18
OBJETIVO
Entender las instrucciones
que se dan en la cocina.
HELBURUA
Sukaldean erabiltzen
diren instrukzioak ulertzea.
18.1. Diálogo
18.2. Ejercicios
18.3. Explicaciones
18.4. Diccionario
18.5. Repaso
18.6. ¿Sabías que...?
18.7. Soluciones
18.1. Elkarrizketa
18.2. Ariketak
18.3. Azalpenak
18.4. Hiztegia
18.5. Errepasoa
18.6. Badakizu?
18.7. Erantzunak
U
N
I
18
T
A
T
E
A
90•ostalaritza
GAUR LAN HANDIA DAGO JATETXEAN ETA
AGURTZANE SUKALDEAN ARI DA LAGUNTZAILE.
Agurtzane: Zer egin behar
dut?
Sukaldaria: Patata-tortilla
egin behar dugu. Zu hasi
patatak zuritzen eta gero
arrautzak batituko ditugu.
Agurtzane: Ondo da.
Komiki honetako elkarrizketa CDan grabatuta izango duzu. Entzun eta ikasi.
Audio-pasartea: CDaren 21. pista.
Agurtzane: Patatak zurituta
daude, eta txikituta ere bai.
Sukaldaria: Oso ondo. Orain
frijitu egingo ditugu. Bota
olioa zartagin handian eta
sutan jarri. Berotu olioa eta
bota patatak.
Agurtzane: Ederki.
Sukaldaria: Patatak eginak
daude. Arrautzekin nahastu
eta tortilla egingo dugu.
Agurtzane: Hori nik egingo dut.
Sukaldaria: Bota gatz pixka bat.
Sukaldaria: Oso itxura ona
dauka!
Agurtzane: Eskerrik asko!
Orain zatitu eta eraman
egingo dut.
HOY HAY MUCHO TRABAJO EN EL RESTAURANTE Y
AGURTZANE ESTA AYUDANDO EN LA COCINA.
18.1. Diálogo
El diálogo de estas viñetas lo tienes grabado en el CD. Escúchalo y apréndelo.
Audio: Pista 21 CD.
Agurtzane: ¿Qué tengo que
hacer?
Cocinera: Tenemos que hacer
tortilla de patatas. Empieza
a pelar las patatas y luego
batiremos los huevos.
Agurtzane: Vale.
Agurtzane: Las patatas están
peladas y troceadas.
Cocinera: Muy bien, ahora
las freiremos. Echa aceite en
la sartén grande y ponla en el
fuego. Calienta el aceite y
echa las patatas.
Agurtzane: Vale.
Cocinera: Las patatas ya están
hechas. Las mezclaremos con los
huevos y haremos la tortilla.
Agurtzane: Eso lo haré yo.
Cocinera: Echa un poco de sal.
Cocinera: ¡Tiene muy buena
pinta!
Agurtzane: ¡Gracias! Ahora la
92•ostalaritza
1
18.2. Ariketak •
Ejercicios
1. Ariketa
Zer egin behar du Agurtzanek? Ordenatu jarraitu beharreko pausuak. ¿Qué debe hacer Agurtzane? Ordena los pasos a seguir.
a. Zatitu eta eraman. b. Patatak zuritu.
c. Olioa bota zartagin handian. d. Arrautzekin nahastu.
e. Olioa berotu eta patatak frijitu. f. Arrautzak batitu.
g. Patatak txikitu.
2
2. AriketaLotu irudiak eta hitzak. Une las imágenes y las palabras.
GATZA • SUKALDARIA • ZARTAGINA • ARRAUTZA • SUA • OLIOA
3
3. AriketaLotu euskaraz eta erdaraz esanahi bera duten aditzak.
Une los verbos que tienen el mismo significado en euskera y en castellano. 1. BATITU 2. FRIJITU 3. ERAMAN 4. BOTA 5. ZURITU 6. BEROTU a. PELAR b. CALENTAR c. BATIR d. FREIR e. ECHAR f. LLEVAR
18.2. Ariketak •
Ejercicios
4
4. AriketaZer behar du Agurtzanek patata-tortilla egiteko? Marka itzazu gurutze batez Agurtzanek erabili dituen gauzak.
¿Qué necesita Agurtzane para hacer una tortilla de patatas? Marca con una cruz las cosas que ha utilizado Agurtzane.
5
5. AriketaAzpimarratu elkarrizketan azaldu diren hitzak. Subraya las palabras que han aparecido en el diálogo.
FRIJITU EGINAK TXIKITUTA GISATUA HASI URETAN SUTAN NAHASTU ERREA PIXKA BAT ETA GERO AURRETIK PATATAK ZARTAGINA SUA URDAIAZPIKOA OLIOA EDALONTZIA ARRAUTZAK LABANA PIPERRAK TOMATEA GATZA LAPIKOA
94•ostalaritza
18.3. Azalpenak
A
A. Denborazkoak: eta gero, aurretik, bitarteanSukaldeko errezeta bat azaltzerakoan edota plater bat prestatzeko instrukzioak adierazterakoan, askotan erabiliko ditugu "denborazkoak", hau da, prozesu baten pausuak ordenatzeko balio diguten egiturak. Asko dauden arren, hemen hiru bakarrik ikusiko ditugu
Euskeraz, gauza bat oso goxoa, oso beroa, etab. dagoela adierazteko kualitate hori errepikatu egiten dugu.
a. AURRETIK (ANTES)
Egitura: ADITZA + AURRETIK
Frijitu aurretik (antes de freir)
Adibidea: Patatak frijitu aurretik, txikitu behar dituzu.
(Antes de freir las patatas, las debes trocear.)
b. BITARTEAN (MIENTRAS TANTO)
Egitura: ADITZA + BITARTEAN
Frijitu bitartean (mientras fries)
Adibidea: Patatak frijitu bitartean, arrautzak batituko ditut.
(Mientras frío las patatas, batiré los huevos.)
c. ETA GERO (DESPUES)
Egitura: ADITZA + ETA GERO
Frijitu eta gero (después de freir) Adibidea: Patatak frijitu eta gero, arrautzekin nahastu.
(Después de freir las patatas, mézclalas con los huevos)
B
B. Oliotan, uretanNola esaten da "cocer en agua", "freir en aceite"? Hemen dituzu sukaldean erabiliko dituzun esapide batzuk.
SU : fuego SUTAN: en el fuego SUTATIK: del fuego UR: agua URETAN: en agua URETATIK: del agua OLIO: aceite OLIOTAN: en aceite
Horrela bada:
Oliotan frijitu: freir en aceite. Uretatik atera: sacar del agua.
Sutan jarri: poner al fuego(en el fuego). Sutatik kendu: quitar del fuego.
A
A. Temporales: después, antes, mientras tantoCuando explicamos una receta de cocina o damos las instrucciones para preparar un plato, muchas veces utilizaremos los temporales, esto es, las estructuras que nos sirven para ordenar los pasos de un proceso. Aunque hay muchas, por ahora solo veremos tres.
a. AURRETIK (ANTES)
Estructura: VERBO + AURRETIK
Frijitu aurretik (antes de freir)
Ejemplo: Patatak frijitu aurretik, txikitu behar dituzu.
(Antes de freir las patatas, las debes trocear.)
d. BITARTEAN (MIENTRAS TANTO)
Estructura: VERBO + BITARTEAN
Frijitu bitartean (mientras fries)
Ejemplo: Patatak frijitu bitartean, arrautzak batituko ditut.
(Mientras frío las patatas, batiré los huevos.)
e. ETA GERO (DESPUES)
Estructura: VERBO + ETA GERO
Frijitu eta gero (después de freir)
Ejemplo: Patatak frijitu eta gero, arrautzekin nahastu.
(Después de freir las patatas, mézclalas con los huevos)
B
B. En aceite, en agua¿Cómo se dice "cocer en agua", "freir en aceite"? Aquí tienes algunas expresiones que utilizarás en la cocina:
SU : fuego SUTAN: en el fuego SUTATIK: del fuego
UR: agua URETAN: en agua URETATIK: del agua
OLIO: aceite OLIOTAN: en aceite
Así, pues:
Oliotan frijitu: freir en aceite. Uretatik atera: sacar del agua.
Sutan jarri: poner al fuego(en el fuego). Sutatik kendu: quitar del fuego.
diccion
96•ostalaritzaDiccionario
VERBOS Batir Calentar Llenar; Rellenar Rallar Echar Terminar Cortar Hacer Cocer Agitar; Remover Llevar Asar Freir Limpiar Añadir Dorar Empezar Hervir Poner Quemar Espesar Mezclar Romper Saltear Picar Fundir Tostar Extender Trocear Pelar18.4. Hiztegia
ADITZAK Batitu Berotu Bete Birrindu Bota Bukatu Ebaki Egin Egosi Eragin Eraman Erre Frijitu Garbitu Gehitu Gorritu Hasi Irakin Jarri Kiskali Loditu Nahastu Puskatu Salteatu Txikitu Urtu Xigortu Zabaldu Zatitu Zuritunario
ostalaritza• 97hiztegia
UTENSILIOS DE COCINA Fuente Cazo Cuchara de madera Molinillo Espátula Tijera Mango; Asa Frigorífico Embudo Colador Cuchara Horno Puchero Molde Tabla Recipiente Fuego Sartén Sierra COMIDAS Y BEBIDAS Huevo Antes Ajo Otros Mientras tanto Después Sal Lechuga Aceite Vinagre Un poco A fuego fuerte A fuego lento Cocinero /a Cebolla Tomate SUKALDEKO TRESNAK Azpil Burduntzali Egurrezko koilara Ehogailu Espatula Guraize Helduleku Hozkailu Inbutu Iragazki Koilara Labe Lapiko Molde Ohol Ontzi Su Zartagin ZerraJANARIAK ETA EDARIAK
Arrautza Aurretik Baratxuri; Berakatz Bestelakoak Bitartean Eta gero Gatz Letxuga Olio Ozpin Pixka bat Su bizian Su motelean Sukaldari Tipula Tomate
Diccionario
18.4. Hiztegia
98•ostalaritza A. Ordena itzazu marrazki hauek esaldien arabera.
Ordena estas imágenes de acuerdo con las frases.
1. Lehenengo, letxuga garbitu.
2. Letxuga garbitu eta gero, tomateak txikitu. 3. Gero, tomateak eta letxuga nahastu. 4. Tipula bota.
5. Olioa, ozpina eta gatza bota.
B. Lotu irudiak eta hitzak.
Une las palabras y las imágenes. 1. Haragia zatitu.
2. Lapikoa sutan jarri. 3. Tipulak zartaginera bota. 4. Baratxuria txikitu. 5. Tomateak garbitu.
C. Nola esaten da euskaraz? ¿Cómo se dice en euskera?
a. Después de limpiar la lechuga, corta el tomate. . . . . b. Antes de empezar, lávate las manos.
. . . . c. Mientras se cuecen los macarrones, pica el ajo.
. . . .
18.5. Errepasoa •
Repaso
a e d b c a b d e c a. ... b. ... c. ... d. ... e. ...Badakizu?
¿Sabías qué...?
Gastronomiari dagokionez, herrialde guztietan legez, gurean ere zonalde bakoitzak bere berezitasuna dauka, besteengandik bereizten duen plater edo produkutua. Nork ez ditu ezagutzen "Idiazabalgo gazta" edo "Gernikako piperrak"?
Hauek bi adibide besterik ez dira; izan ere, "txango gastronomikoa" egin nahi izanez gero, aukera ezin hobea daukagu Euskal Herrian. Animatuko al zinateke? Horrela bada, hemen doakizun mapa lagungarri gerta dakizuke. Hori bai, bertan azaltzen direnak gutxi batzuk besterik ez dira, beste asko baitaude, baina horiek zuri dagokizu aurkitu eta dastatzea!
En lo que se refiere a la gastronomía, al igual que en todos los países, en el nuestro también, cada zona tiene su especialidad, un plato o producto que lo distingue de los demás. ¿Quién no conoce el "Queso de Idiazabal" o los "Pimientos de Gernika"? Estos son solo dos ejemplos, pues de querer hacer un recorrido gastronómico, Euskal Herria nos ofrece una inmejorable oportunidad.
¿Te animarías? Si es así, el mapa que tienes a continuación te puede ayudar, eso sí, los que aparecen ahí son solo una muestra, pues hay muchos más, pero te toca a tí descubrirlos y saborearlos!
errepasoa
2
3
4
5
1
18.7. Erantzunak •
Soluciones
GATZA SUKALDARIA ZARTAGINA ARRAUTZA SUA OLIOA1.
(pág. 92. or.) Ordena: B, G, C, E, F, D, A2.
(pág. 92. or.)3.
(pág. 92 or.) 1, c / 2, d / 3, f/ 4, e / 5, a / 6, b4.
(pág. 93. or.) PATATAK X ZARTAGINA X SUA X URDAIAZPIKOA OLIOA X EDALONTZIA ARRAUTZAK X LABANA X PIPERRAK TOMATEA GATZA X LAPIKOA5.
(pág. 93. or.) FRIJITU EGINAK TXIKITUTA GISATUA HASI URETAN SUTAN NAHASTU ERREA PIXKA BAT ETA GERO AURRETIKERREPASOA:
A.
(pág. 98. or.) a. 4 / b. 3 / c. 2 / d. 5 / e. 1B.
(pág. 98. or.) 1.b / 2. a / 3. c / 4. d / 5. eC.
(pág. 98. or.)a. Letxuga garbitu eta gero, txikitu /zatitu tomatea.
b. Hasi aurretik, garbitu eskuak. c. Makarroiak egosi bitartean,