• No se han encontrado resultados

GRADOS DEL ADJETIVO.

In document LATÍN (página 75-85)

UNIDAD 9 9.1 PRONOMBRES PERSONALES.

9.3. GRADOS DEL ADJETIVO.

– El adjetivo calificativo puede expresar una cualidad son diferentes grados de intensidad; a continuación ofrecemos algunos ejemplos en castellano y su traducción al latín:

castellano

grado adjetivo oración

positivo alto Antonio es alto

comparativo

igualdad tan alto como Antonio es tan alto como Pedro inferioridad menos alto que Antonio es menos alto que Pedro superioridad más alto que Antonio es más alto que Pedro superlativo altísimo/muy alto Antonio es altísimo/muy alto

latín

grado adjetivo oración

positivo altus Antonius altus est

comparativo

igualdad tam altus quam Antonius tam altus quam Petrus est inferioridad minus altus quam Antonius minus altus quam Petrus est. superioridad magis altus quam/altior Antonius magis altus quam Petrus est

superlativo altissimus Antonius altissimus est

– Formación del comparativo de superioridad y del superlativo.

– El comparativo de superioridad indica que el primer elemento de la comparación posee la cualidad en mayor grado que el segundo elemento. En castellano, para formar el comparativo de superioridad se antepone al adjetivo el adverbio ás y se pospone el adverbio que. En latín se construía de manera análoga al castellano, es decir, anteponiendo al aadjetivo el adverbio magis o plus y posponiendo el adverbio quam. Sin embargo, la manera más frecuente de formar este comparativo era añadir al adjetivo un sufijo de intensidad, que equivalía al adverbio magis. Se trata de -ior (para el masculino y femenino) e -ius (para el neutro). El adjetivo resultante se declina por la tercera declinación.

singular plural

Masc./fem. neutro Masc./fem. neutro

nominativo alt-ior alt-ius alt-ior-es alt-ior-a

vocativo alt-ior alt-ius alt-ior-es alt-ior-a

acusativo alt-ior-em alt-ius alt-ior-es alt-ior-a

genitivo alt-ior-is alt-ior-um

dativo alt-ior.i alt-ior-ibus

– Fíjate en las siguientes oraciones: Iulia magis alta quam Iulius est Iulia altior quam Iulius est Iulia altior Iulio est

Las tres oraciones significan los mismo: “Julia es más alta que Julio”. Julia es el primer elemento de la comparación, Iulio, el segundo. La comparación en la primera oración se forma con los adverbios magis... quam. En la segunda, se ha sustituido el adverbio magis por el sufijo de intensidad -ior. En la tercera, se sustituye el adverbio quam por el segundo término de la comparación en caso ablativo.

– El superlativo indica que la cualidad del adjetivo se haya en el máximo grado de intensidad. En latín, además de un adverbio o del sufijo -issimus, -a, -um, también dispone de otros sufijos:

– -errimus, -a, -um, para os adjetivos acabados en -er; ej.: miser, misera, miserum, superlativo: miserrimus, miserrima, miserrimum.

– -illimus, para los adjetivos acabados en -ilis; ej.: facilis, facile, superlativo: facillimus, facillima, facillimum.

– Según el sentido del superlativo en la oración, existen dos tipos: el superlativo absoluto y el relativo:

– Superlativo absoluto es cuando la cualidad se expresa en el máximo grado sin relación o comparación con ningún elemento. Así, Antonius altissimus significa “Antonio es altisimo” o “Antonio es muy alto”.

– Superlativo relativo es cuando se compara con otro elemento o se pone en relación con algo; en este caso, el superlativo lleva un complemento. Así Antonius altissimus omnium significa “Antonio es el más alto de todos”. El complemento del superlativo en latín puede adoptar la forma de caso genitivo, ablativo con ex o acusativo con inter; ejs.:

Antonia altissima omnium. Antonia altissima ex omnibus. Antonia altissima inter omnes.

– Algunos adjetivos, como bueno, malo, grande y pequeño, presentan un comparativo de superioridad y un superlativo irregulares:

comparativo de superioridad superlativo

bonus, -a, -um melior, -ius optimus, -a, -um

malus, -a, -um peior, -ius pessimus, -a, -um

magnus, -a, -um maior, íus maximus, -a, -um

9.4. EL DATIVO.

Suele considerarse el caso del objeto indirecto, de la persona o cosa a la que se da o atribuye algo, o en vista de la cual se hace algo. Las acepciones concretas más corrientes son:

9.4.1. Dativo de interés. Puede decirse que el interés, en sentido amplio, es el valor fundamental expresado por el morfema de dativo. El dativo es propiamente el caso de la persona (o, eventualmente, cosa) interesada en el proceso verbal, porque va a salir favorecida o perjudicada. Se desdobla, pues, el dativo de interés en provecho y daño, y es únicamente el contexto el que revela cuándo se trata de una u otra faceta, ejs.: Non solum nobis divites esse volumus, sed liberis, propinquis, amicis maximeque reipublicae (Queremos ser ricos no sólo en benefifio nuestro, sino de nuestros hijos, nuestro prójimo, nuestros amigos y, sobre todo, en beneficio de la república); Tibi, non mihi, erras (Te equivocas en perjuicio tuyo, no mío).

9.4.2. Dativo posesivo. No es más que el dativo de interés cuando depende del verbo sum. El sintagma liber est mihi significa literalmente hay un libro para mí, a mi disposición, en mi provecho”, pero en estos casos el interés de la persona se centra en la <<posesión>> del libro o de lo que sea, por eso, es correcto traducir al español “tengo un libro”, con el dativo pasado a sujeto, ejs. Amplissimae tibi divitiae sunt (Tienes riquezas abundantísimas); Sunt nobis mitia poma, castaneae molles et pressi copia lactis (Tenemos frutas en sazón, tiernas castañas y abundancia de queso).

Es corriente, dentro de esta construcción, el sintagma del tipo nomen est mihi... Marcus, el nombre es para mí... es decir, “tengo por nombre” o “me llamo”, ej. Erat fidae servae nomen Lucretia (La fiel esclava tenía por nombre Lucrecia).

A veces el nombre propio pasa a dativo por atracción del dativo posesivo, ej.: Mihi nomen est Marco (Me llamo Marco).

9.4.3. Dativo de fin. Referido a personas, el dativo marca con frecuencia el destinatario interesado en una acción; cuando se trata de cosas, puede marcar el destino, el fin o el resultado, ejs.: subsidio mittere (enviar en ayuda, para ayudar); castris locum deligere (elegir emplazamiento para el campamento). Esta construcción es frecuente con verbos como dare, dicere, petere, venire, mittere, relinquere.

9.4.4. Doble dativo. Con frecuencia los verbos que llevan dativo de fin suelen llevar, además, un segundo dativo, claramente de interés, ej.: Pabulatoribus praesidio legiones duae veniebant (Venían dos legiones en defensa de los forrejeadores).

Este doble dativo, de interés y de finalidad, es aún más frecuente con el verbo sum, generalmente uno es de persona (interés) y otro de cosa (finalidad), ej.: Caesaris adventus militibus gaudio fuit (La llegada de César fue en beneficio de los soldados, para su alegría).

9.4.5. Dativo agente. El dativo, en lugar del ablativo, suele expresar la persona agente de la llamada conjugación perifrástica pasiva (formada con el gerundivo – adjetivo verbal en -ndus – más el verbo sum). El dativo propiamente expresa la persona para quien existe la obligación, a la que incumbe realizar la acción verbal, ejs.: Omnia homini, dum vivit

speranda sunt (Todo ha de ser esperado por el hombre, mientras vive); Hoc vobis est credendum (Esto debe ser creído por vosotros).

Con mucha menos frecuencia se emplea el dativo para expresar la persona agente con la voz pasiva normal, sobre todo en los tiempos de perfecto, ej.: Mihi consilium captum est (La decisión ha sido tomada por mí). Con los tiempos de presente sólo se emplea en poesía, a partir de la época de Augusto, ej.: Neque cernitur ulli (Y no es visto por ninguno).

9.4.6. Dativo ético. Suele denominarse así a ciertos usos de mihi, tibi, nobis, vobis sin función sintáctica en la oración, indicando solamente que la persona a la que se refiere tiene un “interés especial” en la acción verbal. Se trata, pues, de un valor meramente afectivo, cuyo equivalente español se encuentra en las frases del tipo <<no me llores>>, <<trátame bien a mi hijo>>, etc. Ej.: Tu mihi istius audaciam defendis (Tú me defiendes la audacia de este tipo); Quid tibi vis, insane? (¿Qué te quieres tú, loco?).

EJERCICIO.- Analiza y traduce las siguientes oraciones con comparativos:

1. Dolor animi gravior est quam corporis dolor.-2. Aestate, noctes breviores sunt quam dies; hieme, longiores.- 3. Avarus miserior est paupere.- 4. Ferrum durius et utilius est auro; aurum pretiosius est ferro.- 5. Vilius argentum est auro, virtutibus aurum.- 6. Nihil (=nada) est homini dulcius libertate; nihil carius quam patria; nihil est amabilius virtute.- 7. Nullum (=ningún) malum gravius est quam bellum civile.- 8. Saepe utilior est homo silens quam loquax orator.- 9. Senectus est loquacior.- 10. In libero populo imperia legum potentiora sunt quam imperia hominum.- 11. Melior tutiorque est certa pax quam sperata victoria.- 12. Saepe remedium malo peius est.- 13. Vergilius poeta tam clarus est quam Homerus.- 14. Terra maior est quam luna, sed minor quam sol.- 15. Curatio vulneris gravior vulnere saepe est.- 16. Nihil (=nada) est in homine divinius ratione.- 17. Platonis oratio melle dulcior erat.- 18. Consilia minus utilia sunt quam exempla.- 19. Venia ultione melior est.- 20. Peior odio est amoris simulatio.- 21. Melior est canis vivus leone mortuo.- 22. Meliores, prudentiores, constantiores nos tempus faciet.- 23. Filius clarior patre, sed pater callidior fuerat filio.- 24. Cato severior fuit.- 25. Hasdrubal tam fortis fuit quam Hannibal nec minus audax.- 26. Hispania maior est Italia, sed minor Gallia.- 27. Virtus magis necessaria est quam doctrina.- 28. In periculis acriora consilia sunt salutariora.- 29. Taurus est minus velox cane (=quam canis); canis est velocior tauro (=quam taurus).- 30. Libertas est mihi tam dulcis quam vita. Vita est mihi minus cara quam libertas. Patria mihi vita multo est carior.- 31. Luce sunt clariora nobis omnia tua consilia.- 32. Ferro saevior fames est.- 33. Melle dulci dulcior es.- 34. Amicus magis necessarius quam ignis et aqua est.- 35. Nullum vitium turpius est avaritia.- 36. Cervus est magis velox quam audax (=velocior quam audacior).- 37. Est magis disertus quam sapiens.- 38. Hector tam strenuus fuit quam magnanimus.- 39. Fertilior seges semper est in alienis agris.- 40. Meliora video proboque, deteriora sequor.

VOCABULARIO.

acer, acris, acre: agudo, impetuoso, violento. aestas, -atis f.: verano.

ager, agri m.: campo. alienus, -a, -um: ajeno. amabilis, -e: amable. amicus, -a, -um: amigo. amor, amoris m.: amor.

animus, -i m.: espíritu. aqua, -ae f.: agua. argentum, -i n.: plata.

audax, -acis: audaz, atrevido. aurum, -i n.: oro.

avaritia, -ae f.: avaricia.

bellum, -i n.: guerra. brevis, -e: breve, corto. callidus, -a, -um: astuto. canis, -is m./f.: perro, perra. carus, -a, -um: querido. cato, -onis m.: Catón.

certus, -a, -um: cierto, seguro. cervus, -i m.: ciervo.

civilis, -e: civil.

clarus, -a, -um: ilustre, famoso. consilium, -ii n.: consejo. constans, -ntis: constante. corpus, -oris n.: cuerpo. curatio, -onis f.: cura. deterior, -ius: peor. dies, die m./f.: día.

disertus, -a, -um: elocuente. divinus, -a, -um: divino.

doctrina, -ae f.: doctrina, formación. dolor, -oris m.: dolor.

dulcis, -e: dulce. durus, -a, -um: duro. ego: yo.

et: y.

exemplum, -i n.: ejemplo. facio, feci, factum (5ª): hacer. fames, -is f.: hambre.

ferrum, -i n.: hierro, espada. fertilis, -e: fértil.

filius, -ii n.: hijo.

fortis, -e: fuerte, valiente. Gallia, -ae f.: la Galia. gravis, -e: grave.

Hannibal, -balis m.: Aníbal. Hasdrubal, -alis m.: Asdrúbal. Hector, -oris m.: Héctor. hiems, hiemis f.: invierno. Hispania, -ae f.: Hispania. Homerus, -i m.: Homero. homo, -inis m.: hombre. ignis, -is m.: fuego.

imperium, -ii n.: imperio, poder.

in: preposición de acusativo, a, hacia, contra; de ablativo, en.

Italia, -ae f.: Italia. leo, leonis m.: león. lex, legis f.: ley.

liber, -era, -erum: kibre. libertas, -atis f.: libertad. longus, -a, -um: largo.

loquax, -acis: locuaz, hablador. Luna, -ae f.: luna.

lux, luxis f.: luz. magis: adv. más.

magnanimus, -a, -um: magnánimo. maior, -us: mayor, más grande. malus, -a, -um: malo.

mel, mellis n.: miel. melior, -ius: mejor. mihi: dativo de ego.

minor, -us: menor, más pequeño. miser, -era, -erum: desgraciado. mortuus, -a, -um: muerto. multus, -a, -um: mucho. nec: ni, y no.

necessarius, -a, -um: necesario. nihil: nada.

nobis: dativo y ablativo de nos.

nos: nominativo y acusativo, nosotros. nox, noctis f.: noche.

nullus, -a, -um: ningún, nada. odium, -ii n.: odio.

omnis, -e: todo.

oratio, -onis f.: discurso. orator, -oris m.: orador. pater, patris m.: padre. patria, -ae f.: patria. pauper, -eris m./f.: pobre. pax, pacis f.: paz.

peior, peius: peor, más malo. periculum, -i n.: peligro. Plato, -onis m.: Platón. poeta, -ae m.: poeta. populus, -i m.: pueblo.

potens, -ntis: potente, poderoso. pretiosus, -a, -um: precioso, caro. probo (1ª): probar, experimentar. prudens, -ntis: prudente.

quam: como, que. -que: y.

ratio, -onis f.: razón. remedium, -ii n.: remedio.

saepe: adv. a menudo, con frecuencia. saevus, -a, -um: cruel.

salutaris, -e: saludable, útil. sapiens, -ntis: sabio.

sed: pero.

seges, --etis f.: campo, cosecha. semper: siempre.

sequor, secutus sum (3ª dep.): seguir. severus, -a, -um: severo, grave. silens, -ntis: silencioso, callado.

simulatio, -onis f.: simulación, fingimiento. Sol, solis m.: el Sol.

spero (1ª): esperar.

strenuus, -a, -um: valiente.

sum, fui, - (irr.): ser, estar, haber, existir. tam: adv. tan.

taurus, -i m.: toro. tempus, -oris n.: tiempo. terra, -ae f.: tierra. turpis, -e: vergonzoso. tutus, -a, -um: seguro.

tuus, -a, -um: tu, tuyo. ultio, -onis f.: venganza. utilis, -e: útil.

velox, -ocis: veloz, rápido. venia, -ae f.: gracia, perdón. Vergilius, -ii m.: Virgilio. victoria, -ae f.: victoria. video, vidi, visum (2ª): ver. vilis, -e: vil, despreciable. virtus, -utis f.: virtud, valor. vita, -ae f.: vida.

vitium, -ii n.: vicio. vivus, -a, -um: vivo. vulnus, -eris n.: herida.

EJERCICIO.- Analiza y traduce las siguientes oraciones con superlativos:

1. Socrates omnium hominum sapientissimus fuit.- 2.Hieme dies brevissimi sunt, aestate longissimi.- 3. Omnium Gallorum fortissimi sunt Belgae.- 4. Hercules ab infantia firmissimus fortissimusque fuit. 5. Saturnus, saevissimus patrum (e patribus, inter patres), filios suos devorabat.- 6. Omnium ferarum callidissima est vulpes.- 7. Firmissima est inter pares amicitia.- 8. Leo est nobilissima ferarum (e feris).- 9. Ex omnibus floribus pulcherrima rosa est.- 10. Romani Iovi Optimo Maximo plurima templa aedificaverant religiosissi- mumque cultum tribuebant.- 11 Roma plurima aedificia pulcherrima erant.- 12. Peiora sunt tecta odia quam apertissima inimicitia.- 13. E minima causa saepe maximae res eveniunt.- 14. Vir maximae virtutis.- 15. Mens hominis omnium rerum celerrima est.- 16. Somnus est morti simillimus.- 17. Matrum miserrima est.- 18. Pacis dulcissimum et pulcherrimum est nomen.- 19. Optimo patri fecerunt filii miserrimi (inscripción sepulcral).- 20. Cato ingenii fuit asperrimi severissimae probitatis.- 21. Cicero acerrimus defensor libertatis fuit.- 22. Scientia est hominibus maxime necessaria.- 23. Hoc consilium maxime utile, sed minime honestum est.- 24. Difficillimum omnium fuit id bellum quod populus Romanus contra Carthaginienses, acerrimos hostes, gessit.- 25. Ex omnibus Gallis fortissimi et bellicosissimi sunt Belgae.- 26. Duo sunt vitia omnium gravissima et taeterrima, intolerantia et incontinentia.- 27. Apud Helvetios longe nobilissimus fuit et ditissimus Orgetorix.- 28. Pulcherrima carmina scripsit Horatius.- 29. Pauperrimos miserrimosque homines, humillimo loco natos, in difficillimis asperrimisque rebus saepe videmus.- 30. Hi fratres simillimi sunt.- 31. Usus, magister maxime egregius, multa docet.- 32. In maxima fortuna minima licentia est.

VOCABULARIO.

ab: preposición de ablativo, de, desde, por. acer, acris, acre: agudo, ardiente.

aedificium, -ii n.: edificio. aedifico (1ª): edificar, construir. aestas, -atis f.: verano.

amicitia, -ae f.: amistad.

apertus, -a, -um: abierto, manifiesto. apud: preposición de acusativo, junto a. asper, -era, -erum: áspero, severo.

Belgae, -arum f.pl.: los belgas. bellicosus, -a, -um: guerrero. bellum, -i n.: guerra.

brevis, -e: breve, corto. callidus, -a, -um: astuto. carmen, -inis n.: poema.

Carthaginienses, -ium m.pl.: los cartagineses.

causa, -ae f.: casua, motivo. celer, -eris, -ere: rápido, ligero. Cicero, -onis m.: Cicerón: consilium, -ii n.: consejo.

contra: preposición de acusativo, contra. cultus, -us m.: culto.

defensor, -oris: defensor.

devoro (1ª): devorar, comer, tragar. dies, diei m./f.: día.

difficilis, -e: difícil. dis, dite: rico.

doceo, docui, doctum (2ª): enseñar. dulcis, -e: dulce.

duo, duae, duo: dos. e: véase ex.

egregius, -a, -um: egregio, distinguido. et: y.

evenio, eveni, eventum (4ª): salir, resultar. ex: preposición de ablativo, de, desde. facio, feci, factum (5ª): hacer.

fera, -ae f.: fiera, animal. filius, -ii m.: hijo.

firmus, -a, -um: firme, resistente. flos, floris m. flor.

fortis, -e: fuerte, valiente. fortuna, -ae f.: fortuna, suerte. frater, fratris m.: hermano. Galli, -orum m.pl.: los galos.

gero, gessi, gestum (3ª): llevar, realizar. gravis, -e: grave, pesado.

Helvetii, -iorum mpl.: los helvecios. Hercules, -is m. Hércules.

hic, haec, hoc: éste, ésta, esto. hiems, hiemis f.: invierno. homo, -inis m.: hombre. honestus, -a, -um: honesto. Horatius, -ii m.: Horacio. hostis, -is m.: enemigo. humilis, -e: humilde.

in: preposición de ablativo, a hacia, contra: de ablativo, en.

incontinentia, -ae f.: incontinencia, intemperancia.

infantia, -ae f.: infancia.

ingenium, -ii n.: carácter, inteligencia. inimicitia, -ae f.: enemistad.

inter: preposición de acusativo, entre. intolerantia, -ae f.: intolerancia. is, ea, id: éste, él.

Iuppiter, Iovis m.: Júpiter.

leo, -onis m.: león. libertas, -atis f.: libertad.

licentia, -ae f.: licencia, permiso, desenfreno. locus, -i m.: lugar.

longe: adv. con mucho. longus, -a, -um: largo. magister, -tri m.: maestro. mater, matris f.: madre.

maxime: adv. muchísimo, muy.

maximus, -a, -um: máximo, el más grande. mens, mentis f.: mente.

minime: adv. poquísimo, muy poco.

minimus, -a, -um: mínimo, el más pequeño. miser, -era, -erum: desdichado.

mors, mortis f: muerte. multus, -a, -um: mucho. natus, -a, -um: nacido.

necessarius, -a, -um: necesario. nobilis, -e: noble.

nomen, -inis n.: nombre. odium, -ii n.: odio. omnis, -e: todo.

optimus, -a, -um: óptimo, el mejor. Orgetorix, -igis m.: Orgetórige. par, paris: igual.

pater, patris m.: padre. pauper, pauperis: pobre. pax, pacis f.: paz.

peior, peius: peor, más malo.

plurimus, -a, -um: el mayor, el más numeroso. populus, -i m.: pueblo.

probitas, -atis f.: honradez.

pulcher, -chra, -chrum: hermoso, bello. quam: que.

-que: y.

qui, quae, quod: que, quien, el cual. religiosus, -a, -um: religioso. res, rei f.: cosa, asunto, situación. Roma, -ae f.: Roma.

Romani, -orum m.pl.: los romanos. Romanus, -a, -um: romano.

rosa, -ae f.: rosa.

saepe: a menudo, con frecuencia. saevus, -a, -um: cruel.

sapiens, -entis: sabio. Saturnus, -i m.: Saturno. scientia, -ae f.: ciencia.

scribo, scripsi, scriptum 83ª): escribir. sed: pero.

similis, -e: similar, parecido. Socrates, -is m.: Sócrates. somnus, -i m.: sueño.

sum, fui, - (irr.): ser, estar, haber, existir. suus, -a, -um: su, suyo.

taeter, -tra, -trum: repugnante.

tectus, -a, -um: oculto, cubierto, encubierto. templum, -i n.: templo.

tribuo, tribui, tributum 83ª): atribuir, dar. usus, -us m.: práctica.

utilis, -e: útil.

video, vidi, visum (2ª): ver. vir, viri m.: hombre, varón. virtus, -utis f.: virtud, valor. vitium, -ii n.: vicio.

vulpes, -is f. zorra. EJERCICIO.- Analiza y traduce el siguiente texto: (pág. 103)

Leyenda de Midas

Quondam Midas, Phrgiae rex, Bacchum beneficio magno obligavit. Quam ob rem (por lo cual) Bacchus Midae optionem muneris dedit. Avarus rex sic oravit: <<Bacche, effice ut (haz que) omnia quae tetigero (haya tocado), in aurum mutentur (se conviertan en)>>. Deus annuit. Midas, laetitia plenus, ex arbore virgam detraxit et statim virga aurea facta est (se hizo). Deinde saxum humo (del suelo) sustulit (levantó) et saxum in aurum mutatum est (se cambió). Etenim omnia quae tetigerat (había tocado) in aurum statim mutabantur (se cambiaban). Primo Midas magno gaudio exsultabat; deinde servi cibos et vinum ei apportaverunt, et dives miserque rex omnes dapes in aurum mutatas vidit. Itaque, quia fames eum urgebat sitique cruciabatur (era atormentado por la sed), deum rursum oravit, ut (rogó que) donum suum revocaret: <<Da mihi veniam, Bacche; peccavi; miserere mei (apiádate de mí)>>. Deus, misericordia motus (movido), dixit: <<Vade ad amnem, incede ad fontes fluminis Pactoli. Ablue tuum caput totumque corpus tuum in fontibus atque tuum scelus elue>>. Rex deo statim paruit. Aurum flumen tinxit et ex corpore miseri regis in amnem cessit. Ita ex illo tempore Pctolus flumen in undis suis aurum vehit.

VOCABULARIO.

abluo, ablui, ablutum (3ª): lavar.

ad: preposición de acusativo, a, hacia, junto a. amnis, -is m.: río.

annuo, annui, annutum (3ª): aprobar, permitir.

apporto (1ª): llevar, traer. arbor, -oris f.: árbol. atque: y.

aureus, -a, -um: de oro. aurum, -i n.: oro. avarus, -i m.: avaro. Bacchus, -i m.: Baco. beneficium, -ii n.: beneficio. caput, -itis n.: cabeza.

cedo, cessi, cessum (3ª): irse, retirarse. cibus, -i m.: comida, alimento.

corpus, -oris n.: cuerpo. cruciabatur: era atormentado. daps, dapis f.: banquete, comida. deinde: luego, después.

detraho, detraxi, detractum (3ª): arrancar. deus, -i m.: dios.

dico, dixi, dictum 83ª): decir. dives, -itis: rico.

do, dedi, datum (1ª): dar. donum, -i n.: don, regalo. effice tu: haz que. ego: yo.

eluo, elui, elutum (3ª): lavar, limpiar. et: y.

etenim: y en efecto.

ex: preposición de ablativo, de, desde. exsulto (1ª): saltar de gozo, regocijarse. facta est: se hizo.

fames, -is f.: hambre. flumen, -inis n.: río. fons, fontis f.: fuente.

gaudium, -ii n.: gozo, alegría. humo: del suelo.

ille, illa, illud: aquél.

in: preposición de acusativo, a, hacia, contra; de ablativo, en.

incedo, incessi, incessum (3ª): avanza, marchar.

is, ea, id: éste, él. ita: así.

itaque: así pues. laetitia, -ae f.: alegría. magnus, -a, -um: grande. Midas, -ae m.: Midas. mihi: dativo de ego.

miser, -a, -um: mísero, desgraciado. miserere mei: apiádate de mí. misericordia, -ae f.: misericordia. motus, -a, -um: movido.

munus, -eris n.: obligación, deber, servicio. mutabantur: se cambiaban.

mutatum est: se cambió. mutentur: se conviertan en. muto (1ª): cambiar.

obligo (1ª): obligar. omnis, -e: todo.

optio, -onis f.: opción, elección. oravit tu: rogó que.

oro (1ª): hablar, decir, rogar. Pactolus, -i n.: Pactolo.

pareo, parui, paritum (2ª): aparecer, mostrarse. pecco (1ª): pecar.

Phrgia, -ae f.: Frigia. plenus, -a, -um: lleno. primus, -a, -um: primero. quam ob rem: por lo cual. -que: y.

qui, quae, quod: que, quien cual.

In document LATÍN (página 75-85)