S A N A T I B V S I D E M I V R I S E S T O Q V O D F O R T I B V S . i . S a n a te s o lim q u iH & m m .f.S . 7. Nouatiamrumhareftsqualis?
i . Dedititij quomodo aRomanis olim recepti? i. Tbeodo/ijconjlitutio aduerfus Apoftatas qualisl i- liberti dedititij qui? 9. Portibus Romanorumfocijs olim quid 'mris fuerit?
7, AthemenfesdecretudeMitjlenedelendaretraclant. 10. Tundipopttliqui?
y ^ k o e in fig n e X II. T a b . e a p u t, c iu ilis c le m e n t is a tq u e h u m a n ita tis p le n u m , q u o d h a d e n u s v u lg o n o n fa tis c o g n itu m fu ifle v id e tu r, c u m f u a etiam in te rp r c ta tio n e r e p e rifle m ,v ifu s fu m m ih iin c id ifle in r e c o n d itu m a liq u e m n e c vu lg are m th e fa u ru m . O c e u tr it a u te m m i
h i o m niaTperueftiganti, a p u d Sex, P o m p e iu m F eftu n u cu iu s lib . 17. de V e r b o r u m s v e te ru m iig n ific a tio n e ,v e r b a fu n t h se ;S a n a te s d i d i fu n t,q u i fu p ra in fra q u e R o - m a m h a b ita u e r u n t .q u o d n o m e n ijs f u i t ,q u i cu m d e f e c ifle n t á R o m a n is , b re u i p o ft ced iere in a m ic itia m ,q u a fi fa n a ta m e n tc .Id e o q u e in X I I .c a u tu m e ft,v tid e m
i u r i s e f l e tS a n a tib u s ,q u o d f o r t i b u s ,id e ft, b o n i s , & q u i n u n q u a m d e fe c e r a n tá P o p u l o R o m .H s e F e ftu s .T r a d itu m q u id e m e ft; m u lto s o lim p o p u lo s , q u ic u m á R o m a n is d e fe c ifle n t,ite r u m v i d i fe fe d ed e re c o g e b a n t u r , tam b e n ig n e recé- a p t o s n o n fuifife,Hi e n im D e d it it ij,v t v o c a b a n tu r ,q u a le s fu ifle d ic u n t ur G ab ij,re - lin q u e b a n tu r fu ^ q u id e m lib e r ta tijfe d v ix ijs f p e s v ila era t a d ip ifcen d ^ e tia m a li
q u a n d o e iu it a t is R o . & ad eo ru m q u id e m e x e m p lu m e x L e g e A E lia S a n tia , fer-
§ u i,q u i m a n u m itte b a n tu r ,p o ftc a q u a m o b n e q u itia m poenas lu iflen t, L ib e r ti d e
d ititij d ic e b a n tu r ;q u o d in flm a m q u a n d a m , & t a n tu m n ó ig n o m in io fa m lib e r ta te m c o n fe q u e r e n tu n fie r i a u te m C iu e s R o m a n i n o n p o te r a n t .q u ia im o fu a m c u ta v ita lib e rta te m a m itte b a n t,n c c d e fu is te fta b a n tu rb o n is ;fe d ijs ,ta n q u a fe r - u o ru m p e c u lijs ,q u i m a n u m ife r a t,p o tie b a tu r. Caeteriim ta m fc u e ri erga fu o s Sa- 4 n ates effe n o lu e r u n t D e c e m u ir i; & d e m e n t ia m a g is a llic ie n d o s ad fo e ie ta te v i
c in o s ,
AD L E G E S R O M V L T . n7
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
cin o s,a ¿q u e ad faniorem m en tem , fi quadam forte leuita te defciuifíent,reuo- candos, quám feucriori afpefitate deterrendos effe ,iudicarunt.-Illudquc, quám h o c ,n o u x nafccntiq^Reip* & g lo r io fiu s fo re ,& v tiliu s ad fuar» potentiam am.
p lifkan dam .San é cum aliquan do A thenienfcs, recuperata M itylene, q u a defe.j cerat,p rxcip iti quodam calore d ecreuifien t,vt ciuibus om n ibusin terfed is fun
ditus vrbs delere tur,nauem que ad exercitum m iiliflentcum hism andatisjftatim eos fui decreti poenituit.-ncc p u d u it,co refeifio,hum anius decernere,ne poena per om nes vagareturjfed pauci d efed ion is autores ple& eren tur,ciu itasipfa fer- uaretur.Q uan to o p o rtu it magis veteres R o m anos benigne cum vicinis fuis age
re, ijs prxiertim ,qui ad faniorem m etem vitro redibant» Q u ó d fi etiam facra pro <$
fanis m ifcereliceat,fcim us,veterem hxrefim N ouatianorum nullum refipifccn j t i s lo cu m ijs,qui peccaffent»relinquentium, femper á pi js hom in ibusin Ecclefia a.L.;.c.dcpdt. dam n atam efle,Extat quidem in C od iceluftin ianL quaedam ad hanc acerbita- te m a cce d e n sT h e o d o fije o n ftitu tio ad u e rfu s A poftatas.Sedanfaniorisiud icij,*
& r e lig io n is p ie ta tifq u e m a io r is h o m in ib u s p la cu e rit,n e fe io . C e r te e p ifto la C y p r ia n i lib ,2 .ad h a n c fe u e rita te m m in im e a c c ed it. E t A u g u ftin u s ip fc T h e o d o fij te m p o r ib u s ,D o n a tifta s ,q u i ab E cclefia d efe iu e ra n r,n ó m o d o re c e p it am p lexu f- q u e eft r e fip ifc c n tes» fed & fta tim e tia m ad E p ifc o p i m u n u s a d m ifir, S ic v ir ille p iu s & p r u d e n s ,in e a u fa r c lig io n is fe c u t u s c ft , q u o d D e c e m u ir iin c o n ftitu e n d a R c p .d e c r e u e r a n t ; S a n a tib u s n ó m in u s efle trib u e n d u m q u ám fo r tib u s co n fta n - tib u fq u e .N o n d ic a m p lu r ib u s ,a n h a n c fe m p e r L e g e m f c c u t iR o m a n if in t ,c o n . fta n te r q u e fe r u a u e r in t.E o ru m ,in o m n iu m m an ib u s fu n t hiftoriat. S c d v tin te lli- b.L.7.mmdubito, g a m u s ,q u id iu r is fu c r itfo r tib u s fo c ijs R o m .a tq u e fo e d e r a tis ;n o fte r P r o c u lu s ,bvt9 t aft i eCapt f ' o m it ta m £l UO£i ex m u Id s C ic e r o n is o r a tio n ib u s c o p io f c d ic i h ac d e re poíTet, fejt mucHerf (jg n i g e ar<fo c io s Q uidem & foed eratos o m n e s lib e ro s fu iife $ fed a lio s aequo pari-
q u e iu r e c u m R o S a a n is c o n iu n d o s 5 a lio s it a c 6 u e n iflc ,v t p a u lo in ferio res e flen t,
& m a ie f ta t e m P ó p u liR o m a n ic o m it e r c o n fc r u a r e d e b e r e n t . F u n d i v ero p o p u li a p p e lla b a n tu r ,v b ie tia m c 6 c c iT u m lib e r a lita te & b e n e fic io R o m . iu s p o p u liR o . io m a n i a fe iu ifle n t ac r e c e p ifte n n q u ó d in ijs ta n q u a m in fu n d is refid erct b e n e fic ió c o m m o d u m q u e á R o m a n is p r o fe d u m .C ic e r o in O ra tio n e p r o L u c io C o r n e lio B a lb o t o t a m h a n c r e m c o p io fc e x p lic a t .P lu r a in d e r e p c t a t , q u i v o le t. N u n c reli
q u a p e rfe q u a m ur c a p ita lia X I I , T a b .iu d ic ia *
IN L.
S I Q V I S I N V R B E C O E T V S N O C T V R N O S A G I T E T , C A P I T E P V N I T O R ,
1.2. Conciones clandeftinas in vrbeccnjliins,capitulifupphtio multabatur,
g g j V m o m n e s v ete ru m m o n u m e n to r u m fin u s p c r I u ftr o ,& ip f o s q u o « g g g q u e receflu s p erfer u t o r , fi q u o d in ijs fo r ta fie re liq u u m d ep reh en d i v e ftig iu m p c íf i t X I
1
. T a b u la r u m , c o m m o d e in c id i in P o r c ij L a tr o - j m s d e c la m a t io n e m ,o lim fc r ip ta m a d u e r fu s C a tilin a m ,e x q u a e a - p u t h o c d e p ro m p fi. S ic e n im ille fe r ib it: P rim ü m X I I . T a b . c a u tu m i eftc c o g n o fs im u s ,n e q u is in V r b e c o e tu s n o d u r n o s a g ita re t .-deinde L e e e G a b i- * n ia p r o m u lg a t u m ;q u ic o n c io n e s v l la s c la n d e f t in a s in V r b e c o n f la u if le t ,m o r c M a io r u m ,c a p ita lif u p p h c io m u lta r e tu r .D e te ita q u e C a tilin a fc if c ito r ,td n e c o e - t u s if t o s c o m m ilito n u m tu o ru m c o n tra praecepta X I I .T a b . c o n tr a L e a e s n o - f t r a s ,c o n t r a S e n a t u s a c P le b is a u t o r it a t e m ^ o d u c d g e n d o s e f le p u t a u if t iiH x ci.8 F R A N C I S » B A L D V I N V S
I N
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
1 N LI..
O V I F A L S V M T E S T I M O N I V M D I X E R I T , E S Á X O T A R P E I O D E I I C I T O R ,
I. Heccaput vnde defcriptttm.é1 num.3, 9. Falfitefttmonijpma in capis Romanorum qualis!
t . In Falji teftimonij reos pana hac pefter 'tortbus u . Falft,velquafifalft.pana qua?
manís dijpticuit:& num.8. ¡o. 12. Faifa tejltmonia leges Romana quomodo coerceant!
4 . Falft tejiimonsj pocnam DecemuiriGracorum exem- 13. Detejlmmfide examinanda.
píofanxerunt:&num.7 . ¡+. Falfts tefimonijs quod quis euicerit, firmum non / Faljis tefiibusGrkci cur panas acerbiores/latuerint! eñ. & num. ¡s.
& num -6.
O c ca p u t d efcriptum eft e x N o d ib u s A u l iG c llij; a p u d quem ijfdcm verbis cius m em initSex.C$cilius:nec m em init m odo,fed & tam gra- uem poenam in fallí teftim onij reos n on tem ere D ecéuiros infti t uif- fe cóten d it. A c difplicuifíe quidem p ofterioribusR om anis,ac c b fo - leuiflefatetur;fed m agno illud quidem R eip.m alo.Eiusad Phauori- I num p h ilofop hu m verba funt haet: An putas Phauorinc, fi non illa etiam ex X
11
.T ab .d e teftim o n ijsfa lfisp o en aa b o leu ífíet;& fir.u n cq u o q ;,v t antea, qui faifum teftim oniu m d ix iflee 6 u id u se fíe t,é fa x o T a rp eio d e ijce re tu r, m entituros fuifle pro teftim o n io tam m u ltos,qu ám videm usíA cerbitas plerunque vleifeendi ma- 4 leficij,b en ea tq ;cau teviu en d id ifcip lin aeft. N o n d u b iü eft,D ecem u íros in fan - d e n d a fa lfi teftim onij pcena,Grascoru exem plu fccutosefíe. A ud ieban t Athenis in A te o p a g o grauifllm ü efíeiud iciü •iío<A«axffvStm ( falforum teftim o n io rü ) cuius eftapud D em ofthen em m en tio per quam frequens. A tq j exeius quidem ora tio nibus manifeftum etiá eftjnon m o d ó in teftes falfi teftim onij reos, fed & in eum , q u ie o s fobornárat pro d u xerá tv e, & i udicium datum efíe, & animad uerfioncm fuifle non vulgarem .D em ofthen is verba
usa asíXÚ'jif) ás visis, km ¿mAésfxí r¡r /Méf¡vgxt 7iegiJS 7¡fxy/Axfos -xx Jev¡AS (¿íítdfjSgxHéTXf^xgeéTíTftfur
<AtxJtf)Kx&i,KM.TOf/ •ssloGxKÓsAtvofi t)(»rtÁvncaicji^yi5>ir. V-
5 T a n to a utem fuifle videntur G rscoru m Leges in hoe genere ácerbiores,quod in Graecia valde m ulti e fíent ad faifum teftim onium dicend ü, fine vila religione, tan q u am ad lu d icru aliquod ,valde parati. Exacerbanda autem efle m a k ficio ru fu p p licia .q u o tiesn im iü m u ltisperfonis g r a fiam ib u se xe m p io e fto p u s,R o m a- ^ : 6 ni en am lu rifco n fu ltircfp o n deru Q t.aQ u jod d e Graecis te íh b u s d ic o , C iceron is a.lj6.m fa£lat
grauiííim © teftim oniocon firm arepoflu m ;cuiu sín O ratio n ep ro L .F Iac.eo ru m ú.olt.dspan>
ftdem eleuantis, verba fun t haeejVeruntamen h o e d ie o de to to genereGrzegorü;
T eftim o n io ru m religio n em & fidem n u n g ifta n atio coiuit.-totiufq^huiuíce rei qu 5 fitvis,q u a2 au th orÍtas,q u o d p 6 d u s,ign orat.V n d eilÍu d eftjD am ih iteftim o- «**.
m o n iu m m u tu um íN on G alIorum ,n on H ifpanorum p u tatur.T otum iftud Grae- ycoru m eft;vt etiá qu i Graecé n efeiun t, h o c quibus verbis á Graecis dicifoleat,fci-
ant. Ergo D ecem uiri, ne hoe qu oq u e malum Rom aegraflaretur, & im punitatis 8fpeinuaiefceret,feuerifíim é coercendum reprim endum q; efíe,redéiud icáru nr, Q u ifa d u m fit,au tqu an d o,vt eorum deinde feueritas in hoc genere m inus pro- b a re tu r,& h $ c fa lfite ftim o n ijp o e n á fu p p lid u m q ;o b fo lefce re n t,d k ííe n o n p o f.
fu m .S cio M od eftin um refpon diffe^ n on pofle quem fic dam nafi,vt defaxo pr£- ¿ z M ltü\m ¿ i cipitetur.Sed iam pridem ante M od cftin u m , defierat poena illa praecipitisdeie- ‘sJuMtoe.
9 d io n is é rupe T arpeia.V tcun q; fit, m ultis tamen poft X I I.T a b . annis,faltem in caftrisR om .non m in o r fuit poenae acerbitas.Inijscnim ,qui faifum teftim onium d ix it ,| ^ “^ ' r"<(fuftibus cxd it ur)in qu it Polybius li. 6. Huius fupplicij gen us tale fuit.Falfi teftim onij co n u id u m T ribu n us prim üm fufte tangebar,deinde m ili
tes vndiq; irruentes non m o d o fuftibus caedebant co n tu cd eb an tq sjfed & fax is, 10 fi poterant,obruebant.Si fortereuseffugifler,patria illierat in terd id um . Caete-
rü m d om i & in C iu itatib u s R o m an i in h o cg en erein d u lg en tio res fuifle vidétur.
C erté capitale poenam fálfis reftibu svixirrogárun t:fed eosvarié,n eccod £ fem -
p e ro m n esm o d o co é rcu cru n t.E x ta tin P a n d e d ish o cP a u lire fp ó fu m :cQ u ifalfa e .t.q u i faifa, e.
v elv ariateftim o n iad ixe ru n t,vclvrriq u e p artip ro d id e ru n t;álu d icib u sco m p e- tefiib.
tenter puniantur*Fatetur quoq; Martianusjd poenam Legis Corneliae irrogari ei, d .L .i.& 9. ad l q u iin Gorml.defalfi,
A D L E G E S R O M V L I . ir*
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
q u iin faifas teftariortesfacien d as,teftim on iávefalfainuicem d icen d a,d o lo m*:
lo co ierit.lteir;exS en atu fcon fu lto co érG eri,q u iob in ftru en d am ad u o catio n cm teftim oniáve,pecuniam accep erit,fo c ie ta te m v e co icrita d o b lig a tio n e m in n o . centium .Sed fubijcit;poenam falíi vel quafi falfi,deportationem eflc & om nium b on oru m publicationem » Cseterüm R om ana; Leges fatis diligen ter cauifíc vi. rt den tur,nefaCi e o b rep an t, aut fallere poífin tveritatem q; obruere faifa teftim o u ' n ia.N a m e ad cm u m ,q u a ;o m n ifu fp icio n e caren t, qua; rei aptiora & vero proxi. #
m iora fu n t,& cum quibus qualitas n eg o tija c iu d ic is m otus concurrir ,fequeo- da efleadmonenr» nec ad m u ltitud inem refpici o p o rte r e ,fed ad fynceram tefti.
e .i 9bcarm4n.fi m o n io ru m fid e m .'D e te ftiu m porro fide diligenter exam inand a, eorum q;pcr.ij v ltJ etfft. fona & co n d itio n e exploranda , n ofter C alliftratusfobfcruand a eflc oftendit, f.Lj.detcJl.y q u x cu n q u e ftré in h o c g e n e r e M .T u lliu sd e fid c ra r,ta m q u e co p io fcd cfcrib itin
fuá p r o F la c c o O ration e. S e d & n e qu is adm odum confidat falfis tcftimonijsji^
q u od ijseuicerir,m inim é firmum eflc v o lu n t, a tq u e ,v t om ittam illu m , qui huc fortaflis pertin et,trad atu m li.7. God» Si exfalfis inftrum entis vel teftim onijsiu-
d i c a t u m fitjextat inPand edisD . A d rian irefcrip tum,g q u o pra:cipir;vt,fi falfis te-
¿.LDw«tf.<fe^ftim o a ijS)te(libúfve pecunia corruptis ,op p rcflus quis fuerit con fp iration c ad- »f ixdtc. uerfariorum*,aut indicantis religio c irc u n u c ta j& res feueré vind icetu r, & fi quid
álud ice tam m alo exem plo circunferí p to iu d icatu m fitjin in tcgru m reftitu atu r.