D E E X H Í B . V E L T R Á N S M Í T . R E I S . D E F í N I T I O L
C H i t t s f i m p t i h t v t r . m f m t t m á m f i í r e m , q u i l c o n - d e m n á ú o n e c e r p o r d i a p p e l k i d í t t d S e m t i t m .
B infcnorc úiciicc in píonincia condcmnatas ad po&namian- g ü i m s , a i K ad tormcaca , fi Se- natum appellec ílatím duccn- d u s c í t c x p é í i i a p p a r i c o n s p d n - cipalis,qLiem nos Capitaneiun iuíiici^ appcllatmisj'mox rcpc- titur ab accuíatorq p r i u a t o l i habeac vndc í o l u a t , 1 íin m í m i s , \ P r ú i d p c auc do- mino infcrioris i u r i í d i d i o n i s , cui pcrfcqucnda: v i n - d i a r p u b l i c x onusincumbit,5 quod 6 necappad- tor i p í c h a b c a s d c r u o , q u o d i n e a m í a i n p C u a m c a u - fam prorogaic poffic, i n í u n g c n d a cft prorogandi neccíHcas accufaton^oti reo, tamstfi rcus locuplc-
tiíTimus probetur. í n h u m a n u m cnim líe cogí reum de fuo í b l u c r c , vt ad í a r e a m fortalíc &,vlcimum íuppliduirs ducatur. +Ecvcro adaecufatorem onus perunec omnium impcnfartim litis , príEterquam carum, quas ¡nftruendis innoecntiaí probadonibus f i e r i n e c c i r c c i f c u m eueniac plerunquc,vt rcusab- loluatur. 6 ItASanAm^x.o Bartholomxo D u Port, contra loannem Baptiítam Regnaud, j.Id.Ian.1593.
l Hoc eoirn ad ípííus officiutn & munus pertinet.
z Cum cnitti priuacus alicjui» aecufator a d e ñ , adeum pertinet non ad arrarium Principis auc ad domínum iurifdi- étioms vt litis fumptus miniftrec Non cnim fifeus fuccedh locoparris,niü cua» alia pars nulla cft.vt díxi Depn.^.n.z./up.
t i t prox.Vade etiam illa proficifeitur regula.quod non oritur a í b o criminahs Rcipub. vbi non oritur partí a d í o ciuiljs,v£
tradat íji.Clar.*'»praci.crtm.qmft.<¡<s.n.6.infin,
3 V - malis hoíumibus purgetur prouincia. /,3. D.dtoffic.
frtfid.
4 Arg l.nimisgraue 7 . C.de tefiih,
5 Accufatons cnim eft probare aecufationem, reí vero fuam probare innocentiam & defenfionem , cum debeat v- cufquiftjue probare i d , quodeft fundamentumfur intca- tionis>ncc ahus pro alio fíe onerandus fumpeibus.
6 Nam & in duhio pr^íumendum eft pro reo, &pro cius ín\\oc&nti3i,l.{ibfentm'},D.dé>poen.
D E F I N I T I Q I I .
P o j j u n t o j j i c i a l e s e t í a m p r o p r i a a u f í o r i t a t e p r e h e n - d e r e i ¡ l o s , q u o r u m c r i m m a & a t r o c i a
f u ñ í & n o t o r i a .
TTMpcracoda c o n í d e u t i o q u a ? prohibet ne quif- X q u a m i n iudicio condemnandus exhibeatur, nifi de cuiusexhibitione pdusiudexpronunciauede^d ea delióla non pertinet, qua? 6¿ tam notoria l u n t , &
Cam atrocia, vt non lint culpa c a d t u d officialcs lo- c i n i ftatitn reum pechendant^propda auétotitate, siiidiciq*, caftigaridum exhibeanc/quiinterea alio- quin auifagere poíuc, debicamque crindnx poenam c i u d e r c . í ^ S e m m i n ca caufa^c qua SC.ij.infr. De pcenis.
1 Que txtat in ivh.C.hoc t i i .
Num c|uera.idmodum in malefictií clandeftinis&oc- cultu non prxfuantar negügcntia offictalis. hifi probetur,/.
J.vbi Bald.e^/.y» ea.iund. Lcum fiatrem 9. C M h ü q u i l i . v t m dign. lea dicendumaliud eft fi crimen fitnotorium, vehpii Officiali denunciatum.Not.í»/.w»^«¿í. DJecffic.pnfid.tf in LDiusíiD.cujIod.reor. Quamquam ««n tencturofEcialis ex lola negligentia.niíi fu in lata culpa.&dolo próxima. vEoid.
Eoff.í/f j - , oJftcia'.corrupt.pemn.Kíém.iS. quem refert lul.Clar.
inpmfl:.crim.qié. j^.vsrfi.ítem iudex «».3,
5 Qi¿.imuis regulariceríi officiaiis non requifitus inquí- t n contra aliquem propriaatj£laritate,nec tclíéshabeat.nec crimen fie notorium, teneatur aíiione iniuriarum , & in id o- ninequodakcriu<: intereft,/./««crí'w 14 C.dt excuf.tutor. L i - temque fuam faceré dicitur, & ei potcftreíifti de fado. Not.
glo.§c Dec,inl,»m vidmtw i$7,§.<iminjfn, dertg, m , Ifrchh
tum I.C.deiar.JsjC.Uh. rO.íí.i.B jr. in Extrauag.quontdm 'tn ve b"
ubcUnndo qmfíatn&eít-Thoin.G ammat.conJií.St. Ji ild./w / ab txcouíhm.G.qMor.ñppeU.aon mip. Fananiiit. mc*.d¡ie¿im.Extr>
de rejeript,
4 ÍA.vh'x $A\cet.C.defdf.monet.
7 l i . & P * f D . d t cujlod.nor [Vidc í « « 6. t.qtiid í m m \ in fa.de imHfi.mf.
D E F I N I T I O I I I .
E í i a t n c u m c r i m i n a l i s difeeptatio c o ñ u e r p t , e j i í é c i u i l e m r e m e x - v i n a d i s f e n t e n t i a m a u d i r e
debetf t u m q u e q u e c u m a h f o l u i t u r , , Votics i u d i d u m quod edminaliter cceptum Fucrat i n ciuile c o n u c r í u m cft,1 atque ica car- een ous exemprusrcus, p r x í d t a tamen, vt ficsi foletí
cautionc nudajvel ctiam íi opus íít fideibiíibiia,1 i u - dicio i n eadem caufa iiíd pnblicandaium teílatio- num tetaporc,5 ac quotics ita iudici vidcbitur,non co mirius íiftere debet propdamq-, pedonam carec- dbusrGddere, quod adore n i h i l probante abíbl»
ncndus vidcatur/Pertincc enim ad rci iudicat^ au- doiitaten3,& ad publicum cxemplum,vt qui femcl inter reos íuftex caque c a u í a i n carecrem detrufus in co ftatuícntendamaudiatjin quo tunecrat, cuth ciuiiiter agi res ceepit. 5 Mee enim ciuilis illa difee- ptatioabmrbcuudiciurn cdminale, tcd cíus r á t u m formara immucat, i n i d vfqac terapus quo reftat o- mnes pub!icari,aut ius rcddi oporteat/Ncquc vero cumiusrcdditurquicquam hac parte intcrcfi:,an abfoluatur rcus,aut conderanetur, nec rurfus an á*
¿h'onis iure condemnetur i n i d o m n e q u o d a d u c r - fadjinecreft, anad poenam pro d e l i é t o , quiacuth ante iadicati pionunciationcm ignorare reus de- bcat,quod iudicatum íil,7 pedade cogédus cft patl carcercSj vt fentétiam aodiat per quamabfo.'uatur, atq; íi c ó d e m n a r c t u r ad pcenam. Plañe íi in id taru tum condemnetur, quod aduerfadj intereft, puta quod dolo & deli¿bo vacare i l l u m appareat^íic de- beat condemnatio concipi,vt carne co nomine rcus p o í l p r o n u n c i a t i o n c m in carecribus pro í u d i c a t » ibiuendo non rctineatur.Nc ah'oqui líatei imuria,fi pro ciuili debito, cuias períequendi grada bona prius quam condemnati períbnam capí oportcat, * carceds poenam patiatur. ItaSeHatus i n caula N»
loannis de la Foreft D.de la Barte,concra Claudium Valiet,8.Cal.Sept-155)3.
1 Quod Pragmatici noftri dicunt, tppointttlet fartiestn preces ciud (y» ordimire.
2 Pro quahtate nimirum 8c varietate criminis fleperfo- naTütn^rg.l \.C.deeuft«d.& txhib.rser.
3 Pragmatici dicunt,«« iour de Uptthlmt'mdet mquejlitl 4 Ex t.ijui aecufar? 4 C ds tdtnd.
y Nam & cum reus a crimine abíolimur, críminalitM- men fententiacftjacproinde vccíEtctae criminales pronua;
cianda.
6 Ncintereacogatur reusmanercfemperínvinculis.
7 Ptonunciatio enim & recitatio fententi» illa fola eftf1 quee oftendu quid iudicatum fie, /.i.gí t0t,tit, C.defent'm, ex hvenicvecit,
8 Nec enim ibi debet eííe poína , vbi dcl'élum nuüutn eb,l,GrMchim{,C.ad leg.Iul.de adulier. nec rurfus poteft deli- ftum effe fine dolo jfcilicet vccorpotalicerpuaiatur. Ciar.
quájl.84.
9 Not.if) Uoh ts.C.de ehlig.tf aHim,
D E F I N I T I O I V .
V i p o ñ GÍtationem pcdbnalem áSenatii alío- ve inferióte iodíce imperatam allegar íufpc-
@cmn cum quiteliadoncscxccpic-noeo m i n u s i u - dicato parerc debet, atq; ex ore & vinculis rcípon- dere, t u m proptet rci i i u d c j u r authodcatem, q u ^ fanda íemper & inuiojabilis elle debet,tum quia, fi qua r w l p i d e í i c l a b o i t t ñ d e s i n q i i i í i t o d s p o u f t c a
1144 C O D I C I S F A B R I A N I L I B . I X . T I T . I V purgai-i tcftibus repcticis, adcoquc íi opus íit reo
c o m m i í í i s . JtaSenatm pro N . Pciret A u g u í b n o ^ y , Gal.Febr.ifuz.]
T I T . I V .
D E C V S T O D . R E O R . D l F i N
1
T i O i .C o m m e n t A r i e n f i s hahet i n f u h f i d i u m á c í i o n e m c o n t r a f r o c u r á t o r e m i u r í f l i B i o n i s , & c o n t r a d o m i m m , & i n h o n a , d o m i n í , J t u e n u l l u m h e - r e d e m Ule r e l i q u c r i t - f i u e a l i q u e m c u m henefeio 1 i m e n u r i j .
R o c v
R ator
iurirdidionis, quem vulgo o$cij appcllác con- demnandus eft in expenfaso- mnes) quaspro cuftodía & ali- iTientis condemnati, auc abíb- luti rci per Cómencarieufcm c- rogari óporcuit,1 l i neq*, habeac rcus de uio vade poífic íolucre, ñ e q u e priuatus vllus aCGuíator íit contra quem c- iufmodi fumptus repetí poíílnt.1 N o n t a m é propn'o fed procucatodo nomine cóndemnarí dtbebie, 5vt¿¡us t á n d e m damno res ccdat.qui dominus iuriídi-
¿tionis eft , 4íi non euidens fucjrit calumnia procu r'atpTÍs,ncc fpcciaíe m á d a t u m íiabcat ad agendumí' ' A l i o q u i gcncralc íufficit.vt oíficio iuo coaótus po- tíus quam vltro ad accufá.ndum proliiiilTe exiftime- ' t i u / Q j o d fi inrerca d o m í n u s dcccílenc nullo here- de relicto , e i u í q ; b o n a per crcdicorcs poffideantur, íine dominij.!Íiic pignoristantum iure.a'quiífimum c í | ex eiufdcra iurifdidionis friiétibus capí quan- t u m ncceJÍariis illis íumpeibus íaiciendis neccílc cft. 7Onari obligatis'in hanc rem non ipíis tantum bonis,ü.d etiam eprum fruítibusanteriore quodam iure ad quoiennque res perueniat fucccííores. Eft
••en i m i ur i fd i ¿t i o n i s c u i u í l i b c c d e l í ó t o r u m cocrcítio,
*quíE camen fine fumpeibus prxfertim cuftodix &
alimentorum explicari no poteft. ^idem m ü í t o m g - gis admictendum eric fi dominus dccelTcn'c r e l í d o JbcteJcqui beneficiutp ¡egis & inuentarij implora-
nir. 10 N o n c n i m ad generaiis; dilqí-iílionis inftan- tiam Comcirauicnfis remittendas cft5vc hruiufmpdi fumpcuum quorum a í i o q u i t a m ¡ufta & ncccíiada caula eft íolutionem confequatur.?' itaSenattts pro A n t o n i o Boiirgeoi,s, contra P h i i í p p u m le pro- curatorcm iuiifdiítíonis de Chaltiiloa & P o n d c - ucylc,4..Id.Noue,mb.i592.
i Q^ja adeum perciner críminis perfecwtio & aecufan- di neceílit3s,nc delifita nianeanc impunica, IposlUgutum UÍdmcsííum fifiitvbinot.D de híi quib.vt indtgn.
, i Namfíúe'reas'ipfe fit (blueodo.ffüe aecufaror priuatus, nthil in procuratorem ¡urifdiiftibnis conftttm deber, ne offi- cium ei fuum fie damnofum , d.§.*duoc»tum)i\in&. Lvtdeliiet i p . D exqtiib.cauf.mítior.
3 Cura non proprio nomine egerit fed procurarorio.
4 Esifle namq; ille vjdecur qni per procuratorem fiium Cgk.L.i.§.vf(¿s &paj¡ D.deprocHrat.l.$tíiautem j . §.qModfi qnis
J) de admin.tutor.
5 Nemo enim genérale mandarum habere inteílfgitur ad calumniandum auc alicer ielinquendum. Siquidem ge- nctali mandato tneft íemper claufula bon^fidei , Lcrediter 6o.§.-olt.D.mandat.
6 Ec ideo neceffitas officij debet eum excijfare,maxime cum alius quifpkrtipriuarus delator & aecufatorfuit, cuius jntencionem ptocurator iurifd^ftioiiis fuerit fscutus, & exe- cufus.vi:loq''.itucPaulusí»^.í.i«¿«w«í»OT/iyc/, Vidc Cuiac.
adl.z.C.deddat,
7 Éft.n.hoc onus non tantúiurifdiftionis,fed etiam fru- ftuutn íurifdiáionis, qui fcnnlli eíTepofiTuncnili qui fuper- íint neceflartis impemís dedvñ^.l.qued in finSm 4.0.de vfur.
Effe aíít neceflarias ilias impéfasex eo apparet, quod priuá- dus effetiutifdiftions dotninii^ 'i delida.qu^ admiífa fetret,
8 Qikc (cilicec adnexum habecimperium metumj.j.cum ibi noím.D de iurijdtcí.
9 l.l.&iot.hoctit.D.&C.
10 Siquidem non eÜ íine herede quiheredem habec.qu^
uis cum beneficie legU & inaentarij,í.i;/t.C.áe iurJelib.iüá.
11 Nempe quod ea difeuliionis inftantia fempet longio- res habeat moras.
D E F I N I T I O I I .
C a f i t k faena i r r o g a t u r C o m m e m a r k n f t q u i caree-
c
r a t a m i m e n J t u p m m t n t m t e t i a m citra, n j i m , d u m ne m e r e t r i c i .
O m m c n t a r i e í c m q u i etiam cí a a v i m remha*
buevit cum rauiiere,quá i n cuítodia habebat, capjtis pama puniendum eífe placuic, íiue ex caufa d t l i d l i . í i u e ex alia quacunque i n carccrcs dctiufa mulier p r o p o n a t u r . ' I í ^ traStaiu eíl y.^Cal.Apri i ^ j ; , 1 Nimiruro ex confuecudineíllayquam receptam tíTeat- teftatur loan.Faber in § item lexlulia n.ó.Injht.depubiic iudic.
Patif.de Puedefjndic.inve:b.AdHlterium. Quamui."; nonco- dem iure omnes gentes vtantuv.vt viderc elt apua luí, Ciarj libs fintmt í/er«íí«íw.».T4.Excipe cafutn quo mulier catee- rata íit me.ccríx, tune enim micius agendum elt cu'm coflode carcerum cjui eam per vim cognouit.Clar.vbi fupra ex Boer.
aetif.pj.nu.g.lozn.Papon.i» fyntagm.lib.íz t u 8 ^ . i Quid ve- ro íí aiuis excatceratis cognoicat meretricem pa ;ter carce- ratam. Negac Clavusmo.eftaodum illum eíl'e poft Boer. -vlt
ó'H.Qiiod inteilige !i modo visabfit qua: nunquatn debet efle impunita.
D E F I N I T I O I I I .
V o c a t m a d i i i d i c e m , v t r e j p o n d e a í e x o r e a d fines ciuiles t a n t u m , n o n c e n j e t u r effe i n v i n c u l i s ,
é r p o t e f t a h i r e f i n e ' v e n i a l
V i iuíiüi cíe ud iüdiccm venirc de crimine ex ore refpófurusad íines^vt piagmatici loquun- cur ciuiles tantum , n o n cenfetur efle i n virteulis. \ Ideoque quali ciaüi potius,quam c d m i n a l i i u d i c i o conucntusjpoft íaólam áfe reíponíioncm eonfíitu- tumque procuratorcm.poteftimpune abire nulla a Scnatu aliovequQÜbet Índice abcundi hcentia i m - pccrata."i<v? Senanis ex temporc i n fecreto auditoria pro N . Gafpardo Chabod contra Sped. loanneni Regnaud cunciuridicum ^abaudia; maiorcm,nunc Scnatorcm clan'íiimiim,^.Non,Marr.i5s>4.
1 Alioqui nihiiprodeíTccea adieftio, m fraes cimlestñntS^
quud dicen dum non t^arg.í.fi iiem j.C.de iur.cedictü [Si ra- in en is qui venite luOus eíl ad fines ciuiiesnon comparciE iufaendus é ñ iterum venire fub comminatione siauioris áli- cuiuvpcEnxpecmiiaru-E.&ni veniaciubendus cftcomparére petLonaliter ad fincscriminalesidenique fiadhuccontumaz cit.iubédus eit prc-hédi no antea.//« Senatu* ij.Noucb.rdii.l
i C^uod omniaodiuerlumeliineoqui iijifus fuir venire ad fines criminaies.lobctur enim hic rediré fisprehédi fidiC- cefleiit fine vcnia.Quinam vero fine dicédx cauf* crimina»
les,&qu;ECÍuiles.vKfeapu(i lül.Clar.inpraB.crim qu.i. vbi conciudit c u ü e iudicium eíTc quoties ag tur ad poenam foli p m i applicandsm, licec poenadefeédatex deljfto, crimína- le vero quoties ad poenam eti^m fiíboapplicandam Ex gloll".
SíBárt. ad Ly.D.defefmlc.vioUt. Quod íi agatur adpriuatio- nem officij & nihilfifeo applicetur, vulgo creditum eft ludj-i) ciumeífc cuile non crimínale, fi modo poepa illa non ficoc- dinatiajícdextraordinana.Iul.Ciar.íéííif.wMíZí.j.
D E F I N I T I O I V .
D e t r u f a i n carceres e x h i h e n d í - i t e f t q u a m m i n i t n í í fieri p o t e f t f í m p i h u s , n i f i de f í o fe e x h i h e a t f t e x cauja c r i m i n l s r e p u j i t ¿ f e c m j í p r o d e b i t o a í i a v á caufa c i u i l i .
Vi ex caufa criminis i n cuííodia eft pntiato accufantc,non niíi iis íuraptibus qui lunt m t - nimiexhibendiis e f t , niíi matorem de íao príEÍtars velic. ' N e c aliud crir tametíi nobilis&" diucs reus í i t / n e c rurfus diftinguemUs an graue d e l i d ú M , a a leuiusiilud de quo agitur. ;,Sanc diucríÜ efkt fi pro debito aliave cu.ili cauía qualibet carccnbus ehcC quís mancipatus.Tunc enim pro p e r l ó n ^ q ^ c ^
D E C V S T O D t t c i k o t protcftetar nollcfc maioics pr^ftare/Qao ¡
tamcn caía víx eft, ve non tcncacur initiriai-um íi
¿ebicaf fie honefta; condicionisSc f o l a c n d o M t a S e - fiátusin caufa D.cie Monforc M i o m a x , Se Emanuc- lÍ«iVÍarimdeChaíicl5().íd.Marc.íf94'
R E O
& Ita cnim f i t , vt vtnque partí aduerfus vtrumque in commodum bcne Confulatur. QijocI lemper, quantum fierí poteftjcurandam s ñ d ex hk S.wfin.D.qM^in fimd.tred*
p e n d o .
I Arg.l.femper indfcitrk $.mrn ibt mt. de ng.ifsf. Nemo e- j>ioii fupetuaeuo íumpiu onerandus ell iri ea praefercim re quam faciat eis n&ceñiutc^rg.l.fífideiafforf. S.fimcejfuria.D.
qs(ifiti¡i.c»gmt.l:$.C.de admin.tuter.
i Quja eo caíu canto maior racio eft.vc de fuo exhibere fe debeac non de alieno, Li.cum ibimt.CJi alm.pupil.frdft*
l , i ¿ r j . D.eed.
¡ Qaid cnim communc habet caufa alimentorum cum caufacnminisíNaai & iniquumelt reum criminis pendente aecufatione neccüario fumptu egere, Ureo criminh 41. I>. di
íelut, . 4 Poflquatn proteftationcm imputare fibi debet coitos
carceris íí maiores fumptus fubminilhauerit, arg. fdimfa- milias \6.D.de SC.Muced.lmt fiafite^o.DJe rei vindic.
5 ArgJ.fivero ^§A.D.qHi/attfd.cog*nnljHÍMriaru i$.S.Ji q m ferintHn*md.¡icteditor metm ig.D.de miur.Cm crgoaliter fer- aatur m eo qm ex caufa d e l i á i dccrufusííc in circercs?Nem- pequia rcacus honoreia omnemexeludu , hl.C.vbi Senat.vel cí anf.
D E F I N I T I O V .
C o m m e n t A r i e n f i s n o n e j l i m m u n i s Ah h o j p i t e r e c i -
•?. Recipere t a m e n n o n t e n e t u r i n ea d o m o i n q m f m t t a ñ e r e s , m t e a q u A a d caree*
r a t o s alendes & e x h i b e n d o s f u n t necejjaria.
'íhil cft qaod Commcntaiienfan í m m u n c m f feere poílíc ab onere prícbcndiinüicibas ho- ípiu'jjlí in ea ciuicatc, i n quafunc caiecies quorum cuftodiamhabecdomum poíildcacmilicibus exci- piendisidoneamXil c n i m i d manus r c a i c , ' á quo Be i j q u i d c m í t i n t immunes q u i alioqai pcríbnale imniunícacis p n u ü e g i u m h a b e n c , 1 i n quorum nu- mero non eíl Commcncaricnüs. Si camen proponas eos eííe carecres i n q u i b u s morari Commcncaricn- íis no podie ve in aliis .xdibus cum habitare nccelíc licomniaque aíTcruare quíE ad capdnorum exhibi- tioncm íinc neceífana , i n i q u u m lañé fuede, & i n - conuenienscogi cum prxberc militibushorpicium in eadem domo,quorum lafciniíE & audacia! expo- na tur quod in eaptiuorum alimenta tucrac crogan- d u i n , i idemq; multomagis probandumerit fi pro- ponas tá anguíloscarceres públicos, vt i n priuatas C o m m c n t a i i c n l í s « d e s vice carceris coniiei reos aeccííe í í t . 4 Q j o m o d o cnim ficri poffiE,vE diligente Cuftodiam prxdct i n m i i i t u m lalciuientium auda- cia,quara nequeat cohiberc?' Nc tamc eo piu-tcxtu immunicatem conícquatur i n cíeterorum necem
€|uos tanto magis onerari neceíFc e í r e t ^ q u i í E m u m viíiim cft iliud temperamencum, vt contdbutionis
©ñus Commentaricníis fabeat, fed ita tamen, vt i n i i s í c d i b u s t n qaibushabirat h o í p i d j i n c o m m o d u m fentire non cogatar,ac nihilominus i n fubducenda i p! i u s Fa c u 1 c a 111 m r a t i o n e, e a r li m quoque íEdium,vt catccorumbononim ratio habeatur/ ItaSenatus in caufa N.Boecliin.contra S/ndicos Bcllicenfcs^. I d . M a i j 1594.
1 Ec patiimoniale , l.tfqui origintm3. S.mmm hofyitU.D.
Aemu»er.<¿p honor.
•z Cum 3 rauneribiis parrimoniorum nemo excufetur,í.z.
S S"ps-lfCdemuntr piitrim.lib.\o.tit.$-i.
S ArgJ.ex (onduílo 1?. §.fi vu tempeftatu. verfMemifa dicen- dnm. D.lei. i unix.Lquamuis zo.D fplm.matr.
4 Non enim verendum efl ne ideo pnuati catceres fjftj yideancur, cum publica magiftracus aufloricacepto publicis
liabeantur.
% Hu c enim ñeque dolum poflís imputare neqj culpam,
D E F I N I T I O V L
. § } m e c a r t e n h m a u f f u g í t m é ^ q u a n d o , é - q m t t * n m eo n o m i n e fitpmiendmf
Q
V i pro debito ciuili i n carccrc, a u t i n vrbc carceris locoretcntus auíFugit priufquá ere"dicod fatisfaccrct, non ad i d folum condemnandu5 eít, quod intcrcftcrcditods, fed i n m u l d a m quoq5 pccuniariamíiico applicádam propter d c i i d u m i n eo commiirum,quod fpreta cft auéfcoritas iusdiccn- ds.'quamuis antea non de edminefed dceiuilí de- bito agerctur.1 Ncc debitori ad'euitandam p a n a m proderit, quod poftea vitro redicric i n cum vndo auffugcrat lociim.J T a m c t í i folet dici no videri car*
ceres cftregilTc, faltcm vt co nomine p u n i d debeat quí i n carecres vlcr© rcuerfus eíl. 4 Id.n. co perdned vt pro confeflb conuidoque habendus non íit,non autcm.vt cffradionis crimen penicus deleátur,5 N c alioqui i n cuiuílibct reí poceftate l i t ius dicends audoritatem cludcrcfolaq", p o m i t é d a crimen pur- garc^Prqfcrtim cum nec foiusille i n vibcm reditus iraccrc poffit ne aduerfarij n i h i l intereííe videatur, qui fortaire nunchaberet loludonem íi iudici pad- tum Fuilíct. Ideo cnim folent creditores perfonam debiton's pignod obligatam in carecres detrudere, vt carceris tíedio facilius nulloq'j fuo aut penGuloí, aut incommodo extorqueant foludoncta.7 Sané £ per ereditods iniuriám debs'íor rctentus fuit,impu- nita cft cius f u g a q u e m a d m o d u m & íi crcditoii fatisfecit priufquam auffugerct, per cumve non ílc- tit quominus fatisfaccrct, * vtpata / i obfignauit. '*
Q ¿ i a n q u a m a d k u e tutius cfí,vt n i h i l fíat inconfulto í n d i c e , n c audoritas ci us fpreta vided poffit.11 Sed etíí de debito nondum. bene conftct,ob idqjiudex debitori hcentiam a be un d i dcdcdt>pra*iF>ta tamen pdus cautionc , debitorautem abiedt ante pradii- cam cautioncm , co nomine condemnandus cric»
quamuis ex poílfadbo appareat, aut nihil cum de- buillc, aut nihil ereditods intcrfuilfc , quod ci íacu fatis abunde cautum eífet. " I d enim facit poílulat- que au¿loricasiiidicati,cui omnino ftandumeft. "
ItaSenattts pro N . Bernardo Daequin procuratore fíícali SabaudiíE,contra í o a n n c m Mouton,i5,Calcn»
Mait.1595.
1 Qu'am ñon debet fperneré quifquis ad iudieem VoCa- tus fuiü, i.D.fi quii in ius vecat-non krd.fí qttk ex aliena S.D.de iudic. Multo niinüs illc qui ex iudícis imperio fuic dettufitf in carceres.
i Crimen cnim cft é carceribus auffugerc, nificumquí»
fait indebitc, & iuris ordine non feruato carcetatus, tíic.n, poteft licite auífugere. Alioqui habendus eíl pto conftflb &
conqido.maximé {¡auffugeric fradss carceribus, non quod inuenetitapertam ianuam per n e g ü g e n t i a m c e f t o d i s , lui»
CXit.inpraSl.Cfim.qHift. 1 l.w.rj.ii?.& i f .
5 I n deliñis enim nemo foia poenitcntsá nocens effe de*
(init,¿,^«>e<í mente 6<¡.D.defurt.
4 lul.Clar.i/í*fupr.nu.iS.poft. Bocr.gr trl.nu.tB.fá i ^ ílltid fane certum eft eam qui auffc git fi poftea cicatusfpontc compareat nullum pati indicium ex prarcedente faga , nft quidem leuc.Clar.*¿»y«^r.».i4 C'x2aiC. inl.quii fttfugittHtUt
§.i.de«dilit.edi&'
5 Mitius fanapuníendus efti& poena extraordinaria.non autem poena ordinaria quaieítraftoii deberetur. Ciar. dt¿f, num.zS.
6 Quod effet abfurdumjdeliñum entwi ex fañ-o ¿cftima- tur.Padum autem pro infeño habtri non poteft, l.vulg.l.in
btüo I I . S.fañi D.de Captiu. fif pojlíim.
7 Arg.l.k cttif.D.Vt inpejfdegiit.Lob *s U.vhi DD.C.de ob*
lig-$ " "
»eque negligentiam , /,contraclw 15.infi», l.Uilf»(»rtt $<3,4i \ Quifqois enim cft indebire carceratus p6t liefíe auffu- ngdHf.l,tmmprtfo[im §,0,h9t t i h ' gerc.adco, vt ncq? ccneaíü: rediré ad carecres ciiáSiutafi'^
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
C O D I C Í S F A B R I A N I L Í B . I X . T I T . V . & V I . fe fe¿k\ixam.Tu].C\ax.vbtfupr.nu xS.Ex Didac. lib.x.vat refo
lut.cap.z. Qupd intelligeetiamíi carear fuit publicas. Natn pnuatocatcece quin efíugere lice,ic)ncino dubitat. Boer. d.
í{eítf.ii<¡,níi.'.$.¥3.cal.i.§.vlt. D . ne fuu eum qui iním vocal, v i txtm.
9 BxreguUn ommbws cmfts 39.de reg.iur.l.fi dMtet ¡o.D.ds Jclw.
ro Obíígnatio enifnvice folutionis eft quoties rite fada c ñ creditore íblutionem íinecaufa recufante, l.ftper tenon Jiíti.j.l acceptam 19 C.devjkr.l.ohfignatione 9 C.defolut.
11 Sicinl.creditores ¡.Cdepignor, Non emmomnz cet honeíhuH cií nccexpedic.í.w» omne iw.de ntg.im,
n Etíidiciíolec ncijueaaiowem , ñeque exceptionem dan eicuiusnihil ww^d.^^.i.D.deverb.ehlig.lMe a que 13.
S.l.vhi A!ex.& alij D.adSCTreheil.
13 l.fifmdta i6.§.Jipii4iií.D.depigni>r.l.ferMo6'¡.$.cum¿>r*- tor.D.ad SC*Ttebeli.
D £ F I N I T I O V I L
C o m m e n t a r i e n f i s p r o f i r m p i h m i n e x h i h e n d o s &
alendas reos f a ó í ü hahet n o n t a n t u m a B i o - n e m i n e o s , f e d e n a m i m e o r u m i n car-
c e r i h m r e t m e n d e r u m .
E
Xpcnfe,quas cuítodicndis & alcndis reís de fuo Comiticncarícníis piorogaííc probacur, non ab alio inagis quá ab iis ipíls qui alimenta perceperút, leftitui debenc. idque non íolum ítylo Senatus no- í l t i cautura eíVícd ccíam iurc ó p t i m o nít¡tar,qLiod is qui cu ptopxiis furapcib'us íeipíum exhibere po- tpiíict, íi voluillet,1 maluit á C o m m e n t a r k n í i ali- Bi-nca percjperchocipfoei, vt aleret, mandalíe ví- dcacui .5Qaare nec inucilisin eam re mandati aétio erit.Quanquam poíTec faíficere c o n d i d i o exlcgc,4 eum'ius n o í t r u m prouincialc vim & poteftaccra Ic- gis habeat.5 Item condicHo illa generalis, quse dari folet i n eos, qui alioquin ex aliena ia^ura locuple- t a í e n t u r / v c quod quis ex alieno linecaufa recinet, i d rclticuerc compcllatur.7 Si t a m é non íint folucn- do i j , quibus alimenta fant prxftica, i i l i quoque in fubíidium tenebuntur, qui reos i n carccrcm eoioie- cerunc g Q¿K)d íi. ve fieri atíblecad eiufmodi íum- p t u u m folutioncm prajciíe ac principaliter íc obli- gaucrint, diceóla quidem a£lio in eos ex ílipulatio- ne competet, fedea res non iiberabit reos, qiio m i - l i us contraria quoque mandati a¿b'one,íi eosCom- jtpentariéníís elcga'it,conuenifi poffint. 'De illoía- ne dubitari magis putcil,An pro ciuímodi ílimpEÍ- bus poffint debicores incarceribus r e t i n c r í , exiftí- mantibus plenfque á iun's feripti rationc i d abhor- rere. " Sed tamen confuetudine gencrali loconun fere omnium'reccpcuin eft , vt ca rctentio iufta cife nec vllam habere initiriam exiilimetur. 11 Ne qui ex neceffitate oíficij alimenta p r K t H t i t , íi co nomine• cogatur a í t i o n e m inílituere , longiores iiidicij'aé íolutionis moras & incommoda patiatur. T'ltítf&~
filis t r a c t a t t m de defiñitum c í í . S m e die.
1 Articulo fty}inoí"hÍ544.
x Nai-n ex eodem ftyli atticulo is^qui in Cuftodia eñ,ha.
bet eleftionem.
5 Arg l.qttipatiatur 18 D.mandat, 4 l.vnk D.decondiÜ.exleg.
y § i.lnftit.de iur.natur.gent-tf ciu'tl.
6 l.nam hec mtu'a iq.D.de condici. mdehJJufe natnrt 106.
de reg.iur.in 6
7 l.fime& Titium j?. B.de reb.cred*.
8 Hanchin.ad GuiJ.Pjp. ^a<e/2 44S. [Obferua tamenfí quis ia,m poi'eulantg. vno jncarcer3tus alio portea curante in carceribus Tetineri iubeacur, nfin poffe pro fumptibus eon- wenin poftedorem.nií] á qap tempore liberationi prior con- fcnfir, Ita S^natut m caufa Aduocaci Pignerij. & alia* faspius.
Sine die.1 -.
9 Vna enim a ñ i o prjerertim nondum eleda aliam nun- quam C 'nfjnMtJ.cumfiliíuyó^.variutdeleg t . l.f.§.eligere. vbi not.D de trihun a ñ .
10 bcoH.d.-Arer.qoem refere GuH.Pap, d.qutfl.4$.
11 G'\\dA>^.ibtd.li\\.C[3r.inpraM.crim'q»i.ft.6\.n.io.
per iñ.\ontm,l.mimr qo.D.de minor.l.finecejfariai 8.D. debim"
añ.l.i.DJepigmr. Nemini autemofficimn fuum ptajtercitjj pablicum debet elíe dsmiitílum./.wtóíce/19. D.exquib.caur
maiord.(ifem>í^ 6i,§,qM0dvtre,D.defitrt, •
T I T . V .
D E P I I I 7 A T . C A R C E R . I N H I B . D E F I N I T I O I .
P r i u a t i c A r c e r e s p r o h i b í t i q u i d e m j i m t r c g u h r i t e r t f e d t A m e n p e r m i t í m t u r e x caufa & ( í d
c e r t u m v f q u e m o d u m .
V i s v s c a í í b u s p e r m i t t i t a r ere*
ditori auc aceufatori cum, quera exdelióto vcl contra ¿tu
^ obiigatum habeat, propria ati-
^ «Storitate prehendere, puta fu- J t h ^ M gientem autlatitantem/iifdemi
^ ! ^ ^ W ^ p quoque p c r m i t t t n d u m c í l , ve ' priuatis eum carGcribus deti- nerc p o í l í t , íí publici carceres eo loco nuili íint,1 dummodo quamprimum faceré poterit * publicis i l l u m reddi curet auc officialibus, ve loquuntur, c- ius l o c i , i n qua rcus capeuseft , íi qui cum ííncibf.
Sin minus iis , qui in pioximiorc loco íurifdidioné aliquam kabeiu.4Ií4 S m a t m i n ca cania, de qua SC.
7.infr.Deiniur.
1 Eje l.alt pretor i o j . f i debitorem meum. t ) . qua in frwsreJ.
Lgenerala ^ . C de decur.lib.l tit.31.
i Nam íi lint publici carceres in eo loco non funt priuati vilo modo permittendi,/.»»» efifingulu 178,de reg iur.
3 I d eft intrarpatiu.m viginci horarum , vt tradat iulius Claruv inpraci.crim q.óS.n 31,
4 Alioqui posna capitis tenecur is, qui priuatum carcc- rcm cxercet./j.Ciw t i l . lul.Cizt.vbi fufr. Papón.»» Jyntagm, libA3.tii.i.§.i.
T I T . v T
A D L E G . I V L . M A I E S T . D E F I N I T I O I .
P « n a m o n í s d e b e t u r c r i m i n i U f z m a i e f í a t i s , f e d q u o d g e n m m o r t i s ?
X caufa Izfe maíeftatisin quo«
cunque espite legis luliar ca- pitalis fuppÜcij mortifque pce- nam irrogan certum eft, ' fed- non femper gladij,1 íi gladium inteliigas capitis ampntatio- n c m - í I d cnim innobilioribus duntaxac obtince; In i g n o b i l i - bus furca: fupplicium frequentius e f t / íi falfe mo- neen excuíores cxcipias,quos crcmari potiusdebere plaeuic.5ítaqj curo q u í d a m N.lc Clerc Tononcníis, in ipío bclli Geneuenlis primordio ad hoftes pro- fagiíret,& arcisTononenlis pra'fedtumad d e d i t i ó - nem fummo totius Rcip. noílr;i: d a m n o i m p u l i í í e t ,
id fu rea m damnatus eft: Hoc etíam a d d i t o , vtes cadaucre caput amputaretur, tum reliquum cada- uerin frufta q u a c u e í per eques difccrpereciu-.-item^
vt íi caceras facultatcs doti refticuend.T,ca:Ccruque creditoribus dimittédíspares elle apparcrct.domus e í u s , qua hoftes ad arcis expugnatione vríi faeranc, funditus exícinderctur. Auc fi íaluo creditorum ru- recommodeidficrinonpoircc / lapide falcem pa- íietibus i n & o eam condemnationii fuperícrrpco.
A D LE G. I V L . M A I E S T .
> pcrpctaam eondemiriti inemorii' pci-íidixq*, ín s-n' • - piiblicíc n n á i & k cpnfalcrccur,7ItaSeuam
j Jul.Clar.»» §.l*f* maifftktU.nX
x Qjixu.nenpcsiia ccnftituta cftí»Iquifq'üisf.C.hectit.
2 Qíjanquam póteftcapids quocj; amputatiofieri&gla dio & f«cuíi > qua poftcrior poéna crudelior cft. Vpde illud ImperacotisCar.icall-r diffcumad ocetforem Papiniani:,©/*
Jio te nobficuri iuffum mmm oponnit exequK
4 S.olénc eiiam vioi in írufta feindi, quod dicimus eflre rffués {y mis en quaire qiMrtiers,Iu!. Cíar.í/,«.8.
5 £XLi.C.^/a//.wo3í;ÍulClar,¿«$.>/>w».4^-í,¿>ftE)i-
¿ac.& altos citatos.
¿: Semper cniín creditorum h.ibcndaracio eft, vcnfcali- bus poeflis prafei-antur.cura certent de dítono vicandó l.vni.
Q.mn.fifia¡.credit.pt£fer.
7 Publicé natnque inTcreft,vtin hoc potirfirrtuái delitto tamatrox poenaík, vtad exemplum t'rabafur. vt exterorum sequé perfidorum aniito á tali tantoque delido detetrean- tyr.quod vnumpoenarumomnium piopoíiiumeft,/. crnnftr- ttam 'ó.Cjeftru fagit.l.ttatfrSla, \6,§.vlt.D,defxn.
D E F I N Í T I O Í L
B o m r u m o m n i u m c o n f i f c m o e x califa h u i u s c ñ - ' m i n l s i r r ' b g a i u Y : S e d m t e r d u m e x c o n f f e a t i o n é
p í h d u c i t u r f o z n a p e c u m a r í a , q u d t a m e n . P r i n c i p i ajiplicancLt e J l . E í
h o c c u r t í a ?
S
Ed & bonorani omnium publicacíé & confífea'- :io ex táti huius e n m i n í s caufa íemper & o m n í - modo írroganda cíl.1 Q o o d quanquam ica eít,ob- feruare camen Scnatus nolfcer íblct Gallici deas cx- cmpio,vt niLilél^ & poen^ nomine pro modo facul- tatam fumms alíqua dcU"ahaEar5tamet/i ha?c qaoq*, p o í n a non aken,quam ipil Principi applicanda íit.4 Diffepentia namqac eft ínter bonorum coñfiícaííd- aicm3& pogn^ p e c u n i a r i a c o i i d c r a n a t i o h é , t'amctíí forte tanca í i t , vt coníiÍGacioni íEqaipolleat, quo<]uicquid p u b ü c a t a m cft,incorporacur,vc no fin lo-
^lumtur.domanio PrincipisA' confequenter íit i n - alícnabile.5 Q ¿ o d vcroadiadicaturpoeníÉ nomine patrimonij i a re non céfetur^Scd & aliadíftínélio- n í s h a l a s veilítas máxima c í l : poteft, íi ponas con- demnacum haberebona ín diucrfísproainciis & ex- tra ter'ritoliam Seiiatas de crimine iadicantis.Con- í f c a t i o fíqaidéin vno cerricorio faóla ex caafajqaa;
íatis conunanis rationem habeat,faGÍC ías,quod ad bona omnia/cd itajvt quee i n alterías Pdncipis ter- r i t o r i o íita fantjadeíus ectrítorij Princípcm deferá- t u r . ' A t pecariiarix m u í a » irrogatio in eias Prín- cipis t'iaoiem fa¿ta,caías maieftas l^fa eftj bona o- tnnia ííc afficit3vt ex iis q u í é c a n q a e candeni & vbí- cunq*, terraríi í i n t , dedilci pcEiia poffit íare credíci.
''Hoc veto iure v t i vcl t u m máxime ajquam eft, cu, quod pierunq; euenirjConfiÍGacio eciam piiufquam iudicatam íit donata per feñinatam Principis líbe- ralicatem ad aulícam a ü q u e m minas foicaffis bene jneritum peruentura eftj Ve quoniam omnino i m - pediri n6 poteft líbcrálícas,ha<aenuifáltetti rcftíin- gatar,vt Ptineipi faluum rit,quod pro m u l ^ a pecu- Jniaria ex condemnati bohis ante omnia dedacen- dam eft.8/^ Senatus i n eadem caufa;
1 Auth.bópá dámnatorum.vbi g!. & t ü D . in vcsh.fifco C.de hn.ptsícr. quod intellige ita, vt líxc confifcado fíat á lege &
jpíbiiirc í b t i m a b i n f t a n c í a d m i f U d e l i a i , licct confifeatio uonforciatur effefl-urii ,nifi(lcuca hominis fententia , per
*)uam dedarecur reuiá incunifle crimen Iseíse maieftatiUul.
Ciar.»» §iltf&maiefí(ttií.nf(.$.
% Ita vteffeftuipfo totum eríiolumciíttim coíiderohá- tionis ad Principeiíi peruemat.
3 Ex ediííis Principum fer¿ omniom , qüibus diftrifíé prohibita eft doiiianijcorofíse aJienscio.
4 Bt ideo dífpónere Pruicéps de e© pro arbíwio poceft V i d e G u i d . P a p . t ó / , ^ . ^ 341.
5 Gui.Pap<¿.</«í/<7d.iJoet,í* irañdefeáhief
6 Tanqiiamxsalicnum, quod vníuerfi patrimonijonuS cft.uon bonorum cevti Xoá.lcegi ió '§.&¿merslétercftmfiq.Ó'.
adSC.TrebelLl.exfaíiotf.DJekered.m/iit. i , , 7 ycpaflim,hodic fit contra Lu&i.C.dspeiit.ho'n.fubl.
8 lía cni'm íu , ve Principi adueríus iaqioftunas 'aulicóí rura cupiditates commodifdtoé confulatur,
D E F I N I T I O 1 U .
E x c o n f i f e a t i o m b o n o r u m m m t i deduc'Uur dos ^ o m n e £S a U e r i u m . N o n t a r n e n d o n a t i o n e s i n v ~
x o r e m c o l U t a , ó " U h e r k f u p e r f i i t i b m r ^ f e r u m d i z ^ n i f i ( ¡ u a n a i u m u
l i e r v i m t -
V m t a m é ex bonorum conRfcatione dos vxo- V ^ r í s deducenda fit, fícu't & ii qbid pri'terea c ó - demnati creditoribus debeátar,, debitári p:bteít,att
& quod aagenda: dotis gratía vxorí viro d o n a t ü eft deduci oporteat. Ec m e m i n í quofdam reFcrrc,cam alias ea qaxftio ex fa¿to incidíllet, iadicatam pro vxore5vtea dotis portio non publicaretar^Scd canl ]ex ita concepta íitjvt ea omnia publican opórtcac^
quíE alioqai mulier commanibus liberis ícrnare tc- ncrctLU",sin quorum n u m e r ó dotis augmentam eíTc nemo ambigic.4 Placebat illa d i f t i i i d i o , v t mulicri quoad viueret ea portio non magisquam rclíqua dos aufferrctur,ncc quod ad proprictacé, nec q a o i ad v fa m fr a ct u m, q a a n d o q u i d e m & ipía quoqvpro- prietas ad eam percinec5 Sed mortua tamé maliere fuperftícibus liberis commanibas.ad quos m a r í t i l i beralitasreaerti debcret.publicatío qax ante eam diem vires faasexercere non potacrat,tam demam ad hanc qaoqf, dotis partem extendtretur, poftqaá d e l i d i a t r o c i t a t c h u m a n ú & a'quam vifum cft, * vt paterni criminis ímpíetas i n liberoram quoque bo- nis vindicetar. ' S a n é c ü hlcus mariti bona occapat non ex caafahuius deliéti , íed tanqaam vacantia nullo herede legitimo exiftentc,ncmo dubitat quiri falaa; íint malícri donaciones á viro i n eam collat^i n e c i l l s tantam,quíE ab i n i t i o valueránt, fed & exj quas morte confirmari neceífe fuir: quia neqae íus vllum fifei eft hoc cafa in bonis m a r i t i , n i i i á quo tempore is dGcclIcrit.1 I t a m S m d t ú t r a í í a t m n eji i n eadem caufa.
1 Non enim poffunt bona Vlla ad fifeum peruenire, riiíi qua: adnnffis creditoribus íuperfutura funt, cíira bona non dicantur.nifi dedujo aeré alicnoj. n^npójfmt u . D áeiur.fifc.
i.fuhfignatumw, §A. de vifb.fignific, [teí.tit. C. pxn.fifinl.ttédi pr*f. lio lo. tit.7. l.quodplacutt ¡j.D.de tHr.fiJc.l.^B, § ueod.]
% Nec eñim dos mulieris contifeatur, nec dunatio ci fa- fia, niit quafada lieport adraiftutn crimen,/, qu-fquis verfi dótes.G.hsc w . D ó t i s vero augménrum videtur cénferi debe- ré eodem mrcquo dos,tanquam p o n i ó quídam dotis,/.»»/»
focerur/3i6.§.t.D.depaS.dotal, 3 d.l.quifquu.verfvxotes.
4 Attth. vxere monm. C.defemhd.mpt. t$ in torpsrs.vhdt fumituK
5 Qt.iamUj"scümonere feftttutíohisi fii poñeacónuolec adfecundávota./.j.e.w/. S'icinl.^ecies i^.de aur. &*rg.Ug*ti
6 d.l.quifqm.
7 í n t c í i i g c l i u c liben náti finr ánte delifíumjfíoe poft(;
fed tamen diftinguimus.an bona filiorunijqu.-e confiícatitur, iisobucncrint,aut delaca fine ante velpotl crimen, vt ex Sa- lyc.defendit Boct.quiJl.7.n 6. ditens non confifeari bona fi- liotum , l\ux iis ante del; ¿tum obueneruht, poit Ang.add»
leg. qmfquif .exillisverbis legis proxtrnotum heréditate. I m d nec in ciiíuim ni.nic o habemur, qui poít rebelliOnelti riatí funt.G!©!"Bald.^ cfteri i n l . Impetator v k m . Defiát.httmini Boen qu&ñ.u. rium.%7. Vide tamen lui.CIár.t» thaitíta»
tknu. lo. fiqq. vbi aitp*nas impdíuashniccumini^?í/.L qui/qm, licet íint teftnngenda:,quatcims funt contra iiiriSÍ xreguias.ideócjuefiofi habeant locum i i m i í u i fiiias: tamett extendendas efle ad natura es queque liberos & V f u u t á j fecundum gradum dcfécftdentium mafcuíoroiíi, & víquead primum gradum riiaículorum deíCendfcnciuto ex feminss.g!
etiam pro crimine mattisí úoñ rawétt ad lihero* áñtc na- to$, fiewi nec sontra eos, qui crimen Ixl'x toaieftausíoijfc
JP1 d, el d el i n j
CODICIS F A B R I A N I LIB. IX. T I T . V I .
mifetunr aduerfus alium , quaroluprcmum Principem vel Imper.vei Rempub.Romanam fciliccr, quod ad filios delin- quentis pcninet. Nam quod ad ipfum delinquentcm aliud c1.Iu!.Clar.t/¿i/«/-.».1.3.4.5^ 14. Adde A n d r . G a y l . / i é . s . ^ - ÜicObfer.eM.
8 l.i.C.dedon»t.int. v'tr. & v x o r . Eftcnim longe diuerfa horum cafuum ratio.Ex notac.per Guid.Pap.^.i(í$>. [Conílac fane fidekotnmiffario non poífc nocerc quodrogaru» heces conidcinnatusfüerixisefae maieftatis , & eius bona confifcaca ímt,l.St*tiM4 48,^.1,0.«!« iur-ffc. I n eóque melioris eft condi- cionis.quámagnatijquibus hereditas tota auftertur./.j. (5.7. £f B.C.hec m.Veniunt enim ex tácito iudicioctiminol[í,DOn et- iamfideicoronsiíTarius qui fuccedit teftatori, /. 1, fif 1. D.ad Treb. /. 8. di iur.cedk. l.izó.de leg.i. l i a Senatm in eaufa D . de Cardé & deMonmaycurjií.Cal.Oaobr. l ó n . J
D E F I N I T I O I V .
f r m l e g m m c r i m i n ú U f a m a i e J l a t k y V t f a c i - l i m p r o b e t u r .
L
Icet i n cauíis ciiminalibus regulare íic, vt vnus teftis quantumuis intcger non f a d a t i n d i c i u m ad habcndam de reo quíEÍtionem,1 multo m i ñus is, q u i focius criminis c í t , 1 íxcut nee qui laborat infa- mia iuris :1 Tamcia cum de crimine \ x £ x maieftatis a g i t u r , contra obferuatur. Nam & quiiibet teftes a d m i t t u n t u r etiam famoíi, ^fociique cnminis,,& íi vel vnus adíít,6 quamuis fe criminis fociú fateatur, 7 facit indicium ad torturam aliis quoque deficicn- tibus indiciis ó m n i b u s . E a m q u e í c n t e n t i a m , l i c e t valdc duram & á picrifquc grauillimis lurccófultis improbatam/Senatus nofter fecutus eft contra fra-tres dü M o n t dtl Pontdeueyle, & Ogerium Ynard, poftea éamen abiblutos í.Cal.Iul. 1591. Hac potiffi- wium ratione,quod i n ca incidiílemus t é m p o r a , v t propter frequentiores tanti ícclcris fufpiciones, &
ad tcirorcm cxemplo aliquo opus cílc viderctur. * Pcruulgatum enim cítjicet vfu periculofum Caííij Senatoris verbum apud T a c i t u m : Omnc magnum excmplum habere aliquid ex i n i q u © , quod publica vtilitate compenfatur.
í Nifi adíint ú i x conieñuraj.Boer.^ií^.w.j.contraBar.i»
hr. deq Ex Alex.fo»/li4.W.6.[ergo fi fint duo,facicntindiciú ad torturan).Ciar.;» $.fi.q.n,nu.$,J
z l . v l t . V b i DD.C.deaccuft*.
3 l.infamemy.D.depuÉl.iud.
4 l.fttmofiT.D.hoctit-
5 dí.-vlt.C.deaccufat.l.quifqttUl.in fin.C.htc tit.
é Vapoa.in/yntagm.lib.n.tit.z. §.$,
7 Gomeí.tom.j.Cemment.feM var.nfilftí. titu.li.Deprebat, diñ. »«.18.
8 V t videre eft ex Boer. decif.^.n.J. quem cum aliis ple- rifque refett & fcquitur IuI.Clar.(»/>n>(3. c r i m e n . mm.S.tf 9 Vt in l . »utf*¿i»S.§ vlt. D.depeen. Alia priuilegia luiius criminis vide apud l u l . C h r . m d i t i §. Ufa. metiejiatumm.JS &
feqq.vfqueadfin. Nere^evtin eopuniaturaíFeftus.licet non fequatureffeftus. Vtmortenon extinguatur, fi commiflum l i t aduerfus Principem vel RempubL Romanam, & in primo capite , fi modo inftítuatur aecufatio incra quinquennium á diemortisnumerandum. I t e m , vtpo(fitcontraabfentem procedí Sc illecondemnari. [ Obferyaautemcommittihoc crimen in primo capite , non tsntum (í quis confpiiaueric aduerfus perfonam ipfam Principis , fedetfi aductíus eius
• fiatum d i r e ñ ó & principaliter, quod veteres dicebant ad- uerfus t empublicam,qux hodie non a l ú eñ.quám ftatus fu- premicuiufque Principis. Eamqueopinionem Senatusno- ílerfecutus eft contra IHuftriíT D . Ducem Gebenncnfem.
Nam cum babear ptiuile^ium, vt de quocunque crimine he- fatmaieílatispoffii cognofccre excepto piimo capite , ad- eoque ex ea caufa delinquentis bona omnia confifeare.
Pronunciatum tamen eU á Senacu non potuiffe ¡llura co- gnofeere de feduione á quibufdam íubditis fuis fufeitata, qui id egiffe dicebantur vt trucidatis nobilibus ómnibus iquos in fueoppido deprehendi contingeret, Valefianis fe iungerent, Sí Principis neftri domjnationera í x c u t e -
D E F I N 1 T I O V .
Socius c r i m i n i s n o n f a c i t i n d i c i u m a d t o r t u r a m , n t q m d e m i n c r i m i n e Ufa. m a i e j i a t ¿ s , m j ¡ d i c i u m
f u u m & i u r e m r a n d o & t e r m e n t o r u m f a t i e n d a firmauerit.
L l u d tamen obferuandumeft, focium criminis, cumpropria confcílione f i f i n f a m i s ^ n o n a l i t e c indicium faceré poffc ad habcndam de correo qu^s ftionem etiamin crimine líef? maieftatis,quá íí non folum iureiurando.fcd etiam conllanti t o r m e n t o r ú paticntia falíitatis & medaci) fufpicioncm,qii^ i n , famibus obftat, deicuerit. Ñ e q u e hac parte diftin-j guimusjqualis infamia íit iuriíne anfa¿bi3autqua-.
lis teftis, ideft,an egregia, an vilis perfona.1 Q t u e - ftio enim de focio criminis femper habenda óft, non vt in teftem admittatur , fed vt ex ipfius tefti- monio rens quxftioni dedatur. } I t a S e n a t u s i n ca- dem caufa.
1 lü\.C\ar.inpr*íi.critn.q.u.n.K).&n.poft Marfil.»'» pru9í crifn.§.dilige.nter n.óz.BocT.decif.^i^poJi n.4.
z lácmClzt.vbifupr.q.ZiJi.i.&z.Vfifolfameft 7 D.boe tit,
3 Secundum id quod disimus Bejtn.frmd.
D E F I N I T I O V I .
I n f a m i s e x d i o genere d e l i B i m l l u m f a c i t i n d u c 'mm a d t o r t u r a m , n e q i ú d e m i n c r i m i n e
U f a m a i e f i a t i s f i ( i t f o l u s .
V r f u m , quod diximus teftimonium infamis perfona admitti,cum de lefq maieftatis c r i m i - ne probando agitur,ita vt indicium faciat ad tortu- r a m , c d a m í i folus fit,fic accipiendú eft, lí ex eodem d e l i d i genere íit infamis. N a m 11 ex alio plañe dí-
uerfo & d i í í i m i l i d e l i d o fuerit condemnatus, ad- mictitur quidem i n teftem, vt conteftium di d a ad- íuuct,at non vt íi folus ílt indicium vlium faceré v i - deatur.1 C^tcrum,fi aliqua ex parte íimile d e l i d u m fuit,ex quo prasccílit condemnatio, tato magis crc- dendum eft,in eodem aut íimili fccleris genere f x - pius veríátum homincm i d quoque crimen,de quo quasritur iíttcncare audacius voluiife.1 Finge eum»
qui antea parentes aut patriam proderc volucrir, íuam & aliorum coniutatorum i n faiutem & caput Principis eonfpirationGm dctuliííe, cur non ei ali- qua fidcssdhibcatur» fi teftationem fuam tormen- tis ratam fixcrit?1 l í a Senatm i n cadem caula.
1 Boer.rfwi/ji^. »«.4.
% Menoch.D*«?tór.í«</,í;«/«474 Alex.eíeganterM»/S^.' incip.vifoihemate vol.^.Cniiez.cfnf.^.n.pe».^ vlt.
3 Nam femel malus prsefumitur íemper malus ¡n eodem genere mali,vt eft ¡a regula iutjs ponciíicij.
D E F I N I T I O V I L
N o n eo m i n m t o r q u e t u r r e m m a i e J l a t i s , q m d f r o \ hetfe bon<&fam& e j f i , f i a l i q u i h m i n d i -
ciis t r g e a t u r .
S
Ed & hoe fpecialiter receptum eft i n crimine 1^- [ x maicftatis,& contra coromunesiuris regulas, vt íi adíint criminis indicia fufficientia ad h a b e n d á de reo quícftionem,non ex eo folo elidantur, quod rcus probct elle fe boníE apud probos omnes cxífti- mationis & fams. 1 Ulud cerré negad nonpotcft, quin eíus.qui acedatur, qualitas & conditio potrí- fimum infpicierida fit,an ralis fit perfona, q u j tam immanc fcelus cogitare éc audere potaenc, & quíff tale quid iam ante vel fecede yel cogitaucat.íW/'Wf i n cadem cauia. ' Eft enim
A D W G : I V V M A í E S i ením hoc cónttaiuris cómunis regulas, (ícredimus
D E F I N 1 T I O V I H .
'¿£0 mAtcfiatis n o U l i t a t e m q m d e m amififfe m i e l
¡ t g i t u r a M e c o m m i j f i d e ü c i i , f e c y t o t á n d e m t o n d e m m t i o v e . S e d m t e r i m t a m e n &
p e n d e n t e ¿tcciffktioncpro no~
b i l í ¡JAhetur. t
M
AicPcatis reus ficut cacera bona fuá o m n í a j - ca & nobilicaté iam inde á commiffi adeoq-, co^iuci citmims die ámiíiíie incelligitar, l i q u á d o cunque poftea Icquatur condemnatio.1 A u ígitijr, f i c m i pendente aecufadone n i h i l cx bonís fuis alie- nare poccít auE diniinuere, * ica nec nobilicatcm &di^nitaccm p n í H n a m retiñere ? Sed non cft reda comp-uatio : quonianl nobüitas toh-Xtct pevíbnr., tna^ns quam ius adminiftraodi patrimoni j,3 nec in retinenda n o b ü i t a t c veríatar pciiculam ftaudis có- miniíceadíCi quod in b o n o i ü adminiftratíone non ü n e caufa pci:.,imcícitur. 4 Sera enim eíFct conílfea-, tio bonorum, qua; per fentendam irrógarctur poft diffipafjoncm,5 nóbiiítatís aütern adempdo nuh-
^ ,am ícra ede poccft5cum i n ipfa quoque fententia ferenda rnukurainterík, quod ad ÍLippIíci j tnortif- que gemís attince, annqbilis tit necne qui conde- iiinatuu* U a S e m t u s i5iCal.Ian.1592.
1 Lex iúdktorum ibI)jBpHÍílJMdA.maieJl4tké.& l.vlt'C.
hoc «V.Iunge l.j.&q.eod.
i d.l.maiefiíítií.verf.quiveró.
3 Eft enim nobilitas quaütasperfonalisjicetaceidehtaíis
"non naturaiisjÜ'Vbi Bart.& abj C.dedignit.
4 Cú metu & íijfpicionepcenf muña poffinrfieriin frau-
¿em ñ(ci,l,pe¡l contrañum ij.vbiBau.& alíj DJedonat.l.fiali- tjukj.D.de mort.cauf.donát. De quo vide lul.CIar./»^«¿2.
trim.q,7S.ni4.i6.i& feqq.nu.p.vbi concludit bona delinquen.
lisnoneíTe obligarafiíco ex dic d e l i d i , ñeque ex die edepri iudieij criminahs,rcd ex die íeratentiaei Adde l.vUinfin.D.de reijüir.vel abfent.damn.
• 5 Cum ííícus nullam efletliabiturüs aítioherh cfjtra pof- feífoiesbonorum alienatórum ¡anquam nullo modo íibiob- Jigacorum,vt proxiine discimus ex SuhClar.íj 7Z.nH.3z.
6 Alicer enim riobniore, p i e ñ e n d i funt, aliter plebeij.í.
injuommiójjf l.prdced.D.dtpoe's.RtCiln crimine Ia:fe maiefta rispar &xqualik oauiiumconditioefle deber,vt aic/4mllíts t.CJm.tit.
t ) E F I N 1 T í O I X ,
T e n d e n t e A c c u f i t i o n e U f a m d e j l a t k n o n e j l a u d i e - d u t f i l i m p e t e n s t o t u m l e g a t u m j i b i a p a t r e r e -
H t f u m . S e d f ú f f i c i t M r t e m tegati é i p r d - fiarifine-vilo t a m e n o n e r e f a t i f -
. d a t i o n U , n e f a m e p e r e a t *
C
V m fiíitis eius'ó qui poft porteril perdueíliohis rcusfjdus erac, 1 JegitimíB fupplcmcntum ex iLudaíanilege1 condiccreE,ac licc jeendente, vtfieri aííolet,gcixx
quantitatis prorogacionem peteret in famptus litis & a]imétorum,Jiieredes.auté paratos fe dicerenc totam cam funümatn loluercqux huic a pacre legata e í I e c N ó putauir Senatus contradicécc píceferdm proGuracorc P d n c i p í s totius legad adiu-dicadoncm fied deberé- Propterca quod íi conde- mnatio quandoqne aduerfus patds memoriam íc- queretur ncclegacü v á í c t c t , necfiliis licet ínnoxiis legitima víla dcberetur/Sed ita rcm temperauit,vt cui fexccftd aurei legad foerant trcGenti pra:ft3ren- tur,na¡lo camen onere i n i u n d o prscítandíc eaudo- iiis,5 quod ñeque fideiaílorem facile repedre poílct í ^ q u i aíta bona nulla habebat/ ^eque pcndccc ac-
c u í a d o n c fertaíEs calumniofa, fariie irtterea fiiiurrt morí arquüm eííct. 7
íí^^ímí
excempore fu Id-.Aug'.
1591.
1 Ñon enim qui'fquisiegisIolí«raaieftatisr'éus'éft áícú-i fati poft rrtortera fuam pcvteí:l,fed is cantüm, qüi pcrducllio- nis reus fip> id eíhqui hdftih aíiimo in Prinripem aut Remp-.
animatus fún,l.vl.T> hocti [Sane ex Cf teris qnoque cauíisjvc in alio quolibeccnminemofcuo reopoft licem cotueitararfli, id efl:5po(tquamexore &v¡nculis nuerroganis rcrpondit.ee- iam in heredera rraníít pcena delifti pecuniaria, & concrsciV vocatürti poteft ferri fenceotia ptopterpaenamillam pecu- nhxizmj.tf.deobliig. & á B M v l t o magis propreVfumptusliciS;
ItaSemtiis m cauíalacobi Magnin incendisrij paulo anrtj arreftumdeíunfti,Idib.Scpteni 161$ 1
z inl. omnímodo ^o.C.de inoffi.tefi, \
j exl.fi infiitutá i.7.§.de incffic.D.íod.vU.Cde ord.cagnit.
4 Bxl.quifqxis ^.Choctit.
•i íniqi.ium enim eñ iivipoSlibili nédum fupéruacua fatif- daciorte quem on£Xzutl.h&c jUpulatio 14.«» f . D . v i hgat.feufU deic.nom.caueat.
6 l.z.§.pe»,h.de iud l.smnes 35 §.prttere4 & fiq.C.de Epife,
¿f Gíefk.
7 arg.l.reo crimimqi. B.defélut. 1.1, $. qaare etfi i t a . B . d i vemrdnpojfejfmittmd.
D E F I N I T I O X .
G h i i n o n e j l f t i h d i t m n i / i r a t i o n e f e u d i n o n d i c i t u r c o m m i t t e r e c r i m e n Ufe. m a i e j l a t ¡ s , q m m ~
uis p o j f t p r i m r i f e u d o .
V i non niíi ratione feudi P d n c i p í s alicuius jmpedofubdituseft,1 licet feudo p d u á d u s íiti íi oífendatPrincípcm, * non poteft tamen eo n o m i - ne réus fíen rhaicllads, vt & capícis & fortrinanim omninm posnam pati debeac.3 N o n enim fuiPrin- eipis maicílatem abíblute vided poteft laííiííe, q u i non niíi fecimdum quid,vt i o q u ú t u r d u b d i t u s f a i t . 4 I t a Señatus nofter p r o N . Claudio du Saix D . de R i - uoirejeontra p r o e u r a t ó r e m generalem, i i . Galend;
Sept.i592t
1 Ñam &fet)dum&deiiñumfacit, vtquís efficiatur dé foro alicuius Principis.Tul.Clar.í» ^.Uf&mme/iatis m.6. ver/.
ideo,Áítíh.qí4a in prouimta C.vbi dt cnm.agi oport. ' z tit.1; í ¿ 7.quikmod.fend.amitt.ltb. t.in vjib.fead.tf tií.quá fttit primMuf.benef.amit.hb. 2.
3 tcxt.cíiinclem.pajloralit, vhiglAnvexh.mnfiábfisit. D f re mdid
4 l u IjClar.vbi fupra,qui dicir communem > poft Rolandi á Vdlcmfa,mm,i.SíGig.míratt.decriw.Ufamak/i.q.6S.poJÍ
m m . i . , , • , 1 D E F í N í T í ó X í .
Ñ o n m a g i s q u i r a t i o n e o f f ¡ c i j , q m m q u i r a t i o n é f e u d i f u b d i t m e f i , d i t i t u r c o m m i t t e r e
c r i m e n U f é L m d e f i a t i s i
L
icet ratione feudi aut d c l i t d iiat quis fubditu^alteni terricodj,non ineidit tamen in crimc lar- maieftatis, íi quid molicus íit contra PrincipeiTi a u t R e m p u b l Í G a m i l l i u s terdtodj.1 Qyanquamno' co minus feudo pduanduseft, vteatenuspuniaturi quatenus fuit fubdÍEns. i Idem eft;íi quis í a d u s fie fubditus ratione officij, & poftea in Príneípem an¿
R c m p u b l í c a m deliquérit. Isenimlieec non poffic videri reus Ixfe maicftatis,oíficío tamen priuandus eft, fiue in ofíieio ipfo deliqueric, iiue ex qua alié caufa.3 Jí4 mí i n caufa Francifci Gclaz,!^. Cali Apnl.1595.
i Disi Def¡,prox,pfxced,ex clem.pajloraiis.dere ind.
a Vtlimicata cauíanonriiíí iunitatum producát'éfFeÁfíi vulg.l.in agrií iQ.D.de acq.rerjomá.t.refinptum 6. Ú. de hit qué
•vt indigh. luI.Clár. in §. Uf* matcftatU nu 8. ádden» éuimr.ii ClerieosIiceÉnacÜraliter &ór)gii5;uie dicátar tfi'c dc dtím};
nio Scdicione iliius PríucifiisJn cuiüsterritorio riati ftfníjíiá poffe tamen ílkiiedntra etím cemínutei* criméüí*f¿rijj(icií
Sl$í>
CODICIS FABRIANI LIB. I X . T I T . V I L
ftatis, currt poft clericacú non poffint dici amplius veré fub- dicüllius Principis. Q^iam femenciam ibideni feftatur effe tommunem. Quasnuis l'ubüciat l'tincipcs fcculaics de fado feruare comtanura, qued&repecit inprtft. crim.q. 36. verf.
quirs nunquid.
3 Quidenimrefert,an feudum q u i s h a b e a t á Principe an offiGiumíVtrumque fiquidein beneficiutn eft tit.zj. in quibtu sauf.fmd.amitt.SÁmprimislib.i.invfib.fmi.háán lul.Clar.lo- co fupradifto.quod illegidme natusextra dominium ex fub- dito bannito propcer rcbellionem & muüetc extera nen po- seft dici tebellis etiamft fie legitimatus.
D E F I N I T I O X I I .
Q u i f r o f m P r i n c i p e d e t e x i t c o m u r a t i o n e m f a c í a i n a l i e n i P r i n c i f i s t e r r i t o r i o j n quo h a b i t a b a t }
n o n ideo f u n i r i p o t e j l t a n q u a i n r e m m a - i e f i a t i s , nec v t e x p l o r a t o r j
f e d v t p r o d i t o r .
Q
V i i n alieniPnncipis ceniEoiio h a b í t a n s con- iurationem cótra Piincipcm fuam inftitutam, i n í h u ó b a m q u c deccxit,ne apud fuos reus qaandoq;fiercclííic maieftatis, nontamen cominus p u n í r i d e b a 1 poena pecuniada,exilioquc m u l d a r i , 1 non tanquam explorator, 11 aliad n i h i l conciuTat, fed tanquam proditor.} ItaSenatus eodem menfe.
1 Ne feilicet ex eius impunitate ali j plerique 8c excmplu Scaudaciam fumerentidem attentádi.quod nc eueniat fetn- percauendum eft)/./í«í/«^8.§. vlt.D.depm.Uumfirnum 6.
infi.C.de fem.fugit.
% Nam á grauiore poena debet ilíum excufare nccefíitas officij.cumvbicunqjgentium debeatfuo Principi fidelitaté, árg.Lpoft kgMum i.S.Aduocatum fifei Tt.de hit quib.-vt indig,
3 Quid enim cogebat venire illum in alieni Principis cer- litoriunijvt in eo habitaret ? Non ergo poteft videri venifíe alia mcnte.nifi ve explorator fieret vel proditor.
T I T . V I L
A D L E G . I V L . D E A D V L - t e r . & f t u p r .
D E F I N I T I O I .
J n c e f l u s c u m J l u p r o c o n i u n & u s p u n i t u r p o e m m o r - t i s & confifeationis o m n i u m h o n o r u m . E t
q u i d f i n o n f i t p r o f r í e i n c e j i m f
V c i v s cumSemproniamv- xorem haberet, T i t i a m per a- dukcrium ppllucrat3íubinde ScMa^aiarnTici^ fororem i l , t u m nuptam Gornclío , & v -
tramque domi cum vxorc a- qua5Ígni, l e é t o q u e a c c e p t a m per muhos annos retinucrat.
Qiisercbaturqua pcena puniendus cHetfQuibufda p l a c c b a t i n c c í t ú admillum v i d e r i , proptercaquod í d e m duabus fe íbroribus mifcuiíret.1 G b idque &
í i i m m u m capitis fuppliciam irrogandum cíle pro- pter c o n i u n d u m adukerium,1 & prsterea bono- r u m publicationis pee nam ex luftiniani coaftftu- lione ob inceftum infligendam.i A l i j diecbant i n - ceftum quidem non tancum fanguinis,4 fed etiam adfínicatis i n t u i t u admitti,5 fed tamen non niíi ex legitimo licitoque coitu adfinítatcmconciliari/ci- que confequens eífc, vt q u i per adulteriam Titise fe i u n x i í l c t , non ob i d folum incefti reus ficri poírct, quod M s u i a m quoque fororem T i t i ^ vidaíTct,7 Sed etíi inceftum admilfum conftaret, non tamen Goníifcationis posnam locum habere, q u a m l u í l i - nianca lex non incefto cuilibct.at inceftis duntaxat liuptiis induxiíTct/Poenaicin cnimlegcm etiam y b i
eadem adeoque maior íubellct ratio non eífc adiu, uandam interpretatione.'Prafcrtim cum alia í m t i - niani c^nflitLitio pac nam confiícadonislegibusfe-, re ó m n i b u s publicorum iudieiorum ftacucá abro, gaírct,príctcrquam íi de Isf^ maieftatis crimine tra claretur.10 Senatus capitis quidem fupplicium uou irrogauit3& perpetuis triremibus addici reumfatis cíle credidit/edeum nefarium fcchxs incefto íímil, l i m u m dupiicisqac adultcrij c ó i u n d i o n e cumula- turaprobarctur,Bonorum confifeationem, quíeir»
iudicantis arbitrio pofita cft,criminammultiplici., tate &: atrocitat^ permotus inflixit.1 'Ita cótra Clau.
diumLe Noir,^énaEu extr^ ordinem iuílu Principis habito Dic ipfo Epiphania; D o m i n i 1590.
I Nam & fufficerct quem cognouiffc filíam Tororis vxoJ ris fuá! ad hoc.vt inceftum admiíiflfe dicerccur.Alcx.ws/ai^;
//í.5.Iul.Clar.«» §.inceftm inprin.
í Nam de iure ciuili poena inceftus eftpoena raortíSíquá- do inceftus commictitur cú aliqua fpecie alia fornicationis, puta cum adulterio yel ftupro.Iul.Clar. in d.^.incefltu num.i,' poft gl.»» leg.adultmum tum incejlit.inprim.D.hec tit. Si vero committatur contrahendo inceñasnuprias,tunc punitur i u - xta formam AMthJnceJiM.CJemceJi.&imttLnitpt.Aide l.vim p»ptmi9.§,pr*.fcripticne,I>.hoctit. .
3 d.Amh.incefteu,
4 Quanquam magis prepne inceftus commiteitut ínter' pérfonas íanguine coniunfta*, puta fi quis filiam propria« ;i cognouetit,vt in cafu decrílonis Boer.jiS.vcl materteram» v t in cafu Cepoll.cfl»/,ír/w».(í£.
j V t in cafu,de quo Alex. confiíy.lib.S. cura quis cogno^
uit fororem auc filiam forens vxoris í ü x . 6 Anchat.slcganterjW»/;^!.
7 Quod eo cafu ñeque confanguinitas ñeque adfinitas vil a contrada videretur.
8 Verba enim Nouellas non nili de inceñis nuptiis l o ^ quuntur.
9 Vnde eft,quod non habet locú illa Nouella in nuptiis,1 qUíB funt incefta? iure canónico duntaxat, fed tantum ia iis, q u | funt incefta; iure ciuili,&quas dicebanturincefts tépo- re ilhus legis condirx.Iul.Ciar.vbi fup.aw.j. Item non habee locum in nuptiis largo modo inceftis feilicet inutiltb.vel i l - licitis.puta cum cognata fpirituali vcl ludxa feu infideli,íej tantum in nuptiis proprie inceftis racione confanguinítatis^
Clar.i¿í.»«,4.portDcc. ««/.ijS.&Boer.flfrM^tS^n.ij.ó'f .318.
10. AHth.bomdeimmtornm.C.deben.ptofcript. (¡fincorper.
vnde fumit,
I I Vide Didac. Couar,»» Ub.pradi.q.titJe incejl.ntipt.nu.Si
&inUb.4.Decret.(.6.i,part.§.8. loan. Pajy.in jynt*gt»,íit.4taj dfilt.Arefl.j,
D E F I N I T I O 11.
D e p a n a m u l i e r k a d u l t e r a ,
M
Vlicrcm adalterij rcam& conuidam.certuni cíl ex luftiniani c o n í l i t u t i o n e , qnam fequi- m u i j ü c p i c d é d a m eííc,vt & virgis c^datur,£5cdous lucrorumque nüptialium i a d u r a m patiatur,& prq- terea i n m o n á í l c r i u m detrudatur.ibi perpetuo má- íura3íi nonintra biennium á marito repetatur.1 Ac quid íi m o n a f t c r i u m n o n n i í í h o n e f t i s j D e o q u e fa- cris virginibus ineludendis dcftinatum.condcmna- tam nolit admittere \ Cogi non poteft^vt admittat.Niíi i n eam rem ab initío c o n í t i t u t u m íit5cuiufmo- di monafteria plerjiquc apud Italos,^pud nos milla funt. A n igitur pesna h^c mulieri remittenda erit?
M i n i m é . J AnTn exilium aut perpetuum aut tem-*
porale commutanda ? 4 M u l t o minus, ne alioquí eueniat, vt tanto licentius & l u x u d o ü u s viuat mu- lier , quam ex contrario cordgi ac emendad, 5 &
anteactíB v i t x paenitentiam*agcre conuenit. Item nc marito repetenda: vxoris facultas auffcratur,qua ei faluam mancre jsqutmi eft, * etiam inuíto,vel ofc>
hoc folura5quod poffit contingcre,vt mutec volun- tatem , & velic aliquando quod hodie nolit. A n denique c o g e n d ^ cut madms > v t d e ^ o i a v a ^
'teftct * ací c x p ó r t a n d a m vxorcm i n monaftcríum
%\zed¿s w o ú i n c i z ? Faciüus hoc a d m i t t í poceft, 9 l a m n o n f o b m m a r i t i , fcdmuliciis quequeincer- iícadeoque Rcipublk>c i n eo loco muliercm veimi c a í l o d i x cania retinen,. i n q n o a d mcliorcm vicam
¿¡jíai-um exéplo i i m i t n n & traduci políic.'" Ac quid
¡-¡ nec mulien'sjiicc mariti tacultatcs ei impen!? íul:- ficianc?yix aíuid temediam íupercft, niíi vt ín car- ceribiispcrbicnniimi incegrum fumptibus mariti retineatLir," p o i b a exilio perpetuo muldecur. At fipr^ter aduiterium aliud quoqnecrimen concur- r3t,cuiiis coercido ad publica v i n d i e b m pcrtiftcar, pceníc comaiutationcm & pro d e l i d i grauicate cx- a í p e r a d o n é ficri oportebic. ' ' N e c co minas ín exi- l i u m danda & releganda eiit muiier, q a o d i t a f a t u - rum íit , v t i-epccereiüam poftmodum maritusne- qucat.Simodo publicGiutciík Ron manercillam i n Gíuícaíe.11 Finge furem^uc q a x publieum ex leno- cinio qu.tltumfaciat. Q ^ n q u a m íí honeftas virgi- f i é s c o r n i p i t l c a u t corrumpece vokúííe p r o b e t u r , digna cft que non tantum relegccm-,fcd etiam furca fufpcndatar."14 Senatm i n cania Girardilacoz &
Magdalena: Blanchct,ante Cal.Sept.1595-
. 1 Amh.feihedieMdt»*' C.Aw tit. & ta mptr. vnlfamit*
l á c ñ , Nooell.\ij4. vt null. má.lk. haber, loe.fermt.cio.^mfit muiier.adti'.t.peen,
x Qnse vocantmulicrumpocnitentium.Etfanéinconue- ítiens S¡ pcrabfurJum cft detrudi aduhcrarn in monaílerium
•virginum.tjL'od nec nupta? mulieres nec vidux honeftifíim^
ingredi fine licentia fummi P. ntilícis políint. Ñeque vero illam luftiniani raentemfuiffecredenduraeft.
• j Nec enim aduheriaiiBpunica elíe oporcet matito fciíi- tet conquercnte,vc nec alia dthQ.á,l.ifaveilmra((i4$ó.infi.D.
»d leg.Aquil.l. Stithum dut fumphtlum $i.§> uB.de folm.l.fi a res 70. S.vlt.D.de fideiitff.
4 Nam & ex caula folei fied pnenr cómmzúo,l.adbefliiu jX.cum ib i not.D.de posit.la l.Clar.^.Sy. w. 11.
5 Non enim cottitutíe funt pcEnXjmfi in hominum emen- dationemjy»pama zó.eO.ts't.c.gnudemm.de conuerf.coniugtH,
6 Ex d.Nayelí.i^.
7 Eft eniin ambulatoria Sciúconftanshominum voluntas, t^.T>.destdtnín.Ugat.l.i.§.fiq¡4Ís adita.D.ad SC.TeriuU.
8 stg.l.fiquii pro tixorez,D.dedeníit.int.'uir.& vxor, 9 Quarn vt adukeriiun remaneatinipunivum. Etfi Coh-
•queritur luI.Clar in i.adulterium.n.j.in/.quod hodie adulte- riafere vbique gentium funt irnpanita.quod tainen de adul-
¿cris mafculisíntóUrgtcnon de fpeminisi 10 d.c.giiudsnim.dsconus.rf.(oniugat.
11 V t carcer ín pro monafteiio.quemadraodum & mohá- fterium toto ülo biennió pro carcere eñ.Thorti.Grarnm.íjíec».
ji.QuanquamluLClar.^.wwwj y.teftacnmunquam fe vidiffe poenam ÜÜus detruííonis in monafterium Tetuari inSenatu Mediolanenli, fed commucacam íatpius i n poenamfufiiga- tionis & exilij arbitran].
u Non enim d t l i d u m vnum debec alterius dcliíli poe- nam minuercfed atigere; puta íi ludxus adultériom cortimi- fette cutn ChriO.iana^vel Chtiftianus. curo lúdaja.Iul.Clar. ta 4,$.aduiterinm n.y.iii f¡. \
• 15 Semper enim publica vtilitas prxfereada eft priuata?) ufuth.res qué. C.commun.delegat.
J4 Nam & iure Codicis poenaadulterij etiam in fominis fa'ít peen* mon\s,l.quamuk jo.C.éoc/ií.quíEpcena nechodie in mafeulis eft immutaca.fcd Eamum i n foemuiis ptopter fe- xusfragilitatem.Jul.CIaí.flí.».?.
D E F I N I T I O I I L
L E G . í V I . D E A D Y L . u f i na infiígenda Caíe elle dcbct.,vt m o í t i s p o e n á m i n o -
gct.-'Viiufquc tantum cafus cft,quo atienta cor pci- iiide ac qai d e l í d u m pcrfccic, p 11 ni tur, is cft ín í a n - átíTunis vírginibus áttentacis. 4 'Si camc'n e n m í n i s acrocitas c.í íoci auc í e m p o d s aut perfonarum con- d i u o n e & qualtrate áugcatur,vcpata íl ál-amiliari¿5¿
d o m e í t i c o atccncaitnn lie,5 íl n o é l u Se per cfiraélii- ram,6li marico prxíenrc,-' íi i n publico, fi á b igno- büi & v i l i períona in matronam nobiHíTimam/ n i - h ü prohibe bit capitis poenam irrogad. ItMSenatus in c a u l a N . V o l a t / J a i . A u g . ^ ' ^ .
1 l.í.inprin.D.de extm'ord.crimi
% QuatameH puniendieftent peifeño flagitioj d. l . t . ^ 5a» puero.
5 Securtdum eam íentennam, quam & a;quiorem & ma- gis eommUnenft ieííc teilalut lul.ChrJnprá0.crím.q.%3.nu.tii vbi muhos citat.
4 l.fi qu'u non ditam rapen J. C.de Epifc.gf Cltr.
5 Ve apud Ioan.Pap./»¿.ai.f¿r.9 Artfi.z. t í apudlsan.Lu- cí uin i» placit .Cur,F(trifdib.\z.tíí. ó.plaat.J,
6 Súntenim atroeiorcs nndurni cifradores, l.í.D.deef- fiaci.(fj cxpilat.{km St nodurnifures ,¿. 1. D. defímb.bdneitH
V'iáe.Cühc.Ub^.obf.c.%. .
7 Augecurenim infamia &iniuria per przfentia mariti, 8 Nam & fircumft3ncialociaugetde¡iSum,cumgrauiofc fit !n¡uria,qua;fit paiam & pubJice quam qua: dam Scfecre- tOyl.aut faiüla 16,$. locütfacit. D . de pona. l.ptAtor edixit 7. S. vtu cutn dmb.legib.feqq.D.de inittr,
9 d,l.'J.§.'vLt.verf.perJona.
D E F I N I T I O I V .
D e p u b l i c o a d u l t e r i o & n o t o r i d m u l i e f e m á e c u j a r i e t i a m abfcnte v i r o p i h l i c m aecufator
f o t e j i & debet.
T íí bene cocordantia matrimonia turbare nc*
E t i a m a í t e n t a t u m j f u p r u m p u n i t u r pcena m o r t i s t r o v r m i t í i t e c r i m l n i s ( ¿ r c i m l i t a t e
f e r j o n a r u m * r •
S
Ollicitatorcs alienarum nuptiarum, ítemqj ma- t t i m o n i o r u m íncerpcllatores ctíi effe¿l:u íceicris potiri non po(runt,proprcr voluntatem tamen per- fiiciola» libidijiis extra ordincm paniertdas cílc co- ftat.'Ecgo arbitrio iudícis & conícqucntcr non pos- tia mottis.* N u n q u a eniiji arbiciiutu iudicis i n pos-mo dcbet,'nG pubiieus q u i d é aecufator,2 p r x - texcu adultcrij,quod ab altero ex c o n i u g i b u s a l t e r ó n o n c o n q u e r e n c e a d m i í í ü m cíle dicactir,1 íi tamcrt abícnce per mukos annos viro muiier corpore fuo qu^ftum vulgo faciatjlibcrofque íufeipiaequos ne- nio n o feiat a u t Vulgo qu^íicos cíTcauccx cerro ad- ulterio fufeeptos/ ad procuratoris fiícalis ofíiciuni pcrtinet.Vt ré,dcfcrat,&: crimen quod publicé fcan- dalo í i c m a l o q u e exemplo, cocrccií curct, 5 I c d i t a de mu n i íi pia-eedat diflamatio.*'Nam i i vulgo igno retar, quis adultcr íit, non c í t p c r m i t t e n d a itlquiíi- do,vc íciatur^quis ilíc íitiíum puniatur.7 Id enim fo~
lo marito requirente & a e c u í a n t e ficrí poteíl. ItÁ Semtus i n caula q u a d a m T a r c n t a h c n l i ^ . C a l . M a r í
1 Ne quidem paterprartextu patria potcftatís./.i $ tz/rD, deliber.ex/jib. [Intellige autem peradioncm. Náexcipiendo poteft quilibet adulterium obiicere.quia exceptio non infa*
mzt.Ita Se»íjí«jinrclanonibiis Iibe!iorum,4.Sept.iíni.]
a Quem procuratorerc officij autiurifdidianis.vel etiani procuratorem generalera aut ptocuratorem fifei appella*
mus.De quo in l.poftltgatum •},§. aduocatum fifei. D . de bis, qu4 vt indign.
3 l.qnamuuso.C.hoc tit.
4 Ve in fpccie l.fdium deftnimm S.D. deh'u, qui funt fui veí aliea.iur.Scho tamen mulicrem.cuius vir longo tempore ab- fuitiíi eum defundum arbitrata alij nuplcrit, exculari debe- rCjíi probabilis error fuitfama publica iiucruenictueautac- cepto nücio de Qiorte: Alioquin puniri deberé de adulterio*
Glar./» §.fot:nic»tio.n.ii.Nzm & vir punitur,qui eodem tem- pore duas plurcfve habuit vxores, non tamen poena mortis^
fcdpublicationis dioiidise partís bonorum, Mcx.conf. i t f . Ubi y.vei fuftigationisaut ttiiemiuin.Iul.Qariíí/W.».^^
J Ve poena vnius fit terror multorum^.cw»?J'eruum 6.mj!*
Cde fertw.pigitA.a»tf*ci» 16. §.vlt.íi. depcea.l, peromnes6.C, de definí, ciuit.
6 Nec enim hoc cafu locú babet ratio.quae ponitur ia l.qmmtm. Ne quibufcunq jvolcnnbus temeré liceac fa-daré connubium , quodiam diffamatione i pía fatis fcedatüm per folara nototictatam,- notorvfi e n i n eft 1 %vioá ali^ua