• No se han encontrado resultados

COAGULACION

N/A
N/A
Protected

Academic year: 2021

Share "COAGULACION"

Copied!
42
0
0

Texto completo

(1)

FACULTAD DE CIENCIAS DE LA SALUD EUGENIO ES

FACULTAD DE CIENCIAS DE LA SALUD EUGENIO ES

Hemostasia y Coagulación

Hemostasia y Coagulación

a!ina "inue#a

a!ina "inue#a

Ca!!e!a$ O%ontolog&a

Ca!!e!a$ O%ontolog&a

Faculta% %e Ciencias %e la Salu% Eugenio

Faculta% %e Ciencias %e la Salu% Eugenio

Es'e(o

Es'e(o

Uni)e!si%a%

(2)
(3)

HE+OSTASIA

HE+OSTASIA

Con(unto %e mecanismos en%ógenos

Con(unto %e mecanismos en%ógenos

ca'aces %e %etene! y,o limita! un

ca'aces %e %etene! y,o limita! un

'!oceso -emo!!.gico a t!a)/s %e la

'!oceso -emo!!.gico a t!a)/s %e la

c!eación %e co.gulos sangu&neos0

(4)

DA1O DE UN "ASO

DA1O DE UN "ASO

SANGU2NEO

SANGU2NEO

Cont!acción %el )aso

Cont!acción %el )aso

lesiona%o

lesiona%o

Acumulación %e 'la*uetas

Acumulación %e 'la*uetas

Acti)ación %e la coagulación

Acti)ación %e la coagulación

Acti)ación %e la 34!inólisis

Acti)ación %e la 34!inólisis

(5)

FASES DE LA

FASES DE LA

HE+OSTASIA

HE+OSTASIA

HEMOSTASI

HEMOSTASI

A PRIMARIA

(6)

HE+OSTASIA P5I+A5IA

Comprende una fase vascuar ! una pa"ue#ar$a as

cuaes se $n$c$an con a con#racc$%n de as paredes

de vaso afec#ado ! a a&re&ac$%n pa"ue#ar$a 'as#a

(7)

COAGULACION

Se carac#er$(a por a amp$ac$%n de as reacc$ones

en($m)#$cas secuenc$aes "ue produc$r)n a formac$%n

de #rom*$na +a cua #ransformara e ,*r$n%&eno

pasm)#$co en ,*r$na

(8)

FACTO5ES DE

COAGULACION

(9)

CASCADA DE LA

COAGULACION

6 )&as$

Int!&nseca$ com'onentes son

int!a'lasm.ticos sin la necesi%a% %e una

su'e!3cie 'a!a inicia! el '!oceso0

E7t!&nseca$ 5e*uie!e %e e7'osición al

8acto! tisula! %el )aso 'a!a inicia! la

casca%a con el 8acto! "II0

(10)
(11)

Es#a fase es#a re&uada por os $n'$*$dores

pasm)#$cos "ue ac#-an neu#ra$(ando a

(12)
(13)
(14)

IM rec$en#e+ derrame cere*ra rec$en#e o

enfermedad ar#er$a per$f.r$ca es#a*ec$da

Para os pac$en#es con an#eceden#es de

$nfar#o de m$ocard$o rec$en#e /IAM0+ $c#us

rec$en#e o enfermedad ar#er$a per$f.r$ca

es#a*ec$da+ *$sufa#o de cop$do&re 'a

demos#rado reduc$r a #asa de un cr$#er$o

de vaorac$%n com*$nado de nuevo $c#us

$s"u.m$co /fa#a o no0+ nuevo MI /fa#a o

no0+ ! o#ra muer#e vascuar1

(15)

DOSIS

23 m& una ve( a d4a por v4a ora+ con o s$n

com$da

(16)

CONT5AINDICACIONES

E san&rado ac#$vo

B$sufa#o de cop$do&re es#) con#ra$nd$cado

en pac$en#es con san&rado pa#o%&$co

ac#$vo+ como -cera p.p#$ca o 'emorra&$a

$n#racranea1

H$persens$*$$dad

B$sufa#o de cop$do&re es#) con#ra$nd$cado

en pac$en#es con '$persens$*$$dad /por

e5empo+ ana,a6$s0 a cop$do&re oa

cua"u$era de os componen#es de

(17)

AD"E5TENCIAS 9

P5ECAUCIONES

8$sm$nuc$%n an#$pa"ue#ar$o Ac#$v$dad 8e*$do a

de#er$oro de a func$%n C9P:C;<

E cop$do&re es un prof)rmaco1 La $n'$*$c$%n de a

a&re&ac$%n pa"ue#ar$a por cop$do&re se o&ra a

#rav.s de un me#a*o$#o ac#$vo1

Inhibidores de la bomba de protones

Ev$#ar e uso concom$#an#e de cop$do&re con

omepra(o o esomepra(o por"ue #an#o reduc$r

s$&n$,ca#$vamen#e a ac#$v$dad an#$a&re&an#e de

cop$do&re

[ver Interacciones medicamentosas

(7.1) y Dosis y Administración (2.4) ].

(18)

Inte!!u'ción %e Clo'i%og!el 4isul8ato

E)ite la'sos en te!a'ia: y si 4isul8ato %e clo'i%og!el se %e4e sus'en%e! tem'o!almente: !einicie lo antes 'osi4le0 La sus'ensión '!ematu!a %e 4isul8ato %e clo'i%og!el 'ue%e aumenta! el !iesgo %e e)entos

ca!%io)ascula!es0

'<!'u!a t!om4ótica t!om4ocito'/nica =PTT>

TTP: a )eces mo!tal: se -a !e'o!ta%o el uso siguiente %e 4isul8ato %e

clo'i%og!el: en ocasiones t!as una e7'osición co!ta =?6 semanas>0 PTT es una con%ición se!ia *ue !e*uie!e t!atamiento u!gente incluyen%o

'lasma8/!esis =inte!cam4io 'lasm.tico>0 Se ca!acte!i#a 'o!

t!om4ocito'enia: anemia -emol&tica mic!oangio'.tica =es*uistocitos @G5 8!agmenta%os )istos en 8!otis %e sang!e 'e!i8/!ica>: alte!aciones

neu!ológicas: %is8unción !enal y 3e4!e 5eacti)i%a% c!u#a%a ent!e Tieno'i!i%inas

Hi'e!sensi4ili%a% incluyen%o !as-: angioe%ema o !eacción -ematológica -an si%o !e'o!ta%os en 'acientes t!ata%os con clo'i%og!el: inclui%os los

'acientes con antece%entes %e -i'e!sensi4ili%a% o !eacción -ematológica a ot!as tieno'i!i%inas

(19)
(20)

F)rmaco no es#ero$deo "ue cumpe con a

func$on de ser ana&es$co ! an#$p$re#$co1

Sus $n&red$en#es $nac#$vos son am$d%n de

ma4(+ fosfa#o c)c$co d$*)s$co d$'$dra#ado+

'$promeosa+ #aco+ #r$ace#$na

(21)

USOS

A$v$a #emporamen#e =

%olo! %e ca4e#a

%olo! muscula!

%olo! %e muelas

%olo! menst!ual

%olo! y 3e4!e %e !es8!ia%o

%olo! meno! %e a!t!itis

(22)

AD"E5TENCIAS

E s4ndrome de Re!e= Los n$>os ! adoescen#es "ue #$enen o se es#)n recuperando de var$cea o s4n#omas de &r$pe no de*en usar es#e produc#o1 A u#$$(ar es#e produc#o+ s$ se producen cam*$os en e compor#am$en#o con n)useas ! v%m$#os+ consu#ar a un m.d$co+ !a "ue es#os s4n#omas podr4an ser una se>a #emprana de s4ndrome de Re!e+ una enfermedad rara pero &rave1

Si -a teni%o <lce!as estomacales o '!o4lemas %e sang!a%otoma! un a%elga#amiento %e la sang!e =anticoagulante> o este!oi%etoma! ot!os me%icamentos *ue contienen

me%icamentos con o sin AINE =as'i!ina: i4u'!o8eno: na'!o7eno u ot!os>tienen B o m.s 4e4i%as alco-ólicas al %&a %u!ante el uso %e este '!o%uctotome m.s o 'o! m.s tiem'o %e

lo in%ica%o

No u#$$ce s$ a&una ve( 'a #en$do una reacc$%n a.r&$ca a cua"u$er o#ro ana&.s$co ? an#$p$r.#$co Bus"ue a!uda m.d$ca de $nmed$a#o1us#ed e6per$men#a cua"u$era de os s$&u$en#es s$&nos de san&rado en e es#%ma&o=sen#$rse d.*$vom$#a san&re#$ene depos$c$ones con san&re o ne&ras#ener door de es#%ma&o "ue no me5oradoor empeora o dura m)s de ;@ d4as,e*re dura m)s de 

d4as(um*$do en os o4dos o p.rd$da de aud$c$%n se produceenro5ec$m$en#o o '$nc'a(%nnuevos s4n#omas ocurrenEs#os podr4an ser s$&nos de una enfermedad &rave

Es espec$amen#e $mpor#an#e no usar asp$r$na duran#e os -#$mos  meses de em*ara(o a menos "ue o $nd$"ue un m.d$co+ !a "ue puede causar pro*emas en e fe#o o comp$cac$ones duran#e e par#o1

(23)

INST5UCCIONES 9

DOSIS

4e4e! un )aso lleno %e agua con ca%a

%osisa%ultos y nios mayo!es %e 6

aos$

 toma!  o 6 'astillas ca%a  -o!as

B ta4letas ca%a  -o!as: sin e7ce%e!

%e 6 ta4letas en 6 -o!as meno!es

%e 6 aos

(24)
(25)

+ECANIS+O DE ACCION

Es un an#a&on$s#a revers$*e de a un$%n a

recep#or GP $$* ? $$$a+ e pr$nc$pa recep#or

de a super,c$e de as pa"ue#as par#$c$pan

en a a&re&ac$%n pa"ue#ar$a

,*r$n%&eno1 Cuando se adm$n$s#ra por v4a

$n#ravenosa

(26)

INDICACIONES

 Reduc$r a #asa de even#os

card$ovascuares #rom*%#$cos

/o*5e#$vo com*$nado de muer#e+ $nfar#o de

m$ocard$o o $s"uem$a refrac#ar$a ? repe#$r

proced$m$en#o card$aco0 en pac$en#es con

s4ndrome coronar$o a&udo s$n eevac$%n

de ST

(27)

DOSIS

Adm$n$s#rar por v4a $n#ravenosa :3 mc& ?

& duran#e  m$nu#os ! ue&o @+;3 mc& ?

& ? m$n

 /o @1@23 mc& ? & ? m$n para os pac$en#es

con crea#$n$na s.r$ca D@ m ? m$n0

(28)

FO5+AS FA5ACEUTICAS

 9 CONCENT5ACIONES

n$camen#e para uso $n#ravenoso

3 m& #$ro,*)n por ;@@ m /3@ mc& por m0

;:+3 m& #$ro,*)n por :3@ m /3@ mc& por

m0

son caros+ souc$ones no preservadas+

es#.r$es preme(cados en un ve'4cuo

(29)

CONT5AINDICACIONES

Reacc$%n de '$persens$*$$dad &rave a

AGGRASTAT /es dec$r+ reacc$ones

ana,)c#$cas0

Una '$s#or$a de a #rom*oc$#open$a #ras a

e6pos$c$%n prev$a a AGGRASTAT

Hemorra&$a $n#erna ac#$va o an#eceden#es

de d$)#es$s 'emorr)&$ca+ proced$m$en#o de

c$ru&4a ma!or o #rauma f4s$co severo en e

mes an#er$or

(30)

a!8a!ina

Es un med$camen#o an#$coa&uan#e ora "ue se

usa para preven$r a formac$%n de #rom*os !

.m*oos1 In'$*e a producc$%n de fac#ores de

coa&uac$%n depend$en#es de a v$#am$na  

Su m.#odo de acc$%n m)s en#a 'ace "ue

&eneramen#e se re"u$era m)s de un d4a para

no#ar su efec#o despu.s de pr$mera dos$s

La arfar$na se der$va de a m$co#o6$na

an#$coa&uan#e na#ura d$cumaro+ "ue se

encuen#ra en e #r.*o duce pu#refac#o ! "ue

causa a muer#e por san&rado e6ces$vo de os

an$maes "ue comen a pan#a

(31)

5ecua%!o %e

A%)e!tencia

RIESGO 8E HEMORRAGIA

Puede causar &rave o fa#a 'emorra&$a

Rea$(ar un se&u$m$en#o per$%d$co de INR en #odos os

pac$en#es #ra#ados1

Las dro&as+ cam*$os en a d$e#a ! o#ros fac#ores "ue afec#an

os n$vees de INR o*#en$dos con a #erap$a

Ins#ru!a a os pac$en#es so*re as med$das de prevenc$%n

para m$n$m$(ar e r$es&o de san&rado ! repor#ar s$&nos !

s4n#omas de san&rado

(32)

+ecanismo %e

accion In%icaciones Cont!ain%icaciones arfar$na ac#-a $n'$*$endo a s4n#es$s de os fac#ores de coa&uac$%n depend$en#es de v$#am$na + "ue $ncu!en os

fac#ores II+ JII+ IK ! K+ ! as pro#e4nas an#$coa&uan#es C ! S • Pro,a6$s ! #ra#am$en#o de a #rom*os$s venosa ! su e6#ens$%n+ a em*o$a pumonar /EP01 • Pro,a6$s ! #ra#am$en#o de as comp$cac$ones #rom*oem*%$cas asoc$adas a a ,*r$ac$%n aur$cuar /FA0 ! ? o reempa(o de v)vua card4aca1 • La reducc$%n en e r$es&o de muer#e+ $nfar#o de m$ocard$o /IAM0 recurren#e ! even#os #rom*oem*%$cos • H$persens$*$$dad1 • Em*ara(o1

• Fa#a de cooperac$%n de enfermo1 • 8$)#es$s 'emorr)&$cas !?o d$scras$a

'em)#$ca1

• Les$ones or&)n$cas suscep#$*es de

san&rar1

• In#ervenc$ones "u$r-r&$cas rec$en#es

o prev$s#as en e SNC+ operac$ones of#amo%&$cas o "ue pon&an a descu*$er#o &randes super,c$es de #e5$dos1 • cera &as#roduodena o 'emorra&$as en #rac#os &as#ro$n#es#$na+ uro&en$#a o resp$ra#or$o+ 'emorra&$as cere*rovascuares+ per$card$#$s+

derrames per$c)rd$acos+ endocard$#$s en#a1

• HTA &rave es$ones &raves de os

par.n"u$mas 'ep)#$co ! rena1

(33)

A%)e!tencias P!ecauciones •

Hemorra&$as

Necros$s

L$*erac$%n de

.m*oos o pacas

a#eroma#osas1

 Uso en mu5eres

em*ara(adas con

v)vuas card4acas

mec)n$cas

Las mu5eres con

po#enc$a

reproduc#$vo

 Fac#ores end%&enos

(34)

Em4a!a#o Dosis

• Ca#e&or$a 8

• No se recom$enda+ a#rav$esa a

pacen#a1

• Se 'an descr$#o maformac$ones

con&.n$#as ! o#ros efec#os

adversos en e desarroo fe#a+ $ncu!endo '$popas$a nasa &rave+ condrod$spas$a punc#a#a+ a#ro,a %p#$ca+ m$crocefa$a ! re#raso

men#a ! de crec$m$en#o en n$>os nac$dos de madres some#$das a es#a med$cac$%n duran#e e pr$mer #r$mes#re1

En &enera=

• $n$c$a+ :3 m&?d4a

• Man#en$m$en#o+ :;@ m&?d4a1

Ind$v$dua$(ar dos$s se&-n e INR1

• E INR a acan(ar es#) en#re :+@+3

(35)

G!u'o %e la He'a!ina

Eno7a'a!ina

A8JERTENCIA= ESPINAL ? EPI8URAL HEMATOMAS

Los -ematomas e'i%u!ales o es'inales 'ue%en ocu!!i! en 'acientes t!ata%os con anticoagulantes con -e'a!inas %e 4a(o 'eso molecula! =HP+> o -e'a!inoi%es y !eci4en anestesia neu!oa7ial o someti%os a una 'unción es'inal0 Estos -ematomas 'ue%en %a! luga! a la!go 'la#o o 'a!.lisis 'e!manente0Tenga en cuenta estos !iesgos a la -o!a %e '!og!ama! los 'acientes 'a!a '!oce%imientos es'inales0Los 8acto!es *ue 'ue%en aumenta! el !iesgo %e %esa!!olla! -ematomas e'i%u!al o es'inal en estos 'acientes incluyen$

• El uso %e cat/te!es e'i%u!ales 'e!manentes

• El uso concomitante %e ot!os me%icamentos *ue a8ectan la

-emostasia: como los me%icamentos no este!oi%es

antiinamato!ios =AINE>: in-i4i%o!es %e 'la*uetas: ot!os anticoagulantes

• Una -isto!ia %e la e'i%u!al t!aum.ticas o !e'eti%as

'unciones es'inales o

• Una -isto!ia %e la %e8o!mi%a% %e la columna o la ci!ug&a %e

(36)

G!u'o %e la He'a!ina

Eno7a'a!ina

He'a!ina

La eno6apar$na es una

'epar$na de *a5o peso

moecuar+ "ue #$ene

prop$edades

an#$#rom*%#$cas1

La 'epar$na $n'$*e as

reacc$ones "ue conducen a

a coa&uac$%n de a san&re !

a formac$%n de co)&uos de

,*r$na1

La

'epar$na

ac#-a

en

m-#$pes s$#$os en e s$s#ema

de

coa&uac$%n

norma1 Pe"ue>as

can#$dades de 'epar$na en

com*$nac$%n

con

a

an#$#rom*$na

III

pueden

$n'$*$r

a

#rom*os$s

med$an#e a $nac#$vac$%n de

Fac#or K ac#$vado ! a

$n'$*$c$%n de a convers$%n

de pro#rom*$na a #rom*$na

(37)

In%icaciones

Eno7a'a!ina He'a!ina

• Pro,a6$s de a #rom*os$s venosa

profunda

•  Tra#am$en#o de a Trom*os$s

Jenosa Profunda

• Tra#am$en#o 'osp$#aar$o de a

#rom*os$s venosa profunda a&uda con o s$n em*o$a pumonar

•  Tra#am$en#o am*ua#or$o de a

#rom*os$s venosa profunda a&uda ! s$n em*o$a pumonar

• Pro,a6$s de as comp$cac$ones

$s"u.m$cas de a an&$na $nes#a*e ! no con onda  $nfar#o de m$ocard$o

•  Tra#am$en#o de a a&uda

eevac$%n de se&men#o ST $nfar#o de m$ocard$o

•  Terap$a an#$coa&uan#e en a

pro,a6$s ! #ra#am$en#o de a #rom*os$s venosa

• Pro,a6$s ! #ra#am$en#o de a

em*o$a pumonar

• Prevenc$%n de a #rom*os$s

venosa profunda ! a em*o$a pumonar pos#opera#or$a en pac$en#es some#$dos a c$ru&4a ma!or a*dom$no#or)c$ca

• La ,*r$ac$%n aur$cuar con

em*o$(ac$%n

• Prevenc$%n de a coa&uac$%n en

c$ru&4a ar#er$a ! de cora(%n

• Pro,a6$s ! #ra#am$en#o de a

em*o$a ar#er$a per$f.r$ca

• Como un an#$coa&uan#e en

#ransfus$ones de san&re+ c$rcuac$%n e6#racorp%rea+ ! proced$m$en#os de d$)$s$s ! en

(38)

Cont!ain%icaciones

Eno7a'a!ina

He'a!ina

San&rado ma!or ac#$vo

 Trom*oc$#open$a asoc$ada

con un pos$#$vo $n v$#ro de

prue*a para an#$cuerpo

an#$pa"ue#ar$a en

presenc$a de eno6apar$na

s%d$ca

H$persens$*$$dad

H$persens$*$$dad a os

produc#os de cerdo

 Trom*oc$#open$a &rave

Es#ado $ncon#roa*e

(39)

A%)e!tencias

Eno7a'a!ina He'a!ina

• Aumen#o de r$es&o de

'emorra&$a

• Proced$m$en#os de

revascuar$(ac$%n coronar$a percu#)nea

• E uso de $n!ecc$%n de

eno6apar$na s%d$ca con cond$c$ones m.d$cas concom$#an#es

• H$s#or$a de a #rom*oc$#open$a

$nduc$da por 'epar$na

• La #rom*oc$#open$a

• La $n#ercam*$a*$$dad con o#ras

'epar$nas

• No es para uso $n#ramuscuar • H$persens$*$$dad

documen#ada a a 'epar$na

• Hemorra&$a = Endocard$#$s

*ac#er$ana su*a&uda+ H$per#ens$%n severa+

• Hema#o%&$cas= enfermedades

asoc$adas con e aumen#o de as #endenc$as de san&rado+ #aes como 'emo,$a+

#rom*oc$#open$a ! a&unas p-rpuras vascuares

• Les$ones &as#ro$n#es#$naes

ucerosas

• La #rom*oc$#open$a se 'a

repor#ado "ue ocurre en

pac$en#es "ue rec$*en 'epar$na con una $nc$denc$a de @ a @

• Prue*as de coa&uac$%n • La #rom*oc$#open$a

(40)

P!ecauciones

Eno7a'a!ina

He'a!ina

Las mu5eres

em*ara(adas con

pr%#es$s mec)n$cas

J)vuas Card4acas

Prue*as de a*ora#or$o

S4ndrome Co# Banca

Res$s#enc$a a a

'epar$na

 E aumen#o de r$es&o

para os pac$en#es de

edad avan(ada+

espec$amen#e mu5eres

Prue*as de a*ora#or$o

In#eracc$ones

med$camen#osas

•  Anticoagulantes orales • os in!i"idores  #la$uetarios

(41)

5eacciones a%)e!sas

Eno7a'a!ina He'a!ina

• Hema#oma esp$na ? ep$dura • Aumen#o de r$es&o de

'emorra&$a

• La #rom*oc$#open$a

• Hemorra&$a

• H$persens$*$$dad /escaofr4os+

,e*re ! ur#$car$a como as

man$fes#ac$ones m)s 'a*$#uaes+ ! e asma+ a r$n$#$s+ a&r$meo+ door de ca*e(a+ n)useas ! v%m$#os+ ! reacc$ones

ana,ac#o$des+ $ncu!endo s'oc+ "ue ocurren con menos

frecuenc$a1 Prur$#o ! ardor+

espec$amen#e en e s$#$o pan#ar de os p$es+ puede ocurr$r0

• Os#eoporos$s despu.s de a

adm$n$s#rac$%n a ar&o pa(o de a#as dos$s de 'epar$na+ necros$s cu#)nea despu.s de a

adm$n$s#rac$%n s$s#.m$ca+ a supres$%n de a s4n#es$s de ados#erona+ re#ras% aopec$a #rans$#or$a+ pr$ap$smo+ ! a

(42)

Dosis

Eno7a'a!ina

He'a!ina

• %irug&a a"dominal'

  mg una )e# al %&a

adm$n$s#rada por $n!ecc$%n

su*cu#)nea de 2 a ;@ d4as

• %adera o de rodilla %irug&a de

reem#lao'

B mg ca%a 6

-o!as adm$n$s#rarse ;: a :

'oras despu.s de a c$ru&4a1

• os #acientes mdicos durante

la en*ermedad aguda'

 En os

pac$en#es m.d$co  mg una

)e# al %&a 'o! D a ;;

d4as 'as#a ; d4as

• +l tratamiento de la trom"osis

venosa #ro*unda con o sin

em"olismo #ulmonar'

%e  mg

, Kg ca%a 6

P!o8un%o su4cut.neo

8os$s $n$c$a 31@@@ un$dades por

$n!ecc$%n IJ+ se&u$do de

;@1@@@:@1@@@ un$dades de una

souc$%n concen#rada+ por v4a

su*cu#)nea

1@@@;@1@@@ un$dades de

souc$%n concen#rada cada 

'oras

;3+@@@Q:@+@@@ un$dades de

souc$%n concen#rada cada ;:

'oras

Referencias

Documento similar

Dª María Teresa JIMÉNEZ PRIEGO Dª Ana María MUÑOZ AMILIBIA D. José Ercilio RUIZ LANZUELA.. En cuanto a los Profesores Tutores, con los 127 nuevos nombramientos su número

Ahora expondremos los libros a que nos hemos referido de cultivos agrícolas y que son, digámoslo así, los más esenciales para to^aa contabilidad agrícola, pues además de demostrar

Este artículo revisa el papel que el laboreo, la cobertura del suelo y el paisaje pueden tener sobre los distintos tipos de depredadores de semillas y sus tasas de depredación, y

De manera preliminar y durante el proceso exploratorio en la elección del tema problema para este trabajo de profundización, se observó que dentro de las prácticas de

Enrique, obispo brixiense y Alfonso, obispo firmanense; al noble señor caballero Gómez García y a Fernando Alvarez, abad de Valladolid, mis sobrinos y a Alfonso Fernández, tesorero

Como unha iniciativa do Programa A Ponte no Campus de Lugo, e tendo en conta o grave problema dos incendios ferestais en Galicia, que ao comezar o curso 2017/18 tiveron unha

Dependería máis da capacidade de fechar os ciclos dos materiais reconvertendo os residuos en recursos (recuperación e reciclaxe, con fontes enerxéticas renovábeis). NOCIÓN

Los mercados zamoranos han estado más concurridos que el mes anterior, salvo en caballar y mular. Hubo pocas transacciones a precio ^ en baja, sobre todo en las especies de abasto.