(25 )en con t ra roncomopun tode. 53.

(30) ,va lo rce r canoa lob se rvado s1 sa tu ra c iónenguayaba925pmo le s m2 enGua va táV i c to r ia .Pa ra me jo ra rla scond i c ione sdecu l t i voenlazona , de sdeunape r spe c t ivadete cn i f i ca c iónydea cue rdocone s to sre su l ta do s ,sesug ie retene rencuen taunaden s idaddecu l t i vode7x5 mpa ra lo s ma te r ia le sReg iona lRo jayReg iona lB lan ca ,yuna mayo rden s idad de ,7x7m ,pa rae l ma te r ia lGua va táV i c to r ia . Lafo to s ín te s i s má x imae s ma yo renlo s ma te r ia le sRB ,GVyRRyba jaen RQ ;e s tál im i tadapo re lDPV ,tempe ra tu rade la i re ,latempe ra tu radela ho jaylaPAR .Engene ra l ,la sta sa sfo to s in té t i ca sreg i s t rada senlo scua t ro ma te r ia le sdegua yabasonba ja scompa rada scono t ro sf ru ta le s(26 ) ; s inemba rgo ,e sne ce sa r iode s ta ca re lpo ten c ia lf i s io lóg i codelap lan ta (ma yo rta safo to s in té t i caya l torend im ien to )yla sca ra c te r í s t i ca sf í s i ca s de lf ru to ,encuan toatamañoype soquep re sen taGuava táV i c to r ia ba jola scond i c ione sdeBa rbo sa ,yReg iona lRo jayReg iona lB lan caba jo la scond i c ione sdePuen teNa c iona l ,la scua le spod r íanse runabuena a l te rna t i vapa ralap rodu c c iónconf ine sdecon sumoenf re s co . Lae f i c ien c iafo toqu ím i capo ten c ia lde lfo to s i s tema(PS I I ) ,e s t imadapo r lare la c iónFv /Fm ,sepuedeu sa rcomounind i cado rde lrend im ien to fo to s in té t i codela sp lan ta s ,yaqueva lo re sóp t imo spa rae s tava r iab le e s tána l rededo rde0 ,83enla ma yo r íadela se spe c ie s ,va lo re spo rdeba jodeé s teind i canfo to inh ib i c ióncomore su l tadode le s t ré s(27 ) .Lae f i u e s c ien c iafo toqu ím i cadelo scua t ro ma te r ia le sdePs id iumgua java m t ranva lo re sa l rededo rde lóp t imo ,aunqueseen cuen t rand i fe ren c ia s s ign i f i ca t iva sen t relo s ma te r ia le sene lpe r íodoenquesep re sen taun po ten c ia lh íd r i coa tmo s fé r i co má snega t ivo .D i fe ren c ia senlaa c t iv idad fo toqu ím i caen t repob la c ione sdeb idaava r iab i l idadc l imá t i casehan repo r tadoeno t ro se s tud io s(28 ) .A l to sva lo re senlata sadet ran s fe ren c iadee le c t rone sETRind i canquelaene rg íadelarad ia c iónre c ib ida e x cedelacan t idadquepuedese ru sadaenlafo to s ín te s i s ,deta lfo rma quela sp lan ta slapuedend i s ipa rno fo to s in té t i camen te(20 ) ;a l ta sta sa s. 54.

(31) 7 1% c. ufi. det ran spo r tedee le c t rone ssep re sen ta ronenlo s ma te r ia le sRByRRen Puen teNa c iona l ,lo scua le scompa ra t i vamen tet ienenba jae f i c ien c iade t ran spo r tedee le c t rone sde lPS l l .Comosehaana l i zadoan te r io rmen te , la scond i c ione sdea l tarad ia c ión ,e lDPV ,latempe ra tu rade la i reydela ho ja ,qued i sm inuyenlata safo to s in té t i caa fe c tantamb iéne lapa ra to fo toqu ím i coa lp re sen ta r seunde sba lan ceenla sdo sg rande srea c c ione s fo to s in té t i ca spo rc ie r ree s tomá t i co .Po ro t rapa r te ,GVdeVé le zp re sen talata sadet ran spo r tedee le c t rone s má sba jape rocone f i c ien c iaa l ta , loquepuedein c id i renun ma yo rrend im ien tofo to s in té t i co .Con se cuen temen te ,Guava táV i c to r iae sunodelo s ma te r ia le squep re sen tauna ma yo rta safo to s in té t i cadu ran tee s tepe r íodo .. B ib l iog ra f íac i ta r la 1 . Gu t ie r rez M . y.Thesc ien t i f icdeve lopmen to fthephys io logyo fp lan tsinthe Ame r ican t rop ics .M in i rev iew .R ey B io l .T rop .2002 -438 .50(2 ) :429 l le rM .W . Eco f is io log iade lcu l t ivode lcacao .con fe renc iasem ina r ioin te rnac iona lde 2 . Mü ag ro fo res te r laconén fas isencacao .Buca ramanga . Co lomb ia .2003 . lds M .P . ;Th re towanR . ;c rossaJ . ;Va rgas M ;Say reK .O .Phys io log ica lfac to rsassoc ia ted 3 . Reyno w i thgeno typebyenv i ronmen tin te rac t ionin whea t .F i e l dC r o p sR e s .2002 .75 :139 -169 . 4 . Ma r t inT . ;I le l lmann H . ;Schm id tR . ;W i l lm i tze rL . ;F ronme rW .B .Iden t i f ica t iono f mu tan ts .11 :53 in me tabo l ica l lyregu la tedgeneexp ress ion .T heP lan t iou rna l .1997 -62 . t taF .D rough tasa mu l t id imens iona ls t ressa f fec t ingpho tosyn thes isint rop ica lthe 5 . Dama c rops .A d v .P lan tPh y s io l . .2003 .5 :227 -265 . .Y . Phys io log ica landb iochem ica lresponseso fp lan tstoch i l l ings t ress . Ho r t . 6 . Wang C Sc ience .1982 .17 :173 -186 . 7 . Boye rJ .S .P lan tp roduc t iv i tyandenv i ronmen t .S -448 c ien ce .1982 .218 :443 lexas1 .J . ;Bo lai . ;c i f reJ .M . ;Esca lonaJ . ; Ga lmesJ . ; Gu l iasK . ;Le f iS .F . ; Ma r t inez -cañe las 8 . F M . ; Mo reno M . ;R ivas -Ca rbo D . ;R ie ra B . ; Sampo lY . ; Med rano H . Unde rs tand ingdown regu la t iono fpho tosyn thes isunde rs t ress :fu tu rep rospec tsandsea rch ingfo rphys io log ica l too lsfo ri r r iga t ion managemen t .A nn .AppLB io l .2004 .144 :273 -283 . 9 . iones H .G . ;A rche rN .A . ; Ro tenbe rg E . ;casa R . Rad ia t ion measu remen tfo rmp lan teco phys io logy .J t .2003 .54 :1 -11 . .E xp .Bo 10 .G rossn ick leS .C .Ecophys io logyo fno r the rnsp rucespec ies :Thepe r fo rmanceo fp lan ted seed l ings . NRc . Resea rchP ress(Ed ) .2000 .407p . 11 .Sa l lunkhe D .K . ; Desah i .8 . Guava . Chap te r5 . Guava .Pos tha rves tB io techno logyo ff ru i ts Vo lumo H . CRcP ress ,Inc .1984 .V I I39 -46p .. 55.

(32) .LaGua yabaenCa l v i l loAgua s ca l ien te syfa c to re squel im i tansup rodu c c ión . 12 .LunaDeA En :Pad i l laJ .S .Re ye sL .M . ;Gon zá le zE .G . ;Pe ra le sM .A . Memo r iaP r ime rS impo s ioIn te rna c iona ldelagua yabagua va-go iabe i ra .Agua s ca l ien te s . Mé x i co .D i c iemb re8a l11 de2003 .pp184-197 . z anoJ .C . ;To roJ .C . ;G a r c í aR . ;T a fu rR .M anu a lsob r ee lcu l t i vod e lgu a y aboenCo lom 13 .Lo . b ia .Ca l i ,Co lomb ia .L i tog ra f íaAu tónomade lVa l leLa va l leL tda .2002 . pp .278. .ECOGR IP1 .Th ead ap t ab i l i t yl e v e [o fd eFAOc ropen v i ronm en t a lr equ e r im en t sd a t a 14 .FAO b a s e .V e r s ión1 .0 .FAO .1994 .Rom eI t a l y . a t aB .1 . ;Rod r ígue zA .Cu l t i voyp rodu c c iónde lgu a y abo .Ed i to r i a lT r i l l a s .Mé x i co .1990 . 15 .M . pp .160 16 .E amu sD .E coph y s io log i c a lt r a i t so fd e c iduo sande v e rg r e enwood ysp e c i e sinth es e a son a I l yd r yt rop i c s .1999 .T r e e .14 (1 ) :11 -16 17 .Peñue la sJ . ;F i le l la1 . ;L lu i s iá ,D . ;S i s ca r tP iño lJ .Compa ra t i vef ie lds tud yo fsp r ingand and le x summe rle a fg a sE x ch angeandpho tob io log yo fthe med i te r r ane ant ree sQue r cu si Ph i / l y rea la t i fo l ia .J .E xp .8o t . .1998 .49 (319 ) :229 -238 . 18 .Nobe lP .S .Ph y s i co chem i ca landen v i ronmen ta lp lan tph y s io log y ,EdSe cond .A cadem i c . P re s s ,NewYo r k .1999 .pp474 roH .M . ;A ya la1 .M . ;Ru i zR .R .E co f i s io log íadelapa lmadea ce i te .2007 .Pa lma s . 19 .Rome 28 :176 -184 . r che rW .Ph y s io log i ca lP lan tE co log y .E coph y s io log yands t re s sph y s io log yo ffun c t iona l 20 .La g roup s .41.Ed i t ion .Sp r inge r .2003 .pp 5 1 3 . . za ra W . ; Ma r ínO . ; Ma r t ine zD . ;Reng i foE . ;He r re raA .Pho to s yn the s i sandpho to inh ib i 21 .Te t ionintwoxe ro f i t i csh rub sdu r i r igd rough t .Pho to s yn the t i ca .2005 .43 :(1 )37 -4 . 22 .Ep ronD . ;D re ye rE . ;B red aN .Pho to s yn the s i so fo a kt ree s(Que a t t . )L i eb l ) r cu spe t raea(M s s im i la t ionandpho to du r ingd rough tunde rf ie ldcond i t ion s :d iu rna ¡cou r seo fne tC07a ch em i c a le f f i c i en c yo fpho to s y s t emI I .P lan t ,Ce I /En v i ron .1992 .15 :8 09 -820 . s id ium tho reD .S .E f fe c to fsea sonintheg row thandchem i ca lcompo s i t iono fgua va(P 23 .Ra .51 1 -47 . gu a j a v aL . ) .J .Ho r t .S c i . ,1976 :4 24 .S inghN . ;Ra jpu tC .1978 .E f fe c to flea fageandpo s i t ionandf ru i t ings ta tu songua valea f m ine ra lcompo s i t ion .J .Ho r t .S c i .53 :74 -74 . a l k e rR . ;K r i edm annR . ;M agg sP .E .G row thl e a fph y s io log yandf ru i td e v e lopm en tins a l t 25 .W s t r e s s edgu a y a s .Au s t .J .Ag r i c .Re s .30(3 )477 -488 . 26 .M ed r anoH .F i s io log í ad e lC a c ao .En m emo r i a sp r im e rcu r sod ef i s io log í ad ep l an t a sl eño s a s t rop i ca le s .San tande r .Co lomb ia .2003 . xwe l lK . ;John sonG .N .Ch lo roph y l lf luo re s cen ce -ap ra c t i ca ¡gu ide .J .E xp .Bo t .2000 . 27 .Ma 51 (345 ) :659 -668 . le x a sJ .J . ;Gu l i a s5 . ;Jon a s sonH . ;Med r anoM . ;Mu sM .Se a son a lp a t te rn sandcon t ro lo f 28 .F i s ta c ia len t i s cu s g a se x ch angeinlo c a lpopu l a t ion so ftheMed i te r r ane ane ve rg reensh rub P 3 -43 . L .2001 .A c taOe co log y .22 :3. 56.

(33) 4 C a p í t u l o. -. -.

(34)

Referencias

Documento similar

Su razón y vo lun tad e je rc ían un dom in io despó t ico sob re las pas iones de modo que la gene rac ión la hu - b ie ran cump l ido más como ob l igac ión que como a t

En este trabajo se presenta la metodología que se usó en el diseño de la tarea integradora para el nivel Técnico Superior Universitario (TSU) de la Carrera de Mecatrónica en

Se rc¡li7ó un cnsayo cu 32 pflrcelas de cítricos de las com¿lrcas del Camp de l uriu y Ribef¿L ALLI, en La Comunid¿rd Valcnciana, para evaluar la ilfluencia en el conlrol

[r]

En el sitio Web www.SunGuardGlass.com, el arquitecto puede consultar una base de datos de proyectos de edificios comerciales, usar una herramienta para comparar el

Fósforo Esencial para la formación Carnes, aves de de huesos fuertes, el corral, pescado, metabolismo de la energía, huevos, productos proteína, carbohidratos y grasas de

El cuerpo femenino debía proyectarse en escena sin pretender serlo, al menos no como se había representado en la danza hasta el momento: dirigido por y hacia la mirada masculina

l,- SUMA ASEGURADA - La suma está integrada por la totalidad de los saldos pendientes de pago, de créditos otorgados por el CONTRATANTE para cada uno de sus soc¡os o