Cap. si pater, de testament. lib. sexto, Et. Cùm in bello. l. Qui duos. ff. De reb. dub. Commentaria

(1)

confiftebat in his re bus, c p s ex num e

ro,pondere,vel menfura conftabat, ar gurneto textus, in.l. vnica. §. E x a tlio C .D e reivxoria; adione,tüc m eo c ó modo repraffentationis lex F alcid ia 2 3 locum habebit.Ita f quod ii com m o- dumrepraffentationis valeat centum , fecundum ordinarium intereiTe & in- terufurium eius pecunia;,apparebit, exeo com m odo Falcidiam refecarc debere viginticuinque, arguméto tex L „ ^ Pf„ tusin.l.i.§.Siquiscreditori.ff. A d le g .

citrarium, E alcid .in .l.2.§.P erc6trariu m ,verfic.

uerjtc. idem Ide qugrit.ff. D e dote przelegata.-vbi

qusrit. ff. glof.in verbo,Sic obferuentur, B artol D eiotepr* & ali) hoc ita d o ce t,g lo f.i.in .d .l.C u m dotem.ff. A d legem F alcid. glof. etia penulrima in.l.Si Seise.ff. D e dote pra;

icga.glof. final.in.l.In teftamento. C . A d leg. Falcidia,cuius m em init eá fe quutusB ald.in.l.3.n .3 .C .D e faifa cau fa a d ied . legat. Idem probauerut C y nus, A lb eric.S a ly ce t.& P h ilip . C orn . in.d.l.^.R aphaelFulgof.in.l.Iuris gé- tim §.Q uim m b.n.14.ff.D e pad is. A n gel. A retin .m traftatu De teftam etis, in glof.45. n. 7-Berengar. Fernand. in repetitione.l.Inquartam .n^^.iF. A d leg.F alcidiam .E x quibus conftat h ac eñe com m unem pra;didarum legum interpretatione:auam in fpecie profi

tetur effe com m unem A lexan d .Im ol.

in d .l.C u m d otem ,in fine,Bald. N o - u ell.in trad atu de dote,in. 8.p a rte ,in p riu ile g io .il.V t m iró fit,diligen tifsi- m um alioqui Andream T ira q u e ll.in repetitione.l. Si vnquam. C . D e reuocand. donationib. in v e rb o , Sufcepe- rit libe ros,n.i74.& in tra&atu D e p ri- uilegi]s pia; caufa;,inpriuilegio.2<i. v - bilatifsim e declarat pra;dida.l. C u m dotem ,nullam de hoc F alcidia;p riui- legio circa repraffentationis com m o

dum m étionem fecifle. Om nes enim D oftores fuprá allegati & A lex an d . in .d .l.C iim dotem ,crediderunt,quod in legato dotis nullum effet priuile °iu circa legé Falcidia,per textu,vbi puta

uerut h o c effe expreffu,in d.§.Ide^qu*

rit.In q u o reipófo C elfu m id e c u Iu- lian ofen tire crediderunt. V id e lic e t, quod fi T it io dos legata iit ,\ t m ulieri eam reftituat,lex F alcid ia lo cu m habet;non minus, atque fi ipfi vxo ri dos legata fuiffet. M anifeftam autem lu - reconfuitifententiam in.d.§. Dos lega ta,fub interpretationis nom ine abfur- dé corrupere non dubitarunt. E tenim intellexerunt,quod dos legata non pa titu r Falcidiam quatenus debetur, fed bene patitur F alcid ia, ipfum interufu riu,&repraffentationis com m odum .

E go circa propofitam quafftioné im prim is quaero: V b i folum repraffen tationis com m odum v tile legatu red

dit,q u id eft, quod legato continetur?

A n res ipfa p rin cipalis ,qua; antea in diem debebatur.-anvero vtilitas ipfa,

& c ó m o d u repraffétationis prouenies ex co , q> teftator prascepit p r*fe n ti d ie folui?N am vb i prim um in te llex i- muSjquid legatum fu e rit, & foluendu fit,fa cile c o n fta b it, v n d e , & qualiter F a lcid ia fit deducenda.Plane f hanc 24 q u afftio n e m P au l.Iu reco n f.in l.D e b i to r,v e rfic.N o n ,& verfi.S ic & in dote, ff.D e legat.2 .& Papinianus in .l. V e r b is,v erfic.Q u o d fi dies.ff. A d leg.F alcid.abfoluun t dicentes, quod non tan tum medi) tem poris com m odum ex teftam ento debetur,F ed tota ium m a peti poteft.Paulus enim ita fc r ib itin ,

d .1. D ébitor:Non(tó quidam putant)medij tem L- Bcbitor'.

foris tantirn commodum ex teftamento debetur, ff-D e fed tota decé peti pojfunt.Qrc. Sic er in dote pratle gata rcfponfum eñjota eá ex teñaméto peti poffe.

Papinianus vero in.d.l. V erb is.itaad -

ie cit: Q u oifi dies aut coditio legatum fecerit, tío VerilSi utilitatis ¡e&imatiojjed totu petetur,auoí iatü eft f \ Aí Ug' E rgo fi totum in legato co n tin etu r,

la m fa cile conftat, qudd de tota fum - m a f it F a lc id ia d e d u c e n d a . V t ,p u t á ,f i m ille ,q u * in diem teftator debebat,le gaueritjV tile legatum e rit,& oraffenti d ie tota m ille legatarius petet. C * t e - r u m h s r e s ie g e F a lc id ia quartam par tem ,id eft, ducenta

5

c quinquaginta re

(2)

fecabit.-poftea vero , aduenienie ai¿

antiqua;obligationis,hanc etiam quar tam partem refecatam liares eidem legatario reftitu et,vt probat text. in

1

^.2. Per contrarium , veríicul. Idem qu&'rit. ff. D e dote pradegat. Ñeque M obftabit f elegans text.in.

1

^{. 1.}^§.^Si-

b.i.§.Siquis quis c r e d ito r i, in fin. ff. A d legem creditor.fi p al c ¿d. ib i; L ex quoque f¿Iridia in eo com*

Adleg.Fa!- moj o iocum : qua; verba D o c to - - - resom nesin contrariam Falcidi^ im putationem im pulerunt. Q uoniam plañe intelligo , quod refecando per legem F alcidiam quartam partem , h o c eft.ifo .ex m ille,quaffegata funt, ff animaduertas , eam quartam par

tem legati principalis refecatam poftea,veniente die antiqua; o b ligatio nis , fore reftituendam , facile d e p re hendes , quód per legem Falcidiam haeres retinuit quartam partem com m odi repraftentationis: quia .v id e li- cetjdurante term ino folutionis anti

q u o , vfus fuit com m odo quarta; par

tis , quam per legem Falcidiam reti

n u it, eamque partem lic e t h are sp o - ftea , veniente term in o , re ftitu a t,in terim tamen vtitur coinm odorepra;- fe n ta tio n is,& interufuri). E tfi bene infpicias, quando folum repraffentationis com m odum v tile , & validum legatum fa c it,p a r ia fu n t, quód atti

net ad communes vfuras , & com mune intereft e legatari),& heredis, re lecari per legem Falcidiam quartam partem ,ideft, vigintiquinque, ex co - m odo repr^fentationis , quod inter erat centum ,vt vulgo dicebatur,vel re fecari ex m ille principaliter legatis quartam p artem ,id eft.ifo. vtnos d ici mus, cum onere illam partem reftitué di,veniente term ino.N am tantum in tereft refecare. 2$. ita vt propria ma

neant h aredis, quantum refecare.2^0.

cum onere illa reftituendi, aduenien- te term ino. Q uo etiam cafu interufu- rium illorum . 270. valet. r j.S ic ergo in com m odo r'epra;fentationis lex Fal

cid ia lo c u m habet Item poíeit fecun

do refponderi,quod text.in.d.l.i.§- Si creditori ^procedatquando legatum , quod repraientatiom s com m odum vtile fe ce rat, non patiebatur diuifio- nem.vvt quia erat legatum domus,aut fu n d i, in diem , vel fub conditione d e b iti. T u n c enim repraffentationis com m odum a>ftim abitur:& ex eo dú- taxat com m odo quarta Falcidia ftatim retinebitur. Sed fi legatum fu ifi fetpecuniae,aut alterius rei coniiften- tis in numero , pondere , vel m eniu- ra,tu n c quarta per legem F alcidiam e x integro legato refecabitur refti- tuenda iterum v b i dies , vel co n d i

tio a d u e n erit, iuxta terminos d id .l.

2.§.Psr contrarium .ff.D e dote prade- gat2'-

y k im o non abfurde fentiet qui noué exiftim au erit, quód in cafu jq ^ d i d .l . C u m d o te m , & d id ,

1

. Si vfus L.oia» do- fru d u s, verficul. D os legata, ffue ma- tem- f - ritus dotem vxori legauerit,fiue T i - ieS-Fa^c' t i o , vt vxori reftituat, lex Falcidia lo

cum non h a b e t: a d e o ,v t nulla ratio

in lege F alcidia habenda fitexrepra;- L.Siufnsfru fentationis com m odo. Prim um ,nam &us- f i Ad quum repradentationis com m odum lcS- F*kid.

vtile legatum folet reddere , & legi Falcidia; locum facere, ex toto lega

to F alcidia detrahitur , vt fupra d i

x i . Ergo cum Iureconlulti M arcel

lus , Sc C aius, in d id .

1

. C u m dotem,- Sc in d i d .l . Si vlusfrudus, verfic. D os le g a ta ,fc n p fe r u n t,h o c legatum effe extra rationem legis F a lc id ia , ma

nifefté intellexerunt, in eo particula

ri cafu nullam habendam effe ratio

nem com m odi repraefentationis .• ex quo com m odo non folet deduci Fal

c id ia , fed ex ípfo toto legato prin ci

pali , propter repradentationts com m odum . Secundo cum Iureconful.

in .d .l. Si vlusfrudus,verfic.D os lega

ta, d u b itau it, an id legatu dotis extra rationem legis Falcidia; effet,pfo co n l a t i habuit,legatu effevalidü propter folum

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

(3)

27

z8

folum repraffentationis com m odum . N ec enim aliter valere poterat legatu, argumento text.in.l. i. verfic. V erum , ff.D e dote pradegat.&: in .l.C u m q u is, ff.eod.titu.l. Sin autem, ff. D e legat.i.

& in .§.Sivxori,In ftitu.D e le g a t.& n i

hilom inus icrip iit,in eo legato legem F alcidiam ceffare.T ertio induco te x

tum in .d .l.Si vfusfru ffu s, in fine :v b i nom inatim ipla F alcidia lege expreffu m e ft,vt dos legata,& res legata:,qus mulieris caufa empta; parata; ve funt, quoniam dotales cenfebantur,extra ra tionem le?isF alcid ia;cen feretu r.E r- go dum nom inatim id lex F alcid ia ex preisit,videtur fpeciali p riu ileg io le gatum dotis exim ere v o lu iile ; vt in eo legato com m odum repraffentationis le g i Falcidia; locum non faciat. Q u e - adm odum eadem lex F alcid ia exem it legatum earum rerum ,qu^ vxoris cau fa parata fuerant •' quo cafu m ulier ve

re non fuam rem accipiebat. Q uarto m ouet etiam ,quód frequens Iurecon- fultorum m entio eft Falcidia; in dote pradegata ceffantis,vt in.d . verft. D o s legata, & in.d.l. C u m d otem ,& in.d.

§ . Idem q u a;rit, cum alijs. §.§. eiuf

d em .

1

. 2. & in .l. Si Seia;, eodem titul.

ft.D e dotepraftegata. F acit etia text.

notabilis in .L i. & in .l. V ir ilis verfic.

fin .ff.D e legat.prteftand.vbi fauorabi liter etiam conferuatur per e d iffu m il lius titu li, D e legatis pra:ftadis, huiuf

m odi legatu d otis.Facit t etiam text.

in .l.vn ica. §. Igitur. C . D e rei vxo ri^

aciion .vbi vxo r ha;res inftituta poteft cu reliquis debitis etiá dotis debitum fubftrahere.-vt deinde in ratione legis F a lc id ia quartam hereditatis partem deducat.N ec ib iv ila ra tio h ab etu rvti litatis repra;fentationis,vt eam in quar tam partem habeat. H u ic intellectui non videntur jepugnare verba text. f in .d .l.S i vfusfrucius,verfic.D os lega

ta. ibv-Scihcet^quiafuamremmulier recipere ui detur: Q u e verba non poffunt referri ad com odum reprefentatiom s, quod

de nouo recip itu r. N a refpOiideo, Iu reconf.in eo legato indiftin& e vo lu iffe legem Falcidiam exclu d erexiim re

v e r a fuam rem m ulier ftatim fibi debi tam accipere videaturm ifi quód legis beneficio,cuiteftatorrenunciauit, do tisreftitu tio,certis quibufda caiibus, annua bim a trim a die differebatur.

Q uafortafsis ratione Iureconf. in. d.l.

S i v i u s f r t í d u s , n o n d i x i t : Q gi* fu m rem mulier recipit: f e d d i x i t •' recipere uidetur;

Q uaft non proprie m ulier rem fuam recipere videatur,propter repraffenta tionis com m odum ,quod ex legato co fequitur. V n d e illam rationem Iure- conf.adduxitnontanquam neceííarió concludentem.-fed tanquam congrue- tem , & conuenientem ad inducenda priuilegium ,quod lex ipfaFalcidia in d uxit:& quo legatu dotis exim ere v o luit. Q ua etiam ratione Iureconf. legi ipiiFalcidia;,qu£efauorabiliterlegatu dotis exem it,praxipué innituntur.

H u ic lententia;no refragatur C e i firefp on fu m tin .d.l.2 .§.P er cótrariú, ^ verfic.Id em qu axit. ff. De dote p rsle -

gata,in h ax verba: hiem queri: fi dos alij le= l .2 . §. Fer gata effet * eamque rogatus fit mulieri reftituere: contrarium.

an le x Falcidia in legato locum haberetfEt dicit ha uerfic. idem here: fed quod minus e& infideicomiffoJ mulierem quierit, ff.

dotis actione confecuturam . Ego quero an com= Dedote 'pré moda reprnefentationisinhoc legato fic obferuen= leg.

tur > at que fi dos ipfi mulieri fuiffet relegata,t E t puto habere.Interpretor enim ,quód Iu lianus ib i á C e lfo relatus pro conflan

ti habuit,quód fi vxori dos legata fu if fet,lex F alcidia ceffare debuiffet.Ca;- teru m fi alij dos legata effet, vt m ulie

ri r eft itu at,tunc Iulianus credidit ,le - gem F a lcid ia m locu habere,propter interpofitiperfonam : & ad hoc illuni text.allegauit Alexand.in. 1. M arcel

lus.

n .6.ff.A d T reb elh an .E t quod ha;c fuerit Iuliani mens,claré videtur pro

bari in verfic.Idem Iulianús,infra pro xim o : v b i d ic it, quód fi mulieri dos lit pralegata , & mulier rogata fit dotem reftituere,lex Falcidia locum non habet. Quibus duobus refponfis

Iulianus

(4)

i

Prima pars.-

Iulianus docere v o lu it, infpiciendani effe in terp ofiti, & non vltim i capien tis perionam.Haec proculdubio cum fu erit fententia Iulianí exiftimantis fi non m u lieri, fed T itio ,v t m ulieri re ílituat, dos legata f i t , habere debeat lo cu F alcid ia, C eliu s íb i in verfic. E go q u ^ ro , m odeftifsim é & vrbanifsim é Iulianum repr^hédere v o lu it per mo dum qu£ftionisrefpondens,q> in hac fpecie com m oda repra;ientationis íic de'bét obíeruari.atq-, fi ipii m ulieri dos legaretur. Q u o cafu indubitati iuris e ra t,le g e m F a lcid ia in ce ifa re : quam fententiam clarius infinuauit M ar- 30 c e llu s f in .d .l.C u m dotem, ff. A d le- i,.’ cüm do= gem F alcid. V b i idem M arcellus ta- tc.ff.Adleg. cito Iuliano eius fententiam circa in - terpretationem legis F alcidi# ,dequa in .d .§.id em quarrit, eleganti ratione videtur confutafte : vid elicet , quod n ih il in te r iit, vel m ulieri dotem le ga re, vel alteri , v t m ulieri reftituat:

Inplerifque enim (inquit) ita obferuntur ut omifjk interpofiti, capientis perfona f f edetur:

M arcelp afitin .d .l.C ud ote.tacitelu lia nu reprehedit.N ecexprefsiushacnota inter alias apudIulianuadiecit:quonia prius ea nota fibi Celius proripuerat in .d .§ .Idequ orit,verfic. Ego quoro.

51 Q u o d auté h o c fuerit C e líi f mes in d id . verfic.E go quoro,cx eo aperte datur intelligi,q> Celfus ibid e fignificauit,fpecie a Iuli ano propofita maio re continere dubitatione,quám fi m u

lieri ipfi dos legata fu iilet. E tproinde quofiuit,vtru in fpecie á Iuliano pro

pofita cóm oda reprofentationis fic ob leruarentur, atque fi dos ipfi m ulieri fu iilet prolegata. E rgo plane intelle

x i t , quod in prolegato dotis m ulieri facio non habet locum lex F alcidia.

Id quod contra Iulianum am plia- u it procedere etiam in legato dotis alij re lid o ,v t vxorireftituat. A lio q u i iia m b o fe n iiften t, quod omnes fere e x iftim a n t, quód in dotis prolegato habebat locum lex F alcidia circa rc-

Lesauit.

_cy

⁹³

profentationis com m oda,inepta eifet

& rid ic u la dubitatio, an idem proce- deretdc obferuaretur in alio caiu fa

c ilio r i, de quo i b i : fcilice t,q u a n d o ali),vt vxo ri reititueret,dos legata fu if fet. Verius ergo exiftim o fp eciale efie in prolegato dotis,quam teftator refti tuere debebat: v t neque in i l l o , neque etiam in reprofentationis com m odo, habeat locum lex F a lc id ia : ficutien - tirevid etu r g lo f .e .in .l.3. C . D e falf.

cauf.adied a le g ato , & ib i etiam P e trus de B ellapertica , & B ald. quo

que in.l.vnica.§. Prim um itaq;,infine C . D e rei vx o rio a d io n e . R aphaei Cumanus in. d.

1

. Si vfusfrudus.§.Dos legata. E t hunc caium inter alios fpe ciales, in quibus lex F alcidia locum non habet,retulit C ard in .in cap.R ay naldus,íuprá,D eteftam entís,§.C ote- rum .n.3.inverfic. Q u in to oppono.

Sexto quoro. V trum pauperesvxo Le£*tu uxo

v n adulteré

ri agenti ex teftaméto ad legatum po- rei¿¿¡um tuiftentobijcere adulterium ,v e l ftu-

prum,fi illud com m ififiet,vt, hac ex

ceptione probata, excluderet illius in tétioné?Etrefpódeo,+q>paupercspof- ^ fent vtiliter obijeere m ulieri adulte- riu,quod,infcio & viuente m arito,c6- m iiiifet:vel ftupr u,quod,m ortuo ma

rito,intra annum lu d u s adm ififlet.N a fi m u lier, viu o marito,atque huius rei ignaro,adultera fuiiTeprobaretur poft teftamétu fa d ü ,legatum vxori nequa- qua deberetur,propter tacita & cotra nam voluntate,iuxta glof. 1.in.1.F idei co m iifu m .C .D e fideicom m ift. Q uo loco docuit,quód fi legatarius, viuo te fla to re , aliquid adm iferit, quod fi re- fciffet teftator,legatum fine dubio re- uocaffet,habetur legatu pro reuocato,

& apud heredes teftatoris manet: &

eft ha;c A ccurfi)fententia com uniter approbata fecundu P h ilip .C orn e. ib i dem. n.i. poft C y n . Bart. & B a l.ib i- d em , & A le x . in.l. R ei iudicataxnu- m e.f. ff. Soluto m atrim .Facit: N am

& mariti hsredes aduerfus vxorem repetsn-

(5)

9A-

repetenté dotem poilunt e x cip ie n d o opponere adulterium , viuente m a ri

to , perpetratum ,fi id adulterium m a ritus viuens ignorauerat,vt docent R o m an .A retin .& A le x a d .n .y .in .d .l.R e i iu d ic a ts .it. Soluto m atrim onio. P r s - poíitus in cap. Plerunque.n.2. D e d o natione inter virum & vxo rem .argu - m ento.d.cap.Plerunque, & .l. co n fen - iu .C .D e re p u d ijs. E t hanc eile c o m m unem op in io n em , multis allegatis autorib u s ,refert R e u e re n d iff.D . D . C o u arru .in Epitom e lib . 4. D e cre ta . in.2.parte,cap-

7

^{-§.^.nu.}

9

.vbi pro h a c com m uni allegat C y n i fentetiam in l.fin .C .D e reuocand.donation.Et v o lu it allegare C y n .in .L i.in fine. C . e o dem titulo. D e reuocand. d on ation ib . E tifta communis opin io tanquam in p u n d o iuris verior p ra d ica n d a v id e - tur.tametfi contrariam fententiam a f- firm a u e n tB a ld .in .d .l.R e i iu d ic a ts :

& lic e t Bal.fententiam fequantur d i

centes eife com m unem opinione F rá - cifc.R ip a in .l.2 .n ,o. ff.Soluto m a tri

m on io,& nouilsime A n to n .G o m e f.in l.So.T au ri.n .éS.vbi incaute ad h o c al legat A le x an d .in .d .l.R e i iu d ic a ts ,&

P rsp oiit.in .d .cap .P leru n qu e.n .2.qu i tam en ibidem non iftam ,fed p rio rem com m unem opinionem lequuti funt.

Sed etii m ulier antequam ei le g a - retm aritu siam adulterium com m ife rat,eiq; maritus eius crim inis infoius legatum re liq u iffe t, sqtiifsim um eft refp o n d ere, quod huic m ulieri a d u l

tera; legatum fi m iliter non debeatur.

V id e tu r enim legatum p u d ic itis p r s m io cefsiffe:vt im pudica m ulier id ca pere non debeat,argumento text.in . 1.

R e sv x o n s,& q u o d ib i notat B ald .in fi n e .C .D e donationi.intervirfi & v x o . D enique pro non dato haberi legatu debet ea ratione , qua fém el datum poftea pro reuocato habetur. Q u o d itaexfu p erio ri cóm uni fentétia g lo f.

in.d.l.Fideicom m iflum ,fecure dedu

x it A n g e l. A retin .in trad at.D c tcfta-

m ét.in gio f.4^ .n .y.verfi.Q u sro vxor.

F a c it B a rto .d o d rin a in .l.i. C. D e his q uibu svtin d igm s,qu am cum A n g el, fententia ad h o c allegau it,& fequutus eft Paul.de M o te P ic o in repetitione,

§ .T itia q u u m n u b e rct.l. T itia quu teftam en to.ff.D e lega.2. Palat. R u b e.in rep etit.R u b .d e donationib.inter viru

& v x o re m .§ .é

7

^{.n ,}

4

^.

A t vero fi poft m orte m ariti vxor-j- 33 intra annu lu d u s ftuprum adm ififfet, tunc fi viu o filio im pubere,vel viua fi

lia q u s patri fuperft es f u i t , id crim en adm ififlet,pauperes eam ex teftam é- to adlegatum agentem exceptione cri minis repellerent.C on ftat enim quod fi m ulier nuberet intra annum lu d u s, p riu a n d a v en ie b a tleg a tisfib iá m ari

to re lid isrq u s legata applicabatur de c e m p e rfo n is e d id o P rsto ris enum e

ratis,iuxta te x t.in .l.i.V erfic. H is etia am ittendis. C . D e fecundis nuptijs, cum.alijs.Item coftat,quod eadem d i- fp o fitio .d .l.i.lo cu m h ab et in m uliere, q u s intra annum lu d u s ftupru ad m i- ferit,vt eft text.in A u th . D e re ftitu . &

ea q u s vn d ecim o m enfeparit.§. final, co li. 4. F acit d o d rin a Barto.in.l. H is folis. C . D e reuocand. d onatiom b.

quam ad h o c retu lit & probauit loan.

d eG arro n .in .l.F ce m in ^ .C .D e fecud, nuptijs.n.51. & eft de hoc expreffa le x P art.qua; idem difponitin.L5.titul.12/

Part.4. P rste re a receptum f videtur, 34 q wod lic e t .d .l.i .C .D e fe cu d .nuptijs,- L.3 .titu. »♦

iitab rogata iure can o n ico , quatenus P*rt.+

p roh ibet fim p liciter & p u n it fe cu d ai nuptias cotrad as infra annum lu d u s,

p e r te x t.in c a p .f in .D e ie c u n d . n u ptijs: , „ ta m e n q u aten u s e a d e m .l.i.in d u d a eft

ad mulierem,qua; intra annum lu d u s ptus ' ftuprum co m m ife rit,& alia; e tiam le ges,qu s non tam 'intendunt p ro h ib e

re fecundas nuptias,quam profpicere fauori liberorum prim i m atrim oniji abró gate non fu n t: vt c o llig i videtur ex d o d rin a Innocentij,quem ib i oes fequuntur in.d.cap.final. D e fecund-.

nuptijs,

(6)

nuptijs, Bartol. in .l. i. & in Authent."

E iid e m .C .D e fecu n d .n uptijs.E t eft de hoc com unis o p in io , quam late re ioluitIoann.de G arron.in.dl.i.n.132.

& in .d .A u th e n t. E ifdem pcenis. n. 4.

fe q u itu rR ip a in .l.F c e m in x .C .D e íe - cund.nupti)s.n.?i. H ip . in.

1

.v u ica . n.

Í4 .C . D e raptu virgm ú .P alat. R u b e.

in repetit. R ubr.§. 67 ,nu. 3. D e dona- tio .in terv ir. & R e u e r é d iíl.D .D , C o - uarru.in Epitom e lib .4 . D ecretal, in a.parte,cap.?.§.?.n.V.Vnde co lligitu r, quód íi hodie m ulier intra annum lu

d u s ftuprum adm ittat, legata, qua; ei maritus reliquerat,appiicabutur per- fonis,de quibusin.d.l.i.iecundum ea, q u x r e io lu it Ioann. de G arron.in re- p e tit.d .l.i.C .D e fe c u d is nupti)s.n.7?.

verficukqE tplus d ico. Ergo legatum h u ic vxori re iid u m ftatim atque ipfa ftupru intra annü lu d u s com m ifillet, ccepiflet ex lege deferri filio Se fili»

impuberibus-’vel foli filix deferretur, fi ia,mortiro filio,m ulier ftuprum ad- m ifiífet,viúa filia , iuxta gl.in.d. l.t. in verb. Seruatos.Plané quáuis nec filia h o c lu crú libi ex lege delatú agnouif- fe t,& ita,no agnito h oc lucro,d ecefsif fent,id tñ in hxredes tranfmittere p o tuerunt, fecundum e a , qu» in fim i- li fpecie tradit Salycet.in A u th et. Bo na dam natorum ,final, col. C . D e b o nis damnatorum,& laí.in.L Si arroga- to r.n .16.ff.D e adoptionib. Sic paupe

res,qui & fili),Se filix , hxredes fuerut, potuiffentex iuretranfm iilo repelle

re m ulierem .

Poft annum vero lu d u s, fi m ulier’

vidua permanens ftuprum co mittat, non dubito f quin legatum ,quod a ma rito cceperat,debeat retinere, & quod illud non debeat perdere, argumento text.in.d. A uthen t. D e reftitut.et ea qux vndecim o méfe parit.§.fi.Coll.4.

Scex mente communis opinionis .qua proxim e reioluim us.Tam etfi in hoc 1.9. tit. 12. C a fte llx regno cótrariü feruandú vi- lib.yiori' dcatur propter.l. 9. t1tu.12.l1b.3. Fori.

V b i generaliter difponitur , quód fi m ulier poft m ariti m ortem non "bene vixerit,am ittat quidquid maritus fibi teftamento dederat. Et plane lex illa F ori non diftm guit,nec x ftin ia u ir , v - trum infra annum lu d u s , vel poftea, m ulier non bene viuat,fed generaliter loquitur,vtagn ouit A n tom usG om ef.

in .i.14.T au ri n .i7 .v b ifc rip fit,q u o d li L.34 if.P

4

^r

cetlex.3.titu.i2. Parti. 4. duntaxat lo - í¡t‘

4

^{* ,}

quaturin eo cafu ,qu an d o m ulier in fra annum lu d u s v ix it lu xu riole, m h i lom inustñ,hoc no ob ftáte,cú m lex fo ri in d in deloq uatu r, & ratioeade m i

litet invtroq; c a iu ,m d iftin d e proce- ditvfapqj tepore. H a c iutverba ipfius.

E go autem in prim is animaduerté d u m cenieo,quód non eadem , ied lo ge diuerfa ratio verfatur, vtrtim m u

lier vidua intra annum lu d u s ftupru c óm iferitTanvero poftea. E t proinde legata,& om nia alia, qux per m ortem m ariti acquifiuit,priore cafu m uliere perdere,pofteriore vero cafu non per

dere, argum ent.text.in.d. A uth et. D e reftitu.Scea q u x parit vn decim o mefc

§.hna. C 0 II.4.& ex mente legis Partit.

& communis opinionis,de quibus fu- p ra.D em d e exiitim o m ultum referre inteliigere-’ vtrum in hac ipfa fpecie loquatur p r x d id a le x E ori.^ .titu .n . lib.3. Q u on iam fi in hac ipfa fpecie lo q u itu r, negari non p o te ft, quin de

term inatio etuidelegisfit generalis,&

quód nullam adm ittit d iftin d io n e m tem poris, in quo ftuprum fuerit co- mifium.’& ita e íle tc ó tra ria alteri legi P a rtitx fupra allegat».In quo f difcri ^ m ine lex P a rtitx om nino eftet fequen da.-mfi ex aduerfo probaretur,legé fo ri contrariam vfu effe recepta,vt co lli gitur ex.l i.T auri,Se declarat R o d eri.

X u ar.in Procem iolegu F o r i,& G re gor. Lupún.h8.titu.i2.Partit.j.in g lo f.

fu p erverb o .C ád avn o dellos. Rurfus c in hoc diicrim ine difp o fitio p r x d i- d x legis Fori contra legem P artitx m ultum iuuaretur ex f altera.1. final. ,

titu. '

(7)

titü.4.1ib.^.O rdinam en. R e g . V b i no L .fin. titu. tantum in fim ili fp e c ie , fed etiam in 4.i¿í>.^.or= fortioribus term in is,v id elicet, in bo- ainmcn. nislucratis,confiante m atrim on io, di

fponit lex p r s d id a in fine, quod fi mu lie r vidua quocunque tem pore lu xu - y , r i o f e f v ix e r it, amittere debeat fuam p artem ,q uam exh is bonis fuperlucra tis propriam fecerat.-eaque pars m ariti haeredibus re llitu i iubetur. A tq u i co - ftat,& eft apertifsim u, quod hanc b o

norum fuperlucratorum d im id ia par tem ,qu£eprstextu tacitiefocietatis, &:

legis b en eficio m ulieri defertur , argu m .text.in cap .2.D e donationib. in ter vir. & v x o r. in.l. 1. titu .3. li b . 3. F or.

leg.in .l.i.titu.4'. lib.5. O rd in am .R eg.

in .l.i4 .if.i6.& :.6 o .in leg. T a u r i, d ocet late R eu erediff. D .D . C ou ar.in E p it*

lib .4 . D ecret.in .2.part.c.7. §.t.ex.n.?.

& lib.3.variar. refo lu tio n .c.i?. A n to nius G o m e f.in .l.fo .T a u ri, ex. n.6?.mu lie r ipfa fortius fibi acquirit, pra: e s t e ris alijs bonis lucratiuo titulo acquifitis,argum éto tex.in.l.fin. C . D e bonis maternis: fa cit text.in.l. 14. T a u ri, &

quod fe rib it Francifcus R ip a in.

1

^{. Foe}

m in a;.n .4 3.& .n .4 '3.C .D efecud is nuptijs, P ai ati9R u b e. in r ep e ti. R u hr. D e d onationib.intér v iru & vx o re.§.f o.n., 3 j.& in .§ .¿7 .n u 7 .in v trf.F x .q u o in fer tu r,& omnes in .d .l.i4 .T auri, & R eu e- rendifl. D . D . C o u a rru .in Epitom e l i b .4. D e c re ta l.in^2.parte5cap.3§.9.n.

8,Ergofih.a:c bona am ittit m u lie r ,fi luxuriofe viuat,etiam poft annum lu d u s , vt d ifpon it p r e d id a lex O r d i- nam .á fo rtio ri ex eadem caufa v id e

tu r, quod debeat am ittere alia bona qusefita ex teftam ento m ariti, vt d ifp o n it fuprá d id a lex Fori.

Houd legu D enique m bac controuerfia ad

C d jie lL e co- eu itandam hanc legum repugnatiam corii*. fortalw non temere paftet relponde- r i , q u d d t lfcxfilla fin a listitu .4 .1ib .f.

O rd in a n u R eg .in fine, non procedat, nec fit m telligenda,quando m ulier v i du a poft annum lu d u s vno tantum ftu

pro viduale torum deturpauit. H o c enim cafu, iuxta com m unem refolu- tio n e m ,& legis Partita: difpofitione, non debet m ulier amittere neque d i

m idiam partem bonorum fuperlucra torum ,neque aha bona ex mariti tefta m ento acq u ih ta: ied folum procedet ea lex in m uliere vid u a, qua: poft annu lu d u s viu it luxuriofe, hoc eft , qua:

adeo pluries in corpus fuum deliquit, quod vitam luxurioiam degere videa tu r.N am text.in.d.l.final.titu.4.1ib.$.

O rd in am .expreffe loquitur in mftlie- re,qua: luxuriofe vixerit,inha:c verba:

Mmcre luxuriofamente : Qua: verba non Videntur po^ referri ad m ulierem , qua: vel fem«.i deliquiflet. Neque e- nnn ex vno duntaxat ftupró m ulier d ic i poteft vruere luxuriofe . Q u o niam etfi agnofeá, quod in d e lid is f y nom ina fignificantia officium verifi- cantur in ipfo prim o a d u , argum .tex.

in . l.Q u is fit fugitiuus.ff. D e A e d ili

tio e d id o ,in .L M ariti,verf. Q u i qu^- ftu m .ff.A d legem Iuliam D e adulte- rijs. d ocet B art.m .l.Legatis.n.4.ff.D c legat.3.D om inicus.n.8.Philip.Franc.

n.3.in cap.1.D e vita & honeftate cleri- co r.lib . 6. A b b .co l.fin .& D ecius ib i- d é,in .2 .1ed u r.in col.fin .in cap. 1. De iudici)s,& fic debetlim itari text. cum g lo f.in v e rb o ,O m n e s,fn li.ff.D e T r i butoria ad io n e,circa quam vitrapra:- d id o s authores plura cogefsit A ndre.

T iraq u el.in lib .D e poenis temperan, in caufa. fi.e x .n .if? . tamen f luxurio- 40 fe viuere folum dicetur m u lier, qu«e

•fornicationis vitio fuerit affuefada.

E t diuerfum videtur,m ulierem efle lu xuriofam ,vel viuere luxuriofe. Indu

co pro hac fententia bellifsim um Iu

re cofulti Refponfum m .l. Et m ulieri, ff .D e curatore fu rio fi,v b i feribitur, quod m ulieri luxuriofe viuenti bonis n in terdici poteft. D icitu r autem m u

lierlu xu rio fe viuere,qua: aut meretri c ío m ore v iu it, aut prodigali luxuria propriabona difsipat,fecúdum vnam,

(8)

v e l alteram interpretationem glof.r.

ib id e m . N eque enim eius legis verba illa •' L uxuriofe uiuenti: verific-ari poiTunt in ea muliere,qua; fem el vno,vei alte

ro vitio laboraffet.N ec credédum eft, quod propter fingulare tantrim deli- d u m m ulieri bonis interdiceretur.

Que m te xt. vitra R aphael e m C u man.

&: vitra alios ib id e m , & A re tm .c o - lum .nn.R ipam .num e.ió.& .num e. 17.

in.l.Is cui bonis.ff.De verborum obli- gatio n .A b b . colum , fin. D ecium , n. 9.

m cap.Paftoralis,D e iudicijs. A n to n i.

A u gufti.E m ed atio n .lib .4 .cap .n .ele- ganter declarat do£hfsimus A rius Pin nel. in.l. fin. C .D e bonis matern.n.22.

A lle g o etiam ad idem tex. notabilem in.l.±inal.§.penul.C.De fententia paf- fis & reftitut.facit etiam text optimus L .n is folis in .l.H is fo lis .C .D e reuocand. dona- C.Dereuo= tionib. Vbiprob.atur,quod pcena im - cand. dona= pofita m ulieri le eundo nubenti habet tion. locum in vidua inhonefta,& qua; por

tentuoia; vilitatis , & abiecta; pudi

c itia fit effeda;. H o c eft,in muliere vi uente m eretricio more, vt interpreta

tur ibi glof. & omnes, A n gel. A retin . in.§. final.-infine.Inftitu.D elegirim a patronor. tutel. R ip a in.l.Fcemma;.n.

ji.C .D c iecundis nuptijs,loan.de G ar ronib.in R ubr. Q .D e iecundis nuptijs nu.yS.&alijquaplures authores, quos refert dodifsim usPinnellusin.d.l. fi

nal .nume.18: Enim uero cum illius le

gis lententia fit gen eralis, & proce

dat in d iftin d e , etiam poft annum lu dus,om nino eft intelligenda in mulie re luxunoie viuente,id eft,m eretricio m ore,vel alias vitam luxuriofam áge

te : vt fic diitinguatur ab alio text.co- trario inallegato.§ .final. A uthent. D e reftitu.& ea,qua;vndecimo menfe pa r i t , C0II.4.& in.d.l.5,titulo.i2. Partit.

4 .Q u i textus fine dubio loquuntur in m uliere,qus intra annum duntaxatlu . d u s vel vnicum tantum ftupru adm i- fit.E x mea quidem fententia fuprá di- d a le x O rdinam . R eg. videtur tráicri-

beredifpofitionem textus in.d.

1

^{. H is}

fo lis.C .D e reuocand. donation. D e n i que multum intereft dicere: Si m ulier fueritluxurioia: vel dicere :Si m ulier viuat luxuriofe. Facit quod refertur apud D iuum Lucani cap. iy. D e pro

digi parabola in illis verbis: viuendo la=

xuriofe:Ergo non eft dubitandum,quin, d. Lex. O rd in am .R eg.fit intelligenda in ea m u liere, qua; vitam agebat tu r p em ,& libidm ofam :non autem inf ea muliere,qua; fem el,aut iterum ,m cor pus fuum p eccau it,& p oftea cotinuit.

Q uoniam hoc cafu p o fte rio n , etiam fi intra annum lu du s hoc adm iferit, non deberet priuari bonis fuis fuperlu cratis.Et hoc fine dubio refponderem in term inis.d.l.R eg.qua; exprefsé lo quitur in m uliere luxuriofe viuente.

Q uini mo et fi lex illa,vel alia,loquuta fui ile t no in m uliere viuéte luxuriofe, v t loquitur,fed fim pliciter in muliere luxuriofa, adhuc forfan audere dicere intelligendam fore eodé m odo in mu liere,qua; fornicari confueuiflet.N ám etiam m d e lid is funt q u íd a m n om i

na denotantia officium , & perfeuera- tiam in eodem d e lid o contradam ex iteratis & frequentibus adibus, v to b - feruat P h ilip .D e c.p o ft A b b .in .d .c .i.

D e iudicijs. V itra quos adduco etiam fan dum Euangelium Luca; cap .7.1*1 illis verbis:Erccce mulier,qua: e r a t in c iu ita t:

p e c c a trix : Quie plañe verba proeuldu-

bio intelliguntur de muliere,quie ha

bebat officium , & cofuetudinem p ec

canda.Ergo idem diced um eft de ifto verbo,luxuriofus.D enotat enim o ffi

cium & confuetudinem fornicandi, aut alterius prodigalitatis: & n o n vide turpoffe verifican deprim a vice. A l lego in terminis pro hac ientetia text.

bellifsim um in.l.Siquis ciim fciret.ff. ^ . S i q u i s c t i

D e vfuca.p-.proem ptore,in illis ver- f c l r e t f f - D e

bis: Kifi f orte e r is quia luxuriofo e r protinus UjUcdP’ Pro

¡tortodaturo p e c u n i a m . V b i Iureconiultus accepiffe videtur luxuriofum pro eo, qui iolitus erat adire fcortum.

G Ex

(9)

E x quibus om nibus fatis aperte coftare vid e tu r, m ultum differre ter

minos legis. 3. titu.12. Partit. 4. qua

tenus concordat cum d id . A u th en t.

D e reftitution. & ea q u x p a rit vn d e

cim o menfe. §. final. C o lla t. 4. & lo quitur in m uliere com m ittente ftu

prum infra annum l u d u s , á term i

n is.d .l.final.in fine,titu.4.1ib. f. O rd i n am .R eg.q u x loquitur in vidua luxu- riofé viuente: h oc eft, carnis vitio af- iuefad a,fiu e ante,fiue poft annum lu - dus.Q u arein tcrm in is.d .§,fin . & .d .l.

Partit.m ulier am ittit bona fibi delata ex m ariti teftam ento, fi intra annum lu d u s ,v e l fem el ftuprum adm iferit.

Bona aute fuperlucrata, conftante ma tr im o n io ,q u x a d eam m ulierem pro parte dim idia pertinent, non am ittit:

nifi fimus in alijs term inis.d.l.fin. titu.

4.1ib.f. O rd in am .h oc e ft, nifi m ulier luxuriofe viuat,etiam poft annum lu d us. Nam hoc cafu amittet bona fu

perlucrata, per.d .l. O rdinam . R e g . &

etiam amittet alia bona quxfita ex teftamento , per fupradid am legem 9 .titul. 12. lib . 3. Fori. Q u x lex in i l

lis verbis: Ño f iz ie r e buena uida: videtur exem plo d id . 1. final, intelligenda tantum in ea muli ere, qux contraxe

rit habitum male viu en d i. Ita quód p r x d id a le x Fori videtur fine dubio tranferibere v o lu ifle .l. H is folis. C . D e reuocand. donationib. fuperius allegatam . E n imuero in ifto articu

lo a n c ip iti, & d u b io , h x c m ihi vifa eft v e ra , & folida rcfolutio. T am etfi terminos d id .

1

. Partit. & d id . A u thent. & term inos d id .

1

. O rdinam .

& d id .l. Fori,cum fint adeo differen

tes,mifcere videatur Antonius G o - mef. m d i d .l . 14 .T a u r i,d id . nume.

17. & latius in .l. S3. T a u ri in num e.final. poft Palatium R ube, in repet.

R u b r .D e donationib. inter virum &

vxorem . § . 67. & nouifsimé Reueren- diff. D . D . Couarru.in Epitom e lib . 4. D ccretaLin. 2. p arte,cap . 7. § . 6.

n u m er. 2. & num e. 12. v b i ctiani v id e tur in telligere illam legem O rd in a- m en. R c g a i. in fim p lici ftupro. Q u i q u id em in telled u s effet nim ium ri- g u r o fu s , atque adeo contra fragiles m u lieres nim ium crudelis.

Sed an quem adm odum m ulier v i- ^ d u a , fi com m ittat ftuprum infra an- pttr ftuprZ n u m lu d u s , perdit om nia bona fibi in uiduitate ex m ariti teftam ento delata, debeat «*»#»/&

etiam perdere dotem , quam á m a- «witenia.

r iti h xre d ib u s iam recep erat, vel re

cip e re contendebat? Satis controucr- fu m v id e tu r . N am Paul. Caftrenf.

in .

1

. Sororem . C . D e his q u ib u s, v t in d ig . & i n i . F id eico m m iffu m , ad fin e m .C . D efid eico m m iff. generali

ter fc r ip fit, m ulierem viduam am it

tere d o te m , fi ftuprum com m ittat.E t han c fententiam vari) authores fequuti fu n t,q u o s lo n g u m e fletre cen - f e r c , quofcue latifsimé congefsit R c- ueren d iff. E piicop. D . Couarru. in E p ito m e ,lib r . 4. D ecretal.in .z.p ar- tCjCap. 7. §. 6. num e. 10. & d ilig e n - tifsim us Petrus Dueñas D o d o r Sal- m anticenfis in R egu . 12. in. 3. lim i- ta tio n e ,& D o d ifsim u s A rias P in n el.

in.

1

. final. C . D e bonis mater, nume.

9 . H a n c vero d ic it effe com m unem opin ion em B e iio n .in ru b .C . D e e d e - d o, num e. 83. & N icolaus B o e r.d c ci- fionc. 338. Rurfus A lexan d . Im olen.

in d i d .l . Sororem . C . D e his quibus v t in d ig n .m d iftin d é n e g a t, m ulie

rem poffc priuari d o te , propter ftu

p rum in viduitate com m iffum . E t hanc quoque partem etiam num ero

& authoritate xquales authores fe- quutifun t, quos videre licetap u d do- d ifs im u m P in n el. v b i fu p ra,n u m e.

10. In hac autem controuerfia funt qui diftingucre velint inter ftuprum co m m iffum infra annum lu d u s , v t h o c cafu procedere debeat op in io P au li C aftre n f.& inter ftuprum co m m iffu m poft annum lu d u s:q u o cafu a iu n t,p ro ced ere opinione contraria

A lc x a -

(10)

•A lexan d .& itaco n ciliau ith as opinio nes A nd re. A lcia t.fn trad atu ,D e p ra fum ption.in regu.z. Prafum ptione.?,

& R eu eren d iff.D .D .C o u arru .vb i fu

pra .n .n .& loan.D e G arronib.in A u - thent.Eifdem pcenis.n.2i.C.D e fecun dis nupti)s.Sed huic d iftin d io n i aper té refragantur loan.C ro t.in .l,4 .§.C a

to, in. 2.1e&u.n.78-ff. D e verboru o b ii gation. Antonius G om ef.in.l. 80. T au ri.n.70. & ali), quos refert & fequitur P in n el.vb i fuprá in d iftin d é adhaere - tes opinioni A lexan d ri. A qua fententia fc u m in p u n d o iuris,tum m axim e in iu d ica n d o ,& co n fu le n d o ,n o n au- derem recedere. Q uoniam vid eo, co - trariam fententiam P a u l. Caftrenf.

om ni efficaci iuris fundamento defti tutam .Neq; enim illi fuffragatur,fed potnis refragari videtur text.in .d .A u th e n t.D e re ftitu .& e a qua: parit. §.final.iunda.d.l.?.titu.i2. Partit.4. N am dum fpecialiter loquuntur in bonis v- x o ri re lid is m ariti teftam ento, & a- mittendis propter ftuprum infra an

num ludus in viduitate admiffum,ma nifefté intelligere videntur , contra

rium effe dicendum in alijs bonis,qira vel legis difpoíitione, vel alias, quám ex m ariti teftamento ipil m ulieri de

bentur,vtfunt bona dotalia:facit text.

in .d .l.fin a l.C .D e bonis matern. iun- d o v u lg a r i prin cipio t e x t .in .l.final.

C .D e c o d ic il. E tp ro h a c fententia &

declaratione iam miré induci poteft

43

fuprá d id a f lex fin.in fine titu.^-.lib.f.

L .fina. titu. ordinam .R eg.iuxta veru m & propriu

^.lib.j.vrii iHiusi ntelled u m fuperiñsám e expli name. eg. catum ;v|j¿ in bonis acquifitis,confia- te m atrimonio,quoni am non iunt qua:

fita lucratiuo titulo ex mariti volunta te , & teftamento , fed funt quxfita titulo onerofo, & pratextu tacita: fo- cietatis,& ex legis diípofitione, v t fu

prá declaraui, lex R egia,vt mulier v i dua propriam horum bonorum par

tem per dat, d ifp o n it, quod non fuffi

cit iim plex ftuprum etiam infra an-

n u n ilu d u s adm iffuni: fed requiritur quod m ulier ante vel poft annum lu d u s viuat luxuriofe. Ergo eodem ar

gum ento dicendum videtur,quód ad amittendam’ dotem non fufficit ftu

prum etiam infra annum lu du s com - miiTum.

Sed e tfi m ulier vidua luxuriofe f 4 4 viueret multis ftupris affuefada , &

p roftituta, adhuc refpondereni,notl effehanc m ulierem ex ea caufa pro

pria dote priuandam ,qu£eabea mu

liere,v el altero eius nom ine p ro fe d a fuiffet. Neq; h oc cafu haberet locum text.in .d. 1. fin. titu.4. lib .f . ordinam . R eg.P rim u m nam etfi libenter agno-

fcere v e lle m , eandem m ilitare,& in - * currere rationem in d o te , de qua agi

mus, quie m ilitat in bonis fuperlucratis,de quibus agit illa lex, adhuc con

tenderem , legem illam ,cum fitpcena- lis,non effe extendendam ex identita te rationis de vno cafu ad alium fim i- le m fid e ft , de bonis fuperlucratis, in quibus lo q u itu r,a d bona d o ta lia ,d e quibus tradam us, v t eft vulgare. P o - ftrem ó f negare efle om nino parem , 45 au tfim ilem ratio n em ,in vtro q u e ca

fu. Q uoniam bona fuperlucrata funt accefsiones & v e lu tifru d u s matrimo ni) pracedentis.-in quibus coffideratur etiam in duftriam ariti m o rtu i:cuius opera fuerat quadita.Et his bonis, quo ru m vtilitatem lex m ulieri detulit,fa

cilius priuare poteft lex ipfa,quám bo nis dotalibus,qu# fine vllo mariti ad

m iniculo,autlegis beneficio,iure pro prio fibi vendicat m ulier.V n de m ul

to magis f negarem ,text.illum in.d .l. 46 final.loquenté in bonis fuperlu cratis

induci poffie ad bona paraphernalia.- Bonu pdrd* quauisreuerediff. Epifcop. D . Couar phemali&tn ru.in.d.§.6.n.2.dicat,communem opi f unt<wittéa nionem effe cum glof.in cap.Plerum - f roPter que, D e douation. m te r v ir u m & v -

xor. in verbo. D o ta litiu m , dicente, quód propter adulterium am ittit mu lier non folum dotem , fed etiam bo-

G 2 na

f l

(11)

100

na paraphernaiia: inducens pro hac com m uni opinione textum in .d .l. fi

nal. E g o im prim is n o to , quod.fi pro hac com m uni fententia eflet efficax indudtio text.in di& .l.fihal.confequé ter probandum effet id,quod nem o au deret affirmare: vid elicet, quod pro

pter ffuprum co m ilium iñ viduitate etiam poft annum lu d u s , debeat m u

lier amittere bona paraphernaiia: que adm odum ib i am ittit fuperlucrata.

D e in d e confidero,non v id e ri iuftam in d u d io n e m , & com parationem de bonis iuperlucratis am ittendis, ad bo na paraphernaiia am ittenda. V n de quanuis com m unis opin io probanda e lle t,q u s a ffirm a t, quód propter a- dulteriu m m ulier am ittit bona para

phernaiia, & applicantur m arito, nu- quarn tamen ea bona am itteret p ro pter ftuprum com m iftum in v id u i

tate , etiam in term inis d id . 1. final, h o c eft, quanuis m ulier m ultis ftupris graffaretur viuendo lu x u rio ie . N am h o c caiu m ulier perderet quidem bo

na fuperlucrata: fed mea quidem fen

tentia retineret, & non perderet b o na dotalitia:& m ultó fortius non per

deret paraphernaiia.

Septim o principaliter Sc vltim o , q u s r o : C u m ex innocentio & glof.

h ic con ftet, quód teftator h u ic vxori ter legauerit augendo le g a ta , cur o- m ifta , & fuppreffa fuerit horum le gatorum m entio in hac d eciia D e - r cretali ? R eipondeo , h o c fa d u m f fuiffe non folum qu o b re u io r& con

cilio r effet litera huiús D ecretalis,fed etiam m axim e,quód n otabilio r effet P on tificis fen ten tia. Siquidem P on tifex refpondit , has fubftitutiones debere in telligi pupillares,& matrem om nim odo excludendam fore. M o tus autem eft ad id dicendum his ra

tio n ib u s, quas in litera expreffas le gim us . P orro legatorum feries con- fultó preterm iifa eft : ne , vid elicet, ratio etiam haberi videretur conie-

d u r * ,q u ie contra matrem ex legatis

fumebatur . Q u od A rch id ia co n . h ic Aiuerfiu num e.i. in verbo, L e g a u it, non fatis Arcbidiaco.

p erfp exit, dum putat,legatum de quo h i c , fuiffe argumento cotra matrem?

Illud enim verum eft fecundum o rd i

nem antiqua; D ecretalis. N a m e x le - gato fecundo fumebatur voluntatis co n iedu ra aduerfus m atrem,vt, m or

tuo filio , continuó filia om nim odo adm itteretur ex pupillari fubftitutio n e , fecundum glof.E t fané conie& u- ra ita fieri poterat, f i , v id e lice t, quis e xp en d eret, quód teftator voluiffet, vt, mortuo filio , mater haberet dun

taxat vfum frudum cum nouo aug

mento •• nec quid amplius. Igitur fen- fiffe videbatur,quód mortuo filio , fi

lia illi-ex pupillari fubftitutione hie

res exifteret.Sic enim m ater,quianon effet ab inteftato ha;res fili) im pube

ris , confeaui deberetnouum augmé- tum cum viufruriu prius legati. A lio - qui fi filia non effet admittenda expu- pillari directa ad ha;reditatem fili), &

confequenter ad hereditatem teftato ris,iam mater futura erat heres ab in teftato huius fili) impuberis fim ul cu filiafideicom m iiiariavn iuerfalirP ro inde m ulier ex iud icio teftatoris plus coníequeretur, quám augmentum il

lud ab eodem teftatore taxatum .Q ue coniedura euidentius colligitur ex tertio legato : v t iccirco teftator in- telligatur voluifte, quód vmuerfa b o na ad pauperes deuoluerentur, matre excluía , quoniam legatum quafi á pauperibus eidem m ulieri relique

r it. Denique licét alias pro matre,ne excludatur á lu du ofa fili) im pube

ris ha:reditate , faciat argumentum, quod teftator maritus propria; fub- ftantia; partem aliquam eidem vxo - _ ri dereliquit .1. final. C . D e Infti- t t l l * tutionib. & fubftitutionib. fub con-

dition. fa ffisrid locum non habet, quádo teftator vxori aliquid reliquit, quod eipra;ftandu foret poft mortem

fili)

inflitution. j er fubftitu.

(12)

fili) im puberis.Tunc enim co n ied u - ra in contrarium .m agis trahere vide

tur,vt id ,q u o d teftator vxori reliquit, quali m ulieri reliquerit,qua; ad h e re ditatem fili) im puberis m inim e eftet adm ittenda. Q u o d ita Bald. tradidit in.l.Precibus,col.3,verfic. C irc a leca d u m .C .D e irnpube. & ali)s,& Fran- cifc .R ip a .in .l.2 .n u .y y . vcrfic. Vnde B ald .ff. D e vulg.Sf pupilla. Q u i vtiq;

potuerunt pro ea fententia inducere hanc D ecretalem cum noftra gloffa p ro u th ab eb atu ro lim in an tiq u aD e- cretali.

S V M M A R I V M .

O v b jlitu tio fecundam injiitutionem defignai.

*

3

Subftitutio pupillaris ¡cripta ante haredis injiitutionem utrum ualeatt

L-2.$.Priiis , cum.§ .§. fequent.plur es concor*

tur: uerufque fenfus traditur,?? nume.4.

12.cr.13.

A Sus in continenti celebratus quamplures effectus operatur.

Tcjlamentum olim ab haredis proprij injlitu*

tione dufpicandum e r a t: reliqua, uero ante fcripta nullius momenti cenfebantur.

i-A n te haredis.inftitu. D e legatis,late expli*

L.x.ff.De haredib. injlituen. explicatur.

Testamentum olim poterat incipere d filij ex haredaiione: qua,fciiicet,tejlamenti funda*

redis institutionem, duntaxat infirmaban*

tur.

L.Ambiguitates.C. De tejlamentis,fenfus, ibi dem & .n.*2.

13 Substitutio pupillaris non in continenti pa*

terno teftamento , fed ex interuallo fcripta nullius momenti eji cenfenda^etiam hodie.

L . 2. §. Qm fquis. ff. De uulgari , fenfus, ibidem.

14 Subjlitutio pupillaris ante parterni haredis inftitutionem eadem die f afta ualet , j i pu*

ptum.

L .M iles Ji testamentum, ff. D e militari tejla*

men.explicatur,ibidem.

iy Commiffarius non poteft teftari pro defun*

fto , qui haredem injlituénium non decía*

rauit ipoterit tamen, data fibi facultate fub ftituendi pupillariter,fubflituere filio defun*

¿ti impuberi queeunque uoluerit.

L .3 1 .T auri explicatur.

Adij ciens.

7 E xharedatio non folum filij , fed etiam poft humi , teftamento fcripta ante haredis in- ftitutionem femperfuit ualida.

L .3 .Í. Vojlhumos , uerfic. vnde e r ante ha*

redis.ff. Deiniuftorupto, fenfus.

i L .Hac con fulti fim a. C . Q u i teftamenta fa*

cere poffunt, fenfus.

Caci teftamenttm , quod ab haredis inftitu*

tione non inciperet , etiam olim ualuiffe:

quar.uis ante haredis injiitutionem fcripta infirmabantur, ibidem,

fi Caci teftamento reliftaante haredis inftitu*

tionem hodie funt ualida.

10 f.C acu s , injlitut. Quibus non eft permiffum facere tejlamen.fenfus.

n Legata, qua non ex feribentis , fed ex testa*

D I I C I E N S . H ic in ci

p it fubftitutio trim em bris fecundum Ioann. A n dre.in prafenti. n. 1. Quas fubftitutio re d é & ex ordine p o ftp ri mas haredum inftitutiones teftam en to fuit confcripta: quum fubftitutio f t

fecundam inftitutionem defignet.l. 2.

§.Prius,verfi.Q uod igitur.ff. D e vulg.

& pupillar,l.Papinianus.§ .Si quis in i- puberi.ff.D e inofficio.teftam en.

Porro quia in his iubftitutionibus com pendiofis p racipué contineban

tur d ir e d a pupillares, ex quibus p ri

m um filio filia , & deinde filia paupe res haredes extiterunt,quaro.- V trum j h a pupillares d ir e d a fubftitutiones x non minus valuiflent,fi teftator easco cepiiTet ante fili) & filia h ared u m in - ftitutiones ? M ouet quaftionem V I- piani d ifficile refponfum in.d.l. 2. § .

P ri" f f e vu l§ ar: ybi d o cet, quod L .2 $ .V rih p riu sd eb etq u ish b ih a red em ferib e - f f .D e uulg.

re,deinde filio fu bftituere,Sin on co- G } uertere

(13)

102

uertere ordinem fcrip tu re. V n d e Iu - lian us!urecon f.putam t,eu qui te fta - retur,debere prius fib i,& deinde filio im puberi h ered em fcribere,vtfi ante filio,deinde fibi teftamentum fe c e rit, non valeat pupillare teftamentu prius fad u m .H an c Iuliani fententiam r e fert V lp ian u s, refcripto Im peratoris fm ffe com probatam , & m erito ¿quoniam patris & fili) vnum fit teftam en

tu im quanuisdue fint hereditates. V e ru m id e n i V lpianus fu b iecit in .§. S ed fi quis i t a , v b i q u i s ita eifet teftatus;

Si filius meus intra quatuordecim ü an.

n udeceiT erit,Seiusheresefto,filiushe res efto:valetpupillaris fu b ftitu tio ,li

cet cbueria fcriptura fili) teftam entu fe c e r it. Idem Vlpianus ait,quód fi p a ter ita-fcripierit:Si filius meus m ih i lie re s non erit,Seius heres e ft o : filius meus hieres efto: apparet,fecundo gra du Seium fcriptum effe h e re d e m . P roinde docet,non efle d ub itan du m , quin,exclufo'filio , Seius ad teitantis h e red ita te m adm ittatur ex v u lg a ri fu b ftitu tio n e.Q u o d fi filius hieres e x - titifle t, & intrapubertatem d ecefsif- fet,lureconfultus fignificauit,dubita

ri poiie,an Seius ad im puberis haeredi tatem adm itteretur ex p upillari ta c i

ta fubftitutione,iuxta. 1.Iam h o c iure ff.eodem titu. Siquidem pupillare te-:

itamentum deducebatur ex fecu n d o gradu,qui fcriptus fuiffet ante p rim u gradu.Sic videbatur, no v a le re .Q u ia , videlicet,con uerfus fuiffet ordo lc r i- ptu re.Sed tamen nihilom inus ic rib it, Seium ex tacito pupillari teftam ento redeadm xttendunr.vtnon ordo fc r i

p tu re , fed ordo fuccefsionisfit fp e & a dus.Et tandem concludit idem V lp ia nus,non efle incipiendum a teitam en to im puberis , iuxta initium . § . v t magna incurrat difficultas c o n cilia re medios illos veriiculos ,in quibus valet pupillare teftam entum ,á quo pa ter incepit

Accurfius ^{ib i in}vcrb^Comproba

ta eft,in vltim a fo lu tio n e, co cilia t eos text.vt fi filius impubes fuerit exhere

datus, pater non pofsit incipere áte- ,n*

ftam ento pupillari •'& fi ab eo pater ce $ S>pri¿.

p erit, nullius m om enti fit ceniendum confutatu/

d.§.Prius,in p rin c ip io .C e te n im fi fi

lius fu erit inftitutus, tunc pofsit in c i

pere á teftamento pupillari i mpub eris m ftituti.d.verf. Sed fi quis,cum v e rli- culofequenti.Idem tenuit A cc u rfiu s in.§.L iberis,in prim o fcholio,In ftitu.

D e p u pillar.fubftit.D yn . R ayn er. A I b e n c .B a rto l.A n g e l.d e P erufio,S aly- cet.in . d.

1

^.^{z . § .} P ritis.A rch idiacon us h ic .n .i.& H oftienf.in cap.R aynutius, fuprá eodem , colu. 8.prope fin em : &

hanc d ix it com m unem opinione P o r tiu s in .d .§ X ib e ris .E t hanc interpre

tationem , nem ine re la to , fequitur &

adftruere-nititur dodifsim us atque va r i e le d io n is & eruditionis Ia c o b .C u - iatius in notis ad V lpianu titu .2?. Q uS adm odum teftamenta rum puntur,in verf. E tiam exheredatis.

Sed pro certo talis interpretatio,' nec rationem habet,nec verbis V lp ia ni accom m odatur,qui de e xh ered ato im pubere loquutus non fu e rit,P re tc - reaco n clu fio .§.in verf. Q u o d ig itu r, m anifefté pertinet m agis ad lib ero s inftitutos,quám ad im puberes e x h e - redatos.D em que m en tó com m un ior opin io habet,talem interpretationem, explodi debere,vt differentia non fiat inter exh eredati & inftituti im pube

ris pupillare teftamétu :ficuti coftat e x A lex ad .in .d .§.P riu s.n .if. & Iaf. ibid®

in p rin cip .n .zf. Frácif. R ip a in.d .l. 2.

ff.D evu lg.n .2 8 .G u iliel. B ened.in re - p et.c.R a yn u tiu s,fuprá eodé, in verb.

Si abfq; liberis m oreretur,el.2.D e pu pillari fubftitu.n.i8.

. Recuda co cilia tio eft a d p r e d id a \iteri M*

iu r a ,a fi v n ico cÓtextu quis prius h e - curfuefar*

rede h lio im puberi fc rip fe rit,& d ein diarajciur»

dc fibfivalebitpupiU are tcftam etd.d.

§ . e d fi quis. C e te ru m fi quis prius fi-

—9

h ^ c d e fcrip fe ritj& p o fte a no in co tin en ti

(14)

tinenti,neque eodem contextu, fed ex interuallo h a re d e m fib i fe ce rit,tu n c non v a le b it pupillare teftám entum , vtin .d .§.P riu s,in princip. V ndeM cet pater pofsit ftbi prius h ered em face

r e , & deinde ex in teruallo, adhibita nouafolénitate,hered em filio im pu

beri conftituere.l.Si quis cum .§.final.

ff.D e v u lg a r.& pupillar.nó id em é co ueribrecipiendu eft.H oc ita A c c u rf.

p ra ce p it in.d. §. final.in verbo , A lia rurfushora, quem fequuti funt magis com m uniter D o cto res, v t refoluunt A le x a n d .& Iaf.in.d.§. P riiis, &. R ip a in ,d .l.2 .& P h ilip .C o rn e , in.

1

^{. A m b i}

guitates. C .D eteftam en tis.n .2. & hác eife receptiorem opinionem fcripfit A n d re. A lc ia t.in .d .l.2. §. Q uifquis.ff.

D evu lga.q u á nouifsimé fequutus eft Ioann. C orraf.in .l. Si teftamento. C , D c im p u b eru m & ali)s.n .4 7 .& fecun dum iftum com m unem intelledum . h ic effetfingularis effedus,quem ope raretur a d u s t in continenti poft alid celebratus, inter quam plurim os,quoi vitrafcribentes vbi íuprálaté congef- fit A n d re. T iraq u ell. in tra d a tu ,D e vtroq; re tra d u , in. 2. parte.§.i.in glof.

f.ex prin cipió.

Sed p ro fe d ó h a c interpretatio co munis nullatenus conuenit verbis V I- p ia n i,q u iin .ch §. P rius, loquitur vb i quis vn ico'contextu teftaretur, & iti eadem fcriptura , q u a vn ico contex

tu effet ordinata, inciperet áteftam é- to im puberis. Q u od B arto l.ib i. nü.i.

conftanter a ffirm a u it, expendens lureconfultum num erofingulan de o r

dine fcrip tura loquutum . D enique A ccürfiu s ib i , & ali) authores , qui diffinxerunt pupillare teftámentum.

exharedati im p u b eris, á teftam en

to pupilli in ftltu ti,red é intellexerút, V lpian un i loquutum fuiffe, quando pater vn ico contextu prius filio , &

deinde íib i teftámentum f e c i f f e t , vt re d é agnouerunt A n d r e . A lc ia t. in d i d . l . 2. § . Q uisquis, n u m e.i.Sc V i-

glius in d id .§ .lib e r is , Inftitut.D epu . pilla.fubftitu.n. 3.infine.

T ertia igitur con ciliatio fu it A n - Anir.A lcU dre. A lc ia t.in d id .l.2 .§ . Quisquis,nu tiintelleaus me.2. ff. D e vu lg a .v b i non re d é v i- ref uti(tur' detur d o ce re , lureconfultum ib i pro

fequi a liu d ,q u o d pupillari fubftitu- tion i neceffarium eft .-nempe, vt pa

ter prius fibi teftámentum faciat: fi quidem Iureconf.de ordine n ih il ib i p r a c e p it: fed tantum , vt pater,qui fi

lio teftámentum pupillare facere v e l

let, fibi quoque faceret teftám entum . Conftituendum igitu r A lcia t. cen- f e t ,v t fem per fib i prius teftari pater d ebeat, haredem que fuurn fcribere, d id . §. Priiis,in p rin c ip io . Neque ob ftat text. in d id . §. Sed fi quis ita,cum verfic. fequ en ti: quoniam refpondet A lc ia t.ib i quoque , licet non ordine •' fc r ip t u r a , faltem ordine tacita: v o luntatis teftatorem fibi privis, quám filio ,h are d e m fcripiiffe. N a m v b iita fcrip tu m fit :S i filius meus hares non e r it , vel impubes decefferit , Seius lueres efto : filius meus hares elto:

certé fecundum ordinem tacita: v o luntatis , & in te lle d u s, anim aduerti- tu r, prius fibi teftám entum fe ciffe ,&

h aredem defignaffe. C u m en im (in - quit) Seius non v o cetu r, nifi fub co n ditione , iifiliu s non fit h a re s , appa

ret , id prim o voluiffe teftatorem , v t filius fibi hares fit.

Sed h a c A lc ia ti confideratio pof

fet quidem procedere quoad verficu- lu m , Sed etfi ita ,d id . § . P rius,vb i

'11

filius non effet h a re s, Seius vocatur*

G a te ru m aptari non poteft ad verfi- culum ,Sed ii quisita:vbi itafcriptum e ft: Si filius meus intra quatuordeci- m um annum d ecefferit, Seius hares . j 7- e fto : filius ha:res efto-Tn ea enim fpe

cie pater in cepit á teftamento im pu

beris , ei que prius haredem fcripfit, . quám fib i, & valet pupillare teftamé- tum. N ec poteft d ic i, quod ib i Seius non vocetur nifi fub conditione, fi fi

f í 4 lius

(15)

lius non fit haeres: quoniam Seius v o - te n tia m lu lia n i, quam refert in prin- catus eft fub co n d itio n e , ii filius intra cipio.d.§.Prius,reprobatam effe,& nb decim um quartum annum decefsiftet. procedere. E t ita h u ic.§ . fic intelle- Q u o argumento opinionem A lc ia ti ‘.ció potius c o n u e n iu n t, quam refra- recté confutauit V ig liu s in d icr.§.L i- 'gantur3ve rficu li proxim i,qui fequun- b e ris, Inilitut. D e pupillar. fubftitu- tur. Sed certe h ic intelie&us nim ium

tio.n.$. audax eft, & contra fidem vetuftifsi-

Q uarta co n ciliatio fu it eiufdeni .m orum atque recentiorum co dicu m , V ig lij in d ici.§.Liberis.n.4.quaadfcri quibus omnes an tiqu iD od ores ab A c bit laíoni in d id ; § .Prius,in. fine. Sed -curfio vfque ad nouifsim um quenque Viglij inter equidé illam magis ex V ig l io , quam -vfi fu n t, atque aded contra fid e m P a- pretatio. ex lafons confiare intelligo. Interpra: dettarum Floretinarum , vti co ftatex

tatur eni m , quo d fi vno contextu te - translaticii e G re gor.H aloandr. & Fra ftandi in eadem icriptura p rxcedat .cifci D u aren i. P raterea verba V lp ia - pupillare teftam entum ,non valebit, «fi, q u s ftatim fequuntur, m anifefte iuxta d id .§ . Privis: nifi om nino c o n - dem onftrant, qudd procedens lu iia- iu n d u m teftam ento pupillari c o h ¿ - n i íém etia fu e rit com probata referi- reat teftam entum principale patris, ptoim pejt:atoris,&m eritd. Q u on iam iuxta.§. Sed li q uis, cum . §. fequenti. eandem fequenti arguméto Vlpianus N am tunc demum ordo fcripturceco- confirmat: conñátJaim (inquit V lp ia - uerfus v i t ia b it , quando pupillarete- nus) unum effe testamentum ¿faitee t ¿patns, &•

ftam entum privis fcriptumeft-,&:dein fikirlicctdtie.fint hereditateseufqueaded±c?e»

d e , in te rie d o fcrip tu rs interuallo,.fe V ip ia n i ratio fine dubio eo per- quaturprincipale patris teftam étum . tiñere v id e tu r . vt quoniam, vnum eft Q o o d fi contund a fuerit ferintura, teftam entum , h in c indeconftare.de- tunc ordonon fpedatur .- quoniam in beat, &• co lligere Vlpianus voluerit, con iu n d is n u llu se fto rd o : nec q uid- huius ym usteftam enti caput eiTe in quam intsreft, vtrum eorum prim um ititutionem hajredis, quem fibi pater feribatur , argum ento.

1

. Q uidam .ff. privis defignare debet,¿ deinde vero D e peculio legato. iequi debere pupillárem fubftitutio-

E go in prim is hanc V ig lif c o n c b nem quafi accefsionem dependentem liationem c arteris om nibus prarftare á paterno teftam ento,. argum ento e- intelligo. Q uoniam nonaquardam in- tiam text.in .

1

. Patris & filij.if. D e vu l- terpretatio Ludoui. C harond. lib .2 . g a ri,& in .§ .Ig itu r,In ftit.D e pupillar.

verifim iliu m cap.a.D e p u p illar.fu b - Quam rationem confirm am t etiam ftitutione,longe abeft á verofim ili, & Vlpianus illis verbis: vfqueadeo autemmt eft contra ipfius Y lp ia n i expreflam quos fibi quis fdcit necefjhios, eofdcm etiam fi*

conclufionem in verfic.Q uod igitur. Ff faciat, & pofihumum fuuia filio impuberi Sed & nouifsimus in telledus inge- pofút quis fubftituere. E x hac ratione v o - niofi atque ftudiofifsim i viri A n to - lu it Vlpianus co lligere, quod quonia Antonii Go nij G oueani m ih i non poteft perfuade yniusteftam enti patris & fili) caput eft.

ueaniemetu* ri.Ille eninv in d .l,2 .in .§ .P n u s.ff. D e ia ftftu tio h x rc d is, quem fibi pater dc, datio rcijcU vulgari, dc in lib. 1. le d io n u m variaru b et con fcribere, fubftitutio pupilla- f«r. iuris ciuilis,cap.8.exiftim at,vitiatam , r is , qu* veluti accefsioeft teftam en-

& m en dofam efteliteram . d. §. Prius, b paterni,nullius m om enti erit cen- Sc in illo.§. loco illius verbil Reprobata: fen d a,fi ante fit conferipta, iuxta re- reponendum eife: improbata: iuxta qua gulam text.in. §. A n te ha:redis,Inftit.

(inquit)literam V lp i a nu sr e foly itften

1

?? legatis;de quo.§.ftatim nobis agé-