Codex fabrianus definitiorum forensium et rerum in sacro sabaudiae senatu tractarum ... : in nouem libros distributus

D E F í D . í N S T R V M .

34^

fcriptum&mundum redadnsfit , 'non folum fnd fpeciaíiter aftam ficvt /ion alicer valeat, 1 fed etiam fideeoníhii didam fucric ^ ídeoque intéiim locus eft poenitentia;. 'Priore vero non ram id adum in- t e l l U t u r , vecontraausinfcnptfsfierc^quam'vtfi- ne fenptura initus perfeauíqueadfLitui-aq.! dunta- xatrei memoriam defciiberetur. 4 Sed hoc ú p ñ non in ipfo contradu ineundo conuencritj vt Notanus adiretuc, quiferipturam & inftrumentum de con-

t r a a u

conficerec. Tunccnim Jicec dicinon pollit, contraauminrcriptiscelebratumefle. quando non inde coepedt conuentio ,5 ob ídque nec neceffe íit conuentionem , vt perfeóla dicatur, in fcdpturam mundam redigij Nocariijimtamen adirineceffe eft, priufquam con era 61 us abíblatus & perfectas dici poííictotumque proinde médium tempus alterutrius contrahentiumpoenicendamadmitcic, 6non item íi poft conclufumnegocium agatur, vtplerumque íit de rogando

adhibendo

ex tempore in fecreto auditorio, in caufa N . Rey & N . Nant.Prid.ld.Febr.1595. ibidemque reiatum iam pri- dem íic placuiíTe Senatui in caufa Dominorum Co- mitum de Grolee, & d'Entremons. lunge Defin.zj.

fup.de Teftib.

I t.éúntraéius If.C.hoctif.

± Qup cafu res non babet dubitationenl, cum in ñipulatior nibus cscenTquecontradibus femper fequamur id.quodaftum eík.l.femper ^ . d e reg.iftr.

5 Quafi nondum perfefto contraélu, «u/¿» l.vlt.C.de contrah.

emft. "

4 ^xl.^.H.depgmr.l.^.D.hac n t .

y Sicjuidctn initiutn cuiufque contraSus & conuentionis ípeftandum eft ad dignofeendam eius naturam & qualitatem, /, fiProcuratorem S.i» frmcfp.D.mandatd.X.^.fiferttusiy.D.defof.l.

(itantuyn iz.O.de SC.Macedep,

6 N hilenimañum videtur, quandiu aliquid fupereftagen- dum,l.pe».irtJ¡n>C. de hú quib.vt indign,

7 Cenfetur enim hsec conuentio , fubiici in confequentiam

& ad probationem perfefti concraílus , non adeius vim fuf- pendendam,ci)m coni;raftus, ex quo perfeélus & abrolutuseft, non amplius íit voluntacis/ed neceífitatis, leg.fictít ^Codtc-deo^

tigat.fa aéiion. Atque ita omnium apertiffime ac iudicio meo exadiflime Paul. C a ñ r . a d d . l . coatratttM, nu.$. 4.9-&• lO.'iun- ñ t s iis.qu» ibidem tradit. Búd.cel.i.adfin. [Vide Boer.g-^^g.

««/w.iy.Addealium cafumin quo contrañus non poteft dici per- feftusante fadam & compktam fcripturam.SciJicet (í conuene- rit deinftrumentoconficiendo poftquam aliquid faftum efletj puta poftquam aüquisratum habuifletcontraftum. Namficuti necefle eft tatihabitionem fieri ante feripturam, ita fatendum eft requiri hoc cafu omnímodo feripturam , vt appareat ni- hil amplius agendum luperefle , quiaetiamfi nihil de feriptura diftumeflet, conuentiones tamen esterasomnespriusirapletas efle oporteret,vt perfeda emptio dici poflet. l.z.de in diemad- diéid.fiexflagis^l.§. quídam ad leg.Aquil. ItaSenatus pro Phi- lippo laquenodjcontraPetrumRauier. lulij.ióij.

D E F I N I T I O X V .

N o n debet injirumenmm ebligatormn de pecunia ere- dita exemplarhvt loquuntur, inaudita p a r -

te e ¡ m folmffe potefijhligatonj.

T Abeliionem, qui authentíci inftrumenti iam fe- mel traditi exemplum k fe fubferiptum 1 dat cre- dkori infeio Indice & inaudita parte, culpa non va- care confticit,3 ideoque íi fummo contraeum iure agatur,punin deberé: lata enim culpa illa,eft & in of- fício,qu« proinde excufationem non meretur,¡ quá- uis certum íit, ex eiuímodi excmplo nulkim exe quendi ius competerépoffe creditori, fed cantum im- petrandi á Indice , vt aduerfarius in ius vocetur. 4 Q£am ob caufamin Comitatu Burgundia? receptum audiojvtinftrumenta obligatoria & guarentigiata,vt vocant, q u x non funt perpetua tabeílionum , jíroto-

colhsnoninferantur, vitandi fcilicct huius periculi caula , ne in creditoris dolofi poteftate fu colludentc

tabellione, autnimis íacilem adobícquium íepr^- bcnte.bis idem á debicorcJaut cius heredibusfad^ fo- lutionis vericatem fortaírcignorancibus6 cxigcrc.íM

Senatus

in caufaN.Ioannisde BeDyD.desEfchcllcs, Claudij Bauíían3j.Cal.MaiL-4i595-

1 /Exemplum enim inftrumenti tantum

probac , quantiuti

exemplar ipfum & origínale , quotics lubferiprum eft ab eo- dem ipfo Notario. Barcol./w Aitth.fiquis maliquo. Cod. deedend, Mafuer.

ad

inverb.

x Debet enim exemplum fixtrahi parte citata , qua?ex e<3 Isedi potcft.iVo/'./» d.Auih./tqKií m ahquo.k\tx.con¡.S.col.vlttm.

lih 4.Guid.Pap.5'«*/?.47i.C.!ftr./w LJanctmMiC.de áiuer. refenpti.

Mafuer.ad Venar.vbt f n p n

} /. nuüt j. Cquor app.non recip. lata enim culpa próxima eft dolo,/ quod N e m a )i.D.depo/dJí/.t4í cu¡p*, ix?»/.magmt negügenttd ti.6.de verb.fígniJíc.lül.Clií.m pra&.trim.q.']] nu ,$,& 4»

4 Caufam fcilicetdidurus.propterquam non pofíit necde- beat ex eo inftrumenti exemplo conueniri.

y Contra bonam fidem, l.Ji qmdolo$i.mJi». D.de reiuditi Lionafidis S7.de regul.tur.

6 Nam qui in alceiius iura fuccedit, iuíiam habet ignorari- tiar

caufamiVtrum

D E F I N I T I O X V I .

Frotocoüum an product debeat>& c u m (umpti- huiyfi infirumentum publ'uum nec fufpe-

í i u m oroducatur.

C Vnl prolatum eft iuftrumentnm publicüm huí- lo vitio vifibili ftiípedu non cogitur is, qui pro- duxit, exhibereprotocollum ,íiue ftatutinoftri verba infpicias, íiue ius comroune, 'nec íi aduerfarius dicatj fe paratum cxprotocolliexhibitionc falíi aecufatio- nem inftitucre,1 fecus eft, íi infirumentum primo in- tuitUj&jVtPragmaticiloquantur^in primafui appa- rentia falíifuípicioncm príc feferat, aut vitium ali- quodhábcat,' aliunde quam ex ipfa tempovis anti- quitate conflatum, 4Túc enim etiam ante inferiptio- nem & citra conferiptionis neceílicatem cogendus eftproducensexhibere protocollum, fed vtrumqu¿

ita íi exhiberi poílit. Qiiid enim íi dicatur & probé- tur deperditum ? íniquum fanc fuerit ad impoílibiie quem vrgeri 3 dummodo purgetfe de dolo malo is, qui exhibere debuit, id eft, iuret, fine dolo fuo fuií^

íedeperditum, 5nec eo mínus tamen falfi aecufado

¡nftitui poteritjcum alias falíitatis probaciones habe- re aduerfarius poffit,puta ex comparatione litcraiü,^

fed §c íi in perquirendo protocollo diligentiam pra:- ftare velit is, qui exliibitioncm eius dcíiderat, licere Üli vtique dcbccjquamuis rite iam 8c eo vocato & au-

dorcjfuperiore fadafu protocolli perquiíitio per cum,ad quem exhibédi ncccílitas pcrtincbat.'DixijCíi

vocato y

quoniamalioquinon poteft rite fada vided perquiíido,8 nifi eo demum cafu, quo ex abundanti íicret, Hoc eft, ab eo ^ cui exhi bendi protocolli necef- fitasiniunginon potuilFet. ^Finge , imperatam pro-»

tocolli exhibitioncm non tam ob íufpicionem fal- fuatis,quam vt ex eius ledionefeirecur, quid in pro- dudo inftrumento feripeum eftet, quod pcrlcgi|br- taffis non poflet pioptcr deformatam atraínenti aue papyd vitio fcdpturam per tcmpodsantiquitatttm Hoc fane cafu quantulacuinqne perqusficio fiifh- ciet ad onusdiligenciods pcrquifi"onis transferen- dumin acluerfadum, licetnon vocata parte fada fit*

fatifque legi polfe ea, qu« ad coritradus fubftan- tiam pettinent.¡0 Plañe poft inftitutam fole ni inferí-, ptionc falfi aecufationem ratio facit, v t , qui inftra- mento niiitur, ad prococoili ochibitionem tcncatur^

quoniam per infcriptioneüi ccepic efle in fufpedum,

& minus integra fídci & probadoms. '«

in caufa H B>iHbeq;i Fabri D . de la Tornclle, &

F f i i i )

3 4 4 C O D Í C I S F A B R 1 A N I

de la Rochette^.íd.Maij.i^oj.

i i » l.citatquidam n.vbi Cafttenf.& úi^C.hoc ^ . R o L á Val.

i Ferrar. wform.ofp-contrjnftmm.iñ verh.digno/iitur ejfefal- furthnu.l. ex leg. mlmsgreiue j.C.de/e/íili.c.i.extr.deprebat. vide

lamen Oefin.Jeij.

3 Vicia enim ifla vifibilia recWunc inílruraencum fufpeaum 8r aliquando vitiofum. E x t r a d . m cdp.mter diletios, d e f í d . m - flrttm.cap.ctim venerahilis.exir.de relíg.domib.lüenzc.i/i form.ttj/p.

contr.infir. in verb. /«w ^ t a . ejiabrajam, Not. in l.vlt. C.de ediéi.

diui fíadr.toüend.

4 Antiquitas eniraauget, non minuit fidem. Crauet.late &

yzft.de antiq.tempor.

$ Perdido enim inítrumcni;i tune probata intelligitur, cum fafta diligencia ex fuperióris auftoritate non repeticur, 'Boer.qmft.i'}.fi»-6.vhi addic, hocaccipi deberé,vt fuecurri pof- fíc ei,cui nocet, perdicum fuiíTc per aicerum, non eciam ei,qui dicit ur ípfc perdidiíTe. Hic enim probare debet veriíímilem ali- quam caufam amiífionis. Sed tamen probatur etiam amiflio ih- ftrumenci ex iure¡urando)/.^/í,i.¿(?c/'/>. Vapoa.tú.desmojem de

6 Lcomparationes io.vbi»o¿.C.eod.tif.

7 Qui enim le oneratprobatione , nullam aduerfariofacit Íniuriam,Caftr a d l.yC.de mnnumer.pecun.

8 Ad omnem enim aftiim citanda eft pars,qu3B ex eo aftu líe- di poíTet./.w/iKí fta }9- D. de adopt.í.dt vmqm^ue ^ . D . d e re iud.

9 Nam quod poíTetnon fieri, quoquo modo fieri poteft,cura ea^use abundanenon viciencl»<w folent'^^.de reg.iur.

10 Subftancia enim cuiufque concradus in paucis confiftit,

& mulciplicacio verborum.qua paílim vcuncur Nocarij, plerum- queinuciliseíl , nec afficit rerum fubftantiam//^/«^íí 31,§-

"Labeo D. de aur.arg.mund.

11 Quod non fíe credendum. velle quem fine magnis ac pe- ne indubicatisprobationibus ad tam periculofam adionemin- ftituendam &cceátic,l.pen.& vU.C.deprohat.

D E F I N I T I O X V I I .

Q u a n d o p o f i t p r o t o c o ü i exhibitiopoftulari.

V T quis feiat, an produ&i ab aduerfario inftru- mend fidem impugnare debeat infticuta falíí aecufatione, poteft exhibitionem protocolli poftula- re j 1 nec prius quam exhibicum fie cogiturin crimen ílibícribere :2 non tam en ita fieri editio deber, vt falfi acciifationem minitanti tradatar protocollam , ne fortefalfiim ipie commictat, 3 fed itavt inmanibus commiffarij aut grapliarij eius infpiciendi deícribé- dique copia fiat.

eadem caufa in rcla- tionibuslibellornm,i5. Id.Maij 1593.

i At non contra aduerfarium , vt dixi 'Defin pr&(ed,nu,i, fed contra Notarium,aut aliutn.qui habet penes fe protocollum.

% Alicer tamen loan. Vzyoo.lib.y.fyntttgm.tit. 10. des moyens d e f a u x , § . \ . vbi aitfaciendam primum inícriptionem, deiude fada inferiptione , antequam fallí probaciones inftruantur, ex- hiben & adferri protocollum deberé ab eo , qui nititur inflru- mento.Dixi Def.pr&cedMH.n. [Et hanc fententiamSenatus no- fíer plerumque fecutus eft. Scilicet cum prolata expedido nihil fufpefti habet.//^ Senatus in caufa de qua Def^.n.4r.infr,']

i arg.Lu§.ediíi<mes,D.de edend.

4 E x mt.m l.uD.teftam.quemadm.afer,

D E F I N I T I O X V I I I .

X a u X o t a r i j quomodo peyeum extendípofiim , & q m m o d o per a l i u m N o t a n u m .

N O t a d a s , qui pnmam, & , vt vocant, matricem inftrumenti feripturam confecit, ac pleraque breuiter,vtmonscft, perícripfirj hac nota,&;c,pluri- buslocis fubieóta, 1 poteft quidem in ampliorem formam, & i n longioresclaufulasinftrurnenmm ex-

tendere

etiam ex intcruallo,

ita

vt nihxl fuppleat,quod ad aftus & negodj,quo de agitur,fab- ftantiam pertineat, verum cíaurulas duntaxat con- faetas adiieiat, aut íi qua íint verba ambigua,vel ita generalia, vtcommodam interprctationem admit- tant,eainterpretetiir. 1

enim

íí

&probatEfams -fit, 3 eam interprctationem faceré

ex tcílatoris aut contrahentium voluntatc, q u a m hg-

L Í B . I V . T I T . X V I .

beat perfpeélam.4 Sed íi ab alio Notario, quam qui ftipulatuscft , extendamrferipturainftrumenti, ha-

ótenusei licet vt claufulas confuetas interferat,iuxta eum ftylum, quem defundo Notario Conftat fuifle familiarcm , non etiam ve quicquam fuppleat vel interprctetur.

cum in matrice feriptura fie eífet ícriptum,

Placuitj Notarium, qui teftamentum excepe- rat, interpretationisloco potuiíTefíc extendere, vt feriberet

niam interpretatio ha;c potius , quam fuppietio di- cenda eft. 6

ea caufa, de

31.infr.de fideic. s

1 Nam & inde didi funt Notarij > quod vt plurimum feribe- rent m ú s J X u á m ^o.inprmcip.D.de teflam.milit. Vide Cuiac.

lib.l.obfer.c,],

i Et hoc demum fenfu poteft recipi, quod tradit Guid. Pap.

¿ert/.itp.vbi etiam Apoftill. in verb.fA?«w^í poftBald. mruhr, C.de fid.tnflrHm.col6.y&ií.qí*arto quartím*

3 Quod vnum máxime infpiciendum eft > quodes de ¡nftru- menti veritateaut falfitacequxritur.Guid.Pap.í//¿if.2i«1í/2,ii9.„ai t.vbi etiam Apoftill.

4 Non enim faeilé ctedendus quifquam eft velle falfutn committere, vtttadat Ferrar, quamuisimprudenter difputans contra lureconfulcura»« form. peiend. cop. inftrum. in verb. cum anno>menfe.<¿p die,vetC.certe hac rafia,

5 Bart. íw l. argentariut , D . de edend. & inleg.Galliu,§,ideiti credendum,yh\ Apoftill.&alü Doftores,D.(ie//¿ír.e^/ío/?.

6 Aliud enim eft fupplcre. aliud vero declarare, arg.t.hert- despalam,zi §• 1 .verJ.D.ym teftam.facer.poff.

D E F I N I T I O X I X .

De injlrumento per Notarium v n i ex contrahentibus wadito a n t e f u b f i r í p t i o n e m , & p o f t e a fubfiripto abfen-

te parte.

N Otarius poft ftipulationeminftrumentum non- dum á fe,& á contrahentibus teftibúfve fubferi- ptum,confentiente altero contrahentium ' alteritra- didit , vt antiquioris cuiufdam inftrumenti in eo re- latidiemadfcriberet,2acpoftbiennium idem inftru- métum fubfignauit,S¿: tam a teftibus, quam ab eo cui ipfum tradiderat íubfignari curauit,prefcntc ctiam&

audoritatem pr^ftanteindicc/cd non rócato per i li- diéis imperitiam,3altero ex contrahentibus, cuiusin- tererat,&: inauditis quoq; iis , qui eiufdem inftruméci exhibitionem,quafifuáintereffet, apudiudicempo- ftulauerant. ^Culpa vacare non videtur, tametfi eiu«

qui fubferiptioni non adfuit confenfus ex poftfaóto accedat.Cum poteratinconfulta illa Notarij facilitas etiam citra dolum prxberc materiam falfitatis, vt ad voluntatem eius ex contrahentibus, qui inftrumentu penes fetamdiurctinueratjvnum inftrumentum pro alio fubiieeretur, 5 Nec tamen eo magis audiendus e- nt,qui falfum & fuppofitum inftrumentum volet di- cere,nifi patatús fit crimiraalem inftituere falfi aecu- fationem,s quia fufficit^vt que tempore inftrumentú exhibetursformam habeat publicam, q u x vel cxfola Notarij fubrcriptione^ftimatur,7quandocunque ad- pofíta fit, quamuis ñeque contrahentes, ñeque teftes fubfcripferint. "Ideoque tanto magis puniendus eft notarius,poena tamen pecuniaria non corporali, *qul inoíficio fuo deliquerit, 10 etiamfi ñeque falfum in- teruenilfe, ñeque dolo malo quicquam fadumeirc probetur. "

in caufa Stephani Mochet,

Michaelis Duplan.K5.Cal.Aug.159j.

1 q u i promde nullam videti poterat in eo f c a K c iniuíiani, cum miuria non fiat v o k n t U . m d i e m , 9 . § - i M ^ m & a^u' ? arcend.l.nemo v i d e t u r í \ ^ . d e r e g . i u r .

2. Ne quid feilicet inftrumento á e s f o t - . r ,„•,.

3 Debuerac enim iudex p r e c i e , vt vocaretur quilqui*

ex e o a ñ u Isdipoffec, lJe<vm<¡mim.'tl-D'dere t ^ c . l . n a m i M ,

a Poííunt ertitn-extiibitíonem inftrumenti pe tere omnes

*otum útrereft Lf^uU ex a r g e n t é é r ^ f * ^ C a r t . D . ^ T Z d . l . c u m flures ^ d e r e h ^ d o r . m d u . H ^ ™ ' '»fi™-P<*-

^ bdmquit^nim « H^que , ^ui deLnquendt matenam &

«ccaíionem alij prxftac. Et qa. occaíloncm áamn. dat damuum ratnamque notanus prolpicere.quod po"-1 • 5

é Non enim bona confequimo eft , q " ' ^ . falflfi"- tum üiíTe intoinentuto ob xd folum, quad faldean potueru.

Cum probado debeat effe c o n c l u d e n s . / . ^ . ó ' vU.CMfro-

^ N o t m c a ú t . ^ o ü a m cmtra falfum.Extr.deprob*t. Fecrar.

i„ form. 'froduc. mftrument. ^ verb. «feíéí»;. ^ fraducens,»*-

^r^Mifi cumea forma & folemnitas ftatuto & lege munici- pali pr5Bfcriptaeft,!qiiomodo apudnos exra: Senacnfconfukum, quoiubentur nocarii faceré, vt taraá teftibus, quámá coltra- hentibusfi literas feiant inftrumenta fubfcnbantur. Ñeque tamen id Senacufcoafultum ad teftamenu percinet, fed tan- turo ad coiKtaftus.vt ex eius verbis apparet.

9 Miciuseniaipunienduseft qui caretdolo.

lo Q ü i enim delinquir in officio fuo veniam nonmeretur.

íerrar, mform. nfp contr.infir.m verb. mnfmt > num. f.ex l.Ji quts

*l$c[hid.C,d( fifcept.& archar. lib.lt.

n Quamuis falfitas caufata per errorem non fit punibilis, vtcraftatMafuér. ad Ferrar, vbi fupr.in vcth.caref ftrmiw»fin, lunge Defnfiq^.

D E F I N I T I O X X .

B s n fotefl c u r a folemnem falji aecufationem n e g a ú m u - riatus e m , q m tanquam m t a r 'm infirumen-

* tum redigit in formam p u b U í a m .

L Icet non probctur,qais notarius ex co folo, quod tanquam talis publica fíele fepiusftípulatuspro- poñatur.,1 qui tamen negat cum fiuffenotarium , in fallí crimen fubferibere dfcbet,1 nec alicer audiri, n-c alio qui facilc ilt publico cuiufque feripture fidem fo- la inheiatione comicl'.erc. s Sed ctíi einímodi inftru- menti authentici deferiptio fada íit, iubéte & audo- ritaccm prsftante iudicc^iccc Ínter alias parecs^dum- modo á notario publico excmplum fubfcnptum lie,

«que neccífaria cric ad illad impugnandüm folem- nis falíi aecufatio,

quod pecerc poteft is}quo ab- ícnte excmplum íactum d i , vt auchentica feriptura cxhibcatur,)ícd ipíius pecentis non pro anee mis fum- ptibus ea exhibitio & collado fieri debebit,cum feri- ptura , quíE producitnr in prima fui figura vitium vi- íibile non liabet.6Ií«í

ex tempore in fecreto au- ditorio, 5.Id.Fíbr.!594.in caufaD. delaSerra, & D . Francifci de Bordeaux.

i Nifí etiam illud concurrat, vt communi voce & fama ab ómnibus vicinis repuíarus fit pro tabellione , & eius infttu mentís tanquam publicisfuencadhibita fídes, tam in iudicio tjuam e x m vt traftat Ferrar, mform. ofpon.centr.inftru.'m verb/

m»fmtsnec eft f u h i u m , ex not fer D D. m leg.Barb^rtuA, de ofic.

fr&ior. & in cap. adffobanium, Extr.de re i u d i c . & i n cap.mter diU3oS)Extr-hoc ttt.deftd.inftr.

x Qüia falfum commiteic quifquis in fubferiptione dieic fejíotarium.cufti non fit.Ferrar.vbi (tipr.numer.t.e* l . i . D . hoc ti- tfl.l-fin.Codtc.de edtS. Diut Hudr. toUend.l.i.D.teft»ment. auem.

aper, ^

I Inficiacio enim potefl quidem faceré rem á u h h m . l e p . v l t . C.qiiib.adlibert.fmUm.mn íteet, fcd non ideo róllete ventaris ' prsfumptionem, quae faetc pío inftrumento , l.cumrts ix.®-1.

e>offpMcibus,i%.C.deprobítt.

4 Dicitur enim publitum infhumenrum etiam illud , quod ex ludicis auaoritate publicatura cil.i:pMicati,vbi mt.C.dete- ttam. Ferrar, in form. froduc. mftrum. in verb. exhtbens & produ- Mnítüu.xx.'veYf.terno dtcsaur.

5 Not.in amh.fiejuii in aliqM,C.de edend, é Dixi E>tfin.a.w*w.4.©>j.y^r. x

D E F I D . I N S T R V M .

D É F I N I T 1 0

3 4 s

inftrumentimhnec feriptum, nec fubfcriptmn a notarioyé1 ta*

mea repemm inpromollo non probar m á x i m e fi a l m d e eft Jujpecium.

I Nftrumentum , quod ñeque feriptum ñeque fub- feriptum cftá nocaiio5fidcm nullam faceré poteft,1 licct repertuun fitin notad) protocollo. 1 Necalíud ede, tamedíin extrema protocolli pagina notadusj, ve fieri folec, omnia ante (cripta inílrunaenta^ lic^t a- liena manu exarata,tanqaam didante &lUpulance fe confcdptaadprobaueric,

expcíccedentibusauc fubfequentibus paginis appareat eo protocolli ordi- ne feriptum eíTeinftrumentum, de quo agitur, ve ñe- que fraus ñeque falfum committi potuent. 4 Finge feriptum charafterc multo recentiorc , quam cuiu's vulgads vfas er it notarij temporibus. Finge feriptum alio plancque diuerfo ftylo, ¿c in ea pagina in quani- hil aliudícdptum ficnocadj manu. Finge repcrtUm protocoilum in domo & poteftate producentis.Quid íidebitór ipfe qui eo inllrumcnto libcratus dicitur, cum ad folutionem , quaíi non foluiííct , vrgece»

tur pailas fuit fe condemnari , nec foludoneiaa vnquam allegauit, 5 quam tamen íi á fe fada fuiífet, ignorare probabiliter non pot^iífet.. 7 His coniedu-!v ris aliifue funilibus concurrentibas haud dubíe fuf.

peda erit íidcsinftrumcnti,8 Vt ad ipfum proindege- neralisnotarij adprobatio & fubferiptio non videa- tur pcrtincrc/Icaque non erit neccífe, ve qui falfum dicet, falíl accufadonem criminalem cum folemni infcdptionc pe raiga t : quod veique cííec ncceírc,fi in- ftrumentum ipfum á notado feriptum áut fubfed- ptum, alicerue vel mínima literula adprobatum pro- poneré tur. ,0 Et ad hunc .máxime cafum pertinet, quod conftkucum eft eos , qui fufpedas feripturas comminifeuntur tanquam faifa dos effe puniendos, niíi vericatem iis adeífeprobauednt. " Ñeque enim probadone oncrandus eftis, qui inftrumcntum ab.

aduerfado produdum dicit elfefufpedum, íi publi- cam illud fidem non habeat, ' l erfaneque mifere qui conftitutionis eam fententiam eííc putant, 'J vtquí fufpedum dicit inftrumencum, íi non probet falfum effe,pednde ac falfadus ipfe puniatur. Repugnant enim legis verba cum Ion ge aliud iít in ftrumentum falfum diccrc,aliud vero fufpedam feripturam com- minifei. Comminifcitur enim non quiaecufac,fed qui vtitur inftrumento. '+

in caula Domi- norum de Mareft,& N.Anna; de Mcnthon3i5.Calcnd,

i Eft enim fubferíptio notarii vnum de eíTencialibus inftru- menú,l.generítliter,vht mt.C.de tabe/llikm.Verm. infif.pr»- prudacinJirumÁn vexh.exhibeps &produc«MS,ntím.%. lunge De/i

tS.num.i.infr,

* Cum nihilveteeedam falfum inñrumcncuminfcriproto- colio vero,

Qua; tamen generalis fubferiptio fuflícit ad talidanda omnia inftrumenta ineodem protocollo feripta manunotarii, quamuis non fubfcripta.Ff rrar.vbi fupra??«.é.

4 Tune enim plobacio erit conGludens& indubitata.quod inftrumcntum non fit falfum/i ea quarferipta funt cum ns c^n-

gruanc qu.-eferibi Aehnetmíijeg.^nu^ex famil)a6j.§.fiemiffa, „

deleg.t. f f Hxc fiquidem omnia prxbent conicfturam & fufpicío-

ncm non leuem faifitaíis , ¿¿ ideí> transícrunc onus probawdí jneum qui producir inftrumcntum, cttam citra folemnem faltí aecufationem. . .

6 Ctim tamen nemo praerumauií Velle latíare fuym> leg.eum deindebito.is.ti.defrobat.

7 'L.quamquam J-'tdSC.Veüetdn.

8 Nam quod non eft venínnile, habet imaginera-Sí fpecicns

C

, VttbaenirD generalia ícmper exeo,quoií vcrifiraile cfl.rc- cípere debent intcrpretationetiij/.i.vbi B a l d . D . ^ .

rcftringunlurad fimilia, non ad djífimilia, l.vittm.D.de fritic.

rvin.vel oleo legat.

10 Poftquam placuit de falfo ciuiliter agi hodie non pofle, fed agendum efle ncceflario cnminaliter per infcripcionem fo- Icmnem fal^vt fspiusdiximusin prxcedentibus.

11 l.iuhemMifemlt.C.deprobat.

U arg.d.l I §>vlt.D teftam.quemad.aper.

ij l Q m . \ ^ o n . l i h . 9 . S y n t a g . ü t . \ o deímoyensdeftux, nttm.\.

14 Ec fenfusconftitut'ionishaud dubit illeeft, vcnonma- gis liceac vci fufpeai^quam faliis fcripcurís.

D E F l N I T l O X X I I .

Gi/ítf, i« quo mftrumeotum a duobus notariü exceptum , &

ab vno tantum fubfcriptum plene probat.

I Xceptó a duobus notariis infti-umenco s etíl vtri-

^ufque fubfcnptio neceíTaria eft ad vtilitatcmin ftrumenü , fi non proponantur ambo in folidnm ro- gad, 1 fieritameninterdum potcftjVtvniusfubícrí- ptio fuffidat, vtputa íiinftrumentum proferaturab antiquojvt loquuntur,grofi'atum de cxpeditum: Anci- quitas enitn ccmporis faceré dcbetjVt prsfumcndum fitinftrumentum a duobus notariis originaliter fub- fcriptum jicet ab vno duncaxat dcfcríptum íit.5 Quid ergo fi prima illa &onginalis ícriptura proferatur ab vno cancum notario fubfcripta? Non faciec and- quitastcmporis, vtinducacur príefurnptio contraria Ventad, de qua appareat.'Sed tamen faceré adhuc po tentj vt quilibet ex notariis pr^fumendus fit infoli- dum rogatus,nófolumvr a£tus valeat, 4qui aIioquin .probationis defedu corruerct, í fed etiam quia roga- tum fuiíTe quelibet ex notariis probad fortaíTepoí- fet,ní antiquitas temporis obftaret,quam proinde x~

quum eft.fupplere defedum probationum. 6Edt vero foniílima illa & indubitata prsfumptio, quod íinguli notad] fint rogad, íí vnufquifquc ex notariis inlírumentum feparatim confcripferit, & i n propnis protocollis. 7 Máxime vero fi de teftamemo,aut alia vkima volúntate agatur,8 non de contradn-Nam cü contraítus exduorum confenfu conftet, ^credibile eif adhibitisin vno contraftu pluribusnotadis, non

«que vnius ex iis fidem vtrique contrahentium ftiiíl fe exploratam.,cAtin teftamentis aliifque vltimis vo- luntadbus,qu^ ex vnius hominis pendent volúntate,

*l venfimilius eft plurts adhibitos notarios, non tam falfitatis metu j quamea cbgitatione ¡, netam facile probado interciderct, fi forte,vt plcrumquc fit,vnius ex notariis charra: iniuda temporum & vetuftatc pe- drent.

in caufaN.Francifci de Bordeaux, contra Dn.Bonam de Cofte,Dominam de la Scrra,^.

Calend.Mart.15p5.

l Dixi pefn.i.fufr.eod.\hi vide.Prxfertim ¡n alleg.nu.i.

x Siquidem folet antiquitas temporis faceré 1 vt omnia íb- lemniter ada pixümanmxJ.fciendumjo.vU mt.D.de verkob- ligut. <

j Semper enim praefumptio cedit veritati, l.ft chiregrafhm, Í"> x^.&feef.Umf eratores ,%9 mJtn.l^.defrob»t.

4 In dubioenim faciendum.éft.vt aílusvaleatpotius.quam Vt fettatdquoties.n.D.de reb.duh.l.yttottes , io.de verb.obligat.

Maligna enim eft interpcecatio , per quam id agitur vt aíius deftruatur./yí/í^ fiipulatií6,ii64.ChryfegonfM,eod.tit.

f Cura tamen probationes tanquam fauorabiles fempér fínt zA\}i^aáx,Unlege^o.D.adleg.Aqmtl.l.curent^xx.deteflib,

6 Inde namque eft,quod dicimus pofíeffionem immemotia- lem habere viro ntuh l.hoc iure,iJu¿lt*íaqus, D.de a j u a quotid.

& * J l . l i § . v l t . & l •vlr.V.deaqua & aqu.flau.arcead.

7 Nihil enim poflunt feparatim f-iccre , quibus aliquidfa- ciendum coniunñim mandatum eft,/./'/«r/íw,

Ji.-v^/

8 Quae femper fauorabilior efl , l.i.Cod.defatro/.eteléf.l.vel

F A B R I A N I L I B . I V . T Í T . X V Í . 9 Vtpaftum c][xoá\\het,leg.i.D.depa¿l.l. i.in princ.D.de pofít*

at.

10 Et ideo adhibicos dúos notarios. vt fibi quifque ex con- trahentibus caueret.

11 Vltimas enim voliintates per fe firmas efle oportet.non ex alieno arbitrio pendere,/.;/k« mftitutio,D.de hered.infiit. '

ix Eam nempe ob caufam potiflimum chartse & feriptur»

fiunt, vtreami geftarum probatio íaluaíit./.fuwr^V^^Q ^ pigmr.l.^.D.hHtit.

D E F I N I T I O X X I I I .

S c r i p t u u p r n a u m o g n i t i o femper facienda eft , nec tantum fuhfcnpttonisyfed etiam nota qua fubieftaftt

locofubfcriptioms.

Q Vidam ignarus literarum, cum pecuniam mu.

cuam acciperet, cauerat priuata cautionc á plu- dbus teftibus fubícdpta, cam fe pecuniam ex mutui caufa deberé : & cum fubfcdberc ipfc non poirct,no- tulam quandam propdamanuadfcvipferat. 1 Poftca fcriptura? fide á pofieíToribus bonorum debitodsin dubium reuotata,petebat creditor,vt ad probandum admitteretur, ' polfefíbres negabant admittendum, quod cjhirographum non potíct dici, 3 qi ando neqnc ícripíiífet quicquam debitor, ñeque fubfcdpfifl'et.

Viíum eft non eo minusadmitti probationesdebe- re/cum non figura literarum, fed oratioHe quam ex- pnmunt litera obligatio contrahátur, 5 mhilqae in- ierfit,anpropria manuquisfubfcdpíedt,an notam aliquá adfcripfciir^quq fubfciiptionisinftarcire poli fit. (>Nam etli neque íubferiptio ñeque adfcriptio vlla proponeretur,qLierendam adhuc efla de fide fubferi- ptionisteftium q u í pro debitoris fubfcdptione fuf-

1 Ve faceré folentruftici noñriqui literarum rudesfunt,et- iam cum in iudicio tanqaam teftes aoidiuntur.

X Nec enim fenptura priuata fidem facit,nifi rccogíitffcatur, l.i.l.cum abmttio,4r.& tot.tit.D.tejlam.quemadm.aper.

3 Ipfa enimnommis etymologia ofte dit, chirographutn nihil aliud eífc,quam quod propriamanu ícriprun; eft.

4 OumibuNenim modis agere bonus iudex debet ,vt rei gc- íhe verifras habeatiir,¿.c«r«jí xx.O.de tejí ib.

í l.nonfgura,$%. D.de oblig.&aélion.

6 Nihu enim reftrt, quid exaequipolIentibusfiat>/.»w/«>*>

xx.D adSC.Trehell & vulgar.

7 Videtcntur tamen hoc cafu tres ad minus teftes requiri, fi debicum excederet quinquaginta libras anri, etiamfidebitot ipfe chirographumfcripfiflet,vel fubfcripfíflet.íAr l.vlt.C.fcert.

(et. In imperio autem literarum quinqué teftes requiruntur ,íi Contraftus libram auri excedac > lSlouell.Ji.de infirum. catttel.fa fid.cap.S §.opcrtétvfro.Aho t3mtn iure vtimur, quia etiam nul-

la interueniente fenptura fufficeret probari numerationem pecunia:per dúos %t&ts.W\Ávl.cumtahernamfa.^.tdemqú&Jtif.

D.depfgnor.Sí Dionyi.G01hoired.ad l.ferfptHrat, il.C.qutpotior.

in ptgmr.hab. ,

D E F I N I T I O X X I V . 5

Matrix & oñginalüfiúpturapr&ualetprotecoRo, & p r o t e c 0 Í - lum inftrumento.

S I inftrumentum in publicam formam redadum

cxhibeatUr, nullum habens vitium vifibile, ' ícd

etfí ptotocollum a;que authenticum fit^Sc eiufmodi,

quod publicam fidem habere debeat,1 poteft tamen

interdum fieri, vt impugnad poffit citra falfi aecufa-

tionem,'nimirum fí aduerfadus patatús fítmatricem,

vt yocant}& originalem fcdpturam ederc,ex qua ap-

parear aliter conceptam fuifteftipulationem. ^Nam

íicud ftandum potiuseft protocoIlo,quam expedirlo-

n i , ita 8c magis originali ac matrici ícriptura? potius

quam protocollo. '5 Quid ft matrix quoque ipfafu-

ípeda fitíOmnia ex eo fólofufpeda fient.6 Itaquc ex

aliisautanterioribus , aut pofteriodbns inftrumen-

ds^liifye prabationumadminiculisípftimandum e-

D E F I D . I N S T R V M .

r i u q ú i d Cit

in vcritatc. *

pro N . Andida DcPoipon, D.du Chane7,contiaD.Du Rofey, 5.1d.

lun.1595.

, Quo cafu ftandum eft inflrumenco , ve dixiDcfinic. 16.

547

f U r ' Puta totum fcripcumfubfcriptumque á notario , ve dixi Dcfin.xi.fupr. .

, Contra vulgares iunsnoftn regulas,

\ Cuiufqueenim reiorigofpeñanda eft á qua velut á fon- t e « t e r a o m n ¡ a prGfluunc. Mamx autetn fenpeura eft fcheda feu nota&abreuiatura, & minuta, vtpragmatKinoñn loquun- tur ex qua fumiturprococollum^totocollum vero td ex quo fumitur inttrumentum , &eíus expedmo mpubhcam formara redafta \ Ideoque nimirum 1S, qui exh.bec matncem feríptu- ram nunquam cogendus eft exhibere protocollum cum fides protocoIH ex matrice feriptura ¡eftimandum fit non contrá. Ha Senatm in caufa D.de Chaffardon & Petri Cufin, j.Calen.De- cemb,

i6rj.

ibidem conclufum eft , Eum qui proferí inftrumcmi c-xpedi- tionetn nullo vitio laborantem nec fufpeftam > nonefle co- gendum exhibere protocollum, licet dieat aduerfariusparatum fe in crimen falíí fubferibere ñatim atque protocollum infpe- xerit. Tune cnim id obtinec cum expedido babetaÜquid fu- fpefti. Ec fie intelligcnda eft Def.i-j fupr. Plañe poft folemnem inferiptionem fi dubitetur non de fide aut conceptione ver- borum alicuius claufulae , fed de tora fubftamia inftrumenti, quod negetur vnquam faftum fuiíTe , non fuíficiet exhibicio matricis feriptura:, fed etiam protocollum edi oportebit , Ex cuius falicet infpeétione fi aliquod fit, multa poíTuntprobad

& colligi qu^ faiíi fuípicionem vel augerepolíintveldelcre.

Quod fi nullum fit protocollum , tanto fufpeélior erit fcheda quam vocant minutara príefertim fi minutarium nullum re- periatur & minuta

illa

y Nam etfi dúo fint inftrumenta oríginalia, adhuc tamen flabimus magis originali.iVfl«e/¿ ^.de tabell,§.fin. Bald. ad leg.

Semprom(t4,47.de¡egat.i.Dixi Deñnj.fifpr.

6 Falfum namque in totum eft quod veritatis primordio non adiuuatutj/.c»;» fliw!,76.§.heres mem.ie legat.i.

7 l.pen,& njlt.C.deprohM.lj. D. de tefiib.Viác omn\noM.3.- fuer. cum slnspcr eum citacis ad 'Seuzt.inform.opport. contr.in- fimmxn veib.dtgno/citur ejfefaffamjn veth.proíocollum.

D E F l N l T I O X X V .

S» exemplim inftrumenn deperdiü confent 'ut cum fcheda notarijpleneprelM' ^ •>''terintfid't& adfint

prob^u /¡es.

E X inftrumenti obligatoii j , qnod deperditum di- , citur,exemplo non poteft fe qui condemnatio, íi- uc prouifíonalisjfiue diftinitiua, niíí matrix feriptura

rofccatUr,1 qua tamen

prolata, íi debitor nihil pro- er, condemnandus eft Sed interea & pendente lite nihil contra

dcccincndum

príefumptio facit contra crcditorem,quiinftrumenium obligato- rium

fehabere deberet, íi folutum non cííet,1 niíi forte ex vfnrarum folutionc, aut dcbitoiis confef- lionc,auc qua alia racione appareat, debitum adhuc cfte.

ex temporc in caufa N.Abelli BelTo- nc£,& heredum D.de Roffillion,Id.Sept.i595.

1 Cap.xXxtr.huc tit. defid. infirum. [ Idem intellige de feri- ptura etiam qua: á Senatore fubferibi debucrie. Non enim ali- ter valet quam fi fubferipta fit á Senatore ipfo , & quidem eo tempore quo feriptura primum profemir, Nam fi ex mteruallo Senator attefietur ira rcm "eftam efle vt ferípta eft á grapha- íio,quamiiis ei atteftatiooifiibfcribat, non tamen cenfetur ea toipturafolemniseíTe , poteftque impugnad citra folemnem tam inícdptionem, quod tamen fieri nonpoífet fi á Senatore

«muí & ab ems graphario íubferipta proponeretur , fiue tan- quamauthentica proferatur. fiue ranquam exemplum dcfurti- ptum ex authenrica^e qua non conftet.//^ Smatus in caufa D

¿ 1 0 r ] deBeÍMaux' ".lanmraCu.IungcDefin.n.fupr.num.i.

1 Cum matrix feriptura maiorcm vim habeat, quam proto- collum.vt dixi Defn.pr&ced, _

3 SoIctenimfa£ta folutione inftrumentum reddi debitori,/.

folutione3tí.D.ad exhtU.qu/ tab(tla*,xT.d*f»rt.

4 LJieutnS.C.hocíit.

D E F I N I T I O X X V I .

Aliena inftrumenta q u m d o p o p n t a b alis notario expedir'u

E X viuentisnotarij protocollis non poteft alius no- tarías publicum inftrumentum excerpere , niíi íi notarius ille impeditusproponatur, ne inftrumen- tum defcribereipfe poífit* Quodcumeuenit parum refert, an mandante notario ipfo, qui impeditus eft»

an veroiudice, alius notarius in eam rem adhibea- rur.Sinc die.

1 Afflift.^ííí/.é. Ferrar./»form.prtducinftrum, in vetb. exhi*

be»s &produ(ens,nu, 6.

D E F I N I T I O X X V I I .

Cuius fumptihmfieri deheat exhihitio protocolli.

Q Voties protocolli aut matricis feriptura; exhi- bido dcíidcratur, fieri debet fumptibus requi- rentis, fiue ador ille íit, íiuereus. ' Sed íi neuter re- quirat , ofneioque iudicis eam exhibitionem fieri oporteat,eius fumptibus facienda eft,qui inftrumen- to fufpcóto nititur. 1

in caufa Goliat, & N . Abellis Beflbnetjy.Mart.^cjy.

1 leg.praíor ait ^.^.vlttm.T),deedend.leg.nipmalittil.V.derei

•vind.

a Q^uiaprajfumptioeñ contra eum <ju¡ vtitur & nititur in- ftrumento fufpedo» adeo, vt nec tale inftrumentum probet, íi fufpicio falfi refuket ex infpeftione fcdpturtj.Caftr.iw Uubemtn, Codtc.deprobat.vcl fifínt dua; fufpiciones, Crauet.í-<»í/i54.Ga- biiel. /»¿.7. commttn, opi». decrimiiMt. concl. 6.i*»'»er,$.i6.&per totum.

D E F I N I T I O X X V I I I .

Ke expeditio inftrumenti ex ahmisprotocollis qtiasfolemtiita- tesreyuirat.

I Terata inftrumenti expeditio , quam vulgo reaf- fumptionem,It3li noftri reexpedicionem vocant, íi abalio Notario fíat regulariter, non niíi o6to illis concurrentibus fieri poteft, 'vt petétibus iis,quorum intereft,vt auótoritatc iudicis,vt a notario, vt fídelitci:

nullo mutato,addito vel detrado,vt in publicara for- ma redigatur, vt vocatis iis omnib.quorü intereft, vt notario qui fuerat rogatus iá mortuo,vel impedito ex aliqwa caufa longú temporis tradum habente, vt dc- nique notarius reducat notáin protocollum. Itaq.eü notarius quidá rogatus inexíliumex caufa criminis dánatus elTet, vifum eft polTc decretü Iudicis ordina- rij fufficcre,vt alii notario ea re expediédi inftrümen- tipoteftas detur,'ñeque hic locúhabere, quodalio- qui iadarifolct.quádiu viuit notarius,quiinftrumen tú fecit,non poffe ex ipíius protocollo per aliú reaf- fumiinftrumcntú,?niíi cxipíius mádato. 4Quíd enim referían mortuus íit notarius,an ita absés, vtnon ma gis operara fuam in hanc ré pr^bere poffit, quamíi cíTetmortuus. 5 ObferuadÜ tamen eft eo caíu,quofo- la iudicis audoritas interueniat, nÓ deberé notanum dicereferogatum,fed audoritati magiftratus aecc- ptürefcrre Tac pmerea teftcs,qiu cotraduunterfue- runt, reexpcditionifubfa-ibercoporccre. Smcdie.

1 HfñiStJtc.6.»f<>»*-Poñ Ahbít' m ^ f - ^ T a b e l l i o , Extr.dt fid. tnlirum. . - r e n • 1 • i r x Quod enim notanusipletacere poteft, quidni eo abfen- te poterít fieri per iudicem fupplcntem faftum partis, quod etiam lex ipfa interdum fupplet Jeg.vlt.C.fi mancip. iufner.a-

3 4 8

C O D 1 C I S F A B R I A N * L I B . I V . T i T .

lien.i-A-C-fi''1 cauf.iudic.fign.caft.pt.

j Tcxt. tn Authen. deTubeilwn. Kztt.inl.deoffic.conf.fa 'm Itg.

q m i a m , §.>tM>D,deedind. hk-a.conf.iz^vel.iM^et, d, deaf.

6.n».i.

4 Qjuo tamcn cafu notarius, qui mandauit debet ipfe fub- fcribere , Alex.^.few/up.Do/ i.Ant./w eaf.inter dileñor^.Cod.de jid.injlrum.b.íííidi'vbtjüfr.ntt.i..

1 leg.vlt. C . 4 i bon.qu& Uber. Máxime fi habeatur abfens pro mottuo , vcputafi fittebellis, vcin cafu Affliñiex notat. per Angel. <» Ug.oitttfejms^.Cod.ai leg.litham matefl.^- 'm l.i.$.fi.de bon fojf contr.talwL Mam rebelTis amitcit omnia c^xx funt iu- ris du\lis,leg.amtl?io>3e,§^ui deficiunt ,D.decap.dimn. & confc- quenrcr eciam norariacum, Bald.<« titul. de fací, conflant. % .ms

^.omanorum.

6 Afflid. d.dectf.S.infin. adde Papienf. inform. fet.cop.inftru tnen.verfi.cum anno.Mtm.]. RoIIand, zValh confi6.»ufn.6. vel, j . lungc No*eti.4+.de taheUion.§.vltim. & flatucum vetus Sabau-

[ D E F I N I T I O X X I X . D e injtmnento pro parte falfo a n i n totum

f t t f a l f u m .

I

Sunc quidiftinguant an inftramenti capitula i i n t f c - parata & x q a c principalia necne , vt priore c a í u n o n c t i a m pofteriorc f a l í i c a s i n v n o capitulo i n f t m m e n - t u m tocum viciec,ac c o n u m p a t . 'Alij m a g i s p r o b a n t v t íí falíitas circa cale q u i d q u o d ad iubftaiatiam adtis p e r t i n e a t , n o n circa ea qiu-E funt a c c e i l b n a corruant Cutera q u o q u e capitula quantumuis fepatara & ^quc p n n c i p a l i a :2 qua: fententia vcrior fane videcur c i l m cotiasinftrumenti fídesvna & i n d i u i d u a i i t , i i n q u o r c r u m genere vtile per inutile viriatur. 4 S c d c a m e n plerifque durior cflc crcdicur.Slllud p l a ñ e conftat, ii i a m c o n f e d o inftrumento a l i q u i d falso a d i e d a m í í t n o n d e b e r é ex eiufmodi adiedtione i n totum viciad i n f t r u m e n c u m q u o d a l i q u a n d o c o c u m cOnfticic. 6 I t a t r a . ü m m e f t i n caufa A n t o n i j T a n i o l i . A p d l . 1 6 1 4 .

1 Ita ftotr.quAji.zft.num.e. vbi multos citac & dicit commu- nem.

% ferrar. inform.Ubell.iuram. tefl.gh.y.num.i. P0ft Innocent.

incAf.frnttermtaíiíExtr.dehiret. vbí addic candem d¡ftin£lio- nem locura habere in ceíle falíuni in alicjuo deponente fi qus- ratur an in totum falfus videri debeat,

j accipit enim tocam vim fuam á ftipulatione & fubfcri- ptione notarij qux vnica & indiutdua efi,

4 leg.flacuit,Zi).\hi not.D.De rfur. l.vrta efi v i a ig.iunft. teg.

perfundum U. D. deJeruit. rufttc. prid. harum enim rerum diui- fío cqrrumpit íh$ü\iÚone.m,l (ltfulatíanes -jí.Lcum ex eaufa 13 j .

de verb.ohlig.

5 Príefercim Boerio & aliis quos ipfe citat dia. y m B . nttm,6.

6 arg.l.verbis ^.D.ad leg.Falcid.J

T 1 T . X V I

P L V S V A L E R . Q V O D A G 1 T .

D E F i N i T i o 1.

Contraftus fimulam m l l u s eft citra r e f l í í u t i o n e m , p r o - bamquefimulatio per con-

tenturas.

O n t r a c t v s fimulacus , q u o n i a m c o n -

trahencium v o l ú n t a t e , q u x o m n i u m c o n - u c n t i o n u m a n i m a cft, ' defticuitur, vfque adeo nullus eft, vt pro i n f e d o h a b e a c u r , n e q u e c o n c r a d u s n o m c n m e r e a t i u - J l c a q u e n e c p c r i n i n t e g r u m refticutioncm ncc q u a alia vlla racione ref- c i n d c n d u s e f t , p r o b a c a h m u l a c i o n c , ^ fcd i d o m n i n o a c t e n í l e n d u m , q u o d r e vcragcftum apparec, 5 S i m u l a - d o autem c u m i n i i m u l a n c i s a n i m o coníiftac difficil-

X V I . ^

lima: probationiscft, 6idcoquc eciam per c o n i e é l u t a í p r o b a r i poccil, 7 prxfercim ii incer perfonasfufpcaas

& p r o h i b i r á s dicacur incerucnifle.s P l c r u n q u e cciam ex claufulis p a d i f q u c infolitis c o n ü c i c u r : * i t e m q u e ex poireíTionis recentione, fi c o n t r a d u s is geftus fuit, ex q u o poireíTionem cransícrri o p o r c u i c . , e Q i i á t u vero

& q u i b u í h a m c o n i e d u r i s c d ^ u e n d u m fie, i u d i c a n d s arbitrio 5á religioni c ó m i t t i t u r . pro p c i T o n a r u m , r c - r u m , c a u f a r u m , U cemporum variecaCe prudécer o m - nia xftimaturi. l u S e n a m i n caufa D n . d e Monfai Í m $ & D . D y u o n n e C h a m b c r i , i d i b . l u n . i 5 8 8 . nt-

I Ec radix, ve loquitur Boet.qwjl.nté.i l ex l.Dium, 15. j ) , ¿e tefiar».miUt.l,faendHm-,\9-§ diBfim>de Adih.edtü.

i l.cum ettíi.\.C.áetran[a¿i.l.¡i ex frecio&.C.ficert.fetat.

3 l.tmagtnAria, \6.de regul.turd.Jimulat&} io.de rie.Kuft.l.Citt.

traBtu^jf.D.deoblig.éf aftiori.l.nttda.SI.D.de CQHtr.emftJ¡em^ton it.de aquaf luí*.are.

4 Nam reftiturio io integrum praífupponit contrañum teñe re ipfo iure,l,m cauft,i6.i» frinc.de wintrd. i-C.eod.l.fen.C.fiad- uerfrem tudtc.leg.^.C.fiadMerf.ltbcrt.Ug.z.C.de frAd.mtnw.hi^üi concraftus fímulatus ipfo iure non tenet , quia íimulatio me- duUam veri non habet.inquit Bald.*»/.« 5««. C. de diftr.fignor,

& io l.ah/inafiaficnotah.+.C.mandat.

5 /.1.1.3.Ó* ^.Chociit.l.multHmtnterefi ,6.C.(i quisalter.-vel /«¿/.Veritasenim femper ptxa»let,l.ad/ump/io,6.Q,ad mumcif, l.l §.1 deoffic.fntfid.

6 Ve & catcera omnia, qua» ;n animo cuiufquc confiílunr, /.

fro heredero.D.de acqutr.hered.l.fotuit,¡.&Jeq.C.eod. iunét.¿3.

de mterrog.in mr.fuc.l.dolumb C.de dalo.

7 / wow omnes f .§.4 barbarü,0.de remd/t zlioqui eíTct impof- fibile detegere , aut certe piobare fimulationem . ve tradanc DD.*« l.i.C.hoc ttt.Birt. Coepol. pafl*. mtraffat.de fimttlat.con- /^¿í.late Crauet.poft a.lios,con/.i$6.fiu.ij.

8 Inter quasfeilicee tanto faciliusfraus interuenifle pr^fu- mitur.quanto faciliusoccultatur,/.^»^**»??»//»»»^.©. defrob.

l.dataíj.C.dedenat.Guid.Vzp yuiiJí.9S.I>0.i»l.fí<v*i}(tam,ma.- xime Kip.quA¿.C.de reuoc.donat.B2Tc.tnl.fiforte de caftr.fecul.

9 GÍoír.Bald.Angel.& alij, in l.fiquhJub condicione, 7.D.dt condift.mfiit. Coepoll.¿efimulat.cofttrafinu.+íi.Cznom&.tncaf.

tilo vos de p i g n o r é tn c»f.ad mjiram,de emft.&vendtt.

10 l.ficut. Ü.^.JuferuacuumiD.qmb.mod ftgn.vtl hyfoth. fot- uit.l.quamuts, 4. %. (tquis alter.velfibi,Gcepoll.d.traéi.defimu/.

contrañ.nu ¿6. Ctauet diff.coafiitf.nu.io. Adde/./?;%> ifi.vbi BÚd.C.de donat.tnt.vir.fát •vxor.

II Qu^cunque enim non niíí per coniefturas ptobari pof- func.fi quxratur an probata fint, pendet ex arbitrio & rcligionc iudicantis, quomodo & vniuerfam probationum materiam ar- bitrariam eíTcdicimus, l. ^.fertot.l.qu&fitum^.D.deteft. Dcni- que omnia qu¿E in fafto non in iure confiftunt , leg.i.§.i.verfic.

quorum alterutritnttD.ad SC.Turpiti.l.ordine,if. D.ad munictf.

D E F I N I T I O í 1.

Simulationem c o n t r a í l u s poteft obikere qailibet fuccejforjtiam fingularis.

S

1 Sunt eúim

funftus dk

njerb,

fuá

iteftim heredes fucceflbres ¡n vniuerfum ius quodd h3}oii\t.l.quoties 9.$.hertdeí,&l.mn mmtu v.mfi»- O- heredjt. tn(iit. I. heres xU.de vfucap.nthtl efi altud, H-de v Jtgnific.l.heredttaf.6z.de reg.iur, Ideoque heres ignoratione

dcfunfti vitiaexcludere non poteft. leg.cum heres, u M dtuerf.

temp.pre.fcr.

1 Soletcnimplerum^ueeadem caufa eífc fingularis fuccef- I fons.puta emptoris.quxfuitauaoris, l.inuttu4,is6.%.fUrunqHt, ' reg¿urd-vendfter,i}.D.commu».fr*dtor.

3 Qui enim obiieit fimulationem , non didtaliquodius fibi qujEÍitum eíTe per fimulationem, ("quia nullum ei per l i - beram perfonam qusri potuiffer./. ó» ttcettf-D deconftit.pecu*.

l-cum vnusAx.de reb. mtÜQr.iud.fofiid. fed tantum negat ius vl- luai aductfario qusíitum efle ex eoconecañu , quiprobatup

fimR-

P L V S V A L E R . O y O D A G I T .

D E F I N I T I O 11%

C o m u ñ a f m n l a m valet f e m d u m id,quod a í l u m ejl>

fi eo mode valere pofiit.

y - X V o d dicimiis contraftum fimulatum nullas l / o m n i n o vires h a b c i c , q u i a n c c c o n t r a t e n o - m ^ n a m c r a t ü r . ' ita accipiendum eft, vt quod fímu- latc gellutn eft, pro i n f e d o habcatur,1 ñ e q u e tamen eo m i n u s valeat, quod rcucra a d u m probacur, fi quo i u r c valere poffit. J Itaque íi proponas inter contra- henees a A u n ^ v t p e r m u t a t i o cíTet q u a m venditioncm clTcdixerunt, valebic vt p e r m u t a d o , qua: t a n q u a m venditio valere non poteft. 4 D c n i q u e t u m d e m u m prorfus inutile eft n e g o t i u m , q u o d ¡fimulatc geritur, c u m neo eo modo valere poteft, quo a d u m eft vt v a - lcrct,puta íi foencradtius & vfurarius c o n t r a d u s fub venditionis n o m i n e initus proponatur. ? A l i o q u i femper f é q u i m u r quod a d u m f u i t , vt plus valeat q u o d agitur^ q u a m quod iimulatc c o n c i p i t u r . 6 h a S e n a m i n eadem caufa.

1 Vt áhimus D*J¡n.i.MU»).í.$f>sjf.fuf>.eed.

í d.l.fiex frecio,6.Cod.fi cert.fet.l.tum ea,íi.C.(letraafa&.

j Textus eft i» /.3. C.hoctit, fí eam intelligas cum Cuiacio.

lii.i6.okJeru.cap.z6, cjuomodo videtur intelligenda.áe fecundo creditore.vel de fideiuflbrcqui pignus cmerit á primo credito- tc^x l.x. l.s.i.vlt. & l.fgtj.D.de dijiratt.fign. iun&J.fimandat»,

$9.%.\.T>.ma»dat. Ibi enim empcio.quar non poteft valere tan- quam emptioi valet ad transfetendum ius pignoris in empto rem. Adde l.\.€.dt co»tr.empt.\hi fimulata venditio defenditur iure d o n a t i o n i s , é a w n d t t i o n e t f . l . f i quü d»n*tknis,$6. D.

eod.l.pquu conduxerit.Ai.D.hcat. Nec oíjftat l.vlf.C.hoc ú t . Ibi enim non tam íimulatio eft, quam defeftusvoluntatisex-parte vtriufque contrahentium,vno volente locare,alio emere.Poteft etiam illa lex intelligi de conrraftu.quem mandatum erat fieri in feriptis. In quo genere contraíhium fpeciale eft, vt fi aliud feriptum fit.quatn quod aftumeft.non magis valeat quod aftum eft fine feriptura , quam quod feriptum eft per fímulationcm, cum ex feriprura x t í i m e m u t , l.contraftmyVl.Cod.defid.mfiritm, l.¿temqi*arfíur,iyf»J¡n.D locaí.

4 dd.j.C.de contr.eTnpt.l.^.C.hee tit.

í Intellige iis locis & cafibus, quibus foeneratitij & vfurarij

«ontraftus interdidi funt, vt in terris eedefia:, aut fi foenus fit immodicum> &fupramodum legitimarum vfurarum,«r^./.yíf<»

pafiioneji.C.de v/ur. Adde aliud exemplum,fi donationis cau- fa venditio fíat inter coniuges nummo vno. Nam ñeque ven- ditio valet, ñeque donatio, d.l.fi (¡uú do»a/ionis,}(.D.de centr.

empt.

6 d.l.$,& ietMoc tit.C

D E F I N I T I O I V .

Standum eft inftrumentopendente quaflione fimulationú, n i j i e a q m f i í o per iufiurandum decifomm

t e r m i n a n f i a t m pofit.

Q

^ a f f i m iuratum fit, non aliud inter contrahentes actum elTe^uam quod feriptum fuit. N a m c u m plus valeat quod a g i t u r , q u a m q u o d fimulatc c o n c i p i - tm-^ance e m n i a infpiciendum eft. r c u o c a t a i n d u - B i u m ncgouj gcftl yeritatc, q u i d a d u m fit: « quod

34^

i p f u m n o n ex verbis inftrumcnti a:ftimahdum eft;, fed ex contrahentium mente , 7 q u s porro n o n n i í i ab iis i p f í s ^ q u i c o n t r a x e r u n t , explican poteft. 8 Sed

& f i a d o r fimulationem interuenifle n c o a u c r i t , t u que reus i u í i u r a n d u m dctulerit, non eft, quod lite pendente j a c p r i u f q u a m i u r a t u m fit,pro a d o r e p r o - nuncie'tur, * c u m i n eo res fit, vt ftatim i u r c i u r a n d o quod prxftandura v c l referendum tft tota qu^ftio diífiniri poffit. I t a Sendtus i n eaufa D . E t n e r i j de M o n t f a l c o n , tune i u r i d i c i SabaudiíE p a r t i a r i j , n u n c Senatoris c l a r i f f i m i , & I a c o b i B l u e t ex tempere i n p u b l i c o a u d i t o r i o j I d i b J u l . i ^ x .

1 Semper enim probandi oaus incutnbit eí qui dicit, noli qui ne%M,l.x.3.de frobat,

z l.cum preeil>M,ii.v¡>i DD.C.eod.

j Tum etiam, cum mftrumcntum quo añor nititur, falfum efle dicitur,/.i.C.^ leg.Cornel.de fa/f.

4 Multiplex enim iufiurandum eft. Voluntarium,necefla- rium, iudiciale,de quibus m ttt.de tureiur. item de calumnia, de quo i n i t t . i e iureiur prept.cal.dand. Item promifforium 8e af- fettorium, de quibus m l.ucum At*t\ient.[es¡. C.ftAtiuerf.vendit, fal.fea.in fia.C.fi minar Je maiorJixer. item purgatorium , de quo in tap.vlttExtr.de iureinr. & in l.gentratiter, lí.Cod.de reb*

credit.& mreiur, 5 l . u f á tota hoc tit.C.

6 Semper enim & in contrañibus ómnibus féquimur id, quod adum eft, l.ftmper in fiifulattonibui,]^. De regul. iur.l.i»

(Onuentionihm&iy.de verbpgnif.l.contraSiiu, 54. cum Jeq. l.omni- buf,S7-de obltg,^ aílton,

7 Oppomtur enim mens verbis , & id quod adum, ei quod diftum eñ J.fedCelfuifó.^.t. D.de (antr.ei»ptj.exempto.n.^.i.D.

de 4¿í,empt.

8 l.cum quis decedens,tf.%.codici11ii,fnjin.de legat.^. Ñeque enim poíTont illi ipfi qui contraxerunt fadi proprij ignoran- tiam yt&icnácre, Lquanquam, 7.D.ad SC.FeUeian.quzm tamen poífunt pncendere i j , qui in ius ipforum fucceíferunt, l.vlt.O*

pro fiiorfiti m altertu4,i,i.de rtgul.mr. \

$ Quia nec penderé lis intelligitur, qux in eo eft, vt ftatim terminan poflit, vt nec durare tutela, qua; ftatim fidem fit acce- ptutz,¿.pen.D de tejlam.mflit.l.non Untumtf.m prineip. D.de eX' cuf.tutor.l.^.de dolo.i6.de dol.mal.exeept.

10 Mañifeftse fiquidem turpitudinis eft.nolle jurare nec iuí- iurandum rt{crTe>l,manifeJÍA.ii.de iureiur. vbi dicicur non can- tummanifeftje turpitudinishoc efle, fed etiam, quod ad rem noftram magis percínet.manifeftx confeílionis.

D E F I N I T I O V .

S m u l a t i o n i í pufumptio inducitur ex fola poffef m i í reten- ttone inter per fonos fujpettas, fi ratio nulla

faerit r e m e n d é poffefionis.

N

nemanferit feicnte ac patientc emptorc vcl donata- rio. ' N e c q u o d i n c o n t r a d u interuenerit claufula c o n f t i t u t i , propter quam viderí poífit Jonator aue venditor alieno potius q u a m fuo nomine p o f f e d i í l fe,2 ad rem faciet. N a m fi aliud n i h i l í í t , n o n tollie fiditius ille veram poíTefllonem tradendi modus f p r s f u m p t i o n c m fimulationis. * Sed tamen vt ex eiuf- m o d i c o n i e d u r a p r a f u m i p o O i t í i m u l a t i o , c a u í a n t a l i q u a m concurrere necefle eft, propter q u a m fímu- late negotium geri d e b u e r i t , 5 vt puta fi agatur í n t e r perfonas prohibitas aut fufpedas. 6 Finge Sempro- n i u m ^ u i t i b i b o n a fuá o m n i a donaucrat,cxcepto fi- b i q u o r u n d a m v f u f r u d a , confenfiííe vt eá venderes q u o r u m habebae v f u m f i u d u m . 7 Si cutera ex eo tempore poffcdilfc probetur , eredendus potius eft c a m p o í l i d e n d i caufam habuifte, vt rebus non v e n - ditis i n v i c e m r e m i í T i vfusfrudus frucrctur. 8 I t a Se*

n a m in caufa liberorum L u d o u i c i M a c h c t p r o c u - ratoris íifealis apud G e b e n n c n f c s , 13. C a l e n d . N o * u e m b . 1 5 ^

3 5 0

C O D Í C Í S F A B R I A N l L l B . I V . T l f . X V I Í .

I lfíci*t.% ?fof>eru,acnum,vh'i Ban.& a.\i],D.q¡*tb,mod.pgn.veL hjpoihJoluu.l.quamau^ C.J! alter.vel p h . O i i í i Defia.i.num.

lo.Juf.eod. , ( / • { i ex l.quod mee, x%.de acqmr.foff. l.quadam multer, f l . D . d e ret vmdic. Idcmque dici poteft de aliis clauíulis,peEquas pof feífio transfertur , vtpuca per reicncionem VÍusfiudus,

Ü.^í/"

C.de donat.

3 Placee enim per claufulam conñituti, & alias íimilcs transferri veram pofleflionem , nec eam cantum cjuatn ciuilem vocanr, fed etiam nacuralem, Bart.«» l.jl ¿s qm pro etítftore, De vf*cai>.®\iiá.Psp.qM*Jt.it-A6.Si.ioi.iit.& t68.

4 Plus enún femper valere deber,' quod agitur, qüam quod Amúlate concipitautot.hoc tit. Cod.CjEpoll.poít alíos de ¡imul.

5 In dubio namque píseOjinendum efl pro feriptura 5c veri- tace potiusjqijiaai pío ííuiulatione,vc diximus Defia.^.Jufr.

i 6 Dixi üefi&.t.niim.S.fttp.eod*

7 Solct enim faiftuacij conCenfushoc eafu exigi, ne poftéa liceat fructuario eJficaciter vindicare vfuiDfru£i:uiií,/<°¿.4,§ija*«- jí/M«z cft,\t O de dvl.míiLexcept.

8 arg.l.generali •¡x.S.i.ver.Claudius, D.de VfufiJeg.liírgo ni- hilcawfe erit cur huiufmodi donatiovideridebeac fimulaca.

D E F I N Í T I O V I .

ClaufttU appofits in contraélu ftmuldto nihil operantur vhi tonfiat de f i m u U t í o m , a ' í o q m i n -

j e r m operantur.

C Rcditor propíiam pignoris poíTcíIionctn auo- cans ex claufula cohltituti, in eo inftramento appoíita,

fimülatum cííedicitur, non

mularionis qiiíeftionem

vno pretexta , qaod non de crediti i are agat^fed tan-

tum

de

1 Nam quoties contradlus ,

quo inítrumentum faólumeft, fímulatus

pfobatur, conftac omnesquoque claufulas jprxfcr- tim acedíbrias in eo inftrunicnto adpolltas, íimula- tas etiam intelligi, 6c quod cft confequens nullius ptorrus eíte robotis S i momenci.1 Sane pendente íi- mulationis

íi

aliad íit qaod impe- diat,pro infti'umento prsAirnendumcric) Jideoquc fuá creditori taenda poircílio in fpeciem fiduciíS,

q u o d

prágfnacici dicunt

addito lalcem

cautionis.4

& falíiquíeftione pen- dente, qiur longe maior cft , 5 pro contradu intecca pr^fumcnr'um & iu Jicandum

cali- fa Ciaudij lay Donzel, &: Anconie Maans54. Id.No- iicnib.isc)^.

i Qtiahquám pro hoc prstextu illud facit, quod (blct dici>

caufam pofTcllionis aoce omnia terminandam efle. Prius etiatn quatn de perfonarum aut adionis iure difputetur,/^./? de v/,}?.

de iudic.l.qui cmti*^.% I.ad4eg./ul.de v i ftM.l.i.%.eJi igiMr, D , v t ¡ poJjtd.lAj.qtti dcíJihuuitti^.D.de m vind.

a Ne alioqui contraítus, qui ex coofenfu Scveritace vires accipií, confir^nari viderecur per claufulas, qua? non valenc, nili ex contrzdiiy^fg.l.quod ver /naniMAO.Ú.de fur>e«d.

} D m / u f > r . d e í t f . 4 . n a m . l . z . & } .

4 Vf ficri folecquoiies pendente h & i quseftione, qu* fem- per inecrca eft. pro akerijtro litigandum pronimcjarur , » l . ftatdtber.i. b M (UtultLL¿.i.& tit.ttt.D.fi citi f l t u , quam per

leg.faUid.

5 SiíYiuhtio enim haber confenfum aliquem faltem fiftum, falfitas vero ne fidum quídem.

6\ l a . C a d kg.Comel.de falf.

D E F I H I T I O V i l .

ModkitM precij m n ñ d cum p a ñ o , d e retreuendendo a r qui"

bufdam altis circmnftamm*,Mi*dt pr&fumptio- n a n J i m u l a ü o n ü , etiam citra confue-

tudinem foemrandi.

E Tfimodicitas pvedj'cum pa¿l:o de retrouenden- do coniuntla non íufficit ad probandam fimula- tioncm vendidonis , non accedente confuetudine foenerandi,' h:.ñ tamen poteft, vt aliis concurrenti- _

bus índiciis faciic iimujlado pcxfumaCi*^ 'íaccr q u « '

non mínimum illud erit, fi eui£tionis nomine datuá fideiulíbi-jcuius negotium gcftum effe credibile fit,1 condudionis titulo fubinde i*em vereditam retinuc- rits 4 repetita per multos annos locatione,necvn- quam auda vcl imminuta mcrcede, 5 prárfertim vero fi merces legitimarum yfuraruro modo magis, quam fru£buum quantitati & ajftimationi refpondeat:snon tamen eafola príEfumptio fufficiet, vt contradi^ fi^

mulatas probetur :

in caufa

foLU-i&IacobinsBcnu^.Id.Maij,^^. cum feptin- gentorura florenorum precio vendita res eíTct, qu®

non ita multo poft odingentis aureis fnerat seftima, ra.8 Accedebat quod ipfe fideiuiíbr eiiiftionis, idem- que condudor eandem rcm poftea vendiderat. * Quo enim iure, aut qua fronte vendidiffet, ii priorem ven- ditionem^uiacceireratjvalere credidilfet. '0

i Secundüm magis communem opinionem D^aorutn^á l, [iquis ci*maliter,^6. D.deverb.oblsgat. & a d l.t. Cod.de refeiad.

vendit. C a g n o í . a d /•í-C.de p/tc{.wt.empt.& v e a d u , Canon.<4 cap.tilo vos>de pign.

i l a m enim diximus DeJ!n \ ««.y.probari per indicia (Si con- iefturas íímulationém.

5 Fie enim plcrunque, vt quís in rem fuam fideiubeat, w »»

l.<¡.D.de líber./cgaí.l.JedJt fdciuffoftt^.de pafi.^de dí/éS.^.i.D.qai fatífd.cogant.

4 M 'gna e-nim íimulationis praefucnptio cft ex retentione pofl'cffioüisj l . f i c u t § . / u p e r u a c u u m , D.quib.modptg». v e l hjpoth, folftit.

f Cum tamen pro temporum variecare foleant mutari pre- cia, vt rerum omnium ita &l0catiopum,(.^?-í,ff« rerum,^ O.ad l.falcid.l.ex coHduíio^p^.PapiníarMí alteHi l . f i v m anno, D.de io- cat-ó" conduíl.

6 Debe:enim merces locationis refpoderemodo frmftuura»

cum ptofruñibus Azivti:,l.(ieapailione^^C.denjfur.

7 Non enim facile Sifine mag»na ac propemodum necefía- ria caufa fímulationis prajfumptio capi debee , cum íimuiaci»

omnis dolum adnexum habcar,qui femper probandus t ft, nun*

quam pra:fumendus, l.dolum, C.de deloyl.quettes, iSi$.qnt dolo,O.

de probat.

8 pxqua ajflimadone probabatur laiíío píus, quam enor- miffima. Illa enim enormis dicicur, qua: dimidiam iufti pcecij excedit. Enormifllma vero qua; beífem, vt traftant moderni,<»4 d.l.í.C.de refiind.vendit. & a d d.l.fiquis cum aliter.ft.deverb*

oblig.

9 Quanquam nihil vetat alicnam quoque rem vendi, etiam á h i c n t e j . r e m altenatr/,í8.D.de contr.empt.

10 NcC enim hpcfeíi poteft, quín incurratur crimen falfi, aut faltem ftellionatus, l.qutdíiebttí,!!. D.ad Í.Comel.defalf.l.ii

§ , i . D de crtm/n./leüio»,

D E F I N 1 T I O V I H .

Incerútudo f u t u r i precij fructum non facile p a t i m r , v t eormn venditio vidert debeat fatta viüori precio i n

jraudem vfurarum.

E Mptio fi-timenti in ipfo meffium tempore vili -precio fada non ob id folnm fimulata & vfurada videri poteft, qnod venditor frumenti quaniitatem poftaliquot menfts tradere proinifent,q:!o tempore ftumentum multo Carius reperiatur; cum ex contra- rio fieri potucrit vt vilefceret. ' Si nihil aliad íit, eí quo vfura poffit coniiei , puta fi emptor folitus íit foenerari, » íi frumentum nondum perceptum & m hc.rba,vt loquantur,venditum íit,5 aliudvc quid ílmi- lc interuenerit.

ex tempore pro vidua Ga- Jpardi CafulFe medici^ontra Claudium & Andrísajn Carticr,qiiarto Idus Auguft.1595.

« Pierumque enim infpicicndum eft non tam quid euene- n t , quam quid cuenire potuerit, & fucuri euentus incerntudo facic vr multa pcrmittantut, qu^ alioqui nom perraitterenrur, U.C.de p a c i . U e fideicommtlfo n.C.de í r a n ^ a . l . f i p a t e r n.K.oct.

de tnoff.te^m.l.oleo xj. CMvfirJ.pen.C.de fd*t.™na.J.prec>*

rerum 6h O.ad hg.falctd. l . v i m m n.^temnon rejfituetur.&jeq- x Illuá