E
E
L
L
A
A
R
RTE
TE DE
DE
E
E
SCRIBIR
SCRIBIR
EN
EN VEINTE
VEINTE LECCIONES
LECCIONES
Y
Y
L
L
A
A
F
F
ORMACIÓN DEL
ORMACIÓN
DEL
E
E
STILO
STILO
POR
POR LA
LA ASIMILACIÓN
ASIMILACIÓN DE
DE LOS
LOS AUTORES
AUTORES
POR POR
A
A
NTOINE
NTOINE
A
A
LBALAT
LBALAT
Digitalizado por Marcelo Choren Digitalizado por Marcelo Choren
ÍNDICE ÍNDICE E
ELL ARTEARTE DEDE ESCRIBIRESCRIBIR ENEN VEINTEVEINTE LECCIONESLECCIONES
Prefacio Prefacio Lección
Lección II:: CÓMOCÓMO SESE LLEGALLEGA AA SERSER ESCRITORESCRITOR
Lección
Lección IIII:: LOSLOS MANUALESMANUALES DEDE LITERATURALITERATURA
Lección
Lección IIIIII:: DEDE LALA ESCRITURAESCRITURA
Lección
Lección IVIV:: DELDEL ESTILOESTILO
Lección
Lección VV:: LALA ORIGINALIDADORIGINALIDAD DELDEL ESTILOESTILO
Lección
Lección VIVI:: LALA CONCISIÓNCONCISIÓN DELDEL ESTILOESTILO
Lección
Lección VIIVII:: LALA ARMONÍAARMONÍA DEDE LASLAS FRASESFRASES
Lección
Lección VIIIVIII:: LALA ARMONÍAARMONÍA DEDE LASLAS FRASESFRASES
Lección
Lección IXIX:: LALA INVENCIÓNINVENCIÓN
Lección
Lección XX:: LALA DISPOSICIÓNDISPOSICIÓN
Lección
Lección XIXI:: LALA ELOCUCIÓNELOCUCIÓN
Lección
Lección XIIXII:: PROCEDIMIENTOPROCEDIMIENTO DEDE LASLAS REFUNDICIONESREFUNDICIONES
Lección
Lección XIIIXIII:: DEDE LALA NARRACIÓNNARRACIÓN
Lección
Lección XIVXIV:: DEDE LALA DESCRIPCIÓNDESCRIPCIÓN
Lección
Lección XVXV:: LALA OSERVACIÓNOSERVACIÓN DIRECTADIRECTA
Lección
Lección XVIXVI:: LALA OSERVACIÓNOSERVACIÓN INDIRECTAINDIRECTA
Lección
Lección XVIIXVII:: LASLAS IM!GENESIM!GENES
Lección
Lección XVIIIXVIII:: LALA CREACIÓNCREACIÓN DEDE LASLAS IM!GENESIM!GENES
Lección
Lección XIXXIX:: ELEL DI!LOGODI!LOGO
Lección
Lección XXXX:: DELDEL ESTILOESTILO EPISTOLAREPISTOLAR
LA
LA FORMACIÓNFORMACIÓN DELDEL ESTILOESTILO
POR
POR LALA ASIMILACIÓN ASIMILACIÓN DEDE LOSLOS AUTORES AUTORES
Prefacio Prefacio Ca"#$%&o
Ca"#$%&o II:: DEDE LALA LECTURALECTURA COMOCOMO PROCEDIMIENTOPROCEDIMIENTO GENERALGENERAL DEDE ASIMILACIÓNASIMILACIÓN
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o IIII:: ASIMILACIÓNASIMILACIÓN PORPOR IMITACIÓNIMITACIÓN
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o IIIIII:: ELEL ' 'PASTIC(EPASTIC(E))
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o IVIV:: DEDE LALA AMPLIFICACIÓNAMPLIFICACIÓN
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o VV:: ASIMILACIÓNASIMILACIÓN DELDEL ESTILOESTILO DESCRIPTIVODESCRIPTIVO
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o VIVI:: LALA IMITACIÓNIMITACIÓN DESCRIPTIVADESCRIPTIVA AA TRA TRAV*SV*S DEDE LOSLOS AUTORESAUTORES
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o VIIVII:: ELEL FALSOFALSO ESTILOESTILO DESCRIPTIVODESCRIPTIVO
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o VIIIVIII:: LALA DESCRIPCIÓNDESCRIPCIÓN GENERALGENERAL
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o IXIX:: ENSA+OSENSA+OS DEDE DESCRIPCIÓNDESCRIPCIÓN
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o XX:: DESCRIPCIÓNDESCRIPCIÓN ACUMULATIVAACUMULATIVA + + DESCRIPCIÓNDESCRIPCIÓN PORPOR AMPLIFICACIÓNAMPLIFICACIÓN
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o XIXI:: ASIMILACIÓNASIMILACIÓN DELDEL ESTILOESTILO ASTRACTOASTRACTO PORPOR LALA ANTÍTESISANTÍTESIS
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o XIIXII:: LALA ANTÍTESISANTÍTESIS,, PROCEDIMIENTOPROCEDIMIENTO GENERALGENERAL DEDE LOSLOS GRANDESGRANDES ESCRITORESESCRITORES
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o XIIIXIII:: DEDE ALGUNOSALGUNOS PROCEDIMIENTOSPROCEDIMIENTOS ASIMILALESASIMILALES
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o XIVXIV:: ELEL ESTILOESTILO SINSIN RETÓRICARETÓRICA
PREFACIO
PREFACIO
EL
ÍNDICE ÍNDICE E
ELL ARTEARTE DEDE ESCRIBIRESCRIBIR ENEN VEINTEVEINTE LECCIONESLECCIONES
Prefacio Prefacio Lección
Lección II:: CÓMOCÓMO SESE LLEGALLEGA AA SERSER ESCRITORESCRITOR
Lección
Lección IIII:: LOSLOS MANUALESMANUALES DEDE LITERATURALITERATURA
Lección
Lección IIIIII:: DEDE LALA ESCRITURAESCRITURA
Lección
Lección IVIV:: DELDEL ESTILOESTILO
Lección
Lección VV:: LALA ORIGINALIDADORIGINALIDAD DELDEL ESTILOESTILO
Lección
Lección VIVI:: LALA CONCISIÓNCONCISIÓN DELDEL ESTILOESTILO
Lección
Lección VIIVII:: LALA ARMONÍAARMONÍA DEDE LASLAS FRASESFRASES
Lección
Lección VIIIVIII:: LALA ARMONÍAARMONÍA DEDE LASLAS FRASESFRASES
Lección
Lección IXIX:: LALA INVENCIÓNINVENCIÓN
Lección
Lección XX:: LALA DISPOSICIÓNDISPOSICIÓN
Lección
Lección XIXI:: LALA ELOCUCIÓNELOCUCIÓN
Lección
Lección XIIXII:: PROCEDIMIENTOPROCEDIMIENTO DEDE LASLAS REFUNDICIONESREFUNDICIONES
Lección
Lección XIIIXIII:: DEDE LALA NARRACIÓNNARRACIÓN
Lección
Lección XIVXIV:: DEDE LALA DESCRIPCIÓNDESCRIPCIÓN
Lección
Lección XVXV:: LALA OSERVACIÓNOSERVACIÓN DIRECTADIRECTA
Lección
Lección XVIXVI:: LALA OSERVACIÓNOSERVACIÓN INDIRECTAINDIRECTA
Lección
Lección XVIIXVII:: LASLAS IM!GENESIM!GENES
Lección
Lección XVIIIXVIII:: LALA CREACIÓNCREACIÓN DEDE LASLAS IM!GENESIM!GENES
Lección
Lección XIXXIX:: ELEL DI!LOGODI!LOGO
Lección
Lección XXXX:: DELDEL ESTILOESTILO EPISTOLAREPISTOLAR
LA
LA FORMACIÓNFORMACIÓN DELDEL ESTILOESTILO
POR
POR LALA ASIMILACIÓN ASIMILACIÓN DEDE LOSLOS AUTORES AUTORES
Prefacio Prefacio Ca"#$%&o
Ca"#$%&o II:: DEDE LALA LECTURALECTURA COMOCOMO PROCEDIMIENTOPROCEDIMIENTO GENERALGENERAL DEDE ASIMILACIÓNASIMILACIÓN
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o IIII:: ASIMILACIÓNASIMILACIÓN PORPOR IMITACIÓNIMITACIÓN
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o IIIIII:: ELEL ' 'PASTIC(EPASTIC(E))
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o IVIV:: DEDE LALA AMPLIFICACIÓNAMPLIFICACIÓN
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o VV:: ASIMILACIÓNASIMILACIÓN DELDEL ESTILOESTILO DESCRIPTIVODESCRIPTIVO
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o VIVI:: LALA IMITACIÓNIMITACIÓN DESCRIPTIVADESCRIPTIVA AA TRA TRAV*SV*S DEDE LOSLOS AUTORESAUTORES
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o VIIVII:: ELEL FALSOFALSO ESTILOESTILO DESCRIPTIVODESCRIPTIVO
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o VIIIVIII:: LALA DESCRIPCIÓNDESCRIPCIÓN GENERALGENERAL
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o IXIX:: ENSA+OSENSA+OS DEDE DESCRIPCIÓNDESCRIPCIÓN
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o XX:: DESCRIPCIÓNDESCRIPCIÓN ACUMULATIVAACUMULATIVA + + DESCRIPCIÓNDESCRIPCIÓN PORPOR AMPLIFICACIÓNAMPLIFICACIÓN
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o XIXI:: ASIMILACIÓNASIMILACIÓN DELDEL ESTILOESTILO ASTRACTOASTRACTO PORPOR LALA ANTÍTESISANTÍTESIS
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o XIIXII:: LALA ANTÍTESISANTÍTESIS,, PROCEDIMIENTOPROCEDIMIENTO GENERALGENERAL DEDE LOSLOS GRANDESGRANDES ESCRITORESESCRITORES
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o XIIIXIII:: DEDE ALGUNOSALGUNOS PROCEDIMIENTOSPROCEDIMIENTOS ASIMILALESASIMILALES
Ca"#$%&o
Ca"#$%&o XIVXIV:: ELEL ESTILOESTILO SINSIN RETÓRICARETÓRICA
PREFACIO
PREFACIO
EL
He leído casi todos los
He leído casi todos los Man%a&e.Man%a&e. y todos los y todos los C%r.o. /e Li$era$%raC%r.o. /e Li$era$%ra. Son. Son bu
buenenas as guguíaías; s; pepero ro niningngununo o enenseseñaña $0cnica$0cnica yy "r1c$ica2en$e"r1c$ica2en$e el arte de el arte de escribir.
escribir. N
No o hhe e eennccoonnttrraaddo o een n nniinngguunna a oobbrra a llaa /e2o.$ración/e2o.$ración dde e llooss procedimientos de
procedimientos de estilo, la estilo, la descomposicin deldescomposicin del o3cioo3cio de escribir, el an!lisis de escribir, el an!lisis intrínseco y detallado de la
intrínseco y detallado de la cienciciencia a /e &a. /e &a. fra.efra.e... "os libros de teoría hacen. "os libros de teoría hacen admirar el edi#cio,
admirar el edi#cio, pero no enseñan a pero no enseñan a construirconstruir.. $a%o el título de
$a%o el título de E& ar$e /e e.cri4irE& ar$e /e e.cri4ir, el #lso&o Condillac ha , el #lso&o Condillac ha publicado unapublicado una obra curiosa, pero 'ue no es m!s 'ue una tentati(a de desarticulacin obra curiosa, pero 'ue no es m!s 'ue una tentati(a de desarticulacin gramatical, en la 'ue estudia los recursos de la lengua sin e)aminar la gramatical, en la 'ue estudia los recursos de la lengua sin e)aminar la produccin literaria.
produccin literaria.
*)iste, con el mismo título, un libro de +ntonio ondelet, doctor en *)iste, con el mismo título, un libro de +ntonio ondelet, doctor en le
letrtrasas, , 'u'ue e no no es es m!m!s s 'u'ue e ununa a seseririe e de de rere-e-e)i)ionones es sosobrbre e lalas s didi(e(ersrsasas operaciones del espíritu, un con%unto de conse%os generales sobre la manera operaciones del espíritu, un con%unto de conse%os generales sobre la manera en 'ue hay 'ue prepararse para el arte de escribir.
en 'ue hay 'ue prepararse para el arte de escribir.
Slo hablo para recordarlo, del libro de *ugenio Mouton, 'ue trata de la Slo hablo para recordarlo, del libro de *ugenio Mouton, 'ue trata de la impresin y de la correccin de
impresin y de la correccin de un libro.un libro. ienen enseguida los
ienen enseguida los Man%a&e.Man%a&e...
"a demostracin del estilo no ha sido hecha por nadie. *s una laguna "a demostracin del estilo no ha sido hecha por nadie. *s una laguna 'ue yo he tratado de rellenar.
'ue yo he tratado de rellenar.
Creo 'ue se puede enseñar a tener talento, a encontrar im!genes y Creo 'ue se puede enseñar a tener talento, a encontrar im!genes y buenas &rases.
buenas &rases.
Creo 'ue, con medianas aptitudes puede cual'uier persona llegar a Creo 'ue, con medianas aptitudes puede cual'uier persona llegar a crearse un estilo.
crearse un estilo.
*l ob%eto de este libro es demostrar en
*l ob%eto de este libro es demostrar en 5%0 con.i.$e e& ar$e /e e.cri4ir5%0 con.i.$e e& ar$e /e e.cri4ir;; descomponer
descomponer &o. "roce/i2ien$o. /e& e.$i&o&o. "roce/i2ien$o. /e& e.$i&o; e)poner t/cnicamente el arte de; e)poner t/cnicamente el arte de la composicin; dar los medios de aumentar y de e)tender las disposiciones la composicin; dar los medios de aumentar y de e)tender las disposiciones propias de
propias de cada persona; cada persona; es decires decir, , de de doblar y doblar y de triplicar de triplicar su propio su propio talento;talento; en una palabra0
en una palabra0 en.e6ar a e.cri4iren.e6ar a e.cri4ir a los 'ue no saben, pero 'ue tienen en sí a los 'ue no saben, pero 'ue tienen en sí mismos lo necesario para saber.
mismos lo necesario para saber.
"os %(enes, los principiantes, los estudiantes, todos los amantes de la "os %(enes, los principiantes, los estudiantes, todos los amantes de la literatura y 'ue tienen el gusto del estilo, esperan con impaciencia una obra literatura y 'ue tienen el gusto del estilo, esperan con impaciencia una obra 'ue les aporte la demostracin clara de los procedimientos del arte de 'ue les aporte la demostracin clara de los procedimientos del arte de escribir.
escribir.
No se encontrar! en estas p!ginas nada 'ue recuerde la antigua rutina. No se encontrar! en estas p!ginas nada 'ue recuerde la antigua rutina. He
He roroto to cocon n lolos s prpre%e%uiuicicios os de de dodoctctririnana, , lalas s apaprereciciacacioionenes s títímimidadas s y y loloss m/todos consagrados. No hay 'ue buscar a'uí las (ie%as clasi#caciones, las m/todos consagrados. No hay 'ue buscar a'uí las (ie%as clasi#caciones, las di(isiones arbitrarias ni los e%emplos
di(isiones arbitrarias ni los e%emplos anticuados.anticuados.
*l enunciado del 1ndice indica el plan y el ob%eto de esta obra, 'ue *l enunciado del 1ndice indica el plan y el ob%eto de esta obra, 'ue podría
podría titularse0titularse0 La /e2o.$ración /e& ar$e /e e.cri4ir, e.$%/ia/a /e& &a/o /eLa /e2o.$ración /e& ar$e /e e.cri4ir, e.$%/ia/a /e& &a/o /e &o. ar$i.$a.
&o. ar$i.$a.. +'uí se entra en el o#cio y no se sale de /l. 2odo el pro(echo de. +'uí se entra en el o#cio y no se sale de /l. 2odo el pro(echo de un
un cucursrso o de de liliteteraratutura ra dedebe be coconsnsisistitir r en en el el esestutudidio o dedel l o#o#cicio o y y de de loloss procedimientos, dos
procedimientos, dos cosas 'ue no se procosas 'ue no se pro&undizan lo debido.&undizan lo debido.
3ara terminar, ad(ierto al lector 'ue en la e)posicin de este traba%o y 3ara terminar, ad(ierto al lector 'ue en la e)posicin de este traba%o y en la &actura de mis &rases no debe buscar ninguna pretensin de estilo. He en la &actura de mis &rases no debe buscar ninguna pretensin de estilo. He tratado de escribir sencilla y secamente una obra 'ue no es m!s 'ue una tratado de escribir sencilla y secamente una obra 'ue no es m!s 'ue una tentati(a de demostracin, reser(ando mi es&uerzo de escribir para obras de tentati(a de demostracin, reser(ando mi es&uerzo de escribir para obras de pura imaginacin o de cr
pura imaginacin o de crítica propiamente dicha.ítica propiamente dicha.
+. +. +. +.
LECCIÓN
LECCIÓN PRIMERA
PRIMERA
7P%e/e e.cri4ir $o/o e& 2%n/o8 9 7Se
7P%e/e e.cri4ir $o/o e& 2%n/o8 9 7Se "%e/e en.e6ar a e.cri4ir8
"%e/e en.e6ar a e.cri4ir8
9 Có2o .e
9 Có2o .e &&ea a .er
&&ea a .er e.cri$or
e.cri$or; 9 Pri2era. con/icione.
; 9 Pri2era. con/icione. "ara
"ara
e.cri4ir;
e.cri4ir;
Una c%e.$ión .e "re.en$a an$e $o/o:
Una c%e.$ión .e "re.en$a an$e $o/o: 4Se debe escribir54Se debe escribir5 7No e. <acer %n 7No e. <acer %n =aco .er>icio fa>orecer a e24orronar "a"e&8 7No <a? 4a.$an$e. e.cri$ore.8 =aco .er>icio fa>orecer a e24orronar "a"e&8 7No <a? 4a.$an$e. e.cri$ore.8 7E. nece.ario a@n a&en$ar a &o. 2a&o.8 E.$a2o. in%n/a/o. /e &i4ro. 75%0 7E. nece.ario a@n a&en$ar a &o. 2a&o.8 E.$a2o. in%n/a/o. /e &i4ro. 75%0 .er1 /e &a &i$era$%ra c%an/o $o/o e& 2%n/o .e /e/i5%e a e&&a8 En.e6ar a .er1 /e &a &i$era$%ra c%an/o $o/o e& 2%n/o .e /e/i5%e a e&&a8 En.e6ar a e.cri4ir, 7no e. i2"%&.ar a &o. /e21. a "%4&icar $on$er#a.8 7No e. re4aBar e& e.cri4ir, 7no e. i2"%&.ar a &o. /e21. a "%4&icar $on$er#a.8 7No e. re4aBar e& ar$e, co&ocar&o a& ni>e& /e $o/o., ? no .e &e /i.2in%ir1 a& <acer&o 21. ar$e, co&ocar&o a& ni>e& /e $o/o., ? no .e &e /i.2in%ir1 a& <acer&o 21. acce.i4&e8
acce.i4&e8 +
+o 2i.2o <e o 2i.2o <e "ro$e.$a/"ro$e.$a/o en %na o en %na o4ra e."ecia& con$ra e.eo4ra e."ecia& con$ra e.e mal de escribir mal de escribir 5
5%%e e nnoo. . iinn>>aa//e e ? ? 55%%e e <<a a $$eerr22iinnaa//o o ""oor r //ee..aa&&eenn$$aar r aa& & ""@@44&&iiccoo;; E>i/en$e2en$e, <a? en e&&o %n "e&iro "ero e& a4%.o /e %na co.a no "r%e4a E>i/en$e2en$e, <a? en e&&o %n "e&iro "ero e& a4%.o /e %na co.a no "r%e4a 5%e .ea 2a&a; No .e >a a <acer $o/o e& 2%n/o e.cri$or "or5%e .e"a e.cri4ir 5%e .ea 2a&a; No .e >a a <acer $o/o e& 2%n/o e.cri$or "or5%e .e"a e.cri4ir 2eBor; To/o e& 2%n/o <a4&a, "ero no $o/o e& 2%n/o e. ora/or; La "in$%ra .e 2eBor; To/o e& 2%n/o <a4&a, "ero no $o/o e& 2%n/o e. ora/or; La "in$%ra .e <a >%&aria/o, "ero no .e <ace "in$or c%a&5%iera, ni $o/o. &o. [email protected]. <a >%&aria/o, "ero no .e <ace "in$or c%a&5%iera, ni $o/o. &o. [email protected]. e.cri4en ó"era.; E. ece&en$e en.e6ar a e.cri4ir $an$o "eor "ara &o. 5%e e.cri4en ó"era.; E. ece&en$e en.e6ar a e.cri4ir $an$o "eor "ara &o. 5%e ec<en a "er/er e& o3cio;
ec<en a "er/er e& o3cio;
Por &o /e21., &o. 5%e 5%ieran .e%ir &o. con.eBo. 5%e .e /an en e.$a Por &o /e21., &o. 5%e 5%ieran .e%ir &o. con.eBo. 5%e .e /an en e.$a o4ra $en/r1n 5%e a"&icar.e a e.cri4ir 4ien, ? &o. 5%e .e a"&i5%en .e >er1n o4ra $en/r1n 5%e a"&icar.e a e.cri4ir 4ien, ? &o. 5%e .e a"&i5%en .e >er1n o4&ia/o. a e.cri4ir "oco; E.$a2o., "%e., a&
o4&ia/o. a e.cri4ir "oco; E.$a2o., "%e., a& a4rio /e $o/o re"roc<e;a4rio /e $o/o re"roc<e;
Por o$ra "ar$e, .e "%e/e e.cri4ir no .o&a2en$e "ara e& "@4&ico, .ino "ara Por o$ra "ar$e, .e "%e/e e.cri4ir no .o&a2en$e "ara e& "@4&ico, .ino "ara .# 2i.2o, "or .a$i.facción "er.ona&; A"ren/er a e.cri4ir 4ien e., $a24i0n, .# 2i.2o, "or .a$i.facción "er.ona&; A"ren/er a e.cri4ir 4ien e., $a24i0n, a"ren/er a B%ar a &o. 4%eno. e.cri$ore.; (a4r1 a.#, an$e $o/o, %n 2eBor a"ren/er a B%ar a &o. 4%eno. e.cri$ore.; (a4r1 a.#, an$e $o/o, %n 2eBor a"ro>ec<a2ien$o /e &ec$%ra; La &i$era$%ra e. %n "&acer, co2o &a "in$%ra, e& a"ro>ec<a2ien$o /e &ec$%ra; La &i$era$%ra e. %n "&acer, co2o &a "in$%ra, e& /i
/i4%4%Bo Bo ? ? &a &a 2@[email protected] %n%na a /i/i.$.$raraccccióión n nono4&4&e e ? ? "e"err2i2i$i$i/a/a, , %n %n 2e2e/i/io o /e/e e24e&&ecer &a. <ora. /e &a >i/a
e24e&&ecer &a. <ora. /e &a >i/a ? &o. a4%rri2ien$o. /e &a .o&e/a/;? &o. a4%rri2ien$o. /e &a .o&e/a/;
O$ra o4Beción: Se 2e /ir1: S%. con.eBo. .er1n 4%eno. "ara &a. "er.ona. O$ra o4Beción: Se 2e /ir1: S%. con.eBo. .er1n 4%eno. "ara &a. "er.ona. 5%e $ienen i2ainación, "%e.$o 5%e &a i2ainación e. &a fac%&$a/ 2ae.$ra 5%e $ienen i2ainación, "%e.$o 5%e &a i2ainación e. &a fac%&$a/ 2ae.$ra "ero 7/ar1 %.$e/ i2ainación a &o. 5%e no &a $ienen8, ? 7có2o $en/r1n "ero 7/ar1 %.$e/ i2ainación a &o. 5%e no &a $ienen8, ? 7có2o $en/r1n e.$i&o8
e.$i&o8
La re."%e.$a e. f1ci&; Lo. 5%e no $ienen i2ainación .e "a.ar1n .in e&&a; La re."%e.$a e. f1ci&; Lo. 5%e no $ienen i2ainación .e "a.ar1n .in e&&a; (a? %n e.$i&o /e i/ea.,
(a? %n e.$i&o /e i/ea., %n e.$i&o a4.$rac$o, %n e.$i&o .eco, for2a/o /e .o&i/e%n e.$i&o a4.$rac$o, %n e.$i&o .eco, for2a/o /e .o&i/e ne$a ? /e "en.a2ien$o "%ro, 5%e e. a/2ira4&e; To/o .e re/%ce a 4%.car ne$a ? /e "en.a2ien$o "%ro, 5%e e. a/2ira4&e; To/o .e re/%ce a 4%.car $e2a.;
$e2a.;
Ca/a %no "%e/e e.cri4ir en &a 2e/i/a
Ca/a %no "%e/e e.cri4ir en &a 2e/i/a /e .%. fac%&$a/e. "er.ona&e. %no/e .%. fac%&$a/e. "er.ona&e. %no "%e/e "re.en$ar /i.c%.ione. a4.$rac$a. o$ro "in$ar &a na$%ra&ea, a4or/ar &a "%e/e "re.en$ar /i.c%.ione. a4.$rac$a. o$ro "in$ar &a na$%ra&ea, a4or/ar &a no>e&a, /ia&oar .i$%acione.;
no>e&a, /ia&oar .i$%acione.;
Si e. %.$e/ ca"a /e re/ac$ar %na car$a, e. /ecir, /e re&a$ar a&o a %n Si e. %.$e/ ca"a /e re/ac$ar %na car$a, e. /ecir, /e re&a$ar a&o a %n a2io, /e4e %.$e/ .er ca"a /e e.cri4ir, "or5%e %na "1ina /e co2"o.ición a2io, /e4e %.$e/ .er ca"a /e e.cri4ir, "or5%e %na "1ina /e co2"o.ición e. %n re&a$o <ec<o
e. %n re&a$o <ec<o "@4&ico;"@4&ico; %
%ieien n "%"%e/e/e e e.e.crcri4i4ir ir %n%na a "1"1iinana, , "%"%e/e/e e e.e.crcri4i4ir ir /i/iee, , &o &o 5%5%e e caca.i.i e5%i>a&e a %na no>e&i$a, ? 5%ien .a4e <acer %na no>e&i$a /e4e .a4er <acer e5%i>a&e a %na no>e&i$a, ? 5%ien .a4e <acer %na no>e&i$a /e4e .a4er <acer %n &i4ro, "or5%e %na .erie /e ca"#$%&o. no e. 21. 5%e
%n &i4ro, "or5%e %na .erie /e ca"#$%&o. no e. 21. 5%e %na .erie /e no>e&i$a.;%na .erie /e no>e&i$a.; Por &o $an$o, $o/a "er.ona 5%e $ena 2e/iana. a"$i$%/e. ? a&%na. Por &o $an$o, $o/a "er.ona 5%e $ena 2e/iana. a"$i$%/e. ? a&%na.
&ec$%ra. "%e/e e.cri4ir, .i 5%iere, .i .a4e a"&icar.e, .i &e in$ere.a e& ar$e, .i &ec$%ra. "%e/e e.cri4ir, .i 5%iere, .i .a4e a"&icar.e, .i &e in$ere.a e& ar$e, .i $iene e& /e.eo /e e"re.ar &o 5%e >e ?
$iene e& /e.eo /e e"re.ar &o 5%e >e ? /e "in$ar &o 5%e .ien$e;/e "in$ar &o 5%e .ien$e;
La &i$era$%ra no e. %na ciencia ina4or/a4&e re.er>a/a a %no. "oco. La &i$era$%ra no e. %na ciencia ina4or/a4&e re.er>a/a a %no. "oco. inicia/o. ? 5%e eie e.$%/io. "re"ara$orio.; E. %na >ocación 5%e ca/a %no inicia/o. ? 5%e eie e.$%/io. "re"ara$orio.; E. %na >ocación 5%e ca/a %no &&e>a en .# ? 5%e /e.arro&&a 21. o 2eno., .e@n &a. eiencia. /e &a >i/a ? &&e>a en .# ? 5%e /e.arro&&a 21. o 2eno., .e@n &a. eiencia. /e &a >i/a ? &a. oca.ione. fa>ora4&e.; M%c<a. "er.ona. 5%e e.cri4en, e.cri4en 2a& ? &a. oca.ione. fa>ora4&e.; M%c<a. "er.ona. 5%e e.cri4en, e.cri4en 2a& ? 2%c<a. 5%e "o/r#an e.cri4ir 4ien, no e.cri4en ni "ien.an en
2%c<a. 5%e "o/r#an e.cri4ir 4ien, no e.cri4en ni "ien.an en e&&o;e&&o; Pe
Per.onr.ona. a. oror/inar/inaria., ia., in$enin$en/en$e/en$e. . co2o co2o Go%rGo%r>i&&e>i&&e, , ca2arca2arera. era. co2o co2o &a&a .e6
.e6orora a /e /e (a%(a%..e..e$, $, -%&-%&i1ni1n, , e& e& cricria/o a/o /e /e C<aC<a$ea$ea%4r%4rianian/, /, >ie>ieBo. Bo. .o&.o&/a//a/o.,o., M
Marar44oo$, $, erernna& a& D#D#aa, , e$e$c0c0$$erera, a, nono. . <<an an /e/eBaBa//o o rre&e&a$a$oo. . >>i>i>ieien$n$e. e. ee in$ere.an$e.;
in$ere.an$e.;
E& /on /e e.cri4ir, e. /ecir, &a faci&i/a/ /e e"re.ar &o 5%e .e .ien$e e. E& /on /e e.cri4ir, e. /ecir, &a faci&i/a/ /e e"re.ar &o 5%e .e .ien$e e. %na fac%&$a/ $an na$%ra&
%na fac%&$a/ $an na$%ra& en e& en e& <o24re co2o e& /on /e <o24re co2o e& /on /e <a4&ar<a4&ar;; En "rinci"io, $o/o e& 2%n/o "%e/e
En "rinci"io, $o/o e& 2%n/o "%e/e con$ar &o 5%e <a >i.$o; 7Por 5%0 no <acon$ar &o 5%e <a >i.$o; 7Por 5%0 no <a /e "o/er ca/a %no e.cri4ir&o8 La e.cri$%ra no e. 21. 5%e &a $ran.cri"ción /e /e "o/er ca/a %no e.cri4ir&o8 La e.cri$%ra no e. 21. 5%e &a $ran.cri"ción /e &a "a&a4ra <a4&a/a, ? "or e. .e /ice 5%e e& e.$i&o e. e
&a "a&a4ra <a4&a/a, ? "or e. .e /ice 5%e e& e.$i&o e. e& <o24re; E& e.$i&o 2eBor& <o24re; E& e.$i&o 2eBor e.
e.crcri$i$o o e.e., , cocon n frfrecec%e%encnciaia, , e& e& e.e.$i$i&o &o 5%5%e e 2e2eBoBor r .e .e "o"o/r/r#a #a <a<a4&4&arar; ; A.A.# # &o&o en$en/#a Mon$aine;
en$en/#a Mon$aine;
La en$e /e& "%e4&o, "ara con$ar &a. co.a. 5%e <a >i>i/o,
La en$e /e& "%e4&o, "ara con$ar &a. co.a. 5%e <a >i>i/o, $iene <a&&ao.$iene <a&&ao. fe&ice. /e "a&a4ra., oriina&i/a/e. /e e"re.ión ? %na creación /e i21ene. fe&ice. /e "a&a4ra., oriina&i/a/e. /e e"re.ión ? %na creación /e i21ene. 5%e .or"ren/e a &o. "rofe.iona&e.; %e %na 2%Ber
5%e .or"ren/e a &o. "rofe.iona&e.; %e %na 2%Ber /e coraón, c%a&5%iera 5%e/e coraón, c%a&5%iera 5%e .ea, e.cri4a a a&%ien &a 2%er$e /e %na "er.ona a2a/a, ? <ar1 %n re&a$o .ea, e.cri4a a a&%ien &a 2%er$e /e %na "er.ona a2a/a, ? <ar1 %n re&a$o a/2ira4&e 5%e nin@n e.cri$or "o/r#a .%"erar, ?a f%era %n C<a$ea%4rian/ o a/2ira4&e 5%e nin@n e.cri$or "o/r#a .%"erar, ?a f%era %n C<a$ea%4rian/ o %n S<ae."eare;
%n S<ae."eare;
A&fon.o Da%/e$ ? Gonco%r$ <an 4%.ca/o en $o/a. "ar$e. a .% a&re/e/or A&fon.o Da%/e$ ? Gonco%r$ <an 4%.ca/o en $o/a. "ar$e. a .% a&re/e/or e.a e"re.ión /e &a >er/a/ ini2i$a4&e; Gonco%r$ co"ia4a .er>i&2en$e &o. e.a e"re.ión /e &a >er/a/ ini2i$a4&e; Gonco%r$ co"ia4a .er>i&2en$e &o. /i1&oo. 5%e o#a; La. 21. 4e&&a. fra.e. /e 'Manon Le.ca%$) .e%ra2en$e /i1&oo. 5%e o#a; La. 21. 4e&&a. fra.e. /e 'Manon Le.ca%$) .e%ra2en$e <an .i/o "ron%ncia/a.; +o <e o#/o a %n ca2"e.ino co2"arar e& r%i/o /e %n <an .i/o "ron%ncia/a.; +o <e o#/o a %n ca2"e.ino co2"arar e& r%i/o /e %n $r%eno a& 5%e <ace '%n "e/ao /e $e&a
$r%eno a& 5%e <ace '%n "e/ao /e $e&a 5%e .e ra.a); La. an$i%a. cancione.5%e .e ra.a); La. an$i%a. cancione. "o"%&are. .on &a o4ra anóni2a /e
"o"%&are. .on &a o4ra anóni2a /e "oe$a. o.c%ro.;"oe$a. o.c%ro.;
P%e. .i $o/o e& 2%n/o "%e/e e.cri4ir, con 21. raón "o/r1n <acer&o &a. P%e. .i $o/o e& 2%n/o "%e/e e.cri4ir, con 21. raón "o/r1n <acer&o &a. "er.ona. /e 2e/iana c%&$%ra, &o. Bó>ene. 5%e <an &e#/o
"er.ona. /e 2e/iana c%&$%ra, &o. Bó>ene. 5%e <an &e#/o ? 5%e a2an e& e.$i&o,? 5%e a2an e& e.$i&o, &a. Bó>ene. 5%e <acen >er.o. e&ean$e. o ano$an .%. "en.a2ien$o. en %n &a. Bó>ene. 5%e <acen >er.o. e&ean$e. o ano$an .%. "en.a2ien$o. en %n /i
/iarario io #n#n$i$i2o2o; ; (a(a? ? 2%2%c<c<#.#.i2i2a. a. "e"er.r.onona. a. 5%5%e, e, /i/iririii/a/a. . ? ? acaconon.e.eBaBa/a/a.,., "o
"o/r/r#a#an n foforr2a2ar r ? ? a%a%2e2en$n$ar ar .%.%. . a"a"$i$i$%$%/e/e. . <a<a.$.$a a &&&&eear ar a a $e$enener r $a$a&e&en$n$oo;; M%c<o. inoran .%. "ro"ia. f%era. "or5%e n%nca &a. <an e2"&ea/o ? ni M%c<o. inoran .%. "ro"ia. f%era. "or5%e n%nca &a. <an e2"&ea/o ? ni .i5%iera .o."ec<an 5%e "o/r#an
.i5%iera .o."ec<an 5%e "o/r#an e.cri4ire.cri4ir; O$ra., 2a& ; O$ra., 2a& .ec%n/a/a. o /i.%a/i/a..ec%n/a/a. o /i.%a/i/a. /e .% >ocación, .e /e.a&ien$an a& >er .% 2e/iocri/a/, "or fa&$a /e %na %#a /e .% >ocación, .e /e.a&ien$an a& >er .% 2e/iocri/a/, "or fa&$a /e %na %#a 5%e &a. "erfeccione; (e conoci/o a $re. 2%Bere. 5%e n%nca <a4#an e.cri$o 5%e &a. "erfeccione; (e conoci/o a $re. 2%Bere. 5%e n%nca <a4#an e.cri$o %
%na na &#&#nenea a ? ? 5%5%e e ..ononrre#e#an an //e e i2i2""o$o$enencicia a c%c%anan/o /o &e&e. . aacocon.n.eBeB0 0 5%5%ee e.cri4ieran; Se cre#an inca"ace. /e $ener $a&en$o; Se /eci/ieron a e2"ear e.cri4ieran; Se cre#an inca"ace. /e $ener $a&en$o; Se /eci/ieron a e2"ear %n /iario .e@n "rece"$o. ? fór2%&a. $0cnica., ? <o? e.cri4en /e.cri"cione. %n /iario .e@n "rece"$o. ? fór2%&a. $0cnica., ? <o? e.cri4en /e.cri"cione. no$a4&e., &&ena. /e re&ie>e, 5%e .ó&o "or ece.o /e 2o/e.$ia .e o4.$inan en no$a4&e., &&ena. /e re&ie>e, 5%e .ó&o "or ece.o /e 2o/e.$ia .e o4.$inan en 2an$ener in0/i$a.;
2an$ener in0/i$a.;
La. $re. c%ar$a. "ar$e. /e &a. "er.ona. e.cri4en 2a& "or5%e no .e &e. <a La. $re. c%ar$a. "ar$e. /e &a. "er.ona. e.cri4en 2a& "or5%e no .e &e. <a /e2o.$ra/o e& 2ecani.2o /e& e.$i&o, &a ana$o2#a /e &a e.cri$%ra, có2o .e /e2o.$ra/o e& 2ecani.2o /e& e.$i&o, &a ana$o2#a /e &a e.cri$%ra, có2o .e en
enc%c%enen$r$ra a %n%na a i2i2aaenen, , cócó2o 2o .e .e cocon.n.$r$r%?%?e e %n%na a frfra.a.e; e; SiSie2e2"r"re e 2e 2e <a<a .or"ren/i/o &a can$i/a/ /e "er.ona. 5%e "o/r#an e.cri4ir ? 5%e no e.cri4en, .or"ren/i/o &a can$i/a/ /e "er.ona. 5%e "o/r#an e.cri4ir ? 5%e no e.cri4en, o e.cri4en 2a&, "or no $ener 5%ien &a. .a5%e /e &a. 2an$i&&a. en 5%e e.$1n o e.cri4en 2a&, "or no $ener 5%ien &a. .a5%e /e &a. 2an$i&&a. en 5%e e.$1n a"ri.iona/a.;
(e >i.$o e.$i&o. e"eri2en$a/o. /e."arra2ar "er&a. ? oro "or e& .%e&o, (e >i.$o e.$i&o. e"eri2en$a/o. /e."arra2ar "er&a. ? oro "or e& .%e&o, "&an$a. >i>ace. en$re &a 2a&a <ier4a; De.$acar e& 3&ón, .acar e& /ia2an$e, "&an$a. >i>ace. en$re &a 2a&a <ier4a; De.$acar e& 3&ón, .acar e& /ia2an$e, e.car4ar e& ca2"o no e. na/a, ?
e.car4ar e& ca2"o no e. na/a, ? e. $o/o;e. $o/o;
C%an/o .e re<acen .%. fra.e., c%an/o .e a4re "a.o a .%. i21ene., C%an/o .e re<acen .%. fra.e., c%an/o .e a4re "a.o a .%. i21ene., c%
c%anan/o /o .e .e "%"%&e &e .% .% e.e.$i$i&o&o, , c%c%anan/o /o .e .e &i&i2i2i$a$an n .%.%. . "a"a&a&a4r4ra.a., , .e .e 5%5%e/e/anan e.$%"efac$o.: 'Na/ie no. <a /ic<o n%nca e.o), ec&a2an, ? .e 2ara>i&&an a& e.$%"efac$o.: 'Na/ie no. <a /ic<o n%nca e.o), ec&a2an, ? .e 2ara>i&&an a& >er e& "reci"i$a/o >er/a/ero, .ó&i/o, 4ri&&an$e, 5%e e. 4ien /e e&&o. ? 5%e <a >er e& "reci"i$a/o >er/a/ero, .ó&i/o, 4ri&&an$e, 5%e e. 4ien /e e&&o. ? 5%e <a 5%e/a/o en e& fon/o /e&
5%e/a/o en e& fon/o /e& cri.o& /e."%0. /e e.a o"eración;cri.o& /e."%0. /e e.a o"eración; La
La nenecece.i.i/a/a/ / /e /e %n %n %%#a #a e. e. a4a4.o.o&%&%$a $a "a"ara ra &a&a. . nana$%$%rara&e&eaa. . 2e2e/i/ia.a.,, "or5%e a5%# .e $ra$a, no /e enio., no /e
"or5%e a5%# .e $ra$a, no /e enio., no /e f%$%ro. ran/e. <o24rf%$%ro. ran/e. <o24re. a 5%iene.e. a 5%iene. no .e en.e6a na/a "or5%e e&&o. "re.cin/en /e $o/o, .ino /e a5%e&&o. 5%e no .e en.e6a na/a "or5%e e&&o. "re.cin/en /e $o/o, .ino /e a5%e&&o. 5%e $i
$ienenen en %n%na a >o>ocacacición ón oror/i/inanariria a ? ? 5%5%e e "%"%e/e/en en /%/%"&"&icicar ar .% .% $a$a&e&en$n$o o cocon n e&e& e.f%ero ? &o. con.eBo.;
e.f%ero ? &o. con.eBo.; Mo&i0re in$err
Mo&i0re in$erroa4a a .% oa4a a .% .ir>ien$a; Racine con.%&$a4a a oi&ea%; F&a%4er$.ir>ien$a; Racine con.%&$a4a a oi&ea%; F&a%4er$ e.c%c<a4a a o%i&<e$; C<a$ea%4rian/ .e .o2e$#a
e.c%c<a4a a o%i&<e$; C<a$ea%4rian/ .e .o2e$#a a Fon$ane.;a Fon$ane.; +
+o o <e <e 5%eri/o 5%eri/o .er .er %n %n %#a %#a "ara "ara &o. &o. 5%e 5%e no no "%e/en "%e/en $ener $ener o$roo$ro; ; MiMi e"eriencia "er.ona& .e%ra2en$e >a&e "oco; Sin e24aro 2e <a "areci/o e"eriencia "er.ona& .e%ra2en$e >a&e "oco; Sin e24aro 2e <a "areci/o 5%e "o/r#a .er @$i& a o$ro., ? 5%e .er#a /e "ro>ec<o "%4&icar &o 5%e ?o <e 5%e "o/r#a .er @$i& a o$ro., ? 5%e .er#a /e "ro>ec<o "%4&icar &o 5%e ?o <e a"ren/i/o .o&o;
a"ren/i/o .o&o;
E& re.%&$a/o /e 2i. a6o. /e $ra4aBo ? /e &ec$%ra .er>ir1 a &o. 5%e E& re.%&$a/o /e 2i. a6o. /e $ra4aBo ? /e &ec$%ra .er>ir1 a &o. 5%e e
e22""iieeaan n een n ee& & aarr$$e e //e e ee..ccrrii44iirr, , $$aann$$o o a a &&oo. . 55%%e e ..e e ""rree""aarraann "rofe.io
"rofe.iona&2en$e co2o a &o. 5%e na&2en$e co2o a &o. 5%e 5%ieren /i.fr%$ar /e 0& co2o /i&e$an$e.;5%ieren /i.fr%$ar /e 0& co2o /i&e$an$e.;
LECCIÓN
LECCIÓN SEGUNDA
SEGUNDA
LOS
LOS MANUALESMANUALES DEDE LITERATURALITERATURA
Lo. 2an%a&e. /e &i$era$%ra; 9
Lo. 2an%a&e. /e &i$era$%ra; 9 Lo 5%e /e4er#an en.e6ar; 9
Lo 5%e /e4er#an en.e6ar; 9
7En.e6an a e.cri4ir8 9 La. /e2o.$racione. $0cnica.; 9 7(a? %n
7En.e6an a e.cri4ir8 9 La. /e2o.$racione. $0cnica.; 9 7(a? %n
e.$i&o @nico8 9 7Có2o "o/e2o. conocer
e.$i&o @nico8 9 7Có2o "o/e2o. conocer n%e.$ra. "ro"ia.
n%e.$ra. "ro"ia.
a"$i$%/e.8
a"$i$%/e.8
LLo. o. anan$i$i%%o. o. 2a2an%n%a&a&e. e. /e /e &i&i$e$erara$%$%ra ra "e"err/#/#an an 2%2%c<c<o o $i$ie2e2"o "o enen /e.arr
/e.arro&&ar &a. /iferencia. en$re &o. /i.$in$o. o&&ar &a. /iferencia. en$re &o. /i.$in$o. e.$i&o., e&e.$i&o., e& estilo sencilloestilo sencillo, e&, e& estiloestilo #gurado
#gurado, e, e&& estilo estilo templtempladoado; ; Se Se "e"e..a4a4a a ? ? .e .e /i/i.c.c%%$#$#a a &a &a f%f%erera a //e e &a&a.. e"re.ione., &a ca&i/a/ /e &a. i21ene.; Se en.e6a4a a /i.$in%ir e& 0nero e"re.ione., &a ca&i/a/ /e &a. i21ene.; Se en.e6a4a a /i.$in%ir e& 0nero 0"ico /e& 0nero /ra21$ico, &#rico o /i/1c$ico; Se in.i.$#a .o4re &o. carac$ere. 0"ico /e& 0nero /ra21$ico, &#rico o /i/1c$ico; Se in.i.$#a .o4re &o. carac$ere. /e &a o/a o /e &a e"o"e?a;
/e &a o/a o /e &a e"o"e?a; T
To/o e.$o no /a nin@n "o/o e.$o no /a nin@n "ro>ec<oro>ec<o; No no. oc%"ar; No no. oc%"are2o. /e e&&o;e2o. /e e&&o;
Se in.i.$#a 2%c<o, $a24i0n, .o4re e& e.$%/io /e &o. 2o/e&o., /icien/o: Se in.i.$#a 2%c<o, $a24i0n, .o4re e& e.$%/io /e &o. 2o/e&o., /icien/o: 'Fór2e.e %.$e/ e.$%/i1n/o&o.; Tra$e /e e.cri4ir $an 4ien co2o e&&o.);
'Fór2e.e %.$e/ e.$%/i1n/o&o.; Tra$e /e e.cri4ir $an 4ien co2o e&&o.);
Cier$o 5%e e. %na co.a ece&en$e e.$%/iar &a. o4ra. 2ae.$ra., "%e. &a Cier$o 5%e e. %na co.a ece&en$e e.$%/iar &a. o4ra. 2ae.$ra., "%e. &a a/2iración con/%ce a &a i2i$ación, ? &a i2i$ación e. %n 2e/io /e a.i2i&ar.e a/2iración con/%ce a &a i2i$ación, ? &a i2i$ación e. %n 2e/io /e a.i2i&ar.e &a. 4e&&ea. /e &o. /e21.; Pero .e .e6a&a4an /e2a.ia/o &a. "erfeccione. ? &a. 4e&&ea. /e &o. /e21.; Pero .e .e6a&a4an /e2a.ia/o &a. "erfeccione. ? no &o .%3cien$e &o. /efec$o.; Co2o e& &ec$or e.$1 inc&ina/o a e.cri4ir co.a. no &o .%3cien$e &o. /efec$o.; Co2o e& &ec$or e.$1 inc&ina/o a e.cri4ir co.a.
2e/iocre. <a? 5%e /ar&e $a24i0n e& eBe2"&o /e &a. co.a. 2e/iocre2en$e e.cri$a. "ara en.e6ar&e a <%ir /e e&&a.;
E. nece.ario 2o.$rar&e fra.e. 2a&a. 5%e "%e/en $ran.for2ar.e en 4%ena., ? /ecir "or 5%0 .on 2a&a., ? có2o .e &a. con>ier$e en 4%ena.; E& &ec$or no /i.cernir1 5%0 e. e.cri4ir <a.$a 5%e .e &e <a?a e"%e.$o 5%0 e. e.cri4ir 2a&;
E. "reci.o /e.ar$ic%&ar e& e.$i&o ? &o. "roce/i2ien$o., ir a& fon/o, .acar [email protected]%&o, /e.co2"oner &a .en.ación ? &a i2aen, en.e6ar có2o .e con.$r%?e %n "er#o/o /e2o.$rar, .o4re $o/o, &o. re.%&$a/o. 5%e .e "%e/en o4$ener "or e& e.f%ero, e& $ra4aBo ? &a >o&%n$a/;
Por5%e $o/o e.$1 a<#; No .o."ec<an 2%c<o. e& "ar$i/o 5%e .e "%e/e .acar /e %n $roo /e "ro.a co2@n, i2"%&.an/o .% eBec%ción, re<aci0n/o&o, "erfeccion1n/o&o; En e.o con.i.$e $o/a &a ciencia /e e.cri4ir ? /on/e <ace fa&$a %n %#a i&%.$ra/o;
No /eBa /e .er /e&ica/o 5%erer en.e6ar a e.cri4ir c%an/o e& 5%e &o in$en$a no e. %n e.cri$or con.ara/o "or &a a/2iración; Pero .i $%>i0ra2o. 5%e a$enerno. a e.o, "oco. .er#an &o. <o24re. a"$o. "ara /ic<a en.e6ana; Se no. "er/onar1 &a $en$a$i>a, .i e. 5%e .e "ien.a en &a can$i/a/ /e "er.ona. 5%e .e con.$i$%?en en "rofe.ore. /e e.$i&o; C%1n$o. manualesH C%1n$o. conse%osH C%1n$o. cursosH C%1n$o. >o&@2ene. "rofe.iona&e.H Con.@&$en.e &o. ca$1&oo. /e &a. &i4rer#a. c&1.ica.; La 2a?or "ar$e /e &o. a%$ore. 5%e e2"ren/en e.a. /e2o.$racione. e.$1n &eBo. /e .er e.cri$ore. no$a4&e.; So&a2en$e $ienen &ec$%ra, er%/ición, c&aro B%icio ? %.$o; P%e. .i e.o 4a.$a "ara B%.$i3car .% "re$en.ión, no >eo "or 5%0 <a4r#a /e "ri>ar2e /e "%4&icar a 2i >e %n Manual pr!ctico y t/cnico de literatura;
M%c<a. "er.ona., ?a &o .0, /ec&aran a& ar$e inacce.i4&e e indemostrable; 'En.e6ar a e.cri4irH %0 irri.iónH E. i2"o.i4&e en.e6ar a e.cri4irH E& e.$i&o e. %n /on; Se $iene o no .e $iene; Ca/a %no .ien$e co2o "%e/e; E.cri4ir e. c%e.$ión /e in."iración, ? no "%e/e en.e6ar.e a $ener&a; La creación /e &a. "a&a4ra., e& ar$e /e &a. e"re.ione., .on c%a&i/a/e. inna$a.; Lo. con.eBo. "%e/en 2an$ener e& f%eo .ara/o, "re"arar &a c%&$%ra /e &a. c%a&i/a/e., "re"arar <a.$a cier$o "%n$o e& $erreno "ro/%c$i>o "ero n%nca "o/r1 en.e6ar.e a /e.c%4rir 4e&&o. "en.a2ien$o. o fra.e. oriina&e.;)
En e.o <a? %na conf%.ión; No .e en.e6ar1 a na/ie a .er %n o..%e$ o %n E.5%i&o "ero en e& ar$e /e e.cri4ir <a? %na parte demostrable, a&o /e o#cio /e e$re2a i2"or$ancia, %na ciencia $0cnica, %na e."ecie /e $ra4aBo /e$a&&a/o ? "rof%n/o 5%e "ro"orciona ca.i $an$o. rec%r.o. co2o &a in."iración; Se a/2ira con frec%encia. 4e&&ea. 5%e .on /e4i/a. a co24inacione. /e "a&a4ra., a <a4i&i/a/e. /e e.$r%c$%ra, a.# co2o a ca.%a&i/a/e. o a c<o5%e. ine."era/o.; Lo. re.%&$a/o. /e %na &ara e"eriencia "%e/en, "%e., for2ar %n c%r.o /e &eccione. "ro>ec<o.a.; (a? c%a&i/a/e. a/5%iri/a. ? c%a&i/a/e. a a/5%irir; La. 5%e "%e/en a/5%irir.e superan tal (ez a las 'ue se poseen; C&aro e.$1 5%e %na "ar$e /e& ar$e /e e.cri4ir no "%e/e en.e6ar.e "ero o$ra "ar$e .#; Por fa&$a /e $ra4aBo e. "or &o 5%e $an$a. "er.ona. e.cri4en 2a&;
E& $ra4aBo a?%/a a &a in."iración 0& e. 5%ien &a <ace fr%c$i3car "or 0& .e &&ea a /%"&icar &a. "ro"ia. f%era.; Si e. >er/a/ 5%e e& enio no e. 21. 5%e %na &ara "aciencia, /ia2o. 4ien a&$o 5%e e& ar$e /e e.cri4ir "%e/e en.e6ar.e &ara2en$e, "acien$e2en$e, >ic$orio.a2en$e; No .e $ra$a, 4ien en$en/i/o, /e /ar fór2%&a. .e%ra., re&a. 2a$e21$ica., rece$a. infa&i4&e.
"ara e.ca2o$ear &a. /i3c%&$a/e. ? encon$rar 4e&&ea. 3c$icia.; Se $ra$a /e /e.co2"oner &a for2a, /e ana&iar &o. iro. ? &a. e"re.ione., /ar a &o. &ec$ore. &a .aón >er/a/era /e& e.$i&o, e& 1n%&o /e./e e& 5%e <a? 5%e >er&o;
La en.e6ana 5%e conce4i2o. anar#a 2%c<o .i "%/iera /ar.e /e >i>a >o no /ar#a $o/o .% fr%$o 21. 5%e en e& ca.o /e 5%e "%/i0ra2o. correir "er.ona&2en$e co2"o.icione. <ec<a. "or &o. /i.c#"%&o., ? no $roo. $o2a/o. /e &i4ro., "or5%e &o. /e4ere. /e a&%2no. con$ienen $or"ea. e ine"eriencia. 5%e .ó&o en e.ca.o n@2ero .e <a&&an en &o. $roo. i2"re.o.; E. f1ci& .e6a&ar &o. "roce/i2ien$o. en %na 2a$eria .enci&&a "ero e. 21. /if#ci& encon$rar eBe2"&o., in>en$ar fa&$a., "re"arar $e2a. "ara correccione.; S%"&ire2o. e.$e incon>enien$e &o 2eBor 5%e .ea "o.i4&e;
No. /ir1n $a24i0n: S% "re$en.ión /e en.e6ar e& e.$i&o e. 5%i20rica; 7%0 e.$i&o >a %.$e/ a en.e6ar8 No <a? %n "a$rón @nico /e e.$i&o; Ca/a a%$or $iene e& .%?o; Mic<e&e$ no e.cri4e co2o G%io$ o..%e$ no e.cri4e co2o F0ne&on Mon$e.5%ie% no .e "arece a C<a$ea%4rian/; 7Con 5%0 /erec<o 2e i2"on/r#a %.$e/ %na for2a 21. 4ien 5%e o$ra8 7Sa4e %.$e/ .i &a 5%e 2e i2"%.iera con>en/r#a a 2i $e2"era2en$o8 Me acon.eBar#a e& e.$i&o re%&ar2en$e con.$r%i/o, a 2#, 5%e <e naci/o "ara e.cri4ir en e.$i&o cor$a/o, ? /ar#a %.$e/ o..%e$ "or 2o/e&o a a&%no 5%e $iene e& $e2"era2en$o /e Mic<e&e$;
O4Beción e."ecio.a; S#, .in /%/a, <a? $an$o. e.$i&o. co2o a%$ore., ? .er#a a4.%r/o 5%erer i2"oner %no, .ea e& 5%e f%ere; No e. %n e.$i&o e."ecia& e& 5%e 5%ere2o. "ro"oner 5%ere2o. en.e6ar a ca/a %no a e.cri4ir 4ien en .% "ro"io e.$i&o; (a? %n ar$e com6n a $o/o. &o. e.$i&o.; Lo. "rinci"io., &o. 2a$ice. ? &a. con.ec%encia. /e e.e ar$e e. &o 5%e /e.ea2o. /e.arro&&ar; E.e ar$e e. &o 5%e con.$i$%?e &a ciencia /e e.cri4ir; A%n5%e &a. 2i.2a. c%a&i/a/e. /e e.cri$%ra no .ean &a. 2i.2a. en $o/o. &o. a%$ore., %n 4%en >er.o /e oi&ea% e. 4%eno "or &a. 2i.2a. raone. 5%e %n >er.o /e V#c$or (%o; 'Un 4%en >er.o no $iene e.c%e&a) /ec#a F&a%4er$;
Un 4%en e.$i&o $a2"oco; N%e.$ra. raone. /e a/2irar a &o. 2ae.$ro. .on &a. 2i.2a. en $o/a. &a. 0"oca.; C%an/o <a4&o /e E.5%i&o, "%e/en %.$e/e. creer 5%e <a4&o /e o..%e$; Pa.ca& no e., con frec%encia, 21. 5%e %n G%e /e a&ac /e enio ?, &a e&oc%encia a"ar$e, .e >e "er"e$%a2en$e a Mon$aine /e$r1. /e Ro%..ea%;
No no 5%ere2o. o4&iar a na/ie a a/o"$ar $a& o c%a& e.$i&o, ? a no .er 21. 5%e "1&i/o. i2i$a/ore.; Lo 5%e acon.eBa2o. e.: /e.co2"oner ? a.i2i&ar.e $o/o. &o. e.$i&o., ? &%eo for2ar.e %no; Tr1$e.e "ri2ero /e e.cri4ir 4ien, ? &a oriina&i/a/ /e &a for2a &&ear1 "or .# .o&a; En $o/o ca.o, <a? %na $ra/ición /e e.$i&o: &a $ra/ición c&1.ica, e& 2o&/e re%&ar ? $ran5%i&o, &a e.$r%c$%ra aca/02ica ? &óica, en &a 5%e <an e.cri$o F0ne&on, Ro%..ea%, C<a$ea%4rian/ ? F&a%4er$; S#a.e e.$e "a$rón, "%e. e. enera& ? &o /o2ina $o/o;
(e a5%#, a "riori, &a for2a 5%e e. "reci.o "ro"oner co2o 2o/e&o; P%e/e e.$ar .e%ro e& &ec$or /e 5%e, .in 5%e &o no$e, .% $e2"era2en$o &a 2o/i3car1, .i <a naci/o "ara 2o/i3car&a, ? 5%e ro2"er1 .in e.f%ero e.e 2o&/e, .i e. /e2a.ia/o e.$rec<o "ara .%. c%a&i/a/e. e& e"#$e$o &e re4oar1, .i $iene &a >ocación /e& e"#$e$o e& co&or a"arecer1, .i $iene e& %.$o /e& co&ori/o; Crear1 "or .# 2i.2o e& /e$a&&e, e& 2a$i, &a =ore.cencia /e .% $a&en$o "ero, an$e $o/o, /e4e a/o"$ar e& 2o&/e c&1.ico, &a for2a "re>i.$a ? .o4ria, &a rec$i$%/ &i$eraria, &a $e2"erancia, &a "ro4i/a/, e& /i4%Bo; Si .%.
c%a&i/a/e. con$ienen en er2en e=ore.cencia. f%$%ra., /0Be&a. 4ro$ar; No ec<e a an/ar, co2o .%e&e /ecir.e, con e& "ie i5%ier/o ? no e2"iece "or &o ece"ciona&, "or &o eaera/o, "or &o >io&en$o ? &o r%$i&an$e; Si $iene &a >i/a en .#, crear1 e& <%e>o "ero .e"a 5%e no <a? /e.arro&&o "o.i4&e f%era /e& e24rión or/inario;
A &o 5%e <a? 5%e a."irar, &o 5%e <a? 5%e a&canar e. &a for2a re.%&$an$e /e& enio /e &a &en%a e.a for2a 5%e <a 4a.$a/o a &o. a%$ore. 21. /i>er.o., a &o. $e2"era2en$o. 21. /if#ci&e. a &a 5%e /e4e2o., <a.$a n%e.$ro. /#a., o4ra. co2o Salamb ? 2res cuentos, /e F&a%4er$ ? &o. c%en$o. /e Da%/e$; E.a for2a aca/02ica no <a i2"e/i/o a o..%e$ .er %n inco2"ara4&e crea/or /e "a&a4ra., ni a C<a$ea%4rian/ e.cri4ir en .%. Memorias "1ina. /e %n co&or ? /e %na >a&en$#a en &a. 5%e .e enc%en$ra e& f%$%ro "ince& /e Ga%$ier, Sain$ V#c$or ? Gonco%r$;
Un Man%a& .o4re e& ar$e /e e.cri4ir e., "%e., "o.i4&e, nece.ario ? &óico, $o2an/o "or 2o/e&o &a con.$r%cción enera& /e &a fra.e $a& co2o &a <an e"&o$a/o >ario. .i&o. /e ece&en$e. &i$era$o.;
La "ri2era con/ición "re"ara$oria "ara e.cri4ir, e. &a /e conocer.e, ? "ara e.o e. "reci.o ea2inar.e a .# 2i.2o, e.$%/iar.e, .a4er, co2o /ice (oracio, 5%0 "e.o .e "%e/e ec<ar %no .o4re &o. <o24ro.;
7C%1& e. .% >ocación8 7C%1&e. .on .%. %.$o.8 7De 5%0 e. %.$e/ ca"a8 7C%1&e. .on .%. "referencia.8 7Tiene %.$e/ a"$i$%/e. "ara &a no>e&a, "ara e& /i1&oo, "ara &a "oe.#a, "ara &a /e.cri"ción8
Na/a e. 21. /if#ci& 5%e conocer.e a .# 2i.2o &i$eraria2en$e; N%e.$ra i2ainación $iene 2iraBe. 5%e no. ena6an; E& >er/a/ero er2en e.$1, a >ece., a<oa/o ? no a"arece <a.$a 2%? $ar/e; Ga%$ier ? &o. Gonco%r$ .e cre#an naci/o. "ara &a "in$%ra; Ro%..ea% no co2"ren/ió 5%e era e.cri$or <a.$a &o. c%aren$a a6o.; (onora$o /e a&ac e.$%>o 2%c<o. a6o. e.cri4ien/o no>e&a. /e a>en$%ra.;
(a? 5%ien .e cree co&ori.$a ? <a naci/o "ara e& an1&i.i. <a? 5%ien e. 2arino, co2o Lo$i, ? <a naci/o "ara e.cri4ir; Una ca.%a&i/a/ no. re>e&a a no.o$ro. 2i.2o.; No $ri%nfare2o. .ie2"re en &a. co.a. 5%e 21. no. ara/an; (a? a.i2i&acione. "a.aBera. 5%e no .on 21. 5%e ena6o.; Para $ener co2"&e$a cer$i/%24re /e n%e.$ra >ocación, e. nece.ario re"e$ir &o. en.a?o., >o&>er a e2"ear &a. "r%e4a., ca24iar /e eBercicio, "a.ar /e %na &ec$%ra a o$ra; A& 3n, .e a3r2a %na "re/i&ección, .e $raa %n .en/ero en 2e/io /e e.o. /i>er.o. ca2ino., ? racia. a &a in$er>ención /e %n a2io, a &a a?%/a /e &o. con.eBo. ? &o. "arecere. /e %n co2"a6ero in$e&ien$e, .a4e2o., "or @&$i2o, &o 5%e 5%ere2o. ? &o 5%e "o/e2o. <acer;
So4re $o/o, no <a? 5%e cear.e .o4re .# 2i.2o, "or5%e .%ce/e ca.i .ie2"re 5%e &o 5%e 21. a2a2o. en no.o$ro. .on n%e.$ro. /efec$o.; De4e2o. reaccionar, >io&en$arno., con$ra4a&ancear n%e.$ra. 2a&a. inc&inacione. ? /iriir n%e.$ra. /i."o.icione. /e in$e&iencia <acia e& &a/o /e n%e.$ra. c%a&i/a/e.; E. 2%? raro 5%e %no $ena e& /i.cerni2ien$o ? e& >a&or /e .er "%ra ? .enci&&a2en$e &o 5%e e.;
E. nece.ario /e./e &%eo ea2inar &a in=%encia /e& 2e/io en 5%e .e >i>e, "%e. e. con frec%encia e& 2e/io e& 5%e "reci.a ? /e.arro&&a n%e.$ra. fac%&$a/e.; E& 5%e >i>e en %na a&/ea, $en/r1 "ro4a4i&i/a/e. /e .er a"$o "ara "in$ar &a. co.$%24re. r@.$ica. e inca"a /e "in$ar &a. 2%n/ana.; C%an/o %no e.$1 cerca /e &a. co.a. 5%e >e, aca4a "or no /i.$in%ir&a. ? no .e &e
oc%rre e"re.ar &o 5%e 2eBor .a4e; E. nece.ario %n e.f%ero, %no. "a.o. <acia a$r1. "ara /ar.e c%en$a;
E& 5%e <a4&a 4ien, e& 5%e "o.ee e& e."#ri$% /e &a con>er.ación, $iene "ro4a4i&i/a/e. /e &&ear a .er ora/or 21. 4ien 5%e e.cri$or, ? /e4e inc&inar.e <acia e.e &a/o;
Ser#a /e2a.ia/o &aro en%2erar &a. /i>er.a. <i"ó$e.i. 5%e "o/r#a2o. ea2inar "ara &&ear a& /i.cerni2ien$o /e no.o$ro. 2i.2o.; La. o4.er>acione. ? &o. con.eBo. >ar#an "ara ca/a "er.ona; E& 2e/io 5%e no. /ar1 21. &% .o4re e.$e "%n$o, e. &a &ec$%ra;
LECCIÓN TERCERA
DE LA LECTURA
De &a &ec$%ra; 9 Con.ec%encia. /e &a &ec$%ra; 9 La a.i2i&ación
"or &a &ec$%ra; 9 La &ec$%ra e. %na creación; 9 7(a? 5%e &eer
2%c<o. &i4ro.8 9 Lo. a%$ore. 5%e "%e/en a.i2i&ar.e; 9 E.$%/io.
/e &o. "roce/i2ien$o. "or &a &ec$%ra; 9 (o2ero, Mon$aine,
a&ac, Sain$ E>re2on/, o..%e$, Ro%..ea%; 9 7Có2o .e /e4e
&eer8 9 La. 3c<a.; 9 7Có2o .e $o2an no$a.8 9 7%0 /e4e
e.cri4ir.e en &a. 3c<a.8 9 La ana$o2#a /e& e.$i&o; 9 E& fa&.o
an1&i.i. &i$erario; 9 E& >er/a/ero an1&i.i. &i$erario; 9 E& e.$i&o, e&
o3cio, e& $a&en$o; 9 3astiches ? co2"aracione. $0cnica;
'N%e.$ro. conoci2ien$o. .on &o. 0r2ene. /e n%e.$ra. "ro/%ccione.), <a /ic<o B%.$a2en$e %on en .% in2or$a& Discurso sobre el estilo; E& $a&en$o no .e crea; 'Se $ran.f%n/e .ie2"re "or inf%.ión), area, con no 2eno. B%.$icia, F&a%4er$, 5%e &o <a4#a &e#/o $o/o; Ro%..ea% an$e. /e e.cri4ir, <a4#a
&e#/o ? re&e#/o a Mon$aine ? P&%$arco; o..%e$ "o.e#a a fon/o &a i4&ia ? &o. "a/re. /e &a i&e.ia; La in2en.a &ec$%ra /e Mon$aine e. "ro>er4ia&; E.cri4#a ? <a4&a4a e& &a$#n an$e. /e a4or/ar e& franc0.; C<a$ea%4rian/ con3e.a 5%e re&e#a .in ce.ar a ernar/ino /e Sain$ Pierre;
To/o. &o. ran/e. e.cri$ore. "roc&a2an &a nece.i/a/ /e &eer ? /e &eer 4ien; La &ec$%ra e. &a 4a.e /e& ar$e /e e.cri4ir; (a4r1 ece"cione., eBe2"&o. /e enio, %n G; San/ 5%e .e i2"ro>i.a e.cri$or "ero <a? 5%e a$ener.e a &a enera&i/a/;
Pro>ec<o.a "ara $o/o. &o. ran/e. $a&en$o., c%?a "er.ona&i/a/ >ioro.a <a for2a/o, &a &ec$%ra no. e. nece.aria con 21. raón a no.o$ro. &o. "rinci"ian$e. ? &o. 2e/iocre. 5%e $an$a nece.i/a/ $ene2o. /e for$a&ecer n%e.$ra in."iración, /e a?%/ar n%e.$ra c%&$%ra ? /e e$en/er, /e a&i2en$ar, /e $ran.for2ar n%e.$ra. i/ea.; Para no.o$ro., e& ca2"o /e n%e.$ra i2ainación e.$1 4a&/#o "%e/e "ro/%cir "ero e. "reci.o arar&o; De."%0. /e %na &ec$%ra e., ca.i .ie2"re, c%an/o .e 2ani3e.$an &a. >ocacione. &i$eraria., "%e. "or e&&a e. "or &o 5%e .e a4re n%e.$ro e."#ri$% a &o. 2@&$i"&e. rec%r.o. /e& ar$e /e e.cri4ir; E&&a no. &o. 2%e.$ra "%e.$o. en "r1c$ica no. re>e&a &o.
2e/io. /e eBec%ción no. <ace >er có2o .e $ra$a %na .i$%ación /if#ci&, có2o .e "one e2oción en &a. fra.e., có2o .e >ar#an &a. e"re.ione.; Pa.an .%ce.i>a2en$e an$e n%e.$ro. oBo. e.cena. 4ien eBec%$a/a., /e.cri"cione. f%er$e., /i1&oo. "erfec$o., &a. <a4i&i/a/e. /e& e."#ri$%, &o. "roce/i2ien$o. /e& e.$i&o, &o. efec$o. i/0n$ico. o4$eni/o. "or /i.$in$o. arre&o., &o. eBe2"&o. /e e.$i&o 21. o"%e.$o., &a. in3ni$a. co24inacione. /e %na ciencia a"&ica/a "or $e2"era2en$o. /iferen$e.; La. /e&ica/ea. /e n%e.$ra in$e&iencia .e /e."ier$an n%e.$ra i2ainación e.$1 2an$eni/a en %n e.$a/o /e in."iración &a a.i2i&ación .e o"era; E. %na &ara creación, %na .e%n/a na$%ra&ea 5%e .e re>e&a en no.o$ro., e& naci2ien$o 2o$i>a/o ? fec%n/o /e n%e.$ra. c%a&i/a/e. na$i>a.; Se "%e/e a3r2ar 5%e e& <o24re 5%e no &ee e. inca"a /e conocer .%. f%era., ? .ie2"re inorar1 &o 5%e "%e/e "ro/%cir;
N%nca .e re"e$ir1 /e2a.ia/o: <a? 5%e &eer, &eer .ie2"re; De.con3a/ /e &o. 5%e /icen: '+o no 5%iero conocer na/a no 5%iero &eer na/a &a na$%ra&ea 2e 4a.$a;) E.$o. .e e"onen a no "ro/%cir n%nca na/a 4%eno ? a re<acer con$in%a2en$e &o 5%e ?a <a .i/o <ec<o "or5%e na/ie "o/r1 near 5%e &a &ec$%ra no. "one en %ar/ia con$ra &o. $e2a. ? &o. "roce/i2ien$o. ?a e"&o$a/o.;
7%iere %.$e/ .a4er .i $en/r1 $a&en$o8 Lea; Lo. &i4ro. .e &o in/icar1n; 7E.cri4e %.$e/, "ero .e >e o4&ia/o a /e$ener.e8 Lea; Lo. &i4ro. &e <ar1n rec%"erar &a in."iración;
Lea c%an/o 5%iera e.cri4ir &ea c%an/o .e"a e.cri4ir &ea c%an/o no "%e/a e.cri4ir 21.; E& $a&en$o no e. 21. 5%e %na a.i2i&ación; (a? 5%e &eer &o 5%e &o. /e21. <an e.cri$o, a 3n /e e.cri4ir "ara .er &e#/o.;
La &ec$%ra /i.i"a &a a>i/e, ac$i>a &a. fac%&$a/e., descrisalida &a in$e&iencia ? "one en &i4er$a/ a &a i2ainación;
S0 /e &i$era$o. /e 20ri$o 5%e n%nca .e "onen a $ra4aBar .in &eer an$e. a&%na. "1ina. /e %n ran e.cri$or, 2e/io ece&en$e "ara >o&>er a encon$rar &a in."iración;
La &ec$%ra e. e& ran .ecre$o; Lo en.e6a $o/o, /e./e &a or$oraf#a <a.$a &a con.$r%cción /e &a. fra.e.;
7(a? 5%e &eer 2%c<o. &i4ro. o "oco.8 (e a5%# %na c%e.$ión $an i2"or$an$e co2o /e&ica/a; La. &ec$%ra. /i.e2ina/a. .on .in "ro>ec<o &o 2i.2o &a &ec$%ra /e %n .o&o a%$or, "%e. %na a.i2i&ación /e2a.ia/o e.$rec<a, <ace caer en e& pastiche ? no. $ran.f%n/e &o. /efec$o. /e %n e.cri$or; E.o e. &o 5%e &e oc%rrió a La2ennai., en .% *nsayo sobre la indi&erencia, en e& 5%e .a&$a a &a >i.$a &a i2i$ación /e Ro%..ea%: &a. 2i.2a. fra.e., &o. 2i.2o. iro., &a. 2i.2a. an$#$e.i., &a. 2i.2a. >e<e2encia., &a 2i.2a &en%a;
E& timeo hominem unius libri e. %n >ieBo a/aio; Te2o a& <o24re /e %n .o&o &i4roH S# .in /%/a, .i e.e &i4ro e. &a i4&ia % (o2ero, >a.$a. .e&>a. inao$a4&e. en >arie/a/ ? en "rof%n/i/a/, en &a. 5%e .e enc%en$ran $o/o. &o. enio. ? $o/a. &a. e.c%e&a. "ero f%era /e e.a. ran/e. o4ra., .e nece.i$a, creo, 2%c<a "r%/encia ? 2%c<o $ac$o "ara &i2i$ar.e a &a &ec$%ra /e %n .o&o &i4ro, .i no .e 5%iere caer en &o. incon>enien$e. 5%e .e6a&a2o.; Por &o /e21., co2o <a /ic<o S"encer, <a? e.$ó2ao. 5%e en%&&en 2%c<o. a&i2en$o. ? no /iieren na/a, 2ien$ra. 5%e o$ro. a4.or4en "oco ? &o /iieren $o/o;
S0neca no 5%iere 5%e .e &ea /e2a.ia/o; Ve %na /e"ra>ación /e a"e$i$o en %na c%rio.i/a/ /e2a.ia/o %ni>er.a&, ? cree 5%e 5%erer &eer&o $o/o e., con frec%encia, e"oner.e a no <acer 21. 5%e recorrer con &a >i.$a &o 5%e .e ⅇ
No .e "%e/e, .e@n 0&, en$rar en &a .%.$ancia /e %n a%$or 21. 5%e "or %na frec%en$ación a.i/%a c%?o "ro>ec<o .ó&o .e /e."ren/e a &a &ara; Ter2ina .%. con.eBo. a L%ci&io in>i$1n/o&o a <acer %na e&ección en$re &o. 2eBore. a%$ore.; E. %na re&a 21. "r%/en$e ? con>iene a$ener.e a e&&a;
Pero 75%0 a%$ore. e&eire2o.8 En e.$e "%n$o /i3eren &a. o"inione.; An$e $o/o, "ara for2ar n%e.$ra. a"$i$%/e., "ara $ener %n o&"e /e >i.$a &i$erario co2"&e$o, "ara /e."er$ar &a. fac%&$a/e. crea/ora. ? &a. /i."o.icione. i2aina$i>a., e. a4.o&%$a2en$e nece.ario &eer 2%c<o, &eer &a 2a?or can$i/a/ "o.i4&e /e 4%eno. a%$ore.; L%eo .e e&ien &o. 2eBore., ?, en$re 0.$o., no &o. "ri2ero., ni .i5%iera &o. 21. "%ro. ? &o. 21. .enci&&o., .ino &o. 5%e e.$0n 21. en re&ación con n%e.$ra. inc&inacione., .o4re $o/o &o. 5%e "%e/an a"ro>ec<arno. 21. /irec$a2en$e, los 'ue podamos asimilar, por'ue hay autores 'ue son asimilables y otros 'ue no lo son;
E.a e. %na /i.$inción /e e$re2a i2"or$ancia "ara &o. 5%e 5%ieren a"ren/er "r1c$ica2en$e a e.cri4ir ? no ir a $ien$a. /%ran$e a6o. a $ra>0. /e &o. a%$ore.; Se /ice f1ci&2en$e: (a? 5%e &eer a &o. 2ae.$ro.; Pero 7a 5%0 2ae.$ro.8 Va2o. a $ra$ar /e in/icar&o., .in "reoc%"arno. /e &o. $e2a., /e& a&cance .ocia& o 2ora&, /e& >a&or 3&o.ó3co o /e &a in=%encia /e &a. o4ra. .in $ener en >i.$a 21. 5%e e& o#cio, el arte de escribir , e& "ro>ec<o in2e/ia$o 5%e .e "%e/a .acar /e &a &ec$%ra;
Se <a /e./e6a/o /e2a.ia/o <a.$a a<ora e.e &a/o /e %$i&i/a/ "r1c$ica no .e >e en &a &ec$%ra 21. 5%e 2o/e&o. /e e&e>ación enera& .e6a&a/o. a &a a/2iración /e& e."#ri$% 21. 5%e a &a "re"aración /e &a fac%&$a/ /e e.cri4ir; Se /ice: Para for2ar.e &0a.e a La Fon$aine, a Mo&i0re, a oi&ea%, a Cornei&&e, e$c; (e a5%#, e>i/en$e2en$e, c%a$ro a%$ore. 5%e no. en.e6an <a.$a 5%0 "erfección .e <a e&e>a/o e& ar$e &i$erario, "ero c%?a &ec$%ra creo .er#a .in "ro>ec<o in2e/ia$o "ara &a for2ación /e& e.$i&o; Pa.ar#a2o. a6o. &e?en/o a La Fon$aine, .in e.$ar "or e.o 21. a/e&an$a/o., "or &a .enci&&a raón /e 5%e La Fon$aine e. inimitable .e <a &&e>a/o con 0& e& .ecre$o /e .% o3cio e. i2"o.i4&e .a4er có2o con.$r%#a .%. fra.e., "or 5%0 enio, o a co.$a /e 5%0 $ra4aBo (1) o4$%>o e.a conci.ión ? e.e re&ie>e; (a?, a/e21., en 0&, %na
c<ocarrer#a, %no. iro. /e e."#ri$% $an oriina&e., 5%e na/ie "o/r1 n%nca /e.co2"oner ni a"ro"iar.e;
En c%an$o a oi&ea%, e. /e %na "erfección /e aB%.$e ? /e conci.ión >er/a/era2en$e a/2ira4&e.; Pero e& &en%aBe &i$erario <a a/e&an$a/o, .e <a en.anc<a/o ?a no e. "o.i4&e e& >er.o c&1.ico &o. r#o. no re2on$an <acia .%. f%en$e. e& ar$e no e. e.$acionario e& 2o&/e /e oi&ea% <a .i/o a4an/ona/o; %ien &o i2i$ara caer#a en &a ari/e ? &a >e$%.$e; E& 2o/e&o /e ener#a ? /e .o4rie/a/ 5%e no. ofrece, "o/e2o. encon$rar&o en o$ro. a%$ore.;
Re."ec$o a Mo&i0re, ofrece %n "ro>ec<o /e fon/o 21. 4ien 5%e /e for2a, "or &a "rof%n/i/a/ /e .% o4.er>ación /e.concer$an$e ? .% /i1&oo e$erna2en$e <%2ano, a%n5%e 4aBo con$orno. a&o /%ro. e incorrec$o., <a <ec<o $a& >e con Cornei&&e, &o. >er.o. 21. fe&ice., 21. 4e&&o. ? 21. ine."era/o. /e &a &en%a france.a;
La a/2iración 5%e .en$i2o. "or Cornei&&e e., i%a&2en$e, 21. o4Be$i>a 5%e .%4Be$i>a; Va2o. a 0& 0& no >iene a no.o$ro.;
En enera&, >a&e 21. e2"ear "or &eer &o 5%e .ea .enci&&o, c&1.ico, .incero, "%ro, rec$o /e "en.a2ien$o ? /e .en$i2ien$o, "ara /ar a& %.$o ? a &a. i/ea. &a rec$i$%/ ? &a c&ari/a/ 5%e .on &a 4a.e /e &a. ran/e. o4ra.; En e.o e.$a2o. /e ac%er/o; Pero, /e./e e& "%n$o /e >i.$a /e& o#cio, "ara &a
asimilacin t/cnica ? e& "ro>ec<o urgente, <a? 5%e &eer, .o4re $o/o, &o. a%$ore. 5%e nos de%an (er .%. "roce/i2ien$o. a5%e&&o. en &o. 5%e .e "%e/an /i.cernir &o. 2e/io. /e $ra4aBo, &o. ar$i3cio. /e e.$r%c$%ra, &o. /e$a&&e. /e& e.$i&o, &a ciencia /e &a e"re.ión "or 5%0 e.f%ero .e enc%en$ran ?%$a"o.icione. .or"ren/en$e. có2o .e o4$ienen &a in$en.i/a/ ? e& re&ie>e &a "re"aración ? e& 1n%&o en 5%e <a? 5%e co&ocar.e "ara <acer re.a&$ar &a. i/ea. &a <a4i&i/a/ nece.aria "ara /e./o4&ar&a., e$c; Saber (er e. &a c&a>e /e &a e.cri$%ra &i$eraria ? .a4er cmo hay 'ue (er , e. ca.i .a4er có2o <a? 5%e e"re.ar;
A &a ca4ea /e &o. a%$ore. 5%e "%e/en ofrecer e.a c&a.e /e en.e6ana., e. nece.ario co&ocar a (o2ero, 5%e e. a@n e& ran e.cri$or /e $o/o. &o. $ie2"o.; En 0& .e encon$rar1 e& "ri2er 2o/e&o /e &a (ida en la descripcin; %ien no &ea a (o2ero no .a4r1 n%nca &o 5%e e. e& realismo (erdadero ? e& arte de describir ;
Vo&>ere2o. a oc%"arno. /e 0& a& ana&iar .%. /e.cri"cione. "ero, .e"a2o. 4ien, /e./e a<ora, 5%e na/ie <a .%"era/o Ba21. a (o2ero; En 0& e.$1n &o. 0r2ene. /e $o/a. &a. e.c%e&a. con$iene &a e2oción, &a e&oc%encia, &a <%2ani/a/, &a o4.er>ación, &a "in$%ra ? e& co&or, en $an a&$o ra/o, 5%e a%n e. e& e$erno 2o/e&o /e& ar$e /e e.cri4ir; Pero (o2ero no "ro/%ce $o/o .% efec$o 21. 5%e en %na 4%ena $ra/%cción;
Mon$aine e. $a24i0n %n $e.oro /e /e.c%4ri2ien$o. ? /e en.e6ana.; Na/ie <a 2aneBa/o e& franc0. con 21. fec%n/i/a/; Se enc%en$ran en 0& $o/o. &o. 0nero. ? $o/o. &o. e.$i&o.; Ro%..ea%, Pa.ca&, a&ac, Sain$ E>re2on/ e.$1n en Mon$aine; En ca/a "1ina no. en.e6a el partido 'ue se puede sacar de un pensamiento có2o .e /e.arro&&a có2o .e &e /a $o/o .% >a&or <aci0n/o&o 4ri&&ar en face$a., /e.co2"oni0n/o&o, ro2"i0n/o&o en c<o5%e. ? en c<i."a.; Nin%na &ec$%ra "%e/e ree2"&aar a &a &ec$%ra /e Mon$aine;
G%e /e a&ac e. $a24i0n 2%? @$i&; E. e& Ma&<er4e /e &a "ro.a; (a 3Ba/o e& e.$i&o franc0. an$e. 5%e "os 3ro(incianos ? an$e. 5%e &o. 3ensamientos /e Pa.ca&; A%n5%e in.o"or$a4&e2en$e "recio.o a >ece., e. %n c%rio.o e.cri$or, 21. 4ri&&an$e 5%e "rof%n/o, 21. e."iri$%a& 5%e e&oc%en$e, "ero /e %n e$re2o re&ie>e /e "en.a2ien$o. ? /e %na ar2on#a e5%i.i$a; Lo. 5%e &o <an /e./e6a/o &o <an &e#/o 2a&; S% e.$i&o "ro/%ce $a& efec$o, 5%e .e &e <a ac%.a/o /e no .er 21. 5%e re$órica, ? Sain$ e%>e <a /ic<o 5%e .e &e "o/#a i2i$ar "erfec$a2en$e; Raón /e21. "ara &eer&o 4ien ? a.i2i&1r.e&o; To/o .e re/%ce, &%eo, a no 5%e/ar.e en .% 2o&/e, /e."%0. /e %.a/o ? a
5%i$ar &a 2arca a .%. "roce/i2ien$o., .i 5%e/aran /e2a.ia/o >i.i4&e.;
A%n5%e a%$or .ec%n/ario ? 21. "e&iro.o "or .% "recio.i/a/, ca.i 2e inc&ino a reco2en/ar &a &ec$%ra /e Sain$ E>re2on/; Pero .er#a nece.ario no "er2anecer 2%c<o en 0& ? &i2i$ar.e a a&%na. /e .%. 3l!ticas, ? a .%. Consideraciones sobre los romanos, 5%e an%ncian a Mon$e.5%ie%;
Viene a<ora e& /i>ino o..%e$, e& 2a?or crea/or /e "a&a4ra. ? /e e"re.ione., e& e.$i&i.$a 21. a.o24ro.o 5%e <a $eni/o Francia; Ver4o., .%.$an$i>o., e"#$e$o., aco"&a2ien$o /e "a&a4ra., i21ene. for2i/a4&e., $o/o &o .aca /e .% enio; E. %n /e.&%24ra2ien$o 5%e 4ri&&a en ca/a "1ina, %n ro"aBe f%&%ran$e con e& 5%e >i.$e "en.a2ien$o. co&o.a&e.; S% &ec$%ra con2o>er1 &a i2ainación, /e."er$ar1 en no.o$ro. &o. 0r2ene. /e& e.$i&o ? /ar1 a n%e.$ra fac%&$a/ /e e.cri4ir %na e4%&&ición "er2anen$e; Lo. Sermones, .o4re $o/o, /e4en &eer.e;
Si%e Ro%..ea%, %n a%$or e2inen$e2en$e a.i2i&a4&e ? a& 5%e .e "%e/e $o2ar in &raganti; Con>iene /e.con3ar /e .%. "ara/oBa., "%e. en 0& e& error $iene e& a."ec$o /e &a >er/a/; E& e.$%/io /e e.$e e.cri$or, for2ar1 e& e.$i&o 2eBor 5%e &o. 2eBore. $ra$a/o. $eórico.;
De."%0. /e e.$o. a%$ore., co2o e& co&or ? &a i2aen .on nece.ario., acon.eBare2o. &a &ec$%ra /e C<a$ea%4rian/, "a/re /e $o/a. n%e.$ra e.c%e&a con$e2"or1nea ? /e n%e.$ro. 21. recien$e. e.cri$ore.; (a? en .%. o4ra. %na "ar$e an$ic%a/a, 5%e <a en>eBeci/o, co2o "os Natchez "ero, o$ra "ar$e "er2anece Bo>en ? no en>eBecer1 &o "er.ona& ? /e.cri"$i>o, +tala, en/, ?, .o4re $o/o, .%. Memorias de ultratumba, en e& 5%e e& $a&en$o &&ea a %na in$en.i/a/ e$raor/inaria; E. e& &i4ro 21. <er2o.o /e& .i&o "a.a/o;
%e/a in/ica/a &a .e&ección 5%e con>iene <acer en$re &o. a%$ore. 5%e /e4e2o. &eer $0cnica2en$e "ara e& a"ro>ec<a2ien$o /e &a for2a;
La &ec$%ra /e &o. 4%eno. a%$ore. e. in/i."en.a4&e "ara for2ar e& e.$i&o "ero a<ora .e "re.en$a %na c%e.$ión i2"or$an$e: 7Có2o .e /e4e &eer8
E& "ro>ec<o /e &a &ec$%ra /e"en/e /e &a 2anera /e &eer; 'No <a? o4ra 2a&a, <a /ic<o Goe$<e, en &a 5%e no <a?a a&o 4%eno); Leer .in $o2ar no$a., e. co2o .i no .e <%4iera &e#/o; Den$ro /e .ei. 2e.e. no .a4re2o. ?a &o 5%e con$en#a e& &i4ro; De>orar&o $o/o, >er&o /e.3&ar $o/o, .in /e$ener.e en na/a, e. %n $ra4aBo /e Danai/e. 5%e no con/%ce 21. 5%e a &a in/ie.$ión ? a &a conf%.ión; Se /ir1 %no 21. $ar/e: '+o <e &e#/o e.$o en a&%na "ar$e;;; 7En 5%0 &i4ro f%e8;;; 7De 5%i0n e. $a& "en.a2ien$o8;;;) + "or 21. 5%e .e e.c%/ri6e en &a 2e2oria no .e <a&&a &o 5%e .e 4%.ca <a4r#a 5%e >o&>er a &eer $o/o &o 5%e .e <a &e#/o;
C%1n$o. co$eBo. c%rio.o., c%1n$a. 4e&&a. "1ina. .e e.cri4ir#an, .i .e "%/iera "reci.ar &o 5%e ai$a &a 2e2oria, 3Bar &o 5%e .e en$re>0, &oca&iar &o 5%e =o$aH La 2e2oria e. co.a $orna/ia; Si $%>i0ra2o. 5%e 3arno. /e e&&a, no <a4r#a .a4io.; La >er/a/era 2e2oria con.i.$e, no en recor/ar, .ino en $ener a 2ano &o. medios de (ol(er a encontrar ; La "ri2era con/ición "ara &eer 4ien, con.i.$e, "%e., en 3Bar &o 5%e .e 5%iere re$ener ? tomar notas; Un &i4ro 5%e .e /eBa .in <a4er e$ra#/o a&o /e 0&, e. %n &i4ro 5%e no .e <a &e#/o;
(e in.i.$i/o an$e. .o4re &a nece.i/a/ /e &a &ec$%ra "ara crear.e %na for2a ? %n e.$i&o; E& "ro>ec<o e. e& 2i.2o "ara e& fon/o &a 2i.2a a/>er$encia /e4e <acer.e "ara &a. i/ea. &a in$e&iencia .e a.i2i&ar1 &o. "en.a2ien$o. &a i2ainación re$en/r1 &a. i21ene., ? e& .en$i/o e.$0$ico 2ec&ar1 &o. con$orno., &o. 2o&/e., &a. for2a.;
Para o4$ener e.$e $ri"&e "ro>ec<o, e. a4.o&%$a2en$e nece.ario $o2ar no$a. a& &eer, ? .ó&o <a? %na 2anera "r1c$ica /e $o2ar no$a.: A&%no. a%$ore. acon.eBan <acer reco"i&acione. /e $roo. e.coi/o. "ara co2"arar &o. "en.a2ien$o. /e &o. e.cri$ore. .o4re %n 2i.2o a.%n$o, o %na reco"i&ación /e "en.a2ien$o. .o4re.a&ien$e., /e $a& o c%a& e.cri$or, "ara .a$%rar.e /e .% e."#ri$% ? "ene$rar en e&&o. $o/o &o 21. "o.i4&e;
E.o. 2e/io. no no. "arecen "r1c$ico.; Son a&o in.%3cien$e. ? 3c$icio.; Se2eBan$e $ra4aBo $iene e& "e&iro /e caer en &a 2an#a, /e aca4ar "or co"iar&o $o/o, &o 4%eno ? &o 2a&o, ? /e co&eccionar aen/a.; Lo. e."#ri$%. 2e/iocre. .e i2ainan 5%e a"ren/en 2%c<o co"ian/o 2%c<o; E. %n error;
Pero e.e $ra4aBo /e co"ia "%e/e .er ece&en$e .i .e <ace con %n 3n $0cnico; Co"iar %n 4%en $roo /e %n a%$or e. %n eBercicio @$i& "ara &a ciencia /e &a. con.$r%ccione. ? /e &o. iro.; E& e.$i&o i2"re.o .e e24e&&ece, <a&aa /e2a.ia/o a &a >i.$a ? ca%.a i&%.ión e& 2i.2o, e.cri$o a 2ano, "ro/%ce %n