140220_PR7513_Curso online_gal

Hábitat a Escala Humana

Curso en liña 2014

INTRODUCIÓN

DHabitat é un proxecto de Educación para o Desenvolvemento, que nace na Escola Técnica Superior de Arquitectura da Universidade da Coruña en consorcio coa asociación Arquitectos Sen Fronteiras e co apoio económico da Xunta de Galicia.

Entre as actividades formativas e de sensibilización que forman parte do proxecto, inclúese a organización dun curso impartido en liña, titulado “Hábitat a Escala Humana”. Este curso deseñouse por Arquitectos Sen Fronteiras, sendo os materiais docentes realizados por destacados profesionais a nivel internacional.

O curso trata de introducir ao alumnado na diversidade de realidades e problemáticas actuais en relación coa habitabilidade e os Dereitos Humanos vencellados a ela, ademais de ofrecerlle ferramentas consolidadas para facer fronte a estas problemáticas dende un enfoque social. Así, é obxectivo do mesmo ese amplísimo grupo de poboación que tanto nos países menos favorecidos como nos contextos locais non soen ser atendidos pola arquitectura ou por outras disciplinas que traballan en torno ao hábitat. Trátanse de ámbitos profesionais e mesmo xeográficos, hoxe emerxentes, xeralmente ausentes nos plans de estudos das escolas de arquitectura.

OBXECTIVOS

- Visibilizar as problemáticas actuais en cuestión de hábitat tanto en contextos locais como en países en vías de desenvolvemento.

- Coñecer os dereitos asociados: Dereito ao hábitat, dereito á vivenda e dereito á cidade. - Introducir o enfoque da cooperación nas accións profesionais: os procesos, o traballo coas

persoas, xénero, multiculturalidade…

- Desenvolver capacidades técnicas para a implementación de tecnoloxías apropiadas nos proxectos de hábitat.

Hábitat a Escala Humana

Curso en liña 2014

HaEH

PROGRAMA

O curso completo estructúrase en 5 módulos temáticos. A carga lectiva de cada módulo estímase en 20h, e para o curso completo 100h, de xeito que se prevé unha adicación semanal de 5h para o seu correcto seguemento. Os materiais docentes están disponibles en galego e en castelán. Solicitaránse créditos de libre elección e recoñecemento académico pleno para alumnos da Universidade da Coruña.

MÓDULO 1 Dereito ao hábitat e a cidade 10-30 Marzo MÓDULO 2 Habitabilidade básica 7-27 Abril MÓDULO 3 Xestión social do hábitat 5-25 Maio MÓDULO 4 Intervención social 2-22 Xuño MÓDULO 5 Tecnoloxías apropiadas 30 Xuño - 20 Xullo

INSCRICIÓN E PREZOS

As inscricións estarán abertas ata 4 días antes do comezo de cada módulo. As prazas están limitadas por riguroso orde de inscrición. Para máis información e inscrición consulta galicia. asfes.org ou escribe un correo electrónico [email protected].

SOCIO/A E VOLUNTARIADO ASF E PDI 25eur/módulo - 100eur/curso completo DESEMPREGADAS/OS* 25eur/módulo - 100eur/curso completo PÚBLICO XERAL 30eur/módulo - 120eur/curso completo

Hábitat a Escala Humana

Curso en liña 2014

HaEH

1.1. Perspectiva complexa do hábitat

1.1.1. Concepto de hábitat

1.1.2. O hábitat como necesidade humana

- Teoría do Desenvolvemento a Escala Humana 1.1.3. Complexidade do hábitat e dimensións

- Evolución da complexidade do hábitat - Dimensións do hábitat humano

1.2. O dereito á vivenda e a cidade. Xurdimento do concepto, definición, lexislación actual e concretización en políticas públicas.

1.2.1. Do dereito á vivenda ao dereito á cidade

1.2.2. Os dereitos humanos na cidade e o dereito á cidade 1.2.3. O dereito á cidade, un dereito humano emerxente 1.2.4. Lexislación actual e concretización en políticas públicas

1.3. Aproximación aos asentamentos humanos precarios

1.3.1. Caracterización e contextualización - Os asentamentos humanos precarios - Estimación do déficit habitacional 1.3.2. Efectos da precariedade habitacional 1.3.3. Tipos de asentamentos precarios

- Asentamentos precarios en áreas urbanas - Asentamentos precarios en zonas rurais - Asentamentos precarios transitorios

1.4. O fenómeno dos asentamentos precarios en zonas urbanas

1.4.1. Aproximación aos asentamentos humanos - Definición

- O fenómeno dos asentamentos precarios en zonas urbanas 1.4.2. Características dos asentamentos precarios en zonas urbanas 1.4.3. Tipos de asentamentos precarios en zonas urbanas

- Os barrios marxinais da desesperanza - Os barrios marxinais da esperanza

1.4.4. Accións desenvolvidas frente á precaridade habitacional urbana

- Asentamentos precarios e os Obxectivos de Desenvolvemento do Milenio

1.5. Os asentamentos precarios en zonas rurais e os asentamentos precarios transitorios

1.5.1. Asentamentos precarios en áreas rurais - As aldeas, poblados e comunidades rurais - Vivendas rurais dispersas

1.5.2. Asentamento precarios transitorios - Os “sen teito”

- Os asentamentos de emerxencia

1.6. Degradación de barrios na cidade existente: características, causas e procesos

1.6.1. Concepto de obsolescencia urbana - Definición

- Antecedentes - Expansión global

MÓDULO 1.- DEREITO Á VIVENDA E Á CIDADE

Hábitat a Escala Humana

Curso en liña 2014

HaEH

1.6.2. Problemáticas características e causas - Físicas

- Urbanas - Sociais - Económicas

1.6.3. Recoñecemento de procesos

- Xentrificación vs. Rexeneración urbana - Terciarización / Desmantelamento industrial - Turistización / Tematización / ”Marcas de cidade” - Exclusión por xénero, idade e movilidade

- Catalizadores urbanos/acupuntura urbana

Autores texto Módulo 1:

Miguel Ángel Fernández Souto Adrián Ferreiro Pérez Lara Medín López

Seguemento Módulo 1:

Hábitat a Escala Humana

Curso en liña 2014

HaEH

MÓDULO 2.- HABITABILIDADE BÁSICA

7 ao 27 de abril

2.1. Os retos da pobreza urbana

- A poboación urbana sobrepasou á rural

- As cidades intermedias hoxe, según continentes

- As cidades como espazos de confrontación, ingobernabilidade e imigración

2.2. Qué entender por habitabilidade básica (HaB)?

- O reto da Habitabilidade Básica para todos

- O dereito á Habitabilidade Básica: Dereito Humano Universal

2.3. Intervencións para a dotación de habitabilidade básica: Propostas e aprendizaxes.

2.3.1. Catro aspectos sustantivos para facer frente á pobreza dende os programas de habitabilidade básica

- Sen habitabilidade básica non hai desenvolvemento posible - A pobreza é heterogénea

- A pobreza é intrínsecamente multisectorial - A participación da comunidade é imprescindibel - Os guetos pechados propician a ‘pobreza ensimismada’

2.3.2. Catro etapas de intervención sistemática para a dotación de habitabilidade básica 2.3.3. Asentamentos por “tomas” e procesos de provisión de parcelas

- Procesos ‘espontáneos’ de apropiación de terras urbanas - Programas de ‘sitios e servizos’

2.3.4. Melloramento de “tugurios”: unha actividade en alza, aínda que manifestamente insuficiente

- Os ‘tugurios’ nos ‘Obxectivos do Milenio’ - Pertenza e urxencia da mellora de ‘tugurios’

2.3.5. Algunhas ventaxas derivables do melloramento de “tugurios” - Un freo á súa vulnerabilidade

- Un paliativo aos riscos de enfermidades - Posibles melloras á ‘economía informal’

- Promove a legalización da propiedade das parcelas: ‘o dereito a botar raíces’ - Axuda a paliar a inseguridade cidadá

- Facilita a creación de ‘traballo informal’ 2.3.5. Conclusións sobre o dilema “pobreza-hábitat”

2.4. Políticas e prácticas do sector “informal” de vivendas evolutivas e de asentamentos

2.4.1. Do “orde” planificado á xestión do caos: Apuntes dunha evolución - Da cidade compacta á cidade ‘desvertebrada’

- Políticas convencionais e non convencionais de hábitat - Planteamentos e políticas de hábitat da CEPAL

- Planteamentos e políticas de hábitat do Banco Mundial,… - O melloramento barrial nas políticas do Banco Mundial

- Por unha ensinanza da habitabilidade básica para a humanidade

Autor texto Módulo 2:

Julián Salas Serrano

Seguemento Módulo 2:

Hábitat a Escala Humana

Curso en liña 2014

HaEH

3.1. Concepto e actores na xestión social do hábitat

3.1.1. Achegamento aos términos: Hábitat e Xestión social do hábitat 3.1.1.1. Hábitat como sistema de relacións

3.1.1.2. A xestión social do hábitat como resposta a un proceso de urbanización desigual

3.1.2. Actores na xestión social do hábitat 3.1.2.1. A comunidade

3.1.2.2. O Estado

3.1.2.3. A iniciativa privada: ONGD

3.1.2.4. Outros Actores: Técnicos e profesionais

3.2. Políticas de xestión do hábitat

3.2.1. Asentamentos humanos como contexto prioritario das políticas de xestión do hábitat

3.2.2. Políticas de xestión do hábitat 3.2.2.1. Principios e estratexias

3.2.2.2. Modalidades de políticas de xestión de hábitat 3.2.3. Modelos concretos de xestión urbana e rural

3.2.3.1. Orzamento participativo 3.2.3.2. Ecoaldeas

3.2.4. Experiencias de xestión social do hábitat

3.2.4.1. Programa Barrio Mío, Municipalidad de Lima Metropolitana 3.2.4.2. Colectivo Arquitectura Expandida en Bogotá

3.2.4.3. URBACT

3.3. Dereito á vivenda. Políticas de vivenda

3.3.1. A vivenda como particularidade do hábitat e como satisfactor de necesidades hu-manas

3.3.1.1. A vivenda como particularidade do hábitat: vivenda + barrio + cidade 3.3.1.2. A vivenda como satisfactor de necesidades: casa + contorna

3.3.2. Dereito á vivenda: DESC

3.3.2.1. Dereito Económicos Sociais e Culturais: DESC

3.3.2.2. A vivenda axeitada (PIDESC), saudable (WHO), digna e precaria (HIC) 3.3.3. Políticas habitacionais

Autora texto Módulo 3:

María Eugenia Lacarra Cordova

Seguemento Módulo 3:

Hábitat Social

MÓDULO 3.- XESTIÓN SOCIAL DO HÁBITAT

Hábitat a Escala Humana

Curso en liña 2014

HaEH

4.1. Modelos de intervención social

4.1.1. Enfoque teórico:

4.1.1.1. Planificación reactiva: John Friedmann 4.1.1.2. O urbanismo colaborativo: Patsy Healey

4.1.1.3. A teoría da forza das redes: Judith Innes y David Boher 4.1.1.4. O enfoque das capacidades: Amartya Sen

4.1.1.5. O desenvolvemento a escala humana: Max Neef 4.1.2. Actualidade e perspectivas:

4.1.2.1. Retos políticos: gobernanza e procesos deliberativos

4.1.2.2. Retos técnicos: interdisciplinariedade e coñecementos situados 4.1.2.3. Retos sociais: cidade insurxente

4.1.3. Principios básicos da participación social

4.2. Metodoloxías de procesos participativos

4.2.1. A toma de decisións

4.2.1.1. Núcleos de Intervención Participativa (NIP) 4.2.1.2. Xurados cidadás

4.2.1.3. Orzamentos participativos 4.2.2. A construción de escenarios:

4.2.2.1. Obradoiros de futuro 4.2.2.2. Obradoiros de futuro EASW 4.2.3. A definición de prioridades:

4.2.3.1. Planning for Real (PfR)

4.2.3.2. Investigación acción participativa (IAP) 4.2.3.3 Obradoiros de barrio

4.2.4. Iniciativas reivindicativas 4.2.4.1. Advocacy Planning 4.2.4.2. Mapas colectivos 4.2.4.3. Metodoloxía Oasis

4.2.4.4. A acción colectiva directa

4.3. Experiencias

4.3.1. Prácticas urbanas 4.3.1.1. Procesos

- Esta es una Plaza, Asociación Esta es una Plaza. Madrid

- Campo de la Cebada, vecinos del distrito Centro, Basurama, Zuloark. Madrid - Oasis El Ruedo, Guerreras sin armas. Madrid

4.3.1.2. Eventos

- Una cartografía de la memoria, Otro Hábitat. Madrid

- Mapa dos desexos, Francesca Tiri, Ergoesfera, AVV Ferrol Vello. Ferrol - Somos Luz, Boa Mistura. Panamá

- Taller para la modernización del Mercado San Roque, Transductores. Quito

MÓDULO 4.- INTERVENCIÓN SOCIAL

Hábitat a Escala Humana

Curso en liña 2014

HaEH

4.3.2. Planeamento participativo 4.3.2.1. Institucional

- Estrategia Diseña Alcobendas 2020, Ayto Alcobendas. Madrid

- Plan urbano participativo Sanlúcar La Mayor, ACS, US, Ayto Sanlúcar. Sevilla - Edificaremos sueños: el futuro Zorrozaurre, GEA 21. Bilbao

- Dictamen ciudadano complejo deportivo, Ayto Ideazábal. Guipúzcoa 4.3.2.2. Cidadán

- IAP Remodel@Fuencarral, Otro Hábitat y AVV La Unión. Madrid - Plan Social Integral Participativo La Cañada, ASF Madrid - Acción Social. Madrid

- TdB La Bachillera, ACS - US. Sevilla

4.3.3. Políticas e programas 4.3.3.1. Institucional

- Foro ciudadano de Parla, Ayto Parla. Madrid

- Esto no es un solar. Patrizia Di Monte, Ayto Zaragoza. Zaragoza - Taller de futuro. Agenda 21 Local, Ayto Monzón. Huesca

- El consejo infantil de Puerto Real, Ayto Puerto Real. Cádiz 4.3.3.2. Cidadán

- Pacto ciudadano Activa Orcasitas, AVV Orcasitas. Madrid

Autores texto Módulo 4:

Otro Hábitat

Seguemento Módulo 4:

Hábitat a Escala Humana

Curso en liña 2014

HaEH

5.1. Tecnoloxías apropiadas. definición e características. 5.2. Planificación urbana para un desenvolvemento sostenible

5.3. Arquitecturas vernáculas e patrimonio histórico. Sistemas tradicionais de construción. 5.4. Sistemas de auga, saneamiento e enerxía.

5.5. Tecnoloxías para o desenvolvemento. Tecnoloxías para a urxencia

* NOTA INFORMATIVA: este módulo todavía estase elaborando

Autora texto Módulo 5:

ESTEPA

Seguemento Módulo 5:

Miguel Ángel Fernández Souto Adrián Ferreiro Pérez Lara Medín López

MÓDULO 5.- TECNOLOXÍAS APROPIADAS