Vocabularium utriusque iuris

I

C' U1

[■11

r

defuctudinem ab iiffen t, creati funt docemuiri,qui tranítulerút leges Gixcoruin 111 Latinnm, &

cas in decem tabulis eburneis fcripferunt. Et hi decemuiii po­

ftea videntes in illis decem ta­

bulis multas leges deeíTe, acce­

pta poteftate corrigendi, dem i­

nuendi, interpretandi, addendi fic fu p plendi, duas alias tabulas addiderunt 5 fic exinde difta eft lex \ ij. fabula.qux omnia ple­

nius perfequitur Iurifconfultus iu d.l.ij.de Origine iuris.

L e x A l i a Sentia,vt fcribit Alci, fic appellata eftab A l i o Sentio cius latore. Huiufmodi lex plu­

rima habuit capita, qux hic re­

ferre nimis longum eíTer. vide in Tit.qui fic ex quib. caulis ma- numit.no poiT. in Inftitut. fic in l.fcicndum de Verb.fign.

L e x Falcidia,dift.ij c. quxdam.in iin.prohiber nequis in teftame- to plus extraneis legare poflit quam vt quarta pars lit heredi­

bus data.Diciturauieui Falcidia aFaicidio tribuno plebis au d o - 1'c: vel íecúdUm Azo. d id a á fal­

ce , id cft , á deminutione quam imponit Angularibus rclidis:re- fecat enim de l e g a t i s , vr falce icfecantur fegetes Nam olim li­

cuit cuilibet totam hereditatem fuam alteri relinquere ; fed po­

ftea Falcidius ftatuit qubd q u a r ­ ta pars hereditatis deberet re­

linqui heredibus,vt fupiaF.Tri- plex autem eft Falcidia, vna de­

bita iure naturx , alia iure infti- tutioiiis > tertia dicitur quarta TiebelHanica,qux competit he­

redi inftituto qui rogatus eft hereditate aliis reftituerc diftin- dione fecunda , Refp5fa.de T e- ftamcn.c.Raynut.- fic ca.Raynal.

L^ex Flauia , vel potius [Fabia]de plagiariis,eos perfequitur qui li­

beros aut feruos vel filiosalíc.»

nos ab vrbe , vel de vna prouin­

cia ad aliam fubducunt , Sceos vendat fraudulenter infciis do­

minis fic patribus fuis, vt if. ad 1.

Fla.de Plagia, l.fin. fic l.lege.fic 1. eum .sunt qui malint legere, lex Fannia de plagiariis.Sunt qui le­

gant lex Fiaiua. TuvideCateU lianum Cottam in difrione^pla- giarij n o m in e.]

LE X Furia(alias Fufia vel Suftia) Canina , non permittebat in te­

ftamento manumifliones fieri nifi vfque ad certum modum vel numerum feruorum,licet in*

ter viuos ficrfcd hodie ifta fubla- ta eft,fic m ultom agis hoc liceret .in vltima voluntate. Et dicitur Canina forte á quodam indufta qui Canis vocabatur.Nam canis naturam feruat qui ftat in pelea, quam nec fibi kabere poteft, ncc alij f a u e t , vt fit confonans rei n om ea. Inft.de Do, §. eft fic aliud. Talis ergo moriebatur ta­

quam canis , quia non poterat tenere feru o s, nec libertate pa- tiebatiT eis dari.lnit.de Icg.Fuf.

Ban.tol.in gloíT.j.

L e g e n d v m Fufia C an in ia,á Fufio Canonio , quo rogante lata eft.

audior Alciarus,

L e x Horteniia nomen foriraeft ab Horthenfio, qui eam tulit fic f e c i t , q u x concordauit plebem Sc populum,qua conftituitur, vc non miiius aur plus valeant ple- bisfcita quám lex populi.de quo Infti.de Iure natur gentium fic

ciui.?.fed fic plebisfcita.

L e x luiia de adulteriis fic ftupro perfequituradulteros,fic eos qui fine vi v irg in e s, viduas, aut ho- neftas,aut honefte viueiues cor­

rumpunt aut viohnr. Et non fo­

lum temeratores alienarum nu- puarum gladio p u n ir , fed etiam

eos

U

. ^ L snte

^osqui cum mafculls nefandam Jibiclinem exercere audent iiue nonvcientur.lnftitu.de fubiic.

iud.?. itcm lex lulia de adulte­

riis. ÓC ibi per totuai de legibus hic pofitis, quia publica ludicia

funt.

li E X lolia de ambitu , punit eos qui per ambitum feu ambitio- ,nem,muneribus da?is, ad hono- res feu ad officia publica acce­

dunt feu fuccedüt. de quo Infti.

depubli.iudi,?* fun^t prxccrea.in glolT.5c in lege prima,

S.

ad lege luliamde

L ^ex lulia de a n n o n a , lata cotra illum qui facit vcl procurat an ­ nonam fieri cariorem , quia in hoc Ixditui rei pubiica.vt ff.ad i.

lul.de Anno,l.ij.

L^ex lu liaIx fs maieftatisvcos pu- nit qui in principem aut in rem- publica aliquici conamittunt &

machinantui.Et eft contra tales ftatuta poena capitalis, itc m cp vfque ad quartam progenie noii fttcccdut nati ab cis nifi per prin fipera difpenfetur cum cis,6c fic poena eius anim x amiffionefu- ftinetjVt God. ad legem lul.m a- ic.l quifquis. & lnfti.de Publi.

iud.?.publicaautern.

L e x lulia MifceJla(aUasvifcella) habet locum quandp maritus re­

linquit vxori in teftamento a li­

quid fub certa cpnditipne fi al­

teri non nupfetit. Et conditione non feruata, non tenetur heres dare teljftuna per iftam legem . Etqualem faciat cautionem ,vi­

de in Auth. cui relid u m . Cod.de indie. vind.

Sc

de If ge lu l. Mif- eel.toll.j.ibidem.

Lex lulia peculatus,}ata fuit con­

tra illos qui pecuniam vel p u b li­

cam vel facram vel religio- fam futantur:puniuntur a u ie ,v t no.Inft. de pub .iud.?.lex lu lia .

V o c.iui.

& E, 3^9

L e x lu lia repetundarum, loqui- tucde his p le d e n d is , qiii tem ­ pore adminiftratiqnis aliquid acceperin t y t íudicarét, vcl non iudicaret, vel aliquem in vincu­

la co nficeren t, vel non.Ad hoc cnim competit vt datum refer- uetur ,

Sc

quod alter puniatur*

Vltra hoc etiam competit cotra ebfdem iliis qui ab ipfis aliqua violentiam paffi f u n t , vt ii coa- d u s fuerit q u is a talibus v ende­

re rem fuam minori pretio quám v a le b a t : dc in fimilibus cafib. ff.

ad legem lu liam repetudarum, lege p rim a, tertia » quarta

quinta.

L e x lu lia dc refiduis , punit cos qui officium p u b lic u n i, aut ad­

miniftrationem h a b u e r u n t ,

Sc

tempore adminiftratioriis fux publicam pecunjain quam acce­

perunt in quocicunque negotiu erogandum,retinuerunt,6c non ciogauerunt, y c l qui rem publi­

cam quam acceperunt traden ­ dam in communi x r a r i o ,n o n rcpofuerpt ibidem, fed penes fe

• furtiuedc dolose retinuerunt,vt ff.ad Legem luliam peculat.le- gc fecunda , dc lege q u a r t a , §.

leg.

L ^ x lu lia de vi publica , punit eos qui yim cum armis fecerunt ye| intulerunt, eft poena depor- tationis.’ín Inftit.dc publi.iud.?, item lex lulia.

L ^{e x} lu lia de vi priuata, punit eos qui fine armis vim in f e r u n t, in publicatione certix partis bono­

rum puniuntur. Si autem yi ra­

ptus virginis jV idux,vcl fanili*

monialis , ant alix fiat, facien ­ tes,dc opem flagitio dantes,pec»

na capitis puniqntur. Inftit.de pub.iu.^.kem lex lu lia de vi.

L e x lu lia N o rb an a, loquitur de Latina lib e r t a t e , vt Inftit. dc li-

B berr.

I

ril 'í¡

f

'V_l

f

ll-i

beit.§.lLbcttínorum autem.

L e x municipalis , dicitur quam aliqua ciuitas cohftítuit í i b i , Sc cft ius. ciuile. ln ftit.d e iur.nari gen.fic ciui.§.j.in icx.ftc gloff.

L e x Papia,patrum continet p re­

mia pro fulcipicndis Jibeiis, Sc dicitur á Papio au ílo íc , aliás Pa- pinianaá Papiniano au6lore. vi­

dc de hoc Inftit. per quas perfo, po.ius acquir.in §.fancitura ete­

nim,

L ex Papia continebat etiam alia c a p it a ,vt circa caducorumob- feruationem , de iure patrono*

w m , bonis libcrtorum.Nc inter fcnatorcs 8c libertas nupiix có- trahciétur,vtC.de Cadu.tollco.

l.vnic.i.i prin.Inftit.de Succef.li- bct).§.j. ff. de titu nup.Uege Pa­

pia.

L E X Pbmpeiá de parricidis (alias parricidiis ( pupit eos qui pa­

tri,aut matri, aut aúo, aut ptoa- uo,aut alteri de cónfanguineis, aur parentibus fuis morteín in- fligunt.Et ftatuit illa lex póenam

^cerrimam,qubd tales in culeo, id cftjcorio bullito ínfuanTurjin quod ponatur vípera,cum liraia, canc,8c gallo gallinaceo , Sc in marf vicino fie proficiantur, vel in flumine’ propinquo, fi mare nimis remotum fuerit. De his omnibus not.Inftilut. dc pubi,

iud.§. alia deinde.

L e x p o p u l i , a n t o n o m a f t i c e d i c i ­ tur l e x per e x c e l l e n t i a m .

L e x Publiciana di¿la eft, á Publi- cianoprxtore auilore. Require

fupra,A¿áio Publiciana.

Lex Regia cft , qua populus R o ­ ma Imperium fic poteftatem c 6 - ceffit Imperatori.§. fed & quod.

Inft.de lurc nat.gent.6c ciuil.

Lex Rhodia de iaáu,rub ucn ii his quorum merces caufa commu*

fiis pcticuli cuitan di cicft^ funt,

Sc propter eieftum nauis (alus fa6ta cft. ^ i b u s datur aftio con*

tra m a g i c u m n a u is , ^el eos quoru merces funt falua. Et dU citur Rhodia ab infula Rhodo,

• in qua antiquitus plurium fuit vfus mercatorum.

L e x Satyra , eft q u x de pliifibui rebus fimul lo q u itu r, difta fic á copia rerum ,5c quafi á fatuiita- te. Vnde & Satyras fcribere, cft poeVnata vatia condere,vt Hora*

tij,lu u e n a lis ,Perú j, fice.dift.z.c.

Satyra.

L e x Titia conftituir, vt in prouin*

ciis', ii cui omnino nullus erat t u t o r , ei daretur á Prxfide, vt inft.de AttiJ.tu.in prin.

L e x Vitellia loquitur de liberta a^pctente ea q u x ingenuis Un*

' tum c o p p c f u n t , puta honores Sc dignitates,afferendo fc inge­

nuum effe. de quo ff. de Statu hominum.1.ingenuum.

L e x viarum d ic itu r, folitariapet excellentiam.

L e x Voconia, cuius meminit ^Iu-:

ftinia. in titul. de lege Falci.in, Infti. fic d id a fuit

k

Vocoiiio Tribuno plebis,cuius rogatione plebs Romana eam tulit.

I

L A ntei.

L i b e l l a m effe dimidium choeni­

cis atteftatur A lc lib . ^j. Parer, choenicem aute apud Athenicn- fesfuiffe menfura tr itic i, quan­

tum. f quifque vno die comede­

ret,pedentem eorum drachmas 150. noftra verb menfura fcfqui.

libram , Sc de huiufmodi libella fenfiffc Imper.in 1.iudices. C. de cpif.ót cic. '

LiBEELVs pluribus modis accipi­

t u r , vt not. Sp. in trad. libel.

Q uandoq; enim dicitur paruus liber codicillus,vel fchcdula , iil qua aftoi caufam tt "adioncm

expH

cxprimítjfic eíl duplex. Quidam cft aecufaiionis, Sc ¡ile in crimi­

nalibus locum habet: Sc quidam . cóucntionis, fic illc in ciuilibus;

vt eft gl.vnic.in princ. c.j. dc lib.

obla. Et dcbent plura contineri in libello, vt in his verfib.conti.

netur,

y quidy coram

>

quoquo i u r e p e t a t u r ^ a quoy

R eíle com pofitw í q w f q u e l i ­ bellum h a b et.

Nam Ubellus conutntionis d e ­ ber coniinerc nomen adloris, f.

quis fu qui conueniat, Et quid pctaturiftiem qu? petitur.Et no- nien iudicis, ftcoiam quo agitur, Sc ius quo res petitur:Sc ñc cau­

fam petendi. Et nomen f.á quo íes petitur, ctiam tempus Sc dic in quo Ubellus datut. Sed in li­

bello acculátíonis,contincti de­

bent nomen arcufatoris, nomen rci,iudicis,Sc crimen de quo agi-

^ tut,6cquandoque perfona cum qua crimen dicitut commiffum,

& locus in q u o , Sc dies accufa- tionis coram iu d ice,& meníis in quo crimen cft commiffum , fed drcra Sc horam ibi ponere non cft neceffe,fecundum Gof.Quá- doqj Sc fecundo ponitur pro pa­

ne azymo feu fubcineritio, vt C.

de Epifc.audi.l,Índices. Q u an ­ doque Sc tertio capitur propre- cib. principi oblatis. C. quando libcl, ^rinc. obla. lit. conte.fam.

Qiqarto pro iudice delegato, ff.

de Offi.proconf.l.nec quicquam.

§.vbi decretum.Q uinto pro feri- ptu^a demandatoris. Sexto pro fcriptura recufationis. Septimo pro fcriptura quam vir dat vxo- l i quam repudiat, Sc ille dicitur libellus rcpudij. Ofrauo pro fcri­

ptura ippellationis.ff.de appcl.

L ftnrc !• 5 7 ^

I,

j.

Nono pro fcriptura ^{q u a m} i u ­ dex dat a p p e lla n ti, f. pro apo- ftoliS.de Appel. ca. cordi, libr.vj.

Dccimb pro fcriptura, infama­

toria q u x dicitur libellus faino- fus. Proprie tamen libellus cft fcriptura agentis , quasftionem continens , Sc futuram a d io ­ nem deprom ens: Sc dicit Cyn.

q u b d eft brcuis fcriptura in te n ­ tionem adoris vel accufatoris contra reum claré depromens.

£t iic libellus non debet eilc verbofus , vcl vtens fuperfiuis, vclobfcuris. Vel i i c , [L ib e llu s eft breuis m em brana,adoris pe­

titionem com p ledcn s.) Dicitux autem libellus á libro dem inu- tiue propter fui b rcu itatem , l i c ­ ut codicillus á codice,fecundum Spc.intitu.de Li.concep.in prin, « V c ld ic itu r a lib r a , id eft , iufti­

t i a , vndc iudcx debet ftatcram

?qua lance miniftrarc.xlv.diftin.

omnis.

, I B E L t V s repudii. Require re­

pudium.

• I B E R A , h x c d id io figfiiiicac poffe fieri libere quod m an d a­

t u r , non tamen iignificat vJtra latandatum generale : & iic non viderentur conceffa qux requi­

runt mandatum fpeciale. £t hoc

$le vfu c o m m u n i, licet fccus ex fignificato attento dc iure fcri­

pto. Tunc enim iignificat poife iicri quod line mandato fpccia- li non fieret,excepta donaiionc, 1. procurator cui generaliter, ff.

de Procuratoribus, iu n d a 1 fi­

lius, ff. de Donation. Signilic.at ergo qubd pollet alienare, quod non poffcc procurator cui c il conceffa generalis admiftia- tio non exprelVo verbo libera, cuius fignificarum addic Sc ope­

ra tu r, non autem fignificat c o ­ n a tio n e m , quia donatio ex na-

B z tura

i

j1

^ii

i!

<1113

1

;i!';i*l^

* I

turafuacft gratuita. Vndcnot.

fecundum Bart.in I.qui Romx.§.

Callimachus, ff. dc Verb. oblig.

V eibum lib e ra , iri illo tantum operatui ad quod rcfeitur, veibi gratia,dicedo, [conftituo tc pro­

curatorem ad agendum & de­

fendendum litem coceftandam»

dans^ dc concedens liberani po­

teftatem, 8cc,] non videtur con- celTa adminiftratio caufxffed fo­

lum fubftajitis , quia hoc verba im p o rta n t, 8c de caula non pof­

funt traniigercjfed folum dc in - ftahiia.Item i b i , ^conftituopro­

curatorem, ad recipiendam iolu- tionem ,djns ei hbeipam potcfta^

te m ,]ib i poteft prorogare termi­

num. facit dé procurato, qui ad agendum, libr. 6. Idem de verbo p le n a .l.li procurator.§. qubd ft plenam.C.de procurat. Id e m ii domirius conCcifit qubd procu­

rator póílit quod ipíé dominus, licet rion expreifit yerbu [libera, ^ vel picna potcftate.]l.crcditor.§.\

Lucius.ff. mandati. Idem fi do­

minus promifit fe ramm habi­

turum quicquid per fuum pro­

curatorem ad u m fuerit, l. j. ff.dc Procurator."* . • - L i b e r a l i s caufa eft , quando

principalirer mota quxftione ftatus ab aliquo^ dicitur aliquis feu alius fuus fcru’ effe , ipfe vc- . rb contendit effe liberum. S iv e ­ ro confiteatur fc effe feruum, n q adoris i fed alterius,non cft cau­

fa liberalis,fed caufa dominij, caufa hic ponitiir prb iudicio.

L i b e r a t i o fumitur pro di- fpofinone lib eratoria,& fignifi­

cat diuerfimode. Nam ibi, tefta­

tor legat debitori Tuo qui folus cft,liberatione: fignificat,qubd debitor agere poflit contra h e­

redem vt cum liberet per acce- ptilationem.l.i j.nunc de effedu*

ff.dc L ib .leg . quia quando

tor d icit[v o lo lib era ri,] vcl[lcgo liberatiónem,]fignificatui,qubd vult ab herede liberari, ex com­

m uni modo in te llig en d ijte ib i, duo funt rei promittendi, qui te*

nentur ad idem debitum quilil bet infolidum, teftator legat vni liberationem , fignificat qubd Ule poffit agere contra heredem y tlib c r e tu r p é r p adum . Sed al­

ter non liberatur nifi ille vtius iiberarctiir cx m a io r i, videlicet acceptilatione : nam tunc etiani alter liberatur,ficut acceptilatio capitur pro tali folutione, qubd vno folucntc,alter liberatur: le- cus ih pado* Sed certe padum liberationis in fimplici ratione valet tantum ficut acceptilatio, i t e n i , duo funt rei promittendi f o c i j : vni legata eft liberatio,fi­

gnificat qubd etia ille cuius no-

^ e h afcriptum noh eft, habetur pto le g a ta rio , 8c fir agere poteft vt liberetur : ficut ille qui nomi­

natus eft ,

Sc

hoc fi teftator ei prouidere voluit, qubd probatur ex fimilibus coicduris fufficien- iter , quiá in contrahendo focij funt. Et intellige fqciosfecundi:

Bartol. quibus omhe lucrum &

damnum cft commune in illo debito. Itc ibi,duo funt rei pro- m ittendi non focij, fadi debito­

res ex pecunia , q ü x peruenit ad v t r u m q ;, vclconuerfaeft inc5« muriem vtilitatem,teftator legat liberationem v n i , non liberabi­

tur per accep tilatio n em , fed per padum ,8c iftud padiim proficiet etiam alteri in parte feu medie­

tate debiti. E t u c intellige quod ho.gl.ih §.hunc de cffedu.prxal.

Conclude ergo, aut funt focij,&

liberatio fit per acceptilatione^

Sc fic f a d a vnijprodeft etiam al­

teri , fed iftc alter non legatarius

li

I

non

m * *

h o

poteft a g e r e , nifi vbi teftator

t i

piouidece voluit. Aut no funt iqcij,dc tiinc liberatio fit pei pa¿

^uni de non petehdo;& piodeft alteri in medietate^ vt in altera niediétate tantum conueniatur.

£c finaliter concluditur , quod liberatio, legata vni perfonx in vna re vcl ih vno debito ad aliani perfonam, aliam rém> vel aliud debitum e x t é d it u i, fi hoc difpo- hentem quouis probabit medio voluiífe lignificatur;Et liberatio generalis non co m p reh editqu x ibi non contineri aliquéd m e - dium concludit. Et liberatio co- (ceffa fpccialiter , generaliter in ­

ter VÍUÓS, dc iri vltlm a volun­

tate , fignificat quod fignificare qüodúís medium probabile de- _ clarat.

b c yeibo L i b e r a t i o n i s

vide IJiberationisi de Vérbóii fi¿

gnific.

L i b e r i , orum, no folum dlcuh»

tui filij, fed ctiam nepotes , pro­

nepotes, dc deinceps: dcquanqua non dcclincfiir nifi in numero multitudinis, de vno lainen li­

beros dicimus. Ex A.Gellio libr.

i.Vlpia.in tit; de pollicitation. 1. inter liberos, nepotem quoque contineri diuus Piiis iefcripfir;

Item Calliftiatus tit. dé V^tb. fi- gnific.l.libeiorum appelUtione»

dcc. Ncbt.

L ^{i b e r i} funt qui cx ingenuis nafcuntiir: fiunt autem liberti qui maniimittuntur.Et dicuntur á libertate,dc fuiit filij dc filix,dc exteri omnes in ic£^a linea de- fcendehtes vfque ad trinepotes^

dc vlterius dicuntilt inferiores feu pofteiiores. Similiter paren­

tes dicuntur on^nes afcendentcs per paternam feu maternam co­

gnationem nobis co n iu n ili vf-

^uc ad triia u u m , dc vlterius dU

M

cuntur fuperiores feu maiores. 1.

iurifconfultus; §. parentes, dc Verbor. fignific. obtinuit tam cii loquendi confuetiido, vt liberi appellentur quicunqUe cx nobis defcenduhr; i. fed fi hac; ?. lib e- ios;de ih iiis voc. dc hliberbrum;

, dc Vetbifignifi: . .

L i b e r i populi qui dicahtur^de-

clarat lurilconf.in l.non dubito;

ff.dccapti.de poftli.reucr.

L i b e r t a s eft naturalis facu l­

tas cius quod cuique facerc li­

b e t , hifi qubd vi aut iure proM*

betur.lhft. de iure pcrfo.in prin.

dc hxc facultas quaiimis late pa­

te a t , tamen ei quatidoquc lefi- ftitur de f a é t o , dc quando non poffumus quod defideramus,vcl dc iure, vt quahdo facere fu itu ia aut rapinám p ro h ib em u r;,

L i b e r t a s L a t i n a , fu it libertas q u x habebat qubd fi moreretus i l le cui dabatur lib e ita s,tu n c te­

n u it, fed

il

fu p cru ix it, tunc hon 'tehhit.Sed hodie eft corredla per l.vnicám; C.dc la.li. tol. R equire fup.Latini. Et.diccbatur.Latina pcrfim ilitudine. Nam vt R o m a ­ ni nom inati furit, qUia Romanis fubiicicbatut,dc in colonias m it­

teb atu r,licet fecundiim rem La­

tin i vel Romani no eifent, ita il- la libertas Latina dicebatur,ciita non ciTet veta libertas.

L 1 6 £ R T A is dediticia, r e q u ir e f u ­

pra D ed iticia. • . ,

L i b e r t a s [f id e ic o m m ilT a ria ,]

eft q u a m t e f t a t o r ditedié n ó v o ­ lu it c o p c t e r e , f e d f ie r i n a n u m i f . f i o n e m a lte r i u s c u i u s fidci h o c c o n i m i f i t j f .v t m a riu iriitte ie t.

L i b e r t a .s t e f i a m e n c a t i a ¿ e f t q u x e x ipfo t e f t a m e n t o diredib c o m p e t i t , v t C . d e t c f t a . m a . l . i . i n

p i i n c . i n g l .

L i b e r t a s vin d ift* , eft q u x fit PCI vindidiam* c . dé Vind.libcr;

B $ ii^

in principio, in gloíTa.

L t b e k t i n v s á liberto non eociiíFcrt,quod vulgus putat : &

ciim dixi vulgus , non cxcludo Accurfimn , qui Sc ipfe viius eft cx imperita multitudine,ná cüm idem íit libertus quod liberti­

n u s,fola relatione difterüc, quo­

niam libertus nomen eft ad a l i ­ qu id,fempérquc refertur ad cum cuius cft libertus, hoccftad pa­

tronum: vt libertus C x fa r is , l i ­ bertus Ciceronis, Sc de opeiis li- bcrídrum, fubaudiquasriebent fuis patronis liberti. Libertinus vcrb nomen eft abíolurutn, tan- támqs dicit conditione, hoc eft, tettiucn illud genus hotninum, qui nec funt fetuí, neque liberi.

Hinc cft qirod luftin.in i. lib. In- ftit.titulum fecit de IngcnuisSc libeitinis,quía ibi non agítur ni- (id c conditione , nullo habito lefpedu ad patronos, Hanc dif­

ferentiam primus omnium ani- madttcrrit annotauítque Lau- icntius Valla, vit hariim rerum -diligens indagator, atque acer-

rimus inuentor.

L i b e r t i íiue libertini funt,qui cxiufta caufa á feruitute manu- mifli funt,nec eft inter eos diffe­

rentia , licet quidam minus pru­

denter dicant libertinum effe fi­

lium liberti. Vnde libertus meus vel libertinus dicitur ille qui feruus meus fu it, fed manumili cum, Sc ego ipfe dicor patronus, de quo fuper ver.fevuitute. Infti.

deliberr,

L i b ^e r ^{t v} s ab o rtiu u s, eft qui in teftamento‘eius qui abortus cft, i.m o rtu u s, manumittitur.

Imb veto libertus orcinus dici­

tur abbrco , qubd ab eo manu-

‘ m itta tu r , qui ad orcum tendit.

Alij librrrñm orrhinnm vocant, é Grarca di^lione

v t d ir e d u m libertum intciligaji vide Alciat* in dicione,ocainus, lib.pratcr.j.

L x B E R T v s afliignaiitius 5 eft quem patronus eius cuius cx Ii.

betis fms ciTc velit, ei aflignauit*

L i b í t i N á r i v s dicitur fune­

ris curato r, quem fúprá diximus defignatorem appellari : nam pollinfror eft qui cadauci effert, comburitque autfepelit. Difti funt autem lib itin aiija Libitina, i.funere, d iila libitina,a Venere Libitina , q u * R o m * habuitte- pium , iuxta quod vcndebantui quibus erat opus ad funus , puta v n g u e n ta , lychni,papyri, cerei, funalia. Sed cur ca iuxta Veneris templum , q u * iocorum volu- ' piatiim que dea c f t , vendeban­

tur, Plutar. inproblematis cauf- fam narrat, vt videlicet cüm ho­

mines libidinibus dant operam, meminerint

i c

aliquando mori- turos. Vlpian,lib.14.tit.de Inlli- toriaadione.l.qnicunquc. [Si li­

b itin a r iu s , in q u it, feruum pol- liniftorcm, ifque mortuum fepe- lierit.]Accurf.deiipit,nefcio quj fomnia referens.

L i B i T t N A R i v s , is dicitur qui

‘ qu*ftui infeiuicns libitinariam exercet,quique neceffaria fune­

ribus v e d it , vel qui curam mor­

tuorum fepeliendoium habet, feu qui conducit funera, difrus á Libitin a dea, in cuius teplo quaf ad fcpultiiram pertinebant,ven­

debantur. Refert Seneca vota li­

bitinariorum effe,vt mortes plu­

rimorum optent, qubd illis qu*- ftuoftííimum f i t : & dc his intel­

lexit Vlp.in I.quicunquc.?. idem ait.ff.de Inftit.a£tio.

L I B R A auri conftat quandoque ex centum aureis. Bart. in Auth.

fed nouo iure. C. fi ccrt. petatut, hodie verb confiat ex xcvj. du­

catis»

->*

L ante I.

catis Vcnétis. Bart.in le.quoties.

dc fufccp.dc arca.lib.xj.C.

t ^B R A R IV s eft qui libros fcri- bicrnam fcriptor non tam dici­

tur qui libros fc r ib it, quám li­

brorum compoiitor.Mart. dé li ­ bris fuis,

Son meu

⁴

eft erro r ^ n o cu it libra- rutó illis.

Cicero J. de Orat. [ Neque libra­

riorum notis ^ fed verborum 6c fentcntiarum modo, J ^ C alliftr, tit.de iur.im.i.quibufdam.dc fx<»

pe alias.Neb.

L i b r a r I V S , ’ eft qui in libra opponendo ponderat, caufas le- rum determ inat, vel éft libros tendens & curtodicns.

adde L 1B R A R I vM d ic i, qui li­

bros ttanfcribit, quo fenfu fere accipitur apud Latinos, Q uan ­ doque fignificatJtabelliofiein,'vt in l.fi libtatius.de reg iur.

L l BRt P £NS ,id e m eft quod ^{l i -} btaiiusjde quo glo. lnft.de tefta.

ord.inprin.

L^{i b r o} RVM a ^ é l l a t i o n e qüid veniat,late difíerit lurifconf. in J.libror.dc leg.ii j‘»

L i c e n t i a r n u l t i p l c x eft , v t

not.Atchid.xxiij. q.ij. ¿ abfttne- ict%

L I c E Ki vel licitari, eft retn ap­

pretiare : vnde dicitUr, non curo centum Grxcos vno obolo lice­

ri. Sed licete a£tiuum fignificat ' icm pretio menfurabilerñ xfti- marc quanto pretio v a le a t : vnde verfus,

Dtues in orbe l i c e t \ p a u p e r f e d nemo lic e tu r .

^ L iceo r cnim e f ta d iu u m fign i­

ficatione, & pafiiuum in voce.

Sed liceo contra.Vnde,

on licet effe m ih i qui m e m n effe Itcetur-> .

.

Inde lic ita n eft frequenter xfti- m are valor em rei vendibilis. Et licitator, id cft,fuafot vcl prouo- cator feu proxeneta.

L I c IT o K , aris, eftinau ftio n c pretium pro ré venali offerte Pli.lib.7 [Ariftidispi^ioris vnam tabulam centum talentis rex Attalus licitatus e ft.] In d elici- tacoc? qui ciufmodi pretium g£1 fert. C ic e io in Epift.aa Marium, [Q u o n ia m pretium tu u m n o u i, in licitatorem potius ponam, quám illud minoris vxneat.] L i­

citatio quoque , vt Paul.libt.jy»

dig.tit. dc publicanis & vcétig.l.

licitatio.[Licítatio,inquit, v e á i - ga-Uum , q u x calore iicitan iis, 6cc.]Etpauib p b ft: [Licitatorts, in q u it,v e¿l¡g a liu m .]N eb .

L 1 G I T V M dicitui quod iu r e li- cet.l.femper.in prin.ff. de Ki.nu.

aliquando etiam dicitur & quod de faftolicct l.j.?.ficui ventrem*

bc ibi gloff.ff.de ventre infpic.

L I C I T A R I dicuntur qui em en ­ do,vendcdo,,vel conducendo té aliqu am ,vcl negotiando,aliquid alittd.plus offerendo , alter a l t e , rum contendit fu p erak .

L i c i t a t i o , eft venditio pro­

pofita , vt cum aliquis emptor in re aV altero volcntc emere pre­

tium auget.Vnde quartdo aliqua res publice venalis cxponitur,bc Vnus offert decem,alter q u in d e ­ cim V quando proclamatura eft qubd qui plus offert, eam habe- bit.-illequi plus offert, dicitiira- lium vincere licitatione j vnde

■ 'cum alterum fic intendit fupera- rc plus offerendo,in quacum que negotiailcJUc licitatio eft ,

Sc

qui in licitatione vin cit,iem fert. C.

de Sacrof.eccl. Auth. q u x res.

Sc

C.de fide inft.& iure haftxfifca- lis.l.q u icu n g u e.lib ro x. Eft ergo lic ita tio , fuohaftatio, v e lo b la -

B 4 ♦io

>*

I,

u

i4

I.

If

V

n

tío ad fubhaftationem, v t l . lid»»

t a t i o . a l i á s i n d p i t , locatio, ff.dc Pub.8c vc¿lig.

L i c t o r e s , dicuntuc qui ante P ráto resaut Confules ferebant in íig n ia magiftratuum , hoc e íl, virgarum fafces,6c fccutes di¿^i á ligan do , vr fcribit Gellius lib»

T. qubd videlicet iuífu Cohfulu aut Pr*torüm vinciebant fon- tcs:aut» quemadmodum Feftus a i t , qubd virgarum fafces lig a- tos praeferebant, quibus im p e­

rante inagiftiatu', delin quen ti­

bus plagas ingerebant. De ma- numiftis vindi¿la,l. manumiífio»

[ManumiíTio, i n q u i t , p e r lifto - res.] Ant.Neb.

L

I

c T o R dicitur,qui magiftratus fert infignia. le.ego cüm in villa.

6c l.Manumiífio.ff deM anum if.

viiidic.

L 1 GIV s , requirc fuprá [ Homaz gíum lígium.]

L 1 G N A,orum, ín n u m e r o m u itu tudínís ptopiié dicuntur , q u s combuíéndi caufá ío m p aiata funt,vtapud M aitialem i

A d viOamaneoy Rujlice ligna fe-

Et

apud Horatium; ( w , In fyluam ne ¿tgna feram.

In ílngulari quoque in eadeni fignificatione repetitur. Vlpian.

in tit.de Leg. iij.le. ligni appella­

tione. [Materia, inquit, eft illa , qu* ad *diíicandum fulcien- dümq5*dificifi cft neceífaria.Li- gnu vcrb quicquid comburendi caufa comparatum eft. Ant.Neb.

LIG N 1 appellatione continetur quicquid comburendi caüfa pa­

ratum eft.l.ligni.dc leg. iij. .

L i G v s T i c v M , herba e íl in montibus Ligurije nafcens , á iuniorihus medicis leuifticon appellatum. Eft aurem Liguria regio Itali*, inter Varum 8c Ma«*

cfam amnes , ad Apcnniní

Áu

x trá ,in qua eft Genua. De Ligui (lico P lí. C oium c). Apitiustee m inerunr. proindé oiiincs sdc>

dici leuifticum corrupto voca.

buló ap p ella n t. Paul. lib. x x x iií

ín titu .d e penu leg l.non omnt píper,iríqüit,ligufticum,caremn ficlafer.N eb.

L i o v s t c i m e m ín it í . n o n )- m n c de penu lega.id non muís ab eíl á viribus piperis, de quíbis c o p io s é P io f c o r id .lib iij.

i* 1 M A , eft inftruínéntüni fabric

Sc

ferreum , quo m eta lla rodui*

tur, poliuntur 4 m in u u n tu r,6c p u r g a n tu r .g lo jn c.paftoralis.de R e iu d .i n clero»

L i m e n a r c h a , , f ft Vocabulum Gr*curo , qui

p o itu m dicunt : hinc limenat' c h * , q ü l p r x íu n t orar maritima^

f n a x i in b ,i ii .boílium cí.nfíni*:

d c q u ib ü s m e m ín it Arcadius n le g e shuñerum d u i l i u m . ? . qú áíirióham. ff. de muh. & hon.

U

Paul.in ^1. lim cn arch * . ff¿ de Ser.

uisfug.6c Imp. ih k g .n d h id c ír co.C» de lib e h c au . in quibüs ta- m eh iocís limína'rchá Íegítui tan qu am á lim ih e deícendat, fecundum g lo lf noftráin : poíTct ctiam forte dici , l ininarcas, ab fqu e afp iratio n r , ideo fie vo­

citatos , qüia ad hoc cohftítuc- b an tur vr hoftes á lim in e pelíe- le n r.

Sc

íic c rit vocabulum La­

rinum

Sc

comm í i t u m , 6c com- in üb is leélio f c íu a b itu r , 6r fe­

cundum h * c caíliga verba Imp.

in l.j.C o d .d e Offic.comf. ori vbi alitarchia m endosé legítur pro lím in arch ia,id eft, lim in u m prac- feflura.

L í M i N A F C H A , poteft inter­

pretari l i m i n i s , hoc eft b’mÍMS prxfeftws, 6c eft ille qui gerrt cu­

ram tuendorum prouincí* limí- tumi

¿uní, p rx fic itu tq u e m ilitib u slí*

miraneis.Arcadius lib,50 titu-de Muneribus. Icg. munerum ciui-

|ium,&c. Ant.Neb.

t x M E Ñ A R C H A E dlcuntU(

f

irincipes locotum in quibus*

unt díuérfarum prouinciaruni aut regnorum diucrforu’ lim ites

& termini, vnde etiam dicuntur collímeñarchx qui confinia op­

pida vel ciuirate^ tenent tran i limkem locotuim;

I M I Ñ A •, fines Imperij d id o s effe, docuit lufti,in §. fed fi.lnft.

quffi. m o.ius pat.pot.folu.

1 1M I T A Ñ E I m ilites dicuntur, qui fub limenarcha prouincix terminos tuentur. Capitolinus:

[Reparato, inquit, de limitaneis Daciae exitu.lluft.quoque de Of­

ficio pracfcdi praetor; Afric.lege quas Deo. [ P r o limitaneis , i n ­ quit,ordinandis^ q u ia neceíTariu iiobis effe v id e t u r , yt extra co­

mitat enfes lim ites lim itan ei conftituantur, qui poifint & ca- ftra , 8c liuitates , & limites de^

fendere.] Et pauló p o ft,[S ico m ¿ morio aliqua fuerit,poflint lim i­

tanei fine cómitatenfibus mili^

tibus,8cc.]Ant.Ncb.

L i m i t a n e i dicuntur,qui con- ftitufi funr ititercaftra

Sc

ciuita­

tes vel cor finia o pp ida, vt lim i­

tes defendant

Sc

coÍánt,vt C. dé fun limit l.vitim.in findib.xj. £ t dicit Accur.fuper rubr. ibidem*

quod quidam habent pro lim i- tofis lim itrophis, á t r o p h o s ,i d cfi defcriptio,

Sc

lim ites j id cft, defcriptio ad vfum l i m i t u m , a- lias militum qui imperium cu»

ftodiunr.

L i m i t a n e i fundi.rcquirc fun­

dus limitrophus.]

L i m i t e s funt fines vel termi­

ni regionum ; inde limitare ter- Iriinatc dicitur vel leftringerc.

agiis

L i- lt¿

vnde limes cft terminus _ politus , vcl pratis feu campisi vcl ctiam dicitur meta. Sed limfi eft introitus domüs, diftum á l i ­ m ite. Nam limina funt x d iu n ii lim ites verb regionum vel fi- niü:de quo Inft-quib.mo.ius pat*

pot.folui. $. di¿áum cft autem;

L i m i t r o p h i fundi

i

require in verb.lFundus limitrophus.

L i n e a mátgáiitacuiii ^¿ cft feriet m arg aiitaiu m p e rtu faru m , q u x , fint filio incectx.Scxuola l.xxxv*

ad legem Falcidiam.l. lin e L n eam ,in q u it,m aig aiitacu m .]

V lp.lib.xlvij.tit.dc furtis.l.fi q u is vxoxi. [ Si lin ea m arganucuixi fubrcptafit.]N eb;

'^ 1N E A, cft colledioperlonaiuin ab eodem ftipite deieendetiuro»

diueifos gradus continens , 5c numeros diftinguens ,6c cft U»

nea gtadiiuro 'afcendentium, de- fcendehtium,8c 'collateralium.L j.6: l.mrifcQnfultus. if.de grad*

aífi.itá diffinit loan* Añdr.ih ap- pa. fub fuper arborem conían- guinitatis, vbi vide late per eum*

L i n e s , Vafa v id en tu rfu iflcad fontes p c rtin c tia .v ip J.is .de

em p .[L in es

Sc

labra,ialicntcs,fi­

ftulx q u x falietibus iiin g u h t u r J A lij non ieuibus du¿fi conieéáu- li s lenes Icgcdii arbitratur,quib*

fauere videtur N o n iu s, qui L E- NES vafiis gcnus effe affcruit.

L I QJY I

D b

iurarc , cft dc rc l i ­ quida

Sc

perfpicua iurarc. H inc liquido iurare apud Vlp. in le .iS . ff.de lureiu. pro veré iurare.[ Si- 'uc.n.Dominus p c ta t,in q u it, co­

getur docere reus liquidó fc iu - raffc, pofita fcil.exccptione.]

At/4^va , reiiqu ix , fupcramehta, vt loquitur Vlp. [ Si a n im a l legatum occiderit , puto t e n e ­ ri non vt carnem p r x f t e t , vel vt C «te ia

MÍ'^o^yx

, , id c f t , cornu*

B 5 dc

378

& c ó r ía m jb c c illo c u » eft apud Vlp.l.S3.§*a.De Icgat.fic fiddc.li*

30.

1* I N T E V M non d u b itatu t v e la r a vocaii.

L i n t e a r i i funt,qui lin tea n a - v i s vel nauíum vel lintearíoiuni

n e g o t ia tio n e m e x e r c e n t , & c.

L i N T E A R I A dicitur ralis n e g o ­ tiatio.

L i n t r a r i o s a, vcl lintearium^

eft negotiatio iin te ario iu m .

L i n t r a r i i , lintrium e x e r c i t o ­ res fünt. lin tres a u t e m f u n t ñ a ­ ues fluuiatilcs, q u x rem is a g u n ­ tur. lin trario ru m m e m i n i t l e g . j.

tlau.caUiftabu.

L 1 s , á conuentione limitis prius nomen fumpfit,dequo Virgil.

lAmes erat litem v t di»

/cerneret agrió.

c.forus*dc ver* iig.ad m e d i u m . E t lis d i c i t u r m o t a , c u m fuerit c o n - tcftara. c*ex parie.ij.de Ver,ñgn¿

& c.aduerfano* d e eXcep*

L i s etiam adionem defignat.l.li- tiSide Ver.fig.

L i t e m x ftim are,v id e xftimarC.

L i t e m c o n t e f t a r i d i c i t u r ,q u a d o a d o r proponit in te n rio n é f u a m

& a d i o n e m cora iudice co ritra a l iq u e ,& ille fiatirri n é g á t 3 t u n c

' cftlis conteftata.Etdicitixi p en ­ dere,nam in fufpefo funtom niai donec lis fopiatur, id eft , tcrmi»

n e tu r , vtad rupcriorem negoiiii trafinittatur.Ef dicitur lis pende­

re quo ad hocjVt nihil iniione- tur quatuor concurretib. Primo, quod citatio emanauerii. Secun­

do,qvibd iudice competete.Ter- t i o , qubd ad partem peruenerit, vcl a parte impcdiente fa d u m fit quominus pctuencrit.Quartb qubd in ca talia fint exprefla,per qux pars inftruarur fupcr quibus conueniatur,vt in Clem.h.vt iib.

pen.Et poteft addi quintu, vt ib?

not. quod emánet & perueniat

‘ debito tennpore.

L I TI s c5teftatio,cft negoiij prin­

cipalis ab ad o re 8c reo hincin¿

• dc fada narratio,quam nariatio- né prxcedcte debet libellus,niii forte de cofenfu partium leniit- tatUt. Fit autem litis conteftatio coram iudice per narrationem a- do ris , & contradidotiaiefpon- fionem rei,vt quia negat,vel pet aliquam exceptionem quam op-»

ponit arirmo conteftandi lite , id eft,ea mete v t in caüfa procedat vel defiftat. Eft ergo litis conte­

ftatio fecundum Goffr;hine inde apud iudicem negotij principalis f a d a narratio per principales perfonas, n6 per aduocatos, nifi fortb principales adeb fuerint in d ifc r e ti, vt eorum defedus de licetia 'iudicis per alios fupplea»

tur,vt in c.paftoralis. de ludic.Et litis conteftatio eft initium a- d io n is 6c co n fiidu sin caufa.dc hoc vide 1. bona in c. dudum.ij.

in veT.refponfioncm. de Eledio.

quomodo quando fiat li.con.

L i t i s quafi conteftatio , eft qua*

do aliquis conUentusin iudicio fuper reb. mobilibus quas poffi- det nomine alieno, nominat do­

minum in iudicio y accipit in-

• ducias ad denunciandum domi­

no , vt ad iudice vctiiai vel nvit- tat.Si auté ipfe dominus no com­

paret in termino fibi.dato,tfic lis quafi conteftata eft cotradomi- num,fiiie habetur pro contefta-

i s áá

interrumpendii longi tem­

poris prxfciiptionem , vtin cap.

quoniam frequenter. §, in aliis, v e r .^ fi fuper.vt lir.non conteft.

L i t e m pendere,eft litem conte- ftatá efte , vel lité in incerto effc cu ambiguus fit eius exitus & c- ucntus ; nam litis 6c iudiciorum

eucn

L ante I & O . 577

«aentus cft inccttus.ff.de Pecu!. L y ^t o s , intcrptetatut f o liitu s , i

1 quod debetur. Pendere autem dicitur lis per appellationem vel rccufationein, confultationem»

vcl relationem ,vcl quandiu dif- finitiua fcntentia non cft lata,iic quoperdoft. vt lite pe.pcr t o t i.

T E M f u a m facere iudcx quádo dicatur,¡aperte oftendit Vlp.in 1.

fi

ñliusfamilias. de ^{l u d .} dclm p.

lnft.deo bl.qu* ex qua.delic.na.

fcuD.inptinc.

j [ , i r TERAEdc rato dicuntur pto- curatoiix, quia conftitucQS pro­

curatorem femper adiicit in fi.

ne.qubd quicquid procurator

f c -

cerit fupei caufa ad quam (datus eft, gratum , ratum , 6cc. habe­

bit,fvt in c.ciim d iled us. dc R c - ligio.domib,in gloff.

L i t t e r a e dimiffori* q u * , vi­

de in ver.Pimiffori*.

L i t t e k i s dicitur obligatio co- irahi, quando quis confitetur in aliquo inftrumento fe lecepiffc pecuniam quam nondum rece­

pit,fub fpc numerationis futur*

fibi|faciend* , prout á creditore eidem ptomiffum ex titit.Illi co- petíraáio noji num erat* pecu­

nix , fi exigitur a b e o debitum , antequam recipit.

L i t i g a t o r i s nomine non fo­

lum afror,fed etiá reus in te llig i.

tiu,vt inc.j.dc Litis conteft.l.vj.

L i t i g i o s a - r e s eft mobilis vcl immobilis res, v e lle mouens, dc cuius dominio caufa mouetnr intet petitorem

Sc

poifeffoiem conuentione iu d iciaria, vel pre­

cibus principi oblatis,& iudicib.

infinuatis,Sc per eum futuro reo cognitis. C.de L itig.au th en .liti- giofa. fit autem res litigiofa i n ­ continenti oblato libello. Alij dicunt rem litigiofara non effe ante litisconteftationem.de hoc gl in ca.j.vt lite pendcnte.lib.vj

Ad», quod eft foluo. luftinian. in prooemio D ig e .[ C^ia folltum erat, quarti anni ftudiofos, Gf*«

co & cofueto quodam vocabuló ly tas appellari , hoc cft folutos.]

Pro quo médosé legitur fircos, ex Pandefris Florentinis adno- tante P olitiano : ná pro eo quod in lecentioribus libris habetur hircos,

Sc

colorirás, legi oportet [lytas & p ro lytas: ] quid autem fint,lege prolyrsc.Ncb.

L X T T'V s , piopric maris cft , ripa flu m in u m ; Et littus eoufque e x ­ tenditur , quoufq; maximus ftu;

¿ lu s a m a r i prouenit. h l i t t u s . d c Vcr.fig. ' '

L I T V R G V t» intCiptcte Alciat.in

l.ij.

Co. dccwpref.dicitur qui pu­

blicé operatur' , circa res facras prxfertim : qui & lituchus dici poteft, áu¿lore eodem.

L i V E L L V S differt a f e u d o : pri­

mo , quia eo iuratur fecus quam in liuello. Item fcudum datur a-

• more , liuellus vero pro mercc- dc.Kém in feudo non fuccedunt foemin* , in liuello fecus ; & dc multis aliis differentiis, vide F c- li.in c.exterum, col.v. & feq.int Yctii.nono fallit.de Iud.

De Lantc O.

L o c a r E ,hocverbfilicet pleru- quc referatur ad accipicnté prc- tiü, ficut coduceread illud dan- t é , tamen .quandoque viceucrfa vt locare dicatur qui prctifi dat, coducercvcib qui illud accipit, vt annotat Accur. in l.j. m princ.

ad le . Rho. de iac.na veteres v e r ­ bo locationis & códu¿rionisi(i- differenter vtebantur. 1. veteres.

Sc

foq.de A¿lio. emp.

L o c A TI o ,eft perfon* vel rei ad vium fa¿la conccifio, vel mcr- ccde vcl pecunia numeranda

con

'■ }i-k

f T

ii

m

' IV

1 ," /

.V

i

f,

r .''II

m

I

r; ; i 'n :\4

IfT Pi:

I i

Sⁱ

11l'.

¿ Ó h u e n t a , alioquin de alia i c c - l i t contraftus innominatus , de q u o vide noc. perdo6f.de Locat*

ic cond. Tuperrubr;

L o c a t o r ^ eft ille qui r é m ali­

q u a m pro certo pretio vel certa niercede alicui vtendam c o n ce ­ d it , vel alium fc fuá merccde fi- bt conueca vti p e i m it t it , v t cum l o c o tibi domiim m é a m á d ha­

bitandum ih e á ; eg o dicor lo c a ­ tor, ta verb, qu i iic vtcrisifeu ad vfum recipis; cOhduAor hiincu»

paiis.vt ih c.j. de Loca.dc co h d u .

1

^{ó c A} T i adio, require ilipra,a-

. fiio locati.

L o c V s, cft non fundus, f e d p o r ¿ tio aliqua f u n d i : fundus a u te m integrum aliquid eft quod fuos h a b e t fincs.l locus.de Vcr.iig.

L o c i . adie6fio (ign/ficat diuerli- m ode d ifp o n i; verbi gratia ; t c - ftator d i c i t , Titio lego c e n t u m , q u x (Ibi voló folui de pecunia quam habeo in tali l o c o , p u t a ; tali cafiro; tali arca. £t ii in illo locó iiihil eft.tiihc liihil debetur:

ii mitius eft ; nihilominus tota peciiniadebetur.l.quidam tefta<^

ménco. ff. de leg.j.hLucius. ff.de Ali. 8c cib; lég: R a tio ; quiá íocus hic apponitur ad d e m o h ftia tio i n e m ; v iid e f o i u t i o fieri p6flit;8c non ad táxáribiieni fcii reftrin- d i o n e m legati : giiare le g a tu m non reftringituf, etiam quia le-

|átu m fuit fa6tum in g e n e r e ; Sc

S c remanet iri géñeré,8c a d i e d i o loci refertur ad d e fig n a tio n en i fie n d x folu tio nis.E t quód de l e ­ gato dicitur , iderh ih cohtra£iii in tellig itu r,paritáte rationis , vt fi dicatur:[Promitto tibi céntuitt folu cnda dc pccunlá quamHá-;- beo in tali l o c o .] Et ib i,le g o v c l prom itto decem q u x habeo in arca : fi nihil e f t , nihil debetur:

fi minus eft, illud tanium debe»

tur.l.fi feruus. §. qui quinque; ffi d c L e g . j. quia locus adiicitui f u m m x im m ed iate , & per hoc fignificatur q u b d illa fumma;

q u x ibi e f t , d e b e a t u r , Sc ^{non a»}

lia*. V n d e teftator vel promiffot fe refert ád illud corpus pecunix q u o d ibi c ft ; Sc ideo fi nihil eft, n ih ii d e b e t u r , vel quatenus cft;

e a te n u s ta n tu m debetur. Lt fi­

n a lite r loci adie6fio operatuf q u o d ratio d i6 fa t,vel lege difpoa n i t u r , v e l prout voluntas difpo;

n e n t i s di£fat,quam quoduis me­

d i u m p ro babile d e c la r a t , vt leg;

cixm certus.ff.de vinoitri.8c oleo l e g . l . f i d cb iio r.§ j. ff. de C on­

trah. e m p . & v c n d .l. eUmqiiica- lendis.ff. d c Ver.obl.le.legatum;

vini.ff.dc A n nu.lcg;l.exeod.ff.

d e vin. trit.8c o le . leg .cu m fimi;

iibiis;

o t v s in fig n is ,fe c u n d u m loann;

A n d r . i n c a p fta ru tu m .d e refcrip.

lib . vj. cft ciuitas , licet ibi non fin t periti, fet dc h o c d a t ibira- t io h e m . Sed fe c u n d u m Innoc, Hofticti; A b b . n o h fufticit éffe ci.

u i t a t e n i ; nifi fit ibi copia perito- rum; C o m p o . d i c i t ; fufficit fide vid iH ó lo éo poffunt haberi peri- ti;Páu;de L e a z a .i n C ie r n e n .viii- c á ,d e foro co m p e .d icit infighem i o c u t h , in q u o pbteft copia ha­

b e ri neceffatiorü pro cpifcopo, fam ilia ; &c equitibus fuis,liccC

n o n fit copia pefito fum . .

. 9 c V s religiofu^; reqiiirc infra, R e l i g i o .

, o c V s f a n f tu s id ic it u f cjui firmus e f t ; & virtutibus munitus.dc quo Inftide R e r;d iu .§.fan

61

^{x quoque}

res.

6 ^{c A} vicina, q u x dicantur, vidc Panof.in cap.fuper Spccula.infi.

de priui.

, o c V L v s , eft burfa v e l marfuz p iu m , c.j.de depofi.

LÓ

L ante

_/

^qpVPli^ > eft quí fatis & idonee ' habet pro magnitudine rei» q u x

pciitur l.q u o s.ie Vcr.fig.

LocvPLETHM heiedi aicm eife Accur.ait,qu? opes affert incom­

modis annexas, i. il quis rnihi»?*

i.de Aequi.here,Azo. verb in tu.

C.de bo.lib. §. petitur, locuple­

tem heieditatem definit q u s maior fit centum aureis.

LOG isT A , dicitur qui reddedis ra­

tionibus praseft:riam logos intet exteras fignificationes in ter­

pretatur cbmputatip;& logifticc effipfa ars computatoria,quam vulgus algorifmum vocat, lufti- nianus in titulo de M p d o m u l-

¿larum. 1. [cu rato r» inquir » ret- pub. qui G isco vocabulo logifta nuncupatur, m u lc a n d i m s non

habet ]Ant.Nebri.

L o g i s t a e, q u i 6c r a t i o n a l e s n u n ­

c u p a n t u r ,uint ^{q u i} reddendis ra ­

t i o n i b u s p r x f u n t .

L^ogographvs poteft interpres

tari rationum fcriptor, quo vo­

cabulo vtitur luftinianus libro lo.in tit.de tabulariis , fcribfs dc Jogographis.Ant.Nebr.

L o g o g r a p h v s , id c f t , feri-

^tdrpublic* ra tio n is , 6c dicitur a logos,fermo vel r a t i o , & gra»

phos, fcriptura , fecundum Ac- cut.in rub. C. de Tabul.fcri. Sc logo.Ubro ^X.

Lo l i v m , herb* genus,alio nom i­

ne zizania dicitur, vt etiá decla­

rat gl.in Cle.duduin.de fepul.

L o n g a confuetudo, cft q u s x . yel ^XX. annis iiidn¿la fuit ^> Sc multomagis longipri tempore, vt (i 3o.yel xl.annis perdurat.

L o n g v m tefnpusdongiinmum,8c longxuum. vide Azo. in Sum.

qux fit longa confuetudo,? pri­

mo. Sc dicitur longum tempus intcr prxfentcs d e c e n n iu m , Sc inter abfentes v ic e n n iu m , l.fi

c . d e Prxfcript. long.temp.Sc j.inftit. de vfucap.

L o r i c a t i o , e f t t e d o iiu m p t » xieris, in modum loiicx fuperin- d u ^ u , idem fexe quod incrufta- tio. Vitruuius libr.6. Duplicent prxbeat contignationi lorica­

tionem . Plin.libro s.íchneumo*%

n e c u n i alpide pugnaturo : M er- git,inquit.fe liffio i* p iu s,fic c a u q u e f o l e : m o x yb i pluribus eo ­ dem modo fe coriis loiicauit, in dim icationem pergit. Paul, dc Verb.fignificatri.impeni?.in fin.

lncruftatipnes,i|iquit,loricatio­

nes,Sc piéluix.Ncor.

Lo r i c a e, genera funt armorum»

vc in Auth.dc arm is.?.penult.

De Lante V»

L vbrtcvm * ta tis ,id e f t , len itas, m o b ilita s , inconfiderata ratio, tem critas.V U .3 .?.4. ff.de M ino- zib.[ Neque enim aetatis lubrico captus eft , adeundo locuple­

tem h ereditatem .]

L v c r a t i v a caufta. v id e c ^ f f a lucratiua.

L v c r a t i v a poiTeftiodicitur, i n l . z.ff.Si quis omiffa cauf. quam

e i

lucratiua cau. quis adeptus eft.

L v c r i f a c e r e , id eft, acqui«

rcre,

L t c r y m refertur ad omnia p io- n enienda ex profperitatc fortu- n x , qualiacunque f i n t : quxftus tamen comprehendit folum lu ­ crum proueniens ex induftria p e r fo n x , vt eft tex. Sc glof. in 1. led Sc

fi.ff

pro focio.not. Abb. in cap. fedcs num n . de Refcript*

autem lint honcfta lucta, vide Specul.in tit.de cleric.con-

¡ügatis.veríi.fed quam dices.

L v c r o s v m , fr u ilu o f u m ,q u x - ftuofum , vtilc, Gaius l.obligari,

9*5.z.ff.dGauil.tut. [Hereditate adire

adiie $c pupillus fine tutoiis au*

Motitate non poteft , quamuis luciofa fit.] Idem l.fi quis.i7« ff.

Sx quis omilTa. [Liberum cuique effe debet,etiam lucrofam here­

ditatem omittere.]

L v c r v s tempus alij vfque ad tiigcfimum d iem , alij vfque ad quadragefimu obferuabant. xii j.

q, ij. 5c foemina fi nubat intra tempus ludus , infamis eft. fe­

cundum leges ciuilcs.vtC.de Se- cund.nup.l j.2c ij.

L v c v b r a r b, id eft vigilare, dc nodi proprie attribuitur, Inftit.

dc lcg,?.noftra.

LvERE,id eft,liberare;vndc dicitui pignus luitur, id eft , liberatur.

Alio modo accipitur pro puniri, vnde dicitur,Luo pccnas, id eft, punior. De primo íígnificatQ vi­

de Inftit.de leg.?.fed dc fi rem.

Lvminvm feniitute coftituta

gp

v i­

deatur cocelTum, & quodifterat

á

fcruitute, ne luminib. ofticja- tur tradit lurifconf.in 1.3. dc Ser- uitut.vj b.pr9d.quid vero interfit inter lumeSc ^ f p e d u pulcherri­

me explicat.l.inter.dc fcq.eo.tit.

J. V p IN VM , eft genus leguminis non minus tcira appetens,quám lupus pecudes , inde «ornen

fumpfu.tcllurcm mirum in mo­

dum a m a t, vt quamuis frufteto folo c o n ic d u m , inter folia ve- , préfque , ad terram tamen sa- dicc perueniat:

Sc

inter fruges enumeratur á luliano in 1. nU' gcm.tf.de Verb.fignific.

L V 8 T R V M, eft fpatiuiii quinque annorum,

L*v D I c R v s, a, um,non ludicer, is,quod Prifcianusputauit, dici­

iur quod ad ffidum pertinet Vir.

iz .Á n e id .

S e q u e en im leu ia a u t lu d ic r a p etu n tu r.

Horatiusfecunr^o eniño^

Valeat r e s lu d iera f i m e

,

T aim a n e g a ta m a cr u m .

de accufationib. 1. qui iudicio.

Qui a r t e ,in q u it , ludicra fecerit, hoc eft fcenica fiue theatralem aut circefera,vbi ludi fiunt.Neb.

L V G D V N £ N s I s colonia, qux Lugdunum cognominatur, dui­

tas eft nobilifiima Heduoinmin Gallia Lugdunenfi ab ipfa co­

gnominata. Meminit ilhus lu- lifcohfultus lib.so.Digefto.in ti.

deCenfibUs.Nebr.

L V D V# litterarius pro fchola ac­

cipitur vbi litterx docentur: ma- gifter quoque ludi is dicitur qui litteras d ocet.Martia.

^ lu id tib i n eh ifcu m eji lu d i fcele»

r a t e m a g t j l e r i

Sc

per triflationc:T eren. in Ecy xa:in eodé mihi omnes videntut ludo doólx ad malitiam,

Sc

ei lu- ..do fi vllus eft l u d u s , magiftraru hanc effe fatis ceiio fcio-Ylpian.

liib.xlj.tit.de var.& extra*co.l. j.

? . ludi.ludilittcrarij magiftri, L V M E N vt eft vt cxlumvidcxc-

tur.‘& intereft inter luraé & pto- fpeétum. Nam profpedus eriam in inferioribus locis e ft, lumen cx inferiore loco effc non poteft.^

l.ii.fF.de Seruitiu.prxd..vib.

L V M E N vnicum

awufKjh;;^iuoi

^pro

exiguo cubiculo , qucni vnica

fe*

neftra tenuiter iliuliratur, quale tenues

Sc

inopes homines habe­

re confueuerunt. Vlpia.L6.ft.dc Oftic.prxf. [Nc tenuis vitx ho­

m ines, fub ptxtextu aduerus of­

ficiorum vcl militu , lumine vni- co vel breui fuppelleilili ad alio- ru vius traflatis,iniurus vexetur, prxfes prouincix prouidebit.

Lv m iNvm fcruitute conftituta , id acquilitfi videtur , vt viciniulu m ina noftia excipiat. Cumauic fcruii’ imponitur ne lumijrib.of- ciatui.

L ante V. & M ánte A. 383

docuit fiudxus in annotatio*

jciatur,hoc maxime adepti vide­

mur,nc ius íit vicino inuiris no­

bis altius xdificare, atq; ita mi»

nuerc.lumina noftiorü xdiíício- tum.l.4«ffdc Scruit.vrb.prxd.

Lvscvs is d icitu r, q u ia h e io o c u ­ lo caret , qui Grxce monoph- thalmus appellatus , hoc cft vnoculus. Hier, de viris iiiuftii- bus;[Acacius,inquit, quem quia lufcus erat , monophthalmum ap p cllantjM artial,

Jhaida Qpfintus amat > quam Thaida i Thaida lufcam.

Vnum oculum Thah non ha­

bet,ille duos, ‘

Modcfti.in tit.de Vetb.fignifica.

Linter ftuprum.[Vitium,inquit, cft perpetuum im pedim entum, yeljjti u lufcus iit J inde fit ver­

bum elu fcaie, de quo in fuo lo ­ co diximus. N cq; e f t , vt Accur-

fius,& fi qui funt alij qui id di­

cant, qui lumine adhibito nihil videt,ied,vt diximus, qui cft or­

batus altero ociilo.Nebrif.

JL V s T K A M E N T V M , ti, eft pur­

gatio fa á a per yen eficiu m a u t lacrificium , aut incantatio­

nem , didlum ab eo quod ^{c f t} lu»

ftro,as,Virgih6..^neid, '

lufirauitqj viros, dixit^ nouifii- . ma verba.Omd. i b. M eta.

-Magico luflrabere rvH.

Marcellus li. 48. ad leg. Cornei, de ficariis 8c veneficis. 1. eiufde.

[Si quis,inquit,luftramenti cau­

fa dederit cantharidas.INeb.

Lvstramentvm , purgatio fa6ta

per veneficium , facrificium,aut incátationem l.eiufdem. ad leg.

Corn.de ficair.

L VX v K. I A,not.Archidiaconus de confuetud.c.fi.lLvj. fumitur ali­

quando pro piofufa impenfa, vt

‘

4]\i

De M ante A .

M

A c e l l a r e , eft maftare vcl trucidare. Inde dicuncut m a c c lla rij, qui pecora vel qua­

d ru p ed a m a d a n t, vt eft gl.v.in Cie.j.de viia 8c honeft.cleric.

M a c e r i a , paries fine calco aliávecompaétione formatus.

M a c h jNa r i v s , m cnfor, in l.v lt u

S. Ü

menf. fai.m o. dix. dicitui ad differentum decempedato»

ris,vt admonet ibi Budxus.

M a c h i n a t i o , vidc fupra, dolus»

& eft quafi aftutnm ingenium .

M a g i f u n t , qui vulg© malefici ob facinorum m agnitudinem nuncupantur. Hi funt qui pcr- miffii Dei maleficiis elementa concutiunt,turbant mentes ho-

; m inum minus confidentio, 8cc.

xxvj. q. v. nec mirum. Et ibi qui funt n ecro m an tici, hydromati- c i , & de auguriis arufpiciis, q u x omnia ibi reprobantur.

M a g i d e m in ¹, feruus. decondiift.

' indcb. Bud. accipit pro genere lancis orbiculatx. idquc ex Plin.

M a g i s t e r , nomen dignitatis ^{c f t ,}

St

magiftratus fiue magifterium, ipfa magiftri dignitas. Vnde m a ­ gifter e q u itu m , qui á Diélatore prxficiebatur equ itib us:& m a ­ gifter populi, qui pecunix diu i- ' dundx per populum prxpoíitus e r a t : & magifter irilitu m , qui m ilitibus pr?eft:8i niagifter feri-

• n i j , id eft , qui libros principis Adferuat , & magifter pecoris, qut paftoribus reliquis prxfc- á:us eft*

M a g i s i e r dicitur,qui prx exteris alicuius rei fiuc negotij curam gerit. Et interpretatur fyllabali- ter.quafi in maiori ftatu e.xiftes;

fed li t e ia liie r f ic , quali manum acieiu

Het!

> i, í I‘

fe

II

avrcm gcrcns ín tci fcholares,te- tem.de quo not.InftIt.de eu.pcf Bcnscosrigidéffecundüm gioíT.

▼ero cap. j. dc Mágift. dicitut á monendo liue á monftcando. ff.

de Verboiuin ligniác.l. quibus.

M a g i s t e r nauis, Require fupiá, exercitoria.]8c C.eo.dtu.

l.vnica,lib. xij.

m a g i s t e r feriniorum, diceban- ' tur qui fcrinils facri Impeii j p rx- poiiti e ra n t,v e l funtpragmaci- caríj, íic d i¿ li, quia pragmaticas fanáíones , illas fcilicet quas principes facieb an t, 8c ftatue- Datit coníilio procerum fuorum, fcribebant,8c eaium cxempla in fcriniis lepoftca ad memoriain

cuftodiebant.

M a g i s t r a t v s ptxtorcs vel con­

fules difti funtieoqubdmaiores^

funt reliquis oñiciís, 8c ilíi funt tanquam capicis principis níem - bra.Cod.ad l.lu.maieftatis. quif- quis. Et hoium alij funt niaio- íes,alij minores, ahj medij. M a­

iores,vr iiluftre^., q u a lis e íl p ix - feftus prxtorio orientis , item Illyrici, ítem Afncx, ítem vrbis Romx. Minores funt clariftimi, puta , prxíides prouinciarum.

Medij funtfpeftabiles , vt pro- cófuljptxfeftus A g y p t i,q u i di­

citur A uguftalis, vt ff.de Offic.

prxf. Áugu(la. l. vníc. excellen ­ tiores praffefti funt prxfcftus pixrorio Orientis 8c Illynci.

M a g n A N1 M 17 A s, eñ o rn atu s omnium virtutum , fecundum. . . . -

Philofophum V. Ethico. 8c eft magnanimitas in Imperatore.l.

j.C. de tcfta

MAGNiFicvs,dicitur quaíi magna faciens , 8c ideo hoc verbum competit regi cx Etymologia vocabuli. Abo. in cap. n o u it.de Offie.deieg.

M ^{a i o r} dicitur illc , qui viginti quinqué annorum impleuit cta-

t o t u m . 6c per doft. de Rcftit. iq integ.c.j.

M a i o r e s proprié appellantur ad»

fcendentes qui iünt vltra tri»

tauum,lIurifconf.?.paientcs. ff, deG radib.

M a i o r pars attenditur quoad n u m e r u m , 8c feniot quo ad zc-

lum iudicum. Vel poteft dici maior pars q u x maiori innititur r a t io n i, vt nona diftinft.fana,8c xvíj.diftinft.cap.multis

M a i o 'r i t a s elt multiplex,alia ordinis , alia digni tatis , áhafe- neftutís,aha pixlationis,de qui*

bus ^Vidc per Abb.in cap. ftatuU mus. in prin.de Ma Scobe.vcl d ic q iiq d quis dicitur maior al­

tero q u j’tuor modis, nobilitate, díuitiis, potencia,& honoic, íe«

cundum Abh. inc.fuper eod.dc tefti.in verl.not. [ qu*»tuor qua­

litates ] & Fel.cod.cap. veíf.nq.

ij.ibíjfupenpr.

M a i v m a , eft iudusquivigebit in m cnic Maio. 8¿ .^ícitui a ma- ío ; vel mamma G iX ^e,Lauae ingreíTus,fcilicet x i t a t i s , quan­

do hetbx frondélquc virentes Ixtiñcant. Inde venit Maius.C.

dc maiuma.in lu b n .lib xj.

M a i v m a erat quidam Iudusqui ficbat in m eníe M a i j , no. Cod.

de m aium a.lib.xj.in rfibr.

MALEDicvs,cft qui obloquitur de h o m i n e , detrahendo ci,8c 'cum obloquiis deprimendo,vt c.j.dc Clcri m a le d ,'

M a l e f i c i fpcciali vocabulo,in­

cantatores huiufmodíque diui»

natpics appeilahtuf.

M a l a e f i d e i poíTeíToreftjquifcíc fe alienum occupaffe. ?. qued autem.Infti.de Vluca.

M a l l e a t v s , dicitur liber qui iam cft ligatus , punicaiufquc.

5ed quia libri malleabantui ante