c i u m e f t , quaedam praemittere ad ejuslucidiorem intelle&um

toa

R O D E R I C I

A F O N S E C A

In T c r t i u m Aphorifmorum Commentaria.

TBJEF *¿T 10 m SE <^UE 7^T EM L IB RJ7 U.

tn:7t'#* ^L K T E Q U A M adTextusexplicationem deveniam, opere pre-

^ » c i u m e f t , quaedam praemittere ad ejuslucidiorem intelle&um . / _ ^ k Dicendum itaque, quaeíit au&orisintentioineo, quae utilitas , M ' TÉ quaedifficultas, ¿Vdenique, inquas partes diftribuatur.

^ J L . J ^ L - I n t e n t i o H i p p . i n h o c L i b r o , eftbreviterexplanare, quamvin»

tempus, & setas ad morbos procreandos habent: mutatiocnim , tjuae per haec dúo fit, non modoprocreandi morbos, fed Srfolvendi eos potiíli- n m m , poteftatem admirabilem habent: igiturponuntur inconíideratione inhoc L i b r o , nonfolummorbus epidemius, íed&r fparíim vagans, quatenusveltem- p u s , velaetatem refpicit.

Crütf. Utilitas hujusLibrieaeft, íi quae máxima ex alio Hipp libro haberi poííit: cum enim ex his morbus, non folum unius particularis hominis, fed totius provincia?, tum dignoícere, tum prsenofcere , tum praecavere, tum curare Medicns facilé pof- ftt, ñeque hac ipfa r e , in medicina, reperiaturaliquidprseftantius, fequitur,ut 2 ib. de utiliílímus lit liber, proinde de his fcribit Hipp. Qiii hasc probé noverit auétorum .ífr.íT* plurima, enm non Iatere, cum in urbem ignotam veuerit, ñeque morbos regio-

**!&** nis peculiares, ñeque communem regionis naruraui, ut incognofcendis morbis dubius hacreat: ac praeterea uniufcujafque temporis, &• anni conílitutionem per- difcere poífe confírmat, quique morbi communi afteétionecivitatem fint invaluri:

•i. pr'jg. quam cognitionem temporum ,divinam rurfus exiftimavit Hip. vel ipío Gal. tefte, 7a pro. &-quamproptereainProg.omiíit$ quiaadhunclibrum eam lervaverat.

Veluti rnagnum emolumentum affért hace doctrina, & ut pulcherrima eft, ac di- rina : itaetiamdiíricillima: nam traduntur hicper capitaquae longa expwientia i n E p i d . L i b . fcriplltHipp. &quaedífrusé, lateque in Lib. de A e r e , & Aq. literis prodidit: A d d e , demonftrationem eorum, quae hic traduntur, adeo diíficilem eííe , quod putaverint Antiqui , eorum nullam afterri DofTe: fed per experien- tiam tantum confirmatam hic produci, ¿V proponi. .Siqtíiciem m o r b i , qui ex aere pendent, non folum ad manifeftas qualitates referuntur, fed ad ventos, & aftrp- rum mutationes, tt: oCcultas qualitates.

Divijio Secatur hicliber induas partes: in prima de morbis a g i t , quatenus fequuntur ad temporum mutationes: In fecunda vero earatione , quamutationemaetatum infequuntur .

C.eterum in hujus libri explanatione, & in fubfequentibus nuoque eum d<3c*rri- ngemoium fervabo, queminduóbus prreedentibus íervavi: ¿fcquamvis diñScile fit in his demonftrationem invenire, enitar tamen ex ipíius Hipp. doctrina confir- mationem e o r u m , quae hic feribuntur, invenire.

A P H O -

A P H O R I S M U S I. Mutationes temporum potiflimumparimtmorbos, &c.

H

le cft inven i re ejus dependentiam. Cum tamenHipp. in prascedenti Libro xtJ

damnaííet repentinas, & mascas mutationes , & temporis mutatio ex his fit, ideo ¿pb.^i*

proponit quaíi in exemplum id ipfum in hoc Aph. 51 Mutationes temporum potiílimum pariunt morbos, & q u o mijores fuerint , j ^^r„^r

eb migis.

Utaemonftret ínter casteras cautas corpus noílrum immutantes, primas obti-

riere aerem, quare máxime formidandum eíTe, de ex induftria praecavendum. iJfUf Bifariam dividitur Aph. In prima ponit conclufionem magis univerfilem: In Q^iñ*

fecunda vero magis particularem, inqua etiam explicat, quarum rerum mutatio aerem alteret.

Ilíud potiíilmum morbos parit, quod majorem vira habet alterandi corpora.

Se J temporum mutatio majorem vim habet alterandi corpora. Ergo DtmoJ.

Temporum mutatio potiílimum morbos creandi vim habet.

JVLijor per fe patet: morbus enim non fit, nifi corpore m u t a t o .

Minor probatur multipliciter j nam aer continuo nobis prasfens adeft; ídem per fticceflioneui novusfemper adeft. E t q u i a i n t u s , &: extra operatur, & quiacibos tranfmutat, &r quia materia eft fpirituum, hinc fit, ut aer inter caeteras res non naturales mutandi corpora maximam vim habeat: &licetArift. inProbl. feribat graviorem mutationem aquae, quam aeris, id tamen ita intelligendum eft, ut maj jor in minor i térras fpatio fit mutatio in aqua, quam in aere , at in univerfum vera eft fententia Hipp.

Secunda conclufio ex prima deducitur: nam fi mutatio temporis morbos prascí- puc parit, & frequentius, quam casteras caufas morbíficas; ergo magnas in illis mutationes máxime morbos parient, feu illas mutationes fecundum primas quali- tatesfiant, feu fecundas, feu alio quovis modo.

• )uód mutatio temporum dupliciter confideratur : altera ratione e j i s , quod Jt ^ ^ mutatur: altera vero ratione illius, q u o d m u t a t . Rurfus m u t a t i o , primo modo

dúplex eft: vel naturalis, ubi témpora fibi invicem fuccedentia, qualitates fuas fervantí vel fortuita, & praster naturam, cum peregrinas habent qualitates, feu id in una anni parte, feuinpluribus, vel etiam in toto anno fíat . Iterum , natu- ralis temporum mutatio quaedam eft mediocris, ut in regione temperata, alia ma- gna , quas in regione intemperata fuccedit, qualis regio eft ad Aquilonem vergens, quasquidem&hvemes, & calores habet fortes, utfcribit Hipp. de A e r e , & A - quis. A t fi confideretur mutatio ratione ejus, quod m u t a t , multismodis id con- tingere poteft in a e r e , vel fecundum primas qualitates, vel fecundas; reí fecun- dum tranquillitates, & ventos; vel ferenitates, & nébulas, vel fecundum influ- xum ftellarum, feu totius fubftantiac corruptionem . Quovis modo mutat¡ones aeris intelligasdico potiílimum parere morbos : & i l l u d e l t , quod explicavitHip- in fine Aph. nominans frigus, & calorem , & cacteras ad proportionem mutatio-

Wj^{S : n}S^m ** ^{c o m}?a r e n t u r a d v i d u m , exercitium , & reliqua, potentiores funt ad morbos, & fi mutatio fuerit magna, magnos; fi parva, parvos, íi me itorris , mediocres pariet morbos; 8c fi fuerit praster naturam, magis, quam naturalis ⁹ Scquomajor, inasqualior, ac frequentior, e6 etiam magis.

Q i o d temporis mutatio Aftrologis potiílimum eft per arjainocKi, & fo'ftitii , ^2%/4fo

^uasetiatnauximasHipp.arbitratur, attameadiyiíio, quas fit per Soleai no;i eft

G $ iu

roa -<,u

7^

¡ta accomodata, iicut, quae coníideratur per ortum, & occafum fvdcrum ma- gnorum. Veritaque Hipp. ac Medicis eftab aequino&ioverPoadPIejadumor-

tum . yEftas abortu P'ejadum ad arduri ortum, quasduas partes h i b e t j prima a d O n i c u l a m e x t e n d i t u r , fecunda ad ortum Arcturi . Aiitumnuseft abArct-uri o r t u ad Plejadum occafum , & Hyems á Plejadum occafu ad ae mi noel I um vernum, quod tempus habet tres partes, fementem , brum IUI , & iufertioneru. Itao; Me- dicis Ver ad dúos menfesfere extendí t u r , fícuti Autumnus, at Hyems, &"J£ftas adquatuor, Haecdivifo accommoda eft valde , turnad Epidemia Hipp. intelli- genda, tunó Medicis ob manifeftas in illis alterationes aeris.

mjídn. Q-'odmutatio temroris naturalis, magisíblvit morbos, quampariat; at ea quae praeter naturam eft, magisparit, m a m folvit, ijuianaturale conícrvat, at quod prarter naturam eíl lacdit: parit vero morbos naturalis temporis mutatio per accidens, quatenus corpora ferit diverío modo difpofita: nam íicuti ver fuá natura falubre, fi corpora pura inveniat, confervat; impura expurgat, quantum in fe eft,

ita naturalem mutationem temporum ad ea fe habere arbitrandum eft.

A P H O R I S M U S II. T^aturarumqu&damadhyemem, &c f tu- €~* ^ ^ , n a n t e c e^^{e n t}' fententia ftatuiífetHipp. mutationes temporum morbo-

x^ " V - J « rumferaces, nunc, cuaeDOtiíIimumlint illaemutationes, docet.

ntcnt.I E x n a t u r i s , quaedam ad yEftatem, quaedam vero ad Hyemem , b e n e , velma- lefe habent.

Rdrío ^^l» °ft^{e r <}^^{a t}» *!uac m t c r mutationes temporum prxcipué pariant morbos, eam

¿ntenf. ícil.quaeadiEftatem, vel ad Hyemem pert i nent j necnon , utdoceat temporis mutationem, non folum gignendi, fed etiam foJvendi morbos poteftatem habere.

Drvifo A °n unam habet, eamcjbrevem conclufionem, quare divifionem non admittit .

¡totiqf. H y e m s , & i£ftas funt contrai i a . Ergo

Ex naturts, quaedam ad hyemem, quardam ad xftatem bene, vel male fe habent.

Antecedens eft manifefturn: nam hyems frígida eft & húmida: yfiftasautem calida, &íicca. Confequensmanifeftédeducitur: nam nec una natura poteft eo- dem modo fe habere ad contraria témpora j nec contrarias naturae ad unum tempus ,

fed fi ad alterum b e n e , ad alterum male fe habeant eft neceífe .

/ , Qiiód natura multismodis diciturapud Hipp Primo modo dicit quatuorele- ' mentorum temperiem, feu fimplxem, feu compon" t a m , fi ve illa íittemDerata ,

íive a fTnperie declinans, feu in t o t o , feu denique in parte corporis coníidicretur:

quaratione Lib. de Nat. H u m . deícribitur. Secundó natura dicit calidum inna- _ t u m , quod praccipue, ¿V máxime natura eft, de quo verba fecit i.Anh. Hyeme a teut. Pr o n u n cia n s> ventres natura calidiílimoselle. Tertiónatura fignificat ftructuram 'corporis, ¿V ilJam diípofitionem, quae ad partes orgánicas pertinet, tnagnitudi-

n e , figura, numero, cV fitu praeícriptara, quam corporis habitum Hipp. folet ap- pelíare. Quartó natura dicit aggregatum ex ómnibus h i s : qua rationc fcripfit idem A u f t o r , naturam noftram coftare ex congrua fpiritus, humorum, caloris, vi&us,

& aliorum omnium compagc . D e quibus ómnibus fignificatis praefens fententia v e r e d i c i , aepraedicari poteft, ut in fequentibus adnotationibusplanum fiet.

Zy/íán. Q j o d "* natura primo modo fumatur, ut dicit temperiem, feu illa íit óptima , ut in Of>timcíalubrí corpore, feu ad juftítiam procujufque fanitate propria, dico, quod utroque modo b e n e , veJ male fe habet ad hyemem, vel aeftateru: T e m p e - rata itaque natura bene fe habet ad tempus vernum, quod ad temperiem máxime accedit, male vero ad hyemem, vel aeftatem. Intemperata natura, fi parumex-

cedit,

cedit, bene fe habet adfimilia, quia fervatur; fiexcedit, malé adfimilía, benc vero ad contraria témpora. Sed dices: Leones calidiífimi funt, & bene fe habent ad íimilia, regionem fci!. calidiífimam, & in alia frígida valde non viverent: er- gp determinado praedi&a faifa eifet. Dic (non ficuti quídam, quod quo ad confer- vationem bene fe habent femper ad íimile, non quo ad corre&ionem, fubtilius , quá verius ) fed dic confervari calidiili:nas naturas in calido tempore , & regione 5 pri- mo ob aíTuetudinem j fecundó ob formam , quae fupra natura illum exceífum r e - quirit: Secus de homine, qui cuín temperatus fit, máxime ad hycmcra, vel aefta- t c m m u t a t u r . Q u a r e d i c , ut folvas argumentum, quod non comparat folum na- turas ad témpora, fecundumqualitates primas: fed fecundum alias radones, o b quasfieripoteft, ut calidum valde, incalido magnofervetur, nonabfoluté, &

Iimpliciter.

Quodfi naturadicat innatumcalidum, hac rationequoqueverum eft h o c , igi- %.*A&- tur cal idum b e n e , velmalefehabetadhyemem, feu aeftatem: in corporibus e- not.

nim quadratis, &carnoíis, bene fe habet ad hyemem, quiadiílipatur, ingraci- libus, & exfanguibus male ad hyemem, q u o i vincatur á frigido, bene ad aeftu- t e m , quiafovetur, & augetur.

Q u b i fi natura fumatur in tertia íignificatione, ut corporis difpofitionem figni- \Aiiu ficat, dicoquod gracilishabitus, & r a r u s , bene fe habet ad aeftatem: malé a u -

tem ad hyemem: quia in illa ferv,»tur calor eorum, vincit autem in hyeme : A t deníihabitus nomines, etiamíi frigidiilimi, a i hyemem bene fe habent, non pe-

netrante eorum corpora frígido; TuireGa!. fcripíit non valere argumentum: hic Gd.lL laeditur a frigido j ergo frigiius e í l : quia poteft eífe calidas, fed rarae texturas 5 artjnt.

nec contra , íi quis á frígido non lae datur: ideo calidac naturas eflfe, quia poteft eífe deníihabitus, ucnon facilepenetretineis frigiditas. Ita etiam, qui difpoíitio- nem ad tabem a natura habent, maié fe habebunt ad hyemem, & autumnum 5 qui ad podagram, a d v e r , & autumnum 5 eóenim tempore exacerbatur dolor.

Q ^ ó J fi natura dicat totam corporis maflfam , ut omnem conftru&ionem no- i>Adtt.

ftramrefpicit, omnecorpus bene fe habebit a d v e r , malé autem ad autumnum 5 a t a d hyemem, vel aeftatem indi iTerenter; in univerfum enim ifta témpora, quia valde excedunt , lasdunt omnia corx>ra; attimenminus contraria; proinde ad fanitatem confervandam, neceífeeft, ut aeri hyemali, & asftivonosopponamus, feu per unam ex quinqué alus rebus non naturalibus arque intentam, feu per omnes in minorí intentione, quod magis placet Hipp. & GaL Lib. Artis Medica:.

Q u o d lis eft, anconducat magis totumannumtemperatum, ficutver; a n p o - $.<*/*.

tius melius fit temporum varias eífe mutationes, & contrarias ? Dic in univerfum, ^. • ***

neceífarium eífe contrariorum viciíEtudinem; íed quo minor eft, 8c frequentior , ^^a' prseftantior; utfub^Equinoctiali ; nam ibi offco mutationibus térra fertiltífima ^ ' ^ eft; SrinAfia fcripíitHipp. ob temporum aequalitatemomnia eífe grandiora , &

pulchriora; Attamen validas contrariorum mutationes, licetíimpliciternon íint meliores, ad robur tamen, &fortituJinem, & audaciam magis deíiderantur , quare fortiílimusgentes fcripíitHipp. hyemes, &r aeftateshabere validiflimas , Lib. dé regiones hibitareafperas , & montanas, ventisvalidis expoíitas; Regio itaque ásr.Ct temperata illa eft, i n q u a , ñeque ob frigiditatem horremus , ñeque ob caloren» *•?*«•

exfudamus, aut varii iumus; intemperau vero contraria h a b e t .

G 4 APHQ-

l o * BODE^lCj^íFOTiSEC^t A P H O R I S M U S III. Morbiquoqusalii, ad alia beneficia.

á

Cum itaque comparaífet in antecedenti naturas ad témpora j modo ad ea ip.

apora, locos, vi&us, morbos, a c a t a tes comparat.

Morbi, &*etates, diverfimodé fe habent ad témpora, loca, & v i & u s .

tntent. U t n o n íolumres naturales (quod fuprafaéhim eft) Ced etiain morbos, qui jUff9 funt praeter naturam, invicem comparet ad témpora, regiones, Se victus, imde uutnr. colligatMedicus, turnadconfervandamfanitatem, tum adpellendos morbos ,

magnam vim habere tempus, aetatem,' Se regionem.

In duas partes partiri poteft ifta fententia; ut in prima comparet morbos ad anni Vivifio témpora $ in fecunda aetates ad loca, Se vi&us genera.

Annitempus, locus, vichis contrarietatem in fe habent.

Dentó- E r g o^: Morbi, Se actas ad ea diverfimodé fe habent.

ftréth, Anteccdens patet: temporumenim, fi¿locorum, ac vichium quaedam calida ^ alia frígida, aliaficca, al ia vero húmida funt; addeeandem contrarietatem in fecundisqualitatibuseorumreperiri. Confequentiamanifefté fequitur: unus e- nim morbus, vel aseas ad contraria diverfimodé fe habeat neceffe eft.

i ^íd/t. Q¡lód morbus quatuor niodis poteft comparari, ad anni témpora, regiones, ac vichis j primo quoad generationemj fecundó quo ad periculumj tertió quoad brevitatem; quartó quoad folutionem: Primo modo, morbus male fe habet fem- peradfimile; morbi autem nominesegrum intelligo 5 fecundo modo, melius fe

• habet ad fimile, juxta illud: Minusperieulost xgrotant a morbo proportionali tem-

. * +*si-^ * Asi*** »ÍJ 3 e- • ••A^fr'i J-V »•«•% Ar\ ^*-i a l i ñ o 4 A l^^r-v^nt* ^r»-» ñ o r m / \ r k i *» A / « I r i t a m n i n i a*^

Apb 7 pora bomines; tertiomodo, melius fe habent omnes morbi adaeftatem, quia eo a. ápb. tempore omnis morbus brevior eft, ut quartanse exeuaplo Hipp. demonftravit 5 A t épb.i¡. quarto modo confiderati morbo correpti, omnes bene fe habent ad contraria , ma-

le vero ad fimilia, ideo morbos hyemales f

3.

3 .

b'i<. quarto modo confiderati morbo correpti,

fanari ad aeftatem, autumnales vero ad dendt. v e r , j>rotulit Hipp.

hjmtn. Q u ó d fi comparentur morbi ad regiones, eadem ratione invicem fe refpiciunt ; Xy/ídn. habentautem regio unaquasquefuos peculiares morbos ratione fi tus adSolem, ac ventos^ feu ratione aquarum, 8c v i d u s , qui Eudemii Grsecé dicuntur, ut Floren- t i x , Apoplexise, Jenuae Phthifes, Romae Nephritides, ac peftilentes febres . H i c vero dices j Aer Patrius fimilis eft, & tamen magis curat morbos, quam con- trarias . D i c , id per accidens contingere, ratione fcil.confuetudinis, Se naturas, quae fimilia indicant, unde majorfit juvamentum, quam a contrarietate aeris . Iterum fi morbus compareturadvictum, non diverfa ratione id efHcies, & íiali- quando fimilia fanant, u t p i p e r , vel caepa febrem, i d a contrarietate fit multa ,

leu fympathia quam plerumque ignoramus.

\jfiterA . Qj®^ aetates cum fint fecundum naturam , ideo fit, utbenefehabeantadfimi-

¿Jnot. I11 J ^u z temperatas f j n t , ad contraria v e l ó , quse intemperatse, quare infra pue- r i , &adolefeentes, veré, & prima aeftatebenefefehabent, acvalent máxime , étpkiS. ./Eftate autem, fie ad autumnipartemfenesj Reliquo tempore, fichyeme, me-

dias actatis homines. vEtas autem puerilis, licét húmida fit, fimiliapofeit, Se tempore, ficregione , Se v i c h i , quia ea humiditasnativa eft, fi¿ neceííaria ad augumentiim, vel quia talem temperiem, temperatamexiftimarunt Antiqui, Se líj. de HÍDp. pueritiamexcalidis, Se humidis temperatam appelLt, setas autem fenilís , dixt¿. licét frígida, Se ficca, quia vitaerepugnattalis temperies, bene fe habet ad vichim

calidum, Se humidum. In prima autem intentionc, cum setas fit res naturalis , fimilia expofeeret: Hipp. turnen per coatrarium vichim regit aetates, qu ia rifpicit

tutiorem

tutiorem vi&um: nam á natura, & artate, quantutuvis tcmperatis, fumi debet indi- cado ad íimilia, cuín de ratione naturae ílt confervatio, non redu&io, aut curatio.

Quó \ aer du,-liciter nos immutare folec, & ut alimentum, 8c ut refrigerans 5 4 . . ^ - primo modo fimilis eííe debet noftrasnaturae, fecundo vero contrarius: & hoc il- not.

]ud eft, quod fcripfit, omnia membra fimile trahere alimentum, pulmonem vero contrarium, quam contrarietatem itaexponitCardanuseífe intelíigendam, utíi LA. dt corpus cal idum ílt, aerdebeateíTefrigidus, íi vero fri<ñdum , calidus .''At dices: álimt, íiinfrigido corpore requiritur aer calidus, cor non refrigerabitur. Sed non fe- quitur, quia cor cum fit calidiílimum, omnis aer, inquo vita confiftit, refpeólu coriisj refrigerandivimhibet. Adde, aeremnonfolum refrigerando, fedven-

tilando calorem cordis tueri.

Qjbi mensHipp. in his duobiís Aph. eft comparare ad invicem res naturales , %*¿dfo non naturales, & praeter naturam: ideo cum naturas, 8c aetates ad témpora, lo-

ca, tevictumeomparat, vultnosfupplerereliqua: fomnumfcil. &vigiliam, e- xercitium, animi accidentia, &reliqua: ex quacomparatione, magna remedia ad morbos curandos, & valetudinem tuendam fumuntur: mirum enim eft, quan- tamaerismucatio, regionis, v i d a s , aetatis, conferat Tabidis , Epilepticis , Hydropicis, aliifvéhujus generis defperatis afe&ibus.

A P H O R I S M U S IV. In temporibus, cum eodemdie modo calor, tnodo, &¿

N

temporis mutationem potillimum morbos parere, cumque id dupliciter con- xtQ * tingat, autfecundumpropriamcuJLifque, velalterius temporis naturam, ideo , afíumcns in exempla autumnum, hinc rem docere intendit.

Cum eodemdie, modo calor, modófrigus, autumnales OKrbi expeftandi. Intenta Ñoquis admiretur, fi inuno tempore, ut in veré, vel aeftate, autumnales B¿ft9 morbos fieri videat: nam otnnes morbi, ut infra dicetur in ómnibus temporibus intcnt*

fieripoífunt, idque hincrit, cum alteritis temporis naturam alfuinpferint, quia témpora non pariunt morbos, niíiobqualitates, quae in ipfis funt.

Fruftra quaeritur divifio in tanta Aph. brevitate. Divtfo Tempus non parit morbos, niíi quia aer alteratur. Ergo Dentó,

Cüm eodemdie modo calor, modo fricáis eft, autumnales morbi expeftand i .ftr¿t, Antece lens declaratur, quia, ut rede docetGal. non alia ratione tempus pa- rit morbos, nifi quia mutatur aer in qualitatibus.

Confequens deducitur: qu;a qualitas autumni eft, utmane, &fero, urgeat frigiditas, in meri die autem calor: ideo, cum aliud tempus talem inaequalitaten»

habebit, autumnales morbos gignet.

Quod quatuor anni témpora fuashabent qualitates, quatuor elementis refpon- i*/#A dentes: Veritaquecalidumeft, &humidum; ^Eftiscalida, & ficcaj Autum-

nus frigidus, & ficcus j Hyems frigida húmida : Cum itaque ita fe habent ifta témpora, fuas fervant naturas; quare peculiares fibi, ac proprios morbos creant, dequibus infra: at cumalterius temporis naturam aíTumunt, morbos illius gi- gnunt. Hoc eft igitur, quod mine docetHipp. aífumens in exemolum autumniun ípíutn, ut 8c de caeteris id intelligamus: nomina'vit autem magis autumnum; quia quando rehqua témpora fuam mutant naturam, facilé autumnalem aflumunt 5 Ison lolam autem illius temporis morbos expedare oportet, cujas dominatur qua- litis jed&folutioneseafdemmorborum, juxtailludj Cum asilas eft fimilis ve- ri , iudores in febribus inultos expc&are oportet.

Quo4

I o ¿ K O D E A^I C 1 oí F O Ti S E C jt

zJU*. '^uód caufa inaeqaalitatis aeris in autuuino provenit ex illius ¡evítate, qui facilc*

I - 4P** ideorecipitmutitiones: «mamobrem aquam leviílimam ícripfit,quaecitócalefcit, Be frigefcit j ideo fit, ut ob frigidkatem matutinam, & noáurnam faciié frigeat

aleat. A a d e , inaequalitatis caufim eflc vim Solis occultait (Arift. inProblem.) vel ventor um varietatem, feuquod térra in autumno: re- cedentc Solé: faciié redit in fuam frigiditatem nativam j quam aeri comniunicat , qusecaufae in veré ipfo locum non habent.

%jíkn. Qjod autumnales morbi defcribuntur vigefimofecundo hujus, quartana- febres, ac erráticas, 1 i en is tumores, hydrops, tabes, alüque graves morbi, qui vel citó occid

autumni

temporibusfecundum illorum naturam vel jwopriam, vel alteráis tcmporis, fed etiatn ratione temporum prascedentium ad fubfequentia: pritnae mutationis mor- bos refertinferiusabAph. XX. a d X X I V . fecundas hic in V I . in V I L XV. XVI.

at tcrtiae mutationis exempla ab XI. ad XV. ícripíit.

iuuv.it, ÍICIJI» iiiuiwica, ujruiup», utucs, aiuquegravesmorDi, quiveicico lunt, veldiuaffliguntcorpora, undemoxacutiífimosícribet, &pernicioíos mni morbos , & incerti perinde judicii. Nota hic non íb!um morbos gigni in

A P H O R I S M U S V. hujier auditum héctat, &c.

Conne- /*~^ U M in primo Aph. mutationes temporum non folum íecundum primas qua- xh. \^JI litates, fea alias etiam, vi puta ventorum, & ferenitatum propofuiflet ,

cumque de illa, quas frigoris, &caIoriseft, in antecedenti dixiíTet, m i n e a d il- lam accedit, quas ventos refpicit.

Jntent. Dúplex conclufiointenditur; prima adAuftrum pertinet, qua dicitur, Au- ftrum in a?gris auditum hebetare, gravare caput, oculos obícurare, membris lan- guorem inducere. Secunda concluíío ad Boream fpe&at, qui tuífes movet, fauces inafperat, alvum indurat, urinas movet, horrores incitat, Jateris, & peftoris dolores facít.

j^dth Multiplexfcopuseftj P r i m ó , u t m o n e a t M e d i c u m , n e m a l a , quacácaufaex- intent. terna in aegris accidunt, confundat cum iis, qua; ratione morbi fiunt, quae res ma- gni ad praedic"t,ionem eftmomenti : Secundó ^t utdoceat único peculiari duorum ventorum exemploomnium aliorum naturam j nam reliqui venti, prout magis , autminusadhosaccedunt, itaalterandicorporanoftra vim habent j T e r t i o , ut demonftrct, inter omnes ventos, hos dúos maximam mutandi corpora noftra vim habere .

DivifiQ In duas partes fecatur Aph. juxta duas conclufionesj quarum prima continet Auftri efFe&us $ fecundo, vero ipíius Aquilonis.

Demo- Ventusille, quihabet facultatemcalefaciendi, & hume&andij auditumhc- ftrnt. b e t a t , caputgravat, &c.

Sed Auilerhabet facultatemcalefaciendi, & humeftandi. Ergo Aufter auditum habetat , caput gravat , oculos obfcurat , & lánguida efficit membra

Mijor probatur: ííquidem illaeduaecualitates máximas repletionis caufa funt incapite &nervisj praecipuécumhumiditasexaperat, u t i n A u f t r o ; a d d e , a e - rem oíluícare, &• denfare médium ad Wdendum, & a u i i e n d u m , unde omnA pre>

dicbcpaffiones veniunt. Minor ex natura illius venti declar. omniaenimnon ío- lif. de l u m , quae fub Luna funt ( au<5t. Hipp.) fed. &Ccelum, & Stella? hunc ventum fen«

tnorb. t i u n t , & ex ficcishúmida fiunt, & exclaris obícura, & ex frigidiscalida.

fivr^ Quiventusvimhabetrefrigerandi, ficcandi, & penetrancTi, tuífes movet , dan^fz faucesexafperat, alvum indurat, &c.

A t

I X 11 *J?H0R1S. ^ O A Í A Í Í ^ r ^ ^ J ^ r . f o ? Attalvseft Aquilo, feu Bóreas. Ergo

Omni a prasdida efficit.

Minordefeclaraeft: Major probatur: e x e o e n i m , quoJ frigidus penetrans , acficcans, tuífesmovet, & fauces exafperat: frigidum enim peífcori inimicum ,

&c ficcum exafperandi vim habet , alvum i n i u r a t , tum ficcando, tum calorem confumentem augendo., turrtanum coar&anlo, urinamíupprimit iftrinirenio , debilitando: horrores excitat, quod frígidas , peCfcoris ciet , do'o^es ideoprar-

cipué, quiapars eftexanguis, aftriétacalidis vifcerib is, admojum fe. filis : 8c quia refrigerando exprimit a cerebro, 8c fluxus generat, quos facilé pe&us refri- geratum recipit, unde pleuritides.

Q j o d ventos ap. Arift eft motusficeseexbalationis fa&us in aeris frigiditate , \jíi*i<

Hip?- autem eum appellat aeris undam, 8c H a d u t n , quarum fentemiarum utr am- oue ita tueri poíTumus: fi dicamus , exhalationem venti caufim eíTe; & princi- pium , attamen, quia fecum aercm movet, 8c major parsmobilis, aer fit, ideo fa&a á mijori denominatione dicitur motus aeris.

Q u ó d de qualitate venti incommuni eadem eft controverfia: namíi materia ^Alteré ventiexhalatioeft ficca, & calida, utinquit Arift.fequetur,utqualitas venti de- wmt*

bcat eífe calida, 8c ficca: at Hipp. docet, omnem ventum rubere vim refrigeran- d i , &hume&andi: q u i a e x n i v e , & g l a c i e , fluminibus,&lacubusexoriuntur.

D ü u i t u r t a m e n fie ifta dificultas: Ventus ratione materias, 8c eíficientis deberet calefacere, &exiccare; attamen, (quia major eft copia vaporisfrigid i , & h u - m i d i , quicumeamifeetur) áic, frigefacere, 8c humectare magis, vincentibus

iisqualitatibus. Secundó refrigeratventus femper, faltem e a r a t i o n e ; quia a e - rem congruum removet a corpore, alterum inducens frigidum: fed cum exhala- t i o , & vapor, faciléalterent, 8c recípiantqualitatesj tune fit, ut venti ratione locorum, per quos tranfeunt, varias acquirant qualitates, 8c moibrefrigerent , modo calefaciant, hume&ent, 8c exficcent, fanitates confervent, a u t e o r r u m - pant; pluvias, autferenitatesinducant. ,,

Q u o d venti multi numerantur, o&o timenpraecipue deferibuntur: quatuor \^ÍAnm

principales, quatuor reliqui collaterales . Principales funt, Bóreas, Aufter , Oriens, 8cOccidens, fecundarii collaterales; omnium in exemplum aííumit Hip.

dúos vencos precipuos, &• máximos: Auftrum calidilllmum, humidillimum #

tardiílimum. Boream frigidiílimum, ficciílimum, violentiíÉmum > per quos de alus ventis conje&uram faceré licet, quatenus ad hos accedunt.

Q;iod tam Bóreas, quam Aufter in ortu fuo frigidi funt, 8c eam quaütatem in. ^Jíni- ducunt: Aufter tranfiensper calidamregionem África:, 8c maris, caliditatem madv.

acquirit, 8c humiditatem. Aquilo autem, quia non longéa nobisefflat, fuam fervat naturam: eft autem omnium ventorum faluberrimus, ficut Aufter i i s , qui A n t a r t i c o accedunt, nobis tamen contrarius eft Aufter , qui dúplex eft, alius cumpluviis, & h u m i d u s ; alius autem cum fqualore: unde i.Epid.ficcitatesvo- catAuftrinas: eft tamen femper humidus potentia.

CJaód venti nonfolum manifeftis qualitatibus nos affíciuntj fedoccultis, & 5*/tó*

malignisj namfeuanimaliummortuorumdeferenshalitum, feu exhiatibus ter- rac, montiumve divifionibus effletur aura maligna, feu impresione íyderum in- fectetur, magnas calamitates mortalibus afierre folet.

A P H O -

roS ^,0 D £ ^1 C 1 «t T 0%$ tC jt APHORISMUS VI. Cum ¿fias fitrerifimilis, &c.

C

x'°• ídem contingere.

Intent Cum seftas fuerit verifimilis, fudores in febribus multos expeétare oportet.

juti0 U t demonftret morborum témpora, non felum ad gignendos 5 fed etiam fol- intent. vendos morbos vim habere, & quando máxime per fudorem .

Drvifte Non eft hic neceflaria, ob fententiae brevitatem, p a r t i d o .

»j - Q110 tempore máxime vigeant fudores, eo illos in febribus expe&are oportet.

tirana, Sed cutn atftas fuerit verifimilis, máxime vigent caufac fudoris. Ergo E o tempore iudores in rebribus máxime expectare oportet.

Major de fe nota eft. Minor probatur: nam fudoris caufa eíficiens calor eft , materia humiditas: prima, aeftate dominatur: fecunda ex fuppoílto conceditur : ergoinaeftatehumida, máximevigentcaufae fudoris.

T.xAd- *>^.u6d fudoris , 8c urinaeeadem eft materia: eft enimutrumqueferofum excre- notat. mentum, urina tamen heparis, fudor membrorum: Caufa efficiens calor eft ,qui tranfmutat aquofum humorem in vaporcm, ille autem ad cutirn pervefiiens denfa- t u r , &fitruifusaqua. Infanis ¡taque fudoris materia aquofum eft excrementum 7'b J . membrorum, in aegris autem bilis, vel pituitaattenuata: unde Hipp. naturam

r ' admirans laudat, quaeper ocultos corporis meatus humorum calidorum exhala- tionem perficit.

z*A¿n Q }1^ fudoris differentiae, vel quantitatedeterminantur, u n d e m u l t u s , pau- ' c u s : mediocris, velqualitate, 8c iftuddupliciter; prima, undediciturcalidus,

a u t f n g i d u s j fecunda, undefilfus, amarus, aut dulcís $ Tempore, qua ratio- Tiecriticusdicitur, autfymptomaticus; Subje&ofic, vel univerfalis, vel parti- cularis, ille in toto corpore, hicin parte illiusj E v e n t u , quiaquidamoptimus , al'usbonns, aliusmalus, aliuspefíimus.

tJÍAru Q^od^ft'1 5 noteftcomDarariadreIiqua témpora, quoad fudores tribus modis i Primo ibíolutc, ¡fededico, quod masris fiunt iudores in aeftate, quam in reliquia t e m p e ¡bus, idquoiexperientiamonítrat, éVrratio, adfuntenimcaloriscopia ,

&humoris tenuitas; quae ad fudorem requiruntur. Secundó modo fieri poteft comparatio aeftatis ad reliqua témpora, quando húmida fuerit 5 qua ratione etiatn jeftate magis, quam in casteris temporibus fudores fiunt. Tertió comparari poteít xft is húmida ad fe ipfiím, cum fuerit ficca, 8c tune magis ftidores gignit cum h ú - mida eft, quam cum ficca. At dices: propofitiovidetur faifa, quia in veré abío- l u t c , (cum adfitutraquequalitas fudoris) magis, quamseftatefudoresfient , namxíKtecalidumadeft, &ficcitas; unde magis inhalitumfitdiífolutio. D i c , xftate fuam naturam fervante plures eífe fudores numero, quam in veré, non ta- men in quantitate.

rA4<Jnot. . u ó d c u m í u l o r dúplex fit , Criticus, 8c Symptomaticiis, de utromie hic lo- ' quituí Hipp. fed praecipué Je Critico. Dixit vero expe&andos in febre iudores ,

non^uod aüis inmorbisnon fintexpectandi, íédquiain aíftatefrequentiormor*

buseft febris, 8c quia febrespotiíHmum fudores jiidicare folent. Carterum futitn fudoris indicia fimt aiicta caliditas, anxietuío, difficulus fpirandi , facies in-

flarhata, undofus pulfus, cutis rara, tempuscaíidum, 8c hutnidum.

APHO-

A P H O R I S M U S VII. Magnis ftccitatibusfebres jiuntacut*, &ti

C

Dúplexproponiturconclufio: prima, Magnisficcitatibusfebres acuta:fiunt : lntent, fecunda , Qualis fuerit in anno temporis ftatus, tales expe&andi morbi.

U t Medicus, & prasdicere, & praecavere poííit morbos, qui in ficcitatibus H¿th fiunt, & in univerfum intelligat morbos fequi Gonftitutionem teroporum. intent.

Eft fe&us in duas partes, jo-ta duas conclufiones praediéta*, prima pars conti- Drvifio net morbos, qui in ficcitatibus fiunt: fecunda vero <mafi corollarium eftprimx conclufionis .

Qiio tempore bilis dominatur febres fiunt acutae. _ ~

A t magnis ficcitatibus dominatur bilis. Ergo • fa^

E o tempore febres acutae fiunt.

Major probatur, quia acuti morbi plerumque velex bile fiunt, velexfanguine a l bilem vergente. Midor etiam oftenditur, nam ficcitas ad calorem diíponere foíet humores: unde ícripfit Hipp.calefcente fanguine, exhalare humorem aquo- fum, relinquiautempinguem, qui febris eft alimentum, ficutaquofus infeftif- fimus, &contrarius.

Secunda conclufio ex prima deducitur hunc in modirai. zdemó.

Sicéis temporibus febres acut«r fiunt. Ergo Qualis fuerit annus tales morbi expeétandí.

Antecedens jam probatum eft: coníequens deducitur: nam fificeoanno ficcr fiunt morbi j ergo húmido, humidi; calido, calidij & frígido, frígido i & fi conftuns, confiantes, fi varius, varii.

Qiiódficcitas vcl eft Auftrina, vcl Aquilonia: rurfus, utraquc iftamm vel eft xjíén.

valida, vejrdebilis: iterum, fi valida, vel extrema, vel non extrema , Aph. ye- rus eft, de quacumque valida ficcitate. A t dices: fi fiecum incrafandi vim h a b e t , ergo non magis bilem, quam melancholiam gignet: at ex Melancholia longi fiunt m o r b i . Dic ficcitatem femper rcíolvere humores $ ideo, vel bilemgignere, vel adurere, unde a t r a , {ei acris, Sraífatagignítur bilis, quae&ipfa acuti morbi folet eífet caufa. Vel d i c , ficcitatem magis difponere ad calidum, quam ad frigi- d u m : fan<misenim, & biliscalidsefunt: quare, etiamfi domineturficcitas, r e - manetcaliditas, unde acuti fiunt morbi.

Q u o d febris acuta dúplex eft: alia ouzvifcerumfequitur abfceífus, alia vero Zv/£¿,4

humores invenís cale fuctos: quae vero íequitur humores invenís, aut eft fimplex, aut pútrida, aut maligna: omnes iíbe febres in ficcitatibus fiunt, íed in auftrinis>

atque extremis pefttientes, & malignas fieri folent. Licet enim ficcitates imbribus fint falubriores: fi turnen ficcitas Auftrina eft, vel admoá'um exceíliva, peftis gignifolet: undeHiop. peftilentem deferibens conftitutionem praecefliífe illam fquaíores feribit: at fi ficcitas fuerit valida, non tamen extrema, ñeque Auftri- na , febres fient acuta?, non mali morís, quas fimplicillimas appell. *. Progn. Lib.

Quod morbus fiecus apud Hipp. dupliciterdicitur, vel quia crudus eft, quara- m^¿m

tiene íiccam appellat Pleur. cum nil expuitur, aut parum , & crudum, vel quia h t nía natura íiecus; Hipp. autem fiecum hic intelligit potiílimum facundo m o d o . A t ' i i c e s ; fi acuta; febres omnes fiunt cum periculo, quare falubriores ficcitates imbribus infraftatuit: D i c , quia humiditatismorbilongefunt periculofiores . de ¡cris A t rurfus infurges ex Hipp, dicentc fiecum magis retiñere morbos, cV magis doleré 9 in Um

humidum

ir© R O D E Z^lC I ^f F O ^ S E C JÍ

humidumverominus, Scrationeinaddidit; quiainficcomorbusftabilioreft, in húmido autcmdiffluit. Dic verameíFefententiam, fi morbos humorum ad mem- brorum a í c t t iones compares; a t u m e n ficcum ea faltem ratione fanius eft, «juia

a i '>utreiinem minus eft aptum.

*jéim. Q.10Í verbum in fecuuda conclufione additum magna ex parte íignificat non eííe neccibrium tales fore morbos, qualistemporum conftitutioindicat: quia vicfcus r i t i o , & alia repugnantia políunt id prohibere, quare fcripfit infra, in ómnibus temporibus omne* heri morbos pofíe, licet in quibufdam magis fiant.

<i~€in. Q .¹^ " ^ A-^er femper exficcet^orpus noftrum, in quacunque fit difpoínione , cafaitem ratione , qua l a m i n e , &• vifoüscaleícit; tamen nil prohibet humec~ta- Te, <juia humiditis induce a a vaporibus major eft : ideoabíolute humectare lici- t u r , licét femper habet aliquam exficcandi vim, unde Mediéis aer una excaiuis tteceíTario calidum noftrum exficcantibus ftatuitur.

A P H O R I S M V I S VIII. Certis temporibus fuamtmptñhitatem, c C >nn:~ f~~* ^ ^ m a ntecedentibus Aph. de h a c , ve! illa temporis mutatione in particu-

v ;, ' \ ^ 4 lariegiflet, 8c in ultima prxcedentis Aph. parte, tales fore morbos ft.itue- r i t , qualis tetnporis conftitut io fuerit, nunc id ipfum magis explicat aíTuuiens om- nes uv.itat iones.

Intcnt. Daplex pro>onitur conclufio: Prima eft; Conftanti temporeconft.mtes fieri morbo?, acjidicatu fáciles: Secunda yero huic contraria: Inconftantibus tem- poribus inconftantes fieri morbos, & judicatu diíHciles.

P4*JÍ» U : e x anniconftitu ione, quulisfutura fitmorborumnatura, prrdicere Me- vitc'nt. dicuspoílit: ac proinde aecuratus fitin prssiicendo inejuimoii morbis, quippe

qui fae?e fallant.

D ¡¡ . ^tr¡¿ In duas partes dividitur praefens fententia: in prima ponit Hipp. unam conclu- fionem: in fecunda vero alteram.

D - Qaotempore valida eft natura, & humores fimplices, & uniformes infiínt in

*rAt corpoce; conftantes, acboni judiciimorbi fient.

Sedin conftantibus, actempeftivis temporibus virtus valet, humorque unius generis dominatur.

E r g o : I a conftantibus, ac tempeftivis temporibus morbi fient conftantes, &

bon:) idicii.

Major clara eft: nam robur n a t u r a , 8c humorum (Implícitas morbos facit uni- forme? .

Minor oftenditur: quia témpora fuam naturam fervantia, fervant etiam no- ftram, & humores gignunt fibi peculiares: Ver fanguinem; -¿Eftasbilem; Au- tumnus atram bilem ; Hiemspituitam: A t é contra, ubi inarquale,&inconftan^

efttempus, robur natura; diííolvitur; vari i humores gignuntur; unde neceífe eíl morborum fieri diverfas formas, 8c prava jadicia, quod ftatuitur in fecunda con- clufione.

i^ídn. Q^ói¹ conftantia anni in tribus confiftit; in primisqualitatibus, utfervent , vel non fuasqualitates, in ventis, ut fuos proprios habeant ventos, fuas tranquil- litates, in pluviis, 8c ferenitatibus. Cmn ¡taque annusfuam iniftis fervaveri:

naturam, 8cperfeveret, diciturconftans, acteaipeftivus, verumcumdefeceri*.

in ómnibus, vel in aliquibus, inconftans, & intempeftivus: Unde huncannum deferibens ait Hipp. Cum w V3rintbo abundayorit aliqui}, aut ytnti ficci, <tutnon

yenri, autaqua, aut ficciur.s, AHÍ ardores, antfrignJL.

Quod

Quod tempeftivusdiciturannus, qui fuamnaturam fervat; conftans vero uoi ijfi».

illam retinet: ideo junxit iftadúo , conftans, 8c tempeftivum j poteft autem an- RUS effeaut conftans, & tcmpeftivus, vel é contra, aut tempeftivus, íed non cor.ft.ms, vel écontra, Hipp. ¡taque intelligit de primo, 8c fecundo (ignificatu.

OaóJmorbusdiciturinconftanstripliciterj Numero, quandovarii,acdiverfi \*Aaa%

morbigignuntur, immo contradi, ut paraphrenitides , & lethargi; Forma , quando non fervant fuá fymptomata , ut febris ardens4^jm fomno, 8c fine íiti ; Tertioin tempore, q uando non fervat ord inem, nec in uhiverfali, nec inparti- cularibus paroxyfmis: in univerfali, fi mox videantur mites, paulo poft infurgen- tes, moxco&lonis, mox cruditatis indicia appareant, inparoxifmis autem, vel exacerbationibus, íi nec diem, nechoram fervent determinatam.

Quod facile judicium dupliciter confideratur, ficuti & difficile; vel quia facile \Adtut*

Medico judicatur, autecontra, vel quia bonumfit, aut roalum judicium: utro- que modo intell igere oportet j nam in conftanti morbo bonum íblet eíTe, ac facilis dignotionis judicium j in inconftantibus veromalum, acdiíficiliscognitionis . Bonum itaque eft judicium, quod fit per effatu dignam evacuationem , vel abfcef- (iim, fignis coótionis apparentibus, in die judicatorio: unde morbus, vel in to- tum, vel magna ex parte tollitur: Contrarium judicium eft malum, 8c recidivas, flemortes, & dolores fignificat, ac quia infidum eft, ideo cognitu difficile *

Quod autumnushabethocpeculiare, ut fuá natura inconftans fit femper 5 ideo ^^/£¿np morbos inconftantes gignit. Sed hac rationc dabitur tempus, quod fervansfuam

naturam morbos inconftantes gignit, quod abfurdum eft, namcum nonferva- bit , conftantes gignet . Dic, inconftantem morbum dicit dupliciter $ vel ref- pectu illius temporis, in quo fiunt, fie autumnales morbi conftantes dicuntur , vel inconftans dicitur reíped:u aliorum temporum j fie morbi autumnales inconftantes dicuntur, 8c mali judicii, quia comparati ad morbos rcliquorum temporum tales habentur.

A P H O R I S M U S IX. tAutumnoinunherfummorbiucutijfimi, &c.

D

moiofrigus, quarenunc, quifint ifti morbi declarat, fecundó cum antecedente in quo dixit morbos conftantes conftanti fieri tempore , inconftantes autem incon- ftanti, cumque ver tempus conftans máxime fit, autumnus vero inconftans 5 ideo nunc de autumni, 8c veris natura a<*it.

Dúplex proponitur conclufio: prima eft autumno morbi fiunt acutillimi , íc Infenr pcrniciofiílimi: fecunda,verfaluberrimumeft, &miniméexitiofum.

Ut cognofcat Medicus, quas témpora fint morbofa magis, & quac falnbria, ac j ^ » perinde, vel ex ipío tempore, de eventu morbi bono, vel malo judicare poflit. ¡ntent.

In duas partes .ecari poteft praefens Aph. prima continet, quac fit autumni natu- Drviff rtt: fecunda vero, quac veris.

Olio tempore vires languent magis, Scmajor humorum pravitas, eoacutiíEmi DemZ-

morbí fient, 8c pemiciofiffimi. firm. 1 Sed autumno, languorviriummajoreft, &cacocbymiamajor. Ergo

bo tempore acutiffimi, 8c pcrniciofiílimi fient morbi.

Majr>r clara eft, íiquidem, languor virium, & pravitas humorum acutiffinios pant morbos.

Mi ñor probaturj nam virtus cote» poredebilior eft, tum ob aeftatem pracce- dentem,

iit n_o p s I^I c r v/f F o x s i c ji

dentem, trtmob temporisinacquautatem, tum quiacorpusdenfatur, nec etíam.

fpirat; CaccKrhvmia autem major, quia bilis abundat, ob prareedentem aftatem , pituit* vero ob fru&uum efum, & frígida? potum, Se crudarum herbar.un tnglu- viem: melancholia, ouia autumni prooria eft: Hincfit, ut autumno magis , quam incarteristemporibus vigeathumorum pravitas : unde fcripíit Hipp. fie fe habereadannumautumnum, ficut vefpertiriuai tempus ad diem, & exacerbatio- nem ad febrem.

Secunda conclufio facile a contrario deducitur: Verenim faluberrimum eft 5 quia vires valcntcs funt, & calor innatus viget; humor autem, qui abundat , benignusfanguisj cu jus tnotus non ad intra, fed extra fit, mutatio non ad frigi- d u m , u t i n autumno, quae naturas inimica, fed ad calidum, quaseidemárnica ."

t. rf<//».^v Quodtempus dupIiciteraCTÍtin nos 5 velqualitatemanifefta, vel qualitateoc*

culta; primo modo parumaíftat ver ab autumno, íiquidem ambo témpora m e - diocria funt, ac temperara; at fecundo modo longé diflerunt, quia ( vel ob folis acceíTum, vel alia quavis ratione ) veré omnia rident, &pullulant, veftiunturq;

Ltb. de plantas, at autumno fqualent omnia, Srarefcunt; unde fit, utHipp. adduxerit

*"r *F nanc mutationem, & ut potentiorem, quameam, quae fit aeftate, velhyeme ,

#ír* licetadeoineisprimaevigeantqualitates. Atcontra dices ex Hipp. Solíritia peri- culoííoraaequinocliiis, &r ínter harc máxime aeftivum, uti intersequinoctia magis autumnales; quarevideturpoíTccolJigi, aeftatem perniciofioremautumno. Dic, intelIexilTe fecundum manifeftam qualitatem, attamen non fecundum oceultam ,

& alias caufas, quae in autumno funt.

zAdn. Q i i ó d v e r , uteunque confi.íeretur, í é u i n f é , feu inrefpe&ualiorum tempo- rura, natiiram haber calidum, & h u m i d a m , femperenim calefitáSoIe; nec fe- Lib. de quitur, quod infert Gal. (contendensefíe temperatum) quodeííet, morbofumi

t/w/4. q u i a i d d e c a l i d o h i mido imeliigiturexcedente, nonmediocri, quaíe eft veris £ ; nec fecuitur, quod infert, íi refpe<3u aliorum cor.fideretur temporum ,quod eííet frigidum, &ficcum ver rationeaeftatis, fchvemis, quia rationeaftatisnondici- t u r f r i g i d u m , fed mi ñus calidum, & ratione hyemis non ficcum , fedminus h u - m i d u m . Cum igitur multa vigeat hyeme humiditas, in veré autem excalefcat fem.

p e r a e r , aflerendum eft ejus naturam calidam, &humidam cum Hipp. qui antea a i x i t j fudoresmultos aftate generandos elfe, fiaeftas veri fmilisfuerit. Quodfi temperatum dicitur al ¿cuando ver, id ita intelligi debet, quia antiqui eam tempe- riem mediocremdixerunt; fie Hipp. pueros ex calido, ¿V húmido temperatos ap- pellat.

iJhd- Q H^{0 <}* fenguis »ⁿ temperie, veri refpondet, ob diverfas tamen confiderationes mddv. varié qualificatur; namexdufo innato caí ido, frigiduseft, & fiecus; ut vero di-

citaggregatumomniumquatuot humorum, temperatus nuncupatur, quia ineo non videtur aliqua excederé qualitas; at fi comparetur ad hominem temperatum , diciturcalidus, & humidus; ÍT veróin temperie adjuftitiam , temperatiflimus e f t ; Spiritusautem, q u o a d c u t i m , calidiilnnus eft, quo ad fidtitiam, utinftru.

menturp temperatus.

4. Jíd- Quod morbus acutus dupliciter dicitur, vel ratione brevitatis, vel ratione fym- mt. ptomatum pravorum ; primo modo acutiores funtmorbiarftivi, quia breviores ,

atfecundomodo a u t u m n o , quiamajores; ideo jume i t ifta dúo Hipp. morbis au- t u m n i , u t f i n t a c u t i ü i m i , Se perniciofilLmi; cum enim interficiunt, celerrimé idfaciunt, cum vero vincunmr, non nifi longo tem-orc decedunt, quaredicun- tur morbi autumnales vel longi, vei mortales, qui veio íint autumnales morb i , infra oftendet Hipp.

APHO.

A P H O R I S M U S X. ^íutumnustabidis nocivus.

É

C

m o s , ficlethales, nunc alia racione ilhimvituperat, q u o d t a b i , & aliise- x n "

jus generis íit nocivus. Autumnus tabidis r.ocivus.

Utoftendat unopropoííto exemplo unius morbi longi , ac peffimi, ómnibus j^v/A morbjslongis nocivumeííe autumnum $ undeacutis, & Iongis perniciofum efle colli^atur tempus illud, atq; ad malum eventual pr^dicenduro magnam vini habere.

Tempus inaequale frigidum, & ficcum tabidis nocet. &i*

Talis eft Autumnus. E r g o : Tabidis nocivus eft. inttnt.

Majorprobatur, quia tale tempus innatum calidum debilitat, quarenutritio Denio^

fieri nequit; auget proinde nlcus frigiditate, fice itate autem febrem, & confum- /?r.vw, ptioaem; in^qualitas vero non folum debilitat calorem, íed fluxiones concitat.

Q u o d tabes in fuá univerfali fignificatione idem eft, q u o i confumptio, confu- xjíiiu mitur autem corpus vel fecundum t o t u m , vel fecundum partem: rurfus totius cor.

poris confumptio, aut pendet eífentiaüterex humidi confumptione, ut in hecti- c a , velexaliquo membro, ut in atrophia, 8rcacochymia, pendente malo ex je- c o r e , aut Iiene, aut alio quovis memoro; Hipp. itaqj hic de omni confumptione loquitur: fed potiíümumde illa, quae íitvitiopulmonisukerati, cumfebrihe- étic.i: nam Autumnus &pulmoni ipíi, &ulcer¿, & fébri repugnat.

Q u o d Autumnus licétrationeficcitatis conferre videatur ulceri, magistamen ²,^%>fj^

nocettuuirationefrigid'.tatis, tumfebris, tum inasqualitatis. Nota tamen, Hip. mtm.

non modo Autumnum tabidis, fed &principium Veris tabidis nocuum ceníere $ d.epii*

id vero ob inequalitatem judicavit fieri > non tamen ver ipfum abfolute, quia falu.

berrimum eft tempus. Hic vero dificultas naícitur ex Hipp. i . E p i d . S e á . 1. u b i mori fcripiit magis eos tábidos, quibus natura ad tale malum prompta e r a t ; quod videtur repugnare Aph. ^5. 2.Se¿t. D i c , miniis periclitad hominem a caufa pro- portionata, cuhi caufa diverfa fuerit, non tamen a caufa eadem: calidum enim , eodem gradu fi Ixdat frigidum, & calidum, magis laedet calidum, quiafupponit Hipp. majorem efle folere caufam, quaemutat corpus contrarium, quam íimile : fie autem in univerfum tueri fententiam illam poífumus commodius, quam fi cuna Gal. eam folum de morbis in intemperie intelligamus.

Q u ó d t a b i d i omnes, & q u i longo morbo jamafFec~ti funt, non íblum in A a t u - ¿. . mnopejus habent, fed eo temporc potiílimum moriuntur: caufa eft v i r t á i s cafus ^mJ¡Z quae íola fuftinet vitam, &r licét ratione frigiditatis, & ficcitatis motbis conferat' "r

Autumnuscalidis, & h u m i d i s , magis tamen nocet in univerfum, obcaufasjam praedi&as: unde Hipp. talem proportionem habere Autuuinum ad annum íenfit , qualem acceílionis tempus ad morbum.

A P H O R I S M U S XI. ínterannipartes: fi tíyems fteca, &c.

C

ru— ^ P P *n u n c de niutatione agit in particulari plurium temporum, qua- xta.

tenus fibi invicem fuccedentes morbos gtgnum varios.

Precedente hyeme ficca, & Aquilonia; veré autem fequente pluviofo, & \ a u - Intenf, fcrah j zftate febres fient acute, ophthalmie, Se dyfenteriae muiieribus prefertim 9

& viris natura humidioribus.

U t oílendat, quomodo Medicas ex temporum di vería conftitutiorie poflit pre- *é*»

H dkere*, * » * i

Tf4 * O D E n TC 1 lf F O 7f $ E C JÍ

dicere, & praecaveremorbos iu Jongiori tempore, 8c iridemdoccat ob temporom praecedentiumconftitutionemmuItosfieripoíTemorbos inaliqua anni parte, ct-

iam íecundum naturam habente. * j£-iñfi<> Cum Aph. coutineat unfeam concluGonem non admittit partitionem

Qiiódoculos, ¿fe-inteftinadebilitat,. humiditatem aggregat, &fervorcm in»

ducit, acutasfebrespariet, ophthalmias, & dvfenterias.

- Sed taíis eít temporis conftitutio praeferipta. Ergo ft£°' Tales fíent morbi inaeftatev

Majoroftenditur namex debilítate partium fitdispofitio ad fufeipiendosmor-.

b o s , humiditas apta materia eftadfluxionem, fervor ebullitianem facit, & c o l - liquando humorem accendit.

Minor autem declaratur, fi quidetn per hyemem frigidam íiccam.laeduntur ocu- l i ; frigidum enim oculos mordet, lacdit etiam inteftina oadem catione fuá natura exanguia; veris humiditas accedit, ut materia; fervor aeftatis, utefficiens , nam ut feribit Hipp. terram madidom adveniente eftatecaforem fufeipere-, ac fer- v e r e : unde liquata invenís materia febres acut^fient, cumverum tranfmutatur ad oculos, lippitudine; facit j quod enimtoti corpori ftbris, iioculis , ait Arift.

lippitudoéft: atfluentehumiditateadinteftina, utpote calida , & aeris, ac faifa, mordet illa, 8c excitat dyfenterias.

iJÍAn Q l1^ práaii<^os morbos non hyeme fíeri dixit, quia deeft materia, ííipponitur 'enimficca: ñeque veré, quia deeft calor, 8c quia humiditas illa corrigit praeteri-

tain íiccitatem ; fed quia elongatur ad aeftatem ufque ideo tune abundans magis , quam convenir, ebullit á calore aeftivo. At dices ; fi hvems eft adeo longa, ver veroitabrevequomodofuper abundathumiditas? immó corrigere poífe videtur precedentem íiccitatem. SoJvitur t a m e n : quia ad corre&ionem intemperie! non requirituraequaleterapus, fedinteníio; nam medicamentum femel applicitum ,

fed validum, & intenfum, tollere poteft intemperiem etiam multo ante genitam.

-, Quod quemadmodum hi morbi ex aeris mutatione pendent, ex fervore inquam

* **aeftatis, 8c humiditate veris, ita 8c per aeris mutationcmcontrariam folvi confue.

veré; quare ftEtefiaEventiilIifrigidi diutiusadcaniculamfpimverint, ait Hipp.

ceífareiftos morbos; ita etiam íi per artem locus alteretur, iidein ceifant, &pre>

caventur: praecaventur quoque ta contrariam mutando vicius rationem , & exíic- cando corpus ipfum. Sed dices;. Hipp. vuít ceífare hos morbos non folum íi fpira- verintEteíiae, fed fi pluat inacirate, quod videtur repugnare, iiquidem húmida conftitutio a pfuvianon videturcorrigipofle. Anquia refrigerando fervorem at- temperant ? Adde , aquam illam cfte tempeftivam , &temporis naturalis con- ftitutio tantumpoteft, titetian»morbosíimilescMrare valeat, non fecus, aepa- triusaer; addit autem Hipp.Joc.cit. quod nifiáventis illis , 8c aquis corrriga- turpraecedens aeris qualitas, fore, u t e x i ü í s m o r b i s , & p u e r i , 8c mulieresemo- riantur, non ita tamen fenes, veífi fuperftitesevadant, in quartanas incidant ,

&exquartanisinhvdropcs: nuil ieres e n i m , 8c pueri, quiahumidi funt, ideoá praedi&ismorbis patiuntur,* atfenes, quia frigidioresnoníiniiliter acutis febri- DUS corripiuntur.

zotín Q u o ^ febris acuta eft in dupücidifterentia; vel cholenca, quae máxime iníie-

5 ' citatibusfit, vel ratione ebuilitionis, quae máxime tempore calibo, 8c húmido inyadit, de qua máxime liic intelligit. Nota verbum ültiá necejft eñ ex Ca!. ílgni- ficarc nobis feriptos efle hosaphoriimos eirperientia, (ed fecundum demonftratio- oem.

A P H O -

1*X 111 JÍ? 110X15. COMMEl^T^fRlíá. 115

A P H O R I S M U S XII. Si vero Hyems aufirrm, pluyiofa, i

C

camhyernem, humidum autem v e r , accidunt, nunecontrariamconftitu- xh*

tionem aífumens morbos aeftivos namerat, qui ad auftriuam hyemem-, boreale ve- ro fequuntur ver.

Hyeme precedente auftrali, & pluviofa, fi ver fiecum, .& aquilonium fucce- jn t e n t

dac, abortus, & diíficiles partus ad v e r h e n t , dyfenteriaé, ophthalinias liccae,&

fenibus catharri pernicioíi.

U t demonftret-, quo pacto praedicere, acpraecavereMedicuspoíüt pr3sfcriptos X¿tii morbos: fecundo, utdoceatad cobrarías temporisconftitutiones non folum con. intem.

trariosfieri morbos, fedetiamíimiles: t e r t i ó , ut cognofeamus ob caufanun ma- gnitudinem morbos accelerari: m m cum prascedenti Aph. xftatefieri dixiííet , nunc veré fieri dixit.

Divinohicnon eft neceffaria , quod unam concluílonem totas habeat Aph. Dtvtfio Q i o tempore concurrit humorum fluxio ad uterum, inteftina, oculos, & m i - j}^emó- gnas venas, fientabortus, partusdébiles, dyíenterias, ophtha!mÍ33,&catharri.firafí».

Sed veré iíiae fluxiones concitantur exifteme frígido, &aquilonio, ubi prascef- fit hvems pluviofa, & auftralis. Ergo •

T a l i exiftente conft i tutione temporum, fient in vece a b o r t u s , partus débiles , dyfenterias, ormthilmiae, & fenibus catharri peíllmi.

Major dechratur: nam ex fluxione concitan ad uterum abortas, & partas d é - biles fient, quialaxantur ligamenta u t e r i , & p u e n v a l i e patiuntur : cum vero debilis fit uterus ob geftationem, ad partem debilem fluet materia j inteftina quo- q u e , & ocal i débil itatemhibentlasfaá frígiditate veris, quire£xpreííionern fa- cile íufcioiunt; unde dyfenterias, & ophthalmias: pituita enim putrefeens mordet inteftina , tempus autem frigidum, & fiecum prohibet, quo minus inoculis quid- piam effluat, unde íicca lippituio, & fenibus excitantur fluxiones ad pulmones ,

& venas magnas, unde peffimi catharri exoriuntur.

Minor propoíítiofacilis intelleétu eft, quiahyems pluviofa, & auftralis corpas humoribus implevit, fubfequens vero veris frigiditas exprimens , illas fluxiones concitat; unde morbi prasdicti.

- Q 1 6 Í dúplex eft fluxionis caufaeíSciens; altera calida colliquando humores j i^íd»

altera frígida exprimendoj de prima dixit in antecedería fententi a , nam calor as- rtotat.

ftatis colliquans materiam veris prasdiótos concitavit morbos, de fecunda caufa ex- primente hic a g i t ; frigiditas namque vernacerebrrm, qaafi fpongiam t>lenam per hyemem factura, exprimit, dixit autem ncri morbos no 1 expedita asftate, ficut in anteceienti, feí in ipfo veré, faltem abortus,; & partus dirficiles , q a i a m u l i e - r e s , máxime grávidas,^debiliores funt, &<]nia ifta conftitutio eftma^ispraster naturam . Dixit autem H b p . fieri ad zftatem etiam (praster dichos morbos) h y - dropes, & longas dyfenterias, he pite refri^erato j poterit autem Medicus evita- re hos morbos corpas exficcando , vacuando, a e r e n corrigendo, utcxficcet per hyemem, calefaciat autem per ver.

Q i o d aíferens HÍDD. caufam catharri ia fenibus per iftamxonftitutionem, aít ^^j fieri obvarietatem, & colliquationem venarum, quod non capiens interpres , fob. dé vertit, denfitatem venarum: ideo notandum, q u o i raritasduo íigniticat, aut ¿^.cT*

pororum amplitud inem, quae multa eft i n j i ven ibis , fiad puerosconferantur- \ , xqñ^s., qu^efitobcaloreoiviliduin, autíigairkatCAviutespIurimis, &carniuoi exoífi.

H i doos

i i g \ 0 D E R TC f <A >F O %$ £ C J

bus feparationem ob aíimenti defecfcum, quac fenibus peculiariseft; unde car- Bes diffluuntcircaofla, ¿tvenae cavas funt, quo íít utcatharri deícendentes in eas faciic recipiantur , Se interceptionem faciant , ad quam fequitur apople- xia, aut paralyfis j tacuitautem febres in ifta conftitutione, quia deeft cauía ebuilitionis ¿ non enim hic calor, ut in praecedenti fluxiones concitavit, fed frigiditas.

%*4d** Qiiod triplex eft caufa, quare morbi accelerant magís, quam expeexent ter- tiara conftitutionem, vel fecundam: Prima cum magna eft mutatio, &: prava , fe epii. fie fcripfit Hippocr. in Cranone asílate húmida carbúnculos facaos eííe : Secunda caufa eft difpofitio corporum, nam debilitas facit, uteitius morbi arripiantj ita hic mulieribus m veré ( nonexpectata aeftate ) abortus, Se difíciles partus fient , cujus exempía habes i.Epidcm. ^. ubicumhyems multa in veré fieret , plurimac mulieres graviter ex partu laboraííe ícribit , Se poft partum graviter aegrotaf- fe : T e r t i a caufa eft qualitates temporis non naturales, Se peregrinae, atque inconftantes , Se varias ; omnitira veió peílima eft húmida , & calida confti- t u t i o , Se auftrina, ubi d w perfeverat, cujus exeinplum adduxit Libro ^. Epid.

*. Se<3.

A PH O R I S M U S XIII. JEfiate yero frígida, & aquilonia , €re.

Cc»m- / ^ U M Hipp. in praecedentibus duabusfententiis, duas celebres tempomm xii. y ^ conftitutiones pofuhTet, ex quibus per variam fucccííionem diveríi contin-

gunt morbi t nunc tertiam aggreditur nonminus eontemplatione drgnam , Se quemadmodum in antecedentibus hyemem, Se ver aíTumens morbos aeftatis deferí.

píít, ita nunc ( adftatem , Se autumnum confiderans ) morbos hyeme contingen- tes .

Inttnt. Siacílas fuerit ficca, Se aquilonia, autumnus contra pluviofus, Se auftralis , hyeme vehementes capitis dolores fient, tuíTes, raucedines , gravedines, non- nullis etiam tabes.

f~i.ii Utofter.dat dignamnotatu temporis conftitutionem, per quam nonminus, ac inrtnt. per precedentes Medicus praedicere, & praccavere poílit morbos hyemis, & ut co-

gnoícamus ad fimiles conftitutiones non fequi morbos íimiles.

Jkmof. Quae conftitutiocaufas paritcephalagias, raucedenis, gravedinis, tuífis, ac tabis, eofdetn pariet morbos temporeconvenicnti.

Sed taiis eft asilas ficca, Se aquilonia, autumnus pluviofus, Se auftralis ad hye.

mem , £ t g o Per talem conftitutionem in hyeme prasdi&i morbi fient.

Major nota eft ,

Minor probatur; qula fiseílatis frigiditas caput, &pulmonem laefrt , Se ad fuícipiendos morbos , Se merabra dífpofuit , humiditas vero autumni caput replevit , fuccedens fané" hyems , fuá innata frigiditate corpus , Se máxime traput denfans dolores creat, exprknens vero humiditates ad gnttur», raucedi- nes j ad afperam arteriam 9 Se .pulmonera, tuíles , & tabes j ad nares, gravedi- nes proiucit.

x^íin. Q^ioi harcconftitutib communia habet mufra cumfaperioribus, namficut in prima ponebatur hyems ficca, Se aquilonia, ver autem pluviofum ^t Se auftrale: ita hic jerftas , ¿t autumnus: ibi ponimturmorbi, qui ad aefíatem fíunt, hic vero, qui ad hyemem. Cum fecunda vero, quiaficuti ibi ponitur humiditashvemis, qiwe ü frigiditate veris exprimitur 5 ita hic autumni humiditas a frigiditate hvemis ,

' Sed

171 ! • ^CPHOllTS. C0MMEJ{T-4Rl~t: \}7

numeravit cabes ? Dic. quia in antecedenti fuccedit calor arftatis, hic autem fri- gLditas hyemis ; fecundo, quia frigiditas nativa hyeniis non ita penetrat, ut a<;ui- lonia: Adde, hyemis frigiditatein hic naturalem ene, in antecedenti in veré pre>

ternaturam. Tabes poteft fane* in utraque fieri, attamen hicmagis propter au- tumnum, quibusdecaufisfit, ut ad caicJem contrarietates noniidem fequantur morbi.

Ouod de tabe ícribit non fieri in univerfum, fed quibufdam i quia humor non jf¡tef^ ita eil putridus, &falfus, ut jolurimos laedere poílit, fed eos máxime lasdet, <\vú édnot*

ad hunc morbum funt ipti ; funt autem tales, qui pe&us habent auguftum, fca- puJas eminentes, collum longum, &gracile, exquibus frigiditas cordis, Se pul- monis arguitur; unde carnes puímonis ad quamvis caufam facile iis putrefeunt: Se obftatus, quibas ob frigiditatem abundant , rumpuntur Lilis venar. Carterum

Hipp-additad hancconftitutionem fieri fyderationes, feu caros; quia humores Lib. de tnuki, ac frigidi cerebrum oceupant. écr. ¿q.

Qiioi dolor capitis pertinet prarcipue adeerebri membranas , feu internas , }-^íi- piam, ac durara matrem feuexternam, pericranium. Cumitaquetotumcaput •3f* dolet, recenfc¡ue dolor eft, Cephalagiadicitur; cum autem antiquus eíl dolor , fi fuerit totius capitis, Cephalaea nuncupatur; dimidíae vero partís, hemicrania.

Caufas habet varias , ut intemperiem, humoris copiam, ve! gravantem, velro- tlentera, aut flatum diftendentem: hic autem fieri dicendum eft a multa materia gravante frígida, Se húmida.

Quód per huniidam conftitutionem ínter carteras corporis partes máxime caput 4*/*';?»

repletur, tum quia in fuprema corporis parte íttum eft, quo vapores effumant ab univerfo corpore, tum quia figuram habet curcubitxfimilem, quaetrahitex to- t o , tum quoniam eft veluti glándula laxum cerebrum: quare veluti fporigia reple- tur . Cum itaque a frígido, vel calido movetur humor, fluxiones ad partes inter- nas fiunt, quas feptem fcripíit Hipp. ad nares, aures, oculos , guttur , gulam , ípinajcm medullam, &denique infanguinem, íeu craíTas venas: unde reréotn- nium morborum origo naícitur: funt Se articuli, ad quos máxime effluere folet . Máxime autem laborare iftis fluxionibus eos eft verifimile, quijeapita debilia ha- bent. non autem eos, quibus robuftum eft cerebrum, ac fiecum.

A P H O R I S M U S XIV. UquÜQmjautsm, &• fuco^íutumno, &c.

T

numefle faciendum: nam fupra pofuit frigidam, Se ficcam aeftatem, au- xh.

tumnumveróhumidum, hiceandem fupponensaeftatis conftitutionem, autum- num íiecum, Se aquilonium quoque ftatuit.

D u * funt conclufiones: prima, xftate ficcaaquilonia, Srautumflo ineaper- jntcnf¿ manentecorñoditasparabíturnaturishumidis; fecunda vero, naturisficcis, oih.

thalm:arílccaefient, Se febres partún acutac, partim longac, nonnullisquoq; me- lancholia.

Utqiiid fequaturadduorum temporum fimilem conftitutionem oftendat, ac R¿t*

^ V A e t U m praBC;iTcre* & praedicere poíTumus morbos ex ea emanantes. intcnt.

lnduaspartes dividí poteft praefensfententia; in quarum prima, javarí , ait ¿}¿x*/fe naturas húmidas ex eatonftitutione ; in fecunda vero morbos addit, qui ¿n ficcis

natunsexpectandi lint.

Similcmalc fe habet adfimtíc, ubicicedk. bene autem ad contrarium. Dtm¡¿

fcrgo: h í t a t e & a u tU mn o f i c c i s , & a q u i J o n i i s b e n c h a b e b u n t mulleres U K ; ^{h u} ^ . Anteceden* declaratur; guia I t ó a l i g a n d o fim, J e S i fe habeatadfimile-, ,dnoncontmgit, mficumparvuseft etceílus, a t h i c fupponi- t u r m a g n u s : gu,a dúo témpora ineademconftitutionepermanentia, magnumfL mídsconftituunt, atqui ex vinshumiditate nimia abundant, cadem ratione á tero pons contranetatc exficcati fani degent.

^ w o - Q.^conftitutioinfecaufasretinetnccaeophthalmir, febrium fcacutarum fi,*.* ¿febngarum, necnonMelanchoIix, eosoariet morbos. ' *a C U t a f U m>

Sed exiítentibus f í l a t e , Arautumno frigidis, fcaquiloniis, caufe p r a d i d o - rum morborum adfunt ín naturis üccis. F « ; U I U . O -

E r g o : Inillispraedifti morbi gignentur

d i t ^ l t í ^ namBoreale tempusoculos ! • - I r i X n ! a d/C C l p , C níU m d , f? ?m t> h'n c lippitudoficca: guiaaeris fngiditasden-

fa partem, tumqu.ahumor fiecuseft, &^{n Q}n facileefmíit : acutx fibres fiunt

\d¿£&™%* ^ « ^ p ^ s r a i w u i n i s e x h a l a t t e n u i s , longxfient: i n d e a t r a b i - Itfgigmtur, &- melancholici morbi.

f^S/». Qliodexguibufdamcodicibusaddunturgravedines m ifta conftitutione fieri , nec proinde fi adm.ttatur i d , fequetur aliquod inconveniens: quia ficut li^{P P}itu- doduorumeftgenerum, ficca & h u m i d a ; ita etiam gravedo a l e r a húmida eft, creicic, &veluticruítasinduc,t, adeout aliquandooccludat, & interciphtvias narmm: quégravedmesaccidunt, ubiccrebrumnirois exficcatur,

zUin. . ^ o a H i p p . Lib.de A e r e , & Aquis aliam ponit conftitutionem huic contra-»

ríam ubien.m ( a i t ) húmida fuerit a^ftas, fimilis^Sue fequatur autumnus, pi- tuitoíisadhyemem febresfientardentes, iis pr*ci?ué, quixtatem confiftentcm l u b e n t : ratioeft quia putriseftin ilJisfaifa pituita, funt enim calidiores, &

vires non ita fortes habent, ut juvenes: at naturis bí liofis ¡n ea ipfa hve«ne ait fieri pleuritides, & perineumonías: nam biliofi máxime lateris innarhat.ionibus cor-

ripilolentj ideo, qui acidumeruétant ( u t puta pituitofi ) nonadmodiim fieri fcripíitpleunticos: accedit hyemis frigiditas p c S o r i , & pulmoni inimica j addc e t i a m , pleuntidem, ^pulmonisinflamaciones, Ínterconfiftenti*morbosinfra connumeran.

jCttré O™*1 mutatio temporis, vel fecundum naturam confideratur, vel praeternatu-

«Iwt. rain: íiprimomodo, de illa feribit Hipp. infra Aph. l o . n . n . i i . n e c a l i a m c o n - Íid9rationemhabettempomnaturalisconftitutio,qinmutexponatur, quimorbi in unaquaqj nant j Si vero ípectetar innaturalis m u t a t i o , vel ea pertinet ad totuai anmim vel ad partem illius¿ de mutationibus ¿gitur totius anni innaturalibus egit in U b . fcpid. & de ilhs etiam, quae fecundumanni partem fiunt, hcet indefinitc, h\e vero de HIis mutationibus agit, quae fecundum anni partes innaturaliter fiunt, fed icientince colli^ens praecipuas Í nam hace mutatio, vel confideratur in uno tempor»

cum ad contraria mutatur, ut qui morbi fequantur ad hvemem, fi fuérit calida 8c húmida-, & de hac non egit hic , quia raro facit morbos, nifi multum excedat -r Vel denique lita mutatio in varus temporibus fpedatur fecundum combinationem con, irariam, aut íimilem quatuor qualitatum, ex quaodto nafeunturcombinationes, comparandohyemem ad v e r , ^ a l i a s o S » , aeftatcmadautumnum: harum Hip.

quinqué poluit, fed i n L ib. de A e r e , & Aquis infigniores, & frequentiores, c r quibusde alusconpctitram faceré Medicus poterit. Harum mutatiomun tabuia

placet iubícnberc, ut kcile dirlíio pr«dida coacipiatur,