Tractatus de regalibus ac in tit. quae sint regalia et officiis ...

',J

H O R A T I V S M O N T A N V S

I %r

I _I

h r-

I

P

llf

necefliratibus fubditorum R e g n i T u r ­ pe efl: enim & ir.ultum Regali rcucren- tiz derogat, in neceifitatibus Regis , St f R e g n i, á fubditis mutuare: dicit D .Tb.

! loco citato: nam /n crutuis fzpe mutuans ' fcandalum patitur,cum natura mutui fir, v t difficile reddatur . Eft igitur neceffa- rius thefaurus Regnanti, etiam ad fubfi- dium commune fubditorum • Sunt quo-

•que ncceffaria Regnantibus cztera me­

talla ad conflanda arma pro defenfione*

R egn i. Q jo f it , vt audeam dicere &

probare : metaTlorum fodinas ad domi­

nantes qui multitudinem regunt, fpeda- 'uilTe , vcl ex expreffo confenfu populo­

rum,vel tacito ex przfcriptione Regnan­

tium : idque ad commune bonum iubie-

¿torum , ex caufis fupra exprefsis. Nam

& antiquiffimo tempore ad Regnantes fpedauiffe , patet ex Dione iibr. j2 , Hi- fiotia Romana, fol.63 dum Mecenas ad Odauianum Auguftum verba faciens,in­

ter cztera bona Reipublicz numerat metallorum fodinas , his verbis : Deinde borum omnium , ac eorum quoque qua ex metallicis fodinis, aut aliunde certo ad nos redeunt, ineunda eii ratio . Com pro­

batur cx Itb.i.Machaheorum, cap.S.áxsm recenfens hiftorias Romanorum in fub- iugatis Hifpanijs , & alijs Regnis, dicit:

E t in potejlatem redegerunt metalla ar- X genti & auri, qua illsc f u n t . Quód fi di­

ces,intelligendum effe tex. noftrum d c*

fodinis metallorum in locis publicis , vel C zfiris : non autem in locis priuatis.;

quia Andr.in boc text. d icit: de iure R o ­ mano licuiffe priuatis perfonis poffidere metallorum fodirlas; ex /.3. § Jin.cuml.

fequeut. de reb. eorum , ac ex /. diuortio,

§.f\mr ,jf. fo l matrimon. E g o , falua*

reuerenna ipfius, contrarium exiftimo verius: nedum ex Dione loco citato. Se Sa- cra Scriptura in dtBo eap. S. Machaheo»

ru m , dum Reipublicz effe affirmant; Si dum generaliter loquutur de fodinis me­

tallorum , funt generaliter intelligendi, ffid e legat.prafian.Ut. $. 0 “generaliter, Secundó, quia dum in cex.noftro nume­

rantur inter Rcgaliaiquod idem eft.quod fpccialia Regnantium : non effet quid fpeciale Regnantium, fi de fodinis exi- flentibus in locis ipforum Regnantium*

inrelligenretur, iuxta communem regu­

lam iuris Romani: quo iurc etiam id di- ipoGtum probabo , &.lignanter e x / 4:

ffide reb.eorum: quam coniunftim legen­

dam effe ¿t concinuaciue cum przced.

dicit glof. fin.ind,$. fin AQ quo ciim luriícófultus poiuiffet cafumin m i­

nore poflidepte fodinas m etallorum *:

alius lurifconfultus ad declarationem*

przcedentium.in feq.l. fubneait his ver­

bis : ^udd tamen prtuatis liceat poffidere ► Pondera illa vetb a , quód tamen, ftanc enim aduerbialicer, non fubftantiue : quia fuper littera ( 0) adeft accentus.

Comprobatur ex fubiun&iuu , liceat'.

nam fi á\dio, quod, liaret fubftantiue.

vc nomen przcedens verbum ; opor­

tuit ex bona gramacica ponere verbum in przfenei indicatiui tem poris, fcilicet, quod tamen priuatis licet poffidere; noa*

aucem in przfenti temporis fubiunfti-' vi,liceat. Aduerbialicer autemfumpta ái&.\o, quód, exponitur pro quo mo»

d o : vc CaLpinus adnotauic in didio- ne , q u i, qua, quod I Se eric fenfus le­

gis huiufmodi: pofueratlurifconfultus cafum in §.final, leg. 3. in minore pof- fidente fodinas metallorum : & fic vi-, debatur licere priuatis perfonis pofli- d erch zc: ideó alius lurifconfultus fta­

tim i\xhac6iitmfiquent. leg. 4 ad decla­

rationem przcedentium , his verbis s Huód tamen priuatis liceat poffidere..» : ideft, quomodo tamen priuatis liceat poffidere. Ec fic non affirmat, licere*

priuatis pofsidere: fed ponit ca fu m *, fi liceret, puta ex concefsione Regnan - t i s : vt Codie de offic. quaflor. l. officia—, . Vcl eric fecundus fenfus, fumendo di- fiionem, quód, interrogatiue: fic enim fumi poffe , affirmat Caleptnus in diBio- m ,quod'. Se eric fenfus : ^ d á tamen—»

priuatis liceat poffidere ^idell, li tamen*

priuatis liceat pofsidere . £t fic non ai- firmar licere, fed eo cafu, quo'liceret, dicit declarandam 'efte decifionem lu- rifconfulci in ptxctácat\$.fin ali. Vel tertia expofitio doftifsimi interpretis e f t : üuód tamen : purche priuatis Ii- ceac pofsidere. Ec reincidic in fecun­

dam expolitionem .

Vrget contra Andr. intelligentem*

diB. leg. 4. affirmaciue, fcilicet, licere*

priuatis perfonis pofsidere fodinas me­

tallorum ; vrg e t,d ic o , nedum ponde­

ratio verborum d /.quz verba nullo m o­

do intelligi poffunc in fubftantiuo, & fic affirmaciue : fed vrget przcipue quód illa 1.4. inutiliter & fuperflue polita fuiffet,

fi affirmaciue iutelligeretur ad proban­

dam conclufionem, licere priuatis per­

fonis poffidere fodinas m etallorum *:

ciim

p E R' E G Á L 1 B V S

cum fit regula affirmatiua; omnia pofli- deri, Si i nobis acquiri pofle : mfi á le­

ge prohibeatur quid, ff.áevfucap. l vfu- captorum. Ad quid c r g o , lurifconfiiltus Paulut poffiit legem vnius verficuli in­

ter duas iegzs V/piani, ad affirmandum»

licere priuatis perfonis poffidere fodi­

nas metallorum : fi nulla lege reperieba- tur id prohibitum í Se ex regula » omnia nobis licent, quz legibus prohibita non fu b t: fuperflua fuiflet dubitatio, & per confequens d l. 4. Vnde,dum videmns compilatorem interpofuifle legem Pau- li immediate & coniundine ad prxce- dentem cafum propofitum abVlpiano , fcilicec in minore polfidente fodinas me*

tallorum:quia rx huiufmodi V/piani po- ficione deduci poterat conclufio affirma­

tiua poffidendi á priuatis perfonis has metallorum fodinas , Se fic parari prz- iudicium fifco : idcirco Paulus ad decla­

ratione politionis Vlpiani fubnedic duo verba aduerbialiter, fcilicet Huodtanuu priuatis liceat poffidere. ideft, quomodo tamen liceat; & fic videbat ipfe Paulut prohibitionem poilidendi has metalli fo­

dinas ; & ideó declarat politionem VI- piará , vt procedat eo cafu, quo liceret priuatis poffidere , fcilicec ex conceffio- -o c Principis. H zc autem noftra cbnclur fio contra Andr. fcilicec metallorum fo ­ dinas ab antiquiffimo tempore fpcdauif- ÍC ad Regnantes; probatur ex

noHri in tit. de thefaurts, incipit, §lma non decet; Se eft Caroli II. qui corrigen­

do rigorem Conftitucionis R e g n i, Do- hana defecretinqua Gulielmus Rex N o r­

mandus , agnomine malus , refcruaue- rac fibi omnes thefauros : fublata diflm- dlione iuris Romani fuper pOLrcione dan­

da domino lo c i; vt in ^.thefauros, Inft.

de rer.diuif. kaimx. Carolus, vtieructur difpofitio iuris Romani. Subneflit dein­

de hsec verb a: Non tamen auri, argt9*

t i , caterorumque metallorum fodtnas » aut Calinas, iy ius quod in eifdem fodinis, /alinifque Curia noftra competit, é " ab antiquo competyt, annumerari volumut tkefauri vocabulo; nec putamus, qua f i- eut in nomine diferepant , participent in tffiCiu . A tten d e, quód hic bonus Rex conformem fe reddidit difpoficioni Iuris Romani in danda portione thefauri do- mino lo c i, in quo fit thelaurus; recedit tamen ab hac difpofitione reipeAu fo­

dinarum metallorum , & falis; ceftans, ab anciquffimo tempore omnium me­

tallorum fodinas > Ai falinas de Regali.

bus e fle . Et (ic concordat cum D io n e » At facra Scriptura in citatis lo cis. Ergo ex natura exceptionis ; fodinz metallo­

rum , & falis ad Regem fp cd an t, etiatn in locis priuatorum integré: nulla fa- fi:a diftindIionc portionis dandz domi­

no lo c i, vc erat de iure communi in A cu n B i, C de m e t a l l a r . l i b r . i t . c n im , obferuatum fuifle ab antiquiffimo tem­

p o re, teftatur D .R e x : At fic Regale#

hoc obuenit ex confuetudine przlcrip- ta in beneficium Regnantium. Et hoc volneriint dicere fifcales,quos eizatAjfl»

in deeif.32i.nurh.8. in fin t, fcilicet quód Im peratores, qui fecerunt leges illa s, C.demetallar.iymetall.lib. 11. fuerunc orientales : ideft, ignorauerunt hanc confuctudincm Regni Italici circa fodi­

nas metallorum , At falis: nimiriim fi le ­ ges illz fint co rred z ex tcxt.noftro, qui numerat Regalia Regni Italici ex anti­

qua obferuantia eiufdem R eg n i, excer­

pta á lurifconfultis , Baronibus R egn i, przhabica diligenti inuefligacione , fub Fridericp primo Imperatore, At de eius mandato : vt Mutius teftatur in Chro­

nico libr. i8 . Ai plenius deduximus i o , Pralud.quafi.z. H zc autem confuetudo przfcribens hoc Regale m etallorum , , ffiic iufia ex caulis difcuffls d D.Thorna libra. de Regimin. Princip.cap.j. q\xia»

ciim dominantes , quí multitudinem r e ­ gunt, indigeant his metallis ad confer- uationem Ac regimen fubicélorum : fí Regnantibus referuaca non fuiflent,opus fuiffet illa em ere, At ad pretium com ­ parandum pro emptione p rzd i^ a, no­

ua tributa. At collationes á fubditis ex­

torquere . Et fic referuatio huius R e­

galis fuit in releuamen fubieiftorum in , communi. Meliiis enim fu it, dare Re­

gnantibus hzc fubcerranea incognita,&

plena laboribus At inueftigationibus ad metalla conquirenda At purganda, quim á miferis fubditis proprias pecnnias ex­

torquere ad metalla comparanda. Ex qua confideracione ruunt argumenta, Andr.aduetfas texmoftrum, quód n o n , debuit hzc lex fieri ad commodum Fride- rici legiflatoris , qui eam fecit: & corrí- gere leges Codicis iuftas, quz dabant de­

cimam domino, in quo fit fodina metal­

lorum . Ruuiit,dico: quiaFridericus non ipfe h zc referuauit, nec fecit legem : fed mandauit [urifconfultis .Principibus, At Przlatis Regni Italici, vt przhabica dili- genti informatione inueiiigarcnt, quz eflcDt Regalia fua ; Ac ex ioueftigationc

y 3 habi •

• ² Í ⁷ ,

m

i:

'i j n*H '

Ú

'V,||

Hi

'1;'VL

i

.1) Ix' (•:r'

% 4'J

I *

25'3 H O R A T I V S M O . N T A N V S

n lili.

||jh I .«I

I

habita ab his fuper antiqua obferuaatia Regni.cxcerpca fuerunt Regalia hzc iii»

tex. noftro numerata . qui teX. fuit dein­

de compilatus & infertus his feudalibus confuetudinibus ad futuram rei memo, riam : vt ex chronicis & Hiftoricis de­

duximus inpraludys quaO.i. Si igitur fub Oftauiano Angufto, ante lurifconfultos Vaulum & Vipianum,(odinx metallorum omnium erant de Regalibus; & percon­

fequens abfque coaceflione Principis poflideri non poterant, C.de offit.quafi.l.

cffcia,Capic.dec 7 7 . n u m . i Nimirum, fi Faulut videns quzftioné ab Vlpianopo- fitam in 1.3.$. fin. ff. reb. eor. de priuata perfona poifidentc metallorum fodinas, cFet*»aluminis , inxia glof. interlinear em ibi exponentem quzdam verba greeatae lapidicioas; & lic videbatur licere priua- - tis perfonis poflidere metalli fodinas, &

perconfequens inferri prziudidum fifco cx illa politioneci/p»40>:ldeo ipfe Paulut occurrit huic tacitae illationi, & declaran­

do politionem vlpiani dicit in l. 4- H«dd tamen priuatis liceat poffidere : fciebat cnim prohibitionem polTeflionis Rega­

lium fine Principis concclCone , in d .l.

offjcia: & ideo dicit, quod tamen , ideft, quomodo tamen licea t; vel dumodo li­

ceat prtuatis poffidere,fcilicet cun? Prin­

cipis conceffíone.

Nunc do tertium intelleiftun1:t4 d.l.4.

Quia in politione vlpianiin d.$,ffn. nu- meratz erant penes priuatam perfonam fodinz metallorum ,.c r e tz , aluminis, &

fapidicinz : quarum quzdam erant de*

Regalibus, & fic prohibitz poffideri d perfonis fine Principis conceffíone: vt funt fodinz metallorum . Ideo Paulus declarando przcedentia dicit , quod ta­

men priuatis liceat poffidere : ideft, intel- lige politionem przcedentem In his,quf d priuatis poffideri poffunt. Et lic taci­

te iS: implicite docet & demonflrat, in*

expreffis ab Vipsano in ilh §.fin. nume­

rata cffe quzdam prohibita poffideri d priuatis perfonis . H zc ncn poffunt cf- le alia , qndm fodinz metallorum , ex Dione citato loeox Idque docet etiam * Lut.de Penna in l.quteumque,la z.num.a.

C.deosnn.agr.defer.lih.ii.

Igitur ex omnibus his intclleftibus credo fatis dcmonftratum, etiam Rom a­

no iure , fodinas metallorum prohibitas 3 effe poffideri d priuatis perfonis. Sali­

nas eiiamde Regalibus cffe, & percon­

fequens fub eadem prohibitione, docct Careltu Il,in d.eap,§luia non deceV.ac lu­

rifconfultus in l.inter publica , ff.de ver.

borum fignificatsone ; & ideo cum VI.

pianus tn l.magisputo, ff. dertb.eor. po- fuiffet qnzftionem in minore poffidente falinas \glof.fin. in i.fin .l, 3, dicit,con*

iunftiue S¿ continuatíué /i. fequentes le­

gendas effe: & fic declaratio Pauli in-»

iuxta expolitiones fupra faétas, ap­

plicanda eft falinis. \d(\Cie Luc.de Penna affirmat loco citato . Ec hzc conclufio comprobatur cx Sacra Scriptura m ]ib.

i.Machabeorum cap. 10.dum Rex Deme­

trius remific 1'idzis fubditis fu is, pretia falis: & inrt^^.z/.remific eciam areas fa- dinarum . Et fic ab antiquiffimo tempo­

re ád folos Reges fpefiabat falinz,ideft, arez falinarum, in quibus fiebat fa l: &

etiam pretia falis, ideft, vendere fal fub­

ditis fuis . In fodinis aluminis eft ma­

ior difficultas: quia cap.Caroli

11

loquitur de illis : & fic lumus in regula*

affirmatiua turis cqpnmunis: vt poffide­

ri poffit quicquid non reperitur prohi­

bitum , d.l.vfucapionem ,ex d.l.3. $.fin.

( in quo fit mentio lum inis in illis ver­

bis g rzcis, iuxta glof. inUrlincarem ) nil fpeciiicum habetur, fed dubium ex feq:

1.4. Qua fecundum primam & fecnndam politionem, omnes fodinz haberent im-- plicicam prohibitionem poffidendi. Ec confert l. Cafar ,ff. depublic.&veSisg.

vbi Czfar locabat cotorias fodinas in- fulz C re tz : 8e lic de Regalibus viden­

tur lapidicinx c o to riz , quibus acuun­

tur ferri:& etiam lapidicinz marmorum, inftar metallorum; dicit Peregrin.libr.4.

de ifurefifci, titul. 2. num. 73. ex Paulo Cañren. in l. diuortio, $. f i v i r , ff. fol.

matr.Affl. inboctex. num,2o.d\ck , ve­

nas Iapidum , ex quorum coftione &

liquefañionc fit alumen, effe pariter de Regalibus, inftar metallorum: quia*

antequam liquefiat, lapis e f t , & ex li- quefaélione & coftione lapidum fic alu­

men • ficut Cf cera metalla fiunt ex co- ftione & liquefa&ione lapidum . H zc ratio, falua rcuerentia ipfius,non eft v era : nam caufa efficiens huius Regalis metallorum, non obuenic ex maceria*

mctalloruoi, fcilicet quia ex lapidibus fiunt: fed obuenic ex confuctudine quz lic przfcriplic, fundata in neceffitate*

quam Regnantes habent horum metal­

lorum ad conferuationem regiminis po.

puli fibi fu b ieS i: vt probauimus e» D . T horna , Dione, iy cap. CaroU I I . §ltsia non decet. Idem AffiiB in dtcif.isi.exi- ftimauit, ius conficiendf alumem inuen-

tuo)

D E R E G A L I B V S ₂₅₉

tum ín folo priuati, effe domini foli: fed fifco deberi decimam partem aluminis quod conficitur : iuxta legem cunBi , Codice de metalhtr. ¿r metallAibr. t t . ipfc enim fuic opinionis , tex. n oftrum , intelligendum efle in metallis inuentis in folo publico,vel Frincipissfecus fi in folo priuati: & fic «ciflimat, illam decimam efle dc Regalibus,non autem fodinas la- pidum ex quibus fit alumen. Ac q u ia , hxc expolitio ad tex. nofirum.non efl ve«

raivcprobauimus cxMp.Cáro/i I I . dum conformem fe reddidit difpoficioni le.

gum Romanarum in danda portion e, thefauri domino loci in quo inuentus efl chefaurus,receflic autem ab hac difpofi.

tione in fodinis metallorum , teftans ab antiquifsimo tempore fpeiftauifle has fo­

dinas metallorum, & falis ad Regiam Curiam. Ec fic ex natura exceptionis, portio quz dabatur domino loci de Iure Romano,non datur in mecallis,& falinis:

eft enim natura exceptionis, vc dlfpoft.

tiojá qua dedu&a eft exceptio , non prz-, icribat fibivim in exceptione; ffáereg.

iurJ.i.ibitÓ" fabinusait;ftatim atque in aliquo vitiata efi,perdit officium fuum: in exceptione, exponit Ig itu r, fodinz q u z funt de Rcgalibus.in cocum fpe¿lanc ad Regnantes ; fublata diftindione iuris Romani in danda portione domino loci, iiin lo c is priuatorum-inuentzfint: Sed dicimus,leges Romanas efle in hoc<or- leftas i confnetudine,quz fic przfcripfic in beneficium Regnantium , ex caufa pu­

blica vtilltatis: quz confuetudo preferí- ptiua Regalium inferta eft in tex. fub Friderico primo Im peratore, przhabica diligenti informatione de omnibus ex- prefsis in tex. n o ftro . Vnde ex regula /.

/ed poRerioret,ibi, nift contraria fint , ff» de legibus: quoties difpofitio poftcrior dire&o oppugnat difpofitionem przce- dentem,corrigit: & fic neceflario dicen­

dum e ft, leges Romanas corredas efle, ex noftro refpedu metallorum:dum fimpliciter numerat argentarias inter R egalia: fi fumamus argentarias pro fo­

dinis argentj, & ex paritate rationis ad Cftcra m etalla. Nam quando tex. nofter noluit corrigere , fed conformem fe red­

dere legibus Romanis,id fe c it, vt in fine tex. noftri in thefauro. N ec obftat ratio And, vt cx hac difpofitione iuris Romani circa .thefauros,approbata & relata i n , fine tex. noflri,regulentur coetera expref­

fa in corpore tex. ex reg. l.fin . f . de [trit- V m .O ' olea,leg.^ l.nam quod liquida, fn

fineff.depenu.leg.ptKÍábittrsm fibi vim, quando fub vna ftrudura verborum ac coniundim exprefla funt plura in vno capitulo : fic loquitur d.l, fi. ib i, vinum amphorarium,¿y dulcia omnia lego, in hac fadi fpecie: genus, id e ft, verba illa, df dulcia omnia,re(lrmg\iatar & declaran- tbr i przcedente fpecie vini am phorarii:

idque propter naturam illius copul*,¿r*;

quz qualitatem przcedentis legati in fe- qiifens legatum videtur repetere: dicic Dyn.incap^encri,dt reg.iur.in 6 . ^ glof.

fin .in d . l.fin . Sic patitct in l.nam quod Hquida,ks fíne, ib i, omnem penum prater vinum,quadefi Roma. habent hzc verba implicitam coniundionem: quia funt ex­

prefla excepciue vnum ad aliudmimirum, fi declarenrur inuiccm. A t in ííar.noftro, fingula Regalia exprefla funt diflindim inter fe,idco And. fingula exponit diftin- d im : & quando compilator voluit re­

ferre fe ad difpofkionem iuris Romaoi,id /ecitin fingulis Regalibus: pa6Ctibi,¿o- na contrahentium inceftas nuptias , con­

demnatorum ¿7* profcriptorumfecundum quod in nouis conbstutionibus cauetur. Hic facit pundum : deinde numerat alia vf­

que ad verficulum , ¿7“ dimidium thafauri in loco Cafaris inuenti no» data opera. Si ex hoc vltimo Regali expreflo prout iii^

legibus Romanis cxprefluin eft,declaran- da eflent omnia Regali.iprzcedentia, vt iuxta leges Romanas Atcircunliaciasab illis expreíTas,ad Regem fp e d a re n t; fru- ftratoria& inutilis fuiflet alia relatio ad leges Romanas , exprefla in medio tex, ibi, fecundum quod ip nouis conftitutio- nibus continetur : duna fufliciebat hoc vltimum Regale exprimi iuxta circun- ftantias iuris R om ani. V el fecunda fo- lutio etitex.l.}.$ .filius,& ibi Bar. ff.de»

liber,& pofih. quód quando claulula eft poifita intra vnum capitulum:ad illud tan.

tum refertur, non ad aliud : fed p o fita , ante omnia,vel poft omnia : ad om n ia, refertur. In ftev, n o ftro , difpofitio iuris Romani eft narrata intra hoc vltim um . Capitulum fuper thefauro<» non au tem , pofita eft ex fe,puta fi in principio vel in fine tex. noftri, appofica eflet claufula, fcilicet, d i f p o f i t i o n e m iuris Romani.

difpofitio ergo iuris Romani fuper the­

fauro enarrrata intra boc vltimum Re^

gale,non porrigitur ad alia.Solutis igitur argumentis Affl. ego extiftimo , quód fe mota confuetudine alicuius Regni circa alumen: non fit de Regalibus lus confi­

ciendi alpmen: multó minus fodmz la­

pidum.

4

It

15

‘iiS

I

!?

'P

. • j l

i r

w

I

#

J-*

( • i

r

I:

m

n ‘h '

1^

h l P'v

f F

í6 o H O R A T I V S M O N-T A N VS

pidum.ex quibosfit alumen Vrgetm e ad hanc opinionem,quód Regalia conftitu- unfur referuatione Regnantium,concef- fionefiibditorum , vel prxfcriptione : vc .

probauimus inpraludi¡$ quañ.j. in fint ,

■& And. docet in rttbrica tex. noflrhcoi.z.

Nam ex regula communi &i naturali,quid quid naicitur intra tjrram meam, meum eft: vt probatu eft fupra ex ¡.fundi nibil, in primipioduxtaglof.interlineitrem ff.de a il empt.ex l.venduor §.fi confiat, ff. commun. prad. & funt in fruélu ff/o i.

matr.l.diuortiofi.fiuir, tum eoncord. Ju­

re autem naturx & ciuili,non debeo pro­

hiberi frufius reim ex purgare & dedu­

cere ad perfeaionemrQuo fit,yt dum nec iure Romano, nec in tex. nofiro, nec itu.

tap-Caroltll. reperitur referuatum Regi hoc ius faciendi alumen,fed cantum me­

talla,Stfalinx ; imo ex regula/.f«w pra- torff.de iudie.in cdp.non ne, de preefumpt.

vbiglof.fin . citat concordantes:extera conceffa dicuntur cx referuatione certa- r«m fpecierum, ¿r ff. de fund. infirue. L quafitum , $.Nerattus : fat e ft, inter metalla non connumerati alumen, vt in­

ter Regalia reieruata non connumere­

tur . N ec obftat argumentum Affi deJ fumptum ex l.tu n iit C. de meta\lar.?y

\netallUb.xi. qux loquitur de venis fa- xorum,diccns,dari decimam domino lo­

c i , & decimam fifco : alumen autem fic etiam ex lapidibus coiftis & liquefadis:

& fic videtur includi in text.iWo. Solutio eft: quód dum lex illa pofita eft fub titu­

lo de metallii & metallarys, declaranda venit de venis faxorum ex quibus fiunt metalla : cfim talia fint fubiefia, qualia prj dicata demoftrant, ff.de fund.infir.l.}.

i r ibi Bar. aliás lapidicinx omnes elEenc de regalibus: quód eft falfum,vc in praxi videmus. Nam necefsicas metallorum in Regnantibus ad publicam defenfionem regimen conferuandum,ob quam me­

talla cffcña funt de Regalibus, vt ex D.

Thoma probauimus fupra-. «deficit in alijs lapidicinis : licet in marmoribus , & C o- tarijs,Cxtcrifque venis lapidum pticio- forum, Vaul.Cafir.in d. § .f i vir. ¿7* in . conf 2j vol.2. ae Peregrin.loeo citato exi- ftimaucrinc, eandem difpofitionem mc>

tallorum fibi vim prxfcrtbere, quando qon func in fuperficie fuodftcitantes Affi.

in ttx.noflro,(ifii fumic argumentum tx l.

quofdam C.de metallar. metall. lih. t t . qua prohibentur metallarij perquiren­

tes marmora, facere cuniculos & foflas fubtuscdificia priuatorum: né noanc xdi-

ficia. Infert ibi Pyleu% in glof. quód fine Iffronefuperficici, noo poteft dominus Joci prohibere pc'rquirentes marmora:

idque ob publicam vtilitatem habetidt marmora. Ex quia oppugnare videtur l.

venditor $. f i conflat fi, comm. prad. qua prohibitum eft , lapides cedere in lapidi­

cinis priuatorum, illis inuitis: nifi aliter confuetudo fe habeat : & tunc foluto pretio. Soluit Bofsiusintit.de metallis num.t. differre lapidicinas qux pafsim in- ueniuntur ,d venis marmorum aliorum- que lapidum prxcioforum qux racó &

in paucis Io:is inueniuntur : in lapidici­

nis loquitur 8. :In marmori­

bus cxterifque lapidibus preciofis , ob publicam vtilitatem prffcribetfibi viin d.l.quofdam: nifi dominus loci vellet ipfe perquirere : tunc ipfe prxfcrretur, & eo inuito nullus perquiret. H xc refponfio eft diuinaciua: quia in d.l.quofdam, non»

permittitur inuito domino perquirere» , quoties fine Ixiione fuperficiei perqui­

rit ; Sed Pyleut id trhaxit per argumen­

tum á contrario fenfu ex illa lege : q u o i argumentum etfi regulariter fit fortif- fimum: a¿Iamen fieri non debet,quoties alia lex oppugnaret ei quod ex argumen-j to inducicur: quia tunc induceretur cor­

redio legis expreffx per argun>entum ta­

citum : v tg l.in l.t.in verbofortijpmum, ibique Decius num.y2.ff.de ofiic.tius, do- cueuinc. A^cyaizBoff, teftatur, opinio­

nem Pyleicbmvinem effe,fcilicec marmo­

ra cfterofque lapides preciofos perquiri poffe in agris priuacocum,fine tamen !x- fione fuperficiei,eciam inuito domino,ob publicam vtilitatem : cum raro & io pau­

cis locis inueniantur : nec expedit bono publico, pertinaciamdt pcruerficatem-»

tunc dominorum loci in quo fit vena hu­

iufmodi lapidum,obeffe Reipublicf:cum declaratione tam en, vt fi dominus loct velit ipfe perquirerejprxferatur, & pro­

hibeat alios perquirere volentes. Ideo nec ego diffentiam . Non tamen ex hac coadione dominorum in perquirendo»

inferri p oteft: venas marmorum cf tero- rumque lapidum prxtioforum effe de Re­

galibus: dum nulla lege id cauetur. Natn in d $.fi eonfía¡,dic\zat :qiiód cxiftente»

forfan confuetudine perquirendi lapides inuito domino lo c i: eft prius fatisfacien- dum eidem domino de p retio ; ne com- moditas rei domino adimatur. E r g o , e;t coaftione perquirendi & incidendi lapi­

des,non priuatur dominus dominio lapi-.

duro,& lapidicinx. Id autem direftó op-

pugaat,

li

D E R' E e A t I B V S 26 f

‘

pugnat,eíTe de Regalibus: nam Regale*

eft qnid í peciale Regnantis priuatiué ad íubdícos;vt docuimus in praludys quaffi i.lg itu r ex coaílione dom ini, vc patiatur perquirí,Sí incidi facerc lapides in fuo locomon infertur, venas lapidum efle de Repalibus. Diftinguere autem la- pidicinas Iapidum prztioforum , Sí non*

przcioforum:vc primz íint de Regalibus, fecundz n o n : nullibi probatur , Immo concrarium,dum reperkintur rcferuaca*

metalla : ip quorum numero non funt la­

pides': vt ex Lúea de Penna docemur inu»

rub.demetal¡ar,& metall.lib.zz. compro­

batur ; nam Regaba confticuuntur ex re- feruxtione regnantium,vel conceílione*

íubdicorum, vel prffcriptione: vt And.

docuít in rubrica huius tituli,eol.2.Sieg(y in pralud.quaíi.^.infine. e rg o , qui dicit, venas lapidum przcioforum . Sí marmo­

rum efle de Regalibus : altero ex bis m o­

dis probare debec: aliás fubdici erunc iu libertate naturali poffidendi h x c . N ec ex paritate rationis fíetic Regaba : fcílícec quia me.calla funt neceíTaria Reipublic?, Sí ideo effeSa de Regalibus: ergo pari­

ter Sí marmoca, c?terique lapides prx- tiofl . Nam precer quód non eft par ne- ceffitas : cum marmora, Sí lapides prx- tiofi fin cadbeneefle, non adneceffita- tem fícut m etalla. Adhuc tamen non*

licet fíe arguere :Nám cum Regaba fine ípecíaliaquxdam Regnantium contra*

communes regulas , quia funt priuacine ad fubditos : non eft facienda illatio ex paritate,vel eciam maioritace rationis:

v t Deeius probauit in l. in ommbus caufis ff.de reg.iur.ex l. ius fingulare , tunSia l.

quod vero ff. de legibus, exik'mamus igí- tur ( femoca confuecudine,vel rcferuatio- ne Regnantium in aliquo R egn o) venas marmorum Sí lapidum prxcioíorum non efle de Regalibus, fiue in vifceribus ter- rz fintjfiuc in fuperfície:quia non locus , fed materia facic quid R eg ale: Sí diftin- ftio hzc Affl, eft abfque lege,Sí etiam ra- tione : quia eodem modo fe habct ad terram pars fuperior ipfius.ficut pars in­

ferior : 8c quicquid intra fe te n e t, ad d o­

minum fui fpefiat,vti pars totius , d .$ .fi eonfiat d i. fundí nihil, Pofle tamen*

dominos nolentes perquirere in proprio lo co, cogi vt patiantur alios perquirere, follito fibi pretio : idque ob publicam*

vtilitatem,vt didum efticum declaratio- r c tamen : vt hi,qui perquirere volunt , id non faciant propria eorum authorita­

te : fed prius obtento priuilegio á Prin­

cipe ! vt Peregr.doeuit dt iure fifci lib. f i tit.2 num. 14.ae.pariter Boff, tn M. dt me- tallts,col.2.

Refpedu vero aluminis,eadem conclu­

fio ftatuenda e ft: cum omnia argumenta przcedentia vigeant: fit enim ex Iapidi- bus co d is Si liqucfadis, vt AffliB. do- cu icin h o ctex nec inter metalla nume- tstuf.vtexLucade Penna in rub.de me- tallar.& metallJib. z i . conftat.Fuitque*

magna altercatio inter fummum Ponti­

ficem Paulum fecundum , Si nobiles frej gepanes dominos T o lfx veteris,feudata­

rios Santz £cclefiz,fuper venis aluminis, quas fregipanes in agro tolfenii inuenc- f an c. Pontifice illas vindicante tanquam de Regalibus,idque negantibus fregepa- nis . demum fedata controuerfia cx^ver3 ditione didi Caflri fummo Pontifici, id procuranteAlphonfo fecundo Aragoneo Neapoliianorum Rege , qui ad Neapoli­

tanum Regnum fregcpancs tranfmigra- re fecit,Si fub cognomine T o lfz appella»

tifunc : author eft Aeltus Marchefius tfi libello de nobilibus familys Neapolitanas, deYolfis, In Regno noftro fuiffc ctiart»..#

controuerfum hoc Regale, ceftatui 4^ * dec.3n .S1 derifitquófdam cloáoresallcj gantes pro fifco confticutionem R egn i, quz incipit, inter multas, in tit. de offic.

mag.proeur.Cur,que dicit,berba aluminis fu n t fifc i: dicit fuille derifos : quia alu­

men non fic ex h erb is, fed ex lapidibus codis in igne Si caldaribus. Ideo exifli- macipfcjdodores illos habuifle librum * corruptz Iiterz,quz non barbam alumi-

»i;,fed herbam aliminis.dkeie debet.Prc»

batcamen ipfe ex alijs rationibus,de alu­

mine inuenco in folo priuati, decim am*

partem fifco dandam : non tamen refert, quomodo decifum fu,fed dicit quinque*

dom inos in fuum vocum deueniffe . Sed fuis argumentis Si rationibus fuit fupra*

plene refponfum . Capyc.in inuefiitu- ra feud in vcrbo,eum fodinis; in eadem*

caufa Alumeriz Agnam contra Sanaza- rios,de qua agit Ajfi. loco citato, teftatur decifum,effe de Regalibusjex illa condi.

tut .R cg h i Inter multas bAet^tex. illc*

videatur corruptus . Sed io meo libro non eft corrupcalitera: nam numerans quzdam Regalia,dicit: dtmania etiam,iy morticia,excadcntias,granaterias,pifcariaii herbas, alumen , é - generaliter omnia qux per nofiram Curiam procurantur. Pon- dera,quod inter hzrbam Si alumen,adeft linea,ficut in finguiis Regalibus in tex.

expreffis adeft. linea aucem diftinguit al­

terum

i| I

*1_il

R

'M 'A

\ f

■ ' . a

lfi>

liió'

*

5'

b

w -

2 6 2

H O R A T I V S M O N T A N V S

l#l

|‘ii»

íII.

W

H'

!

tcrum ab altero. Ergo , non ftant vt voumjfcd vt dúo diftinfia Ínter fe. Com­

probatur , quia in libro meo dicit * her­

bam ,alumcn : & fie vtrumque in accuía- tiuo.St eílec /alfa grám atica.fi vnam rcm íignificarcnt. Atm libro Affi. d/cebat, berhm aluminit: nimirúm, fi decepit corrupta litera in genitiuo . Eft igitur alumcn dc Regalibus in¡ Regno noftro, exilia conft¡tutione,6í decifione relata, per Qapye. remaaet tantúm difficultas;

num in locis priuatorum fit Regís quoad decimam tantúm, an in totum ? Affl. ¿7*

And. tum alys fupra relatis, interpretan- tur omnia Regalía inucntain locis priua­

tis,quoad dccimam tantúm, iuxta difpo..

fitionem Iuris Rom ani. Aluarot. vero, Cardinal. Alexand. & ego interpretamur quoa’d totum , & fic corrediué a J leges Romanas : exceptis his Regalibus iti, tex. noftro expreffis,ín quibus fpecifice faíla eft relatio ad leges Romanas, vel illarum difpofitio inlertaeft in tex. no­

ftro . Argumenta vtriufque opinionis re­

bata funt lupra cum folutionibus,tu ledor illa ponderabis,non anthoritatem inter­

pretum : nam auihoritas przualet in pa­

ritate argumentorum.

5 Et ex hac varietate interpretationum, pendet alia quzftio . Rex conceffit Ca-

• Urum cum iaribus & peftinentijs fuis : in quo Caftro erant venz argenti , vel aliorum metallorum : num hz venz fpe- flent ad conceffionarium,vel ad Regem ? And.tnbotUx.num .71,circa exifti­

mat , ad conceffioiiarium fpedare . Dat rationem,quia donat cum orqnibus iuri- bus & pertinenti/s: &dum qnzdam ex- cepit,debebat & hzc excipere : aliás ex exceptuatione aliquorum cztera omnia dicuntur concelTi. Affl.in hoc Ux num.g, dicit, vt tunc venz metallorum fint con-*

ceffionanj, fed fifco detur decima pars metalli. Sed And.nW dicic de hac deci­

m a; verofupplethoc m odo: quia

& And.^y ipfe interpretati erant tex. no- ftrum iuxta leges Romanas \nl.cur,Bi.

C. de metallar.& metall lih.t.t. vc illa dc- cima quz datur fifco de metallis inuen- tis in loco priuati,fit de Regalibus: non ipfa vcoa m etalli. 5ic pariter de metal- lis inuentis in loco Regis,dentur duz de- ciTizjvna fcilicet ob ius R egale: alia ob rationem communem,fcilicet quia in lo ­ co Rcgrs fu n t. Et fic ipfi interpretati funt tex. noftrum , vt illa decima fic de, Regalibus,non ipfz venz m etallo ru m ,;

quasa priuatis perfonis poffideri pofle ,

exdtimauerunt: & proinde illz venz,vt dept^rtinencijsCaitri, tranfeunt in c o n -' celsionarium , (ecundúm And, fupplet Affi. vt tunc detur R egi dccima metalli:

qu a illa decima eft ius fifcale : dicit in tod.num.g.infine. ergo fecundúmeorum interprecactuncm ; in concefsione Caftri cumiunbusAt pectinectijs, non tranfit in conceílioñarium lus Regale metallo­

rum : tranfeunt venz metallorum,& illa decima qux datur ratione loci in quo fu n t: qu-ahxc non funt de I^egalibus . At niti hoc modo declaretur eorum con­

clufio , oppugnaret generalem regu lam . Regalium,fcilicet conceffocom itatu,Re- gaiia non cranfite in concefsionarium ,:

& fi aliqua Regalia conceffa fint,reliqua non dicentur conceffa; quia ftriifte in­

terpretanda eft conceflio Regalium : fic A ffl, docuit in confistut. in locis demany, rubrica 77. num. 6, iy citat And. Addit Regner. Sextin. de Regalib. Ub. /. cap. J.

num. 8/. Regalia non tranfire etiam ex verbis generalibus,fcilicet cum omni iu­

re quod Princeps ibi habet:8t citat com­

plures D o d o r e s . H zc enim claufula efl maior qudm cJaüíula,faOT/»r/¿«x éfp er- ttnentys/uis,ob didionem illam,om»/: &

nihilominus non includit Regalia; multó minus includere debet claufula,c«ot iuri- bus é - pertinentjjs fu is. At bené quidem j quia Regalia funt fpecialia Regnantium, annexa coronz ad decus Reipublicz, Re- gner.Sextin. lib. t. cap. i- num. 14. At fic funt maioris dominij, diñinda á cceteris bonis fifcalibus: quia Regi competunt priuatiué ad lubbditos,I,«f.di

qutcunque, num. 2. C. defund. limitroph.

lib. ^{I I .} quod non eft in coeteris bonis ^, puta domibusjvineis,agris,At huiufmodi:

quorum priuata perfona eft capax ; Ni­

mirúm , fi in concelTione generali Regis non includantur ea , quz in fpeciale de­

cus Regium fibi compecunc: ficuc in , generali venditione non includuntur vaf- ialfi At feudum, ob dignitatem rei At ho- minum,eap.in generáis, fu p .fi de feud. de- fun.milit. And. in cap i. num.3. verf sus iUud,tit.de cap.qui Cur.vend. BarTinl, 2 . col.z.jy i.ff.de iurijd.omn. iud. A t Ca- flrum d iure non habet pertinencias li- miratas.nifi quatenus ab hominibus, vel d confuetudine hoc przfixum At concef- fum fitei, Innoc.in cap, cum ad fedem»

extra dereftst.Jpol. At ideo claufula appo­

sita in conceilione Caftri,faOT iuribus ¿r*

pertsnentys fu is , eatenus includit & pro­

b a t , quatenus pe/ alias probationes a'p- pareat.

D E R E G A L I B V S

6

pareat, ea , dequibus controuercitur,ad caftruin pertinere: Alex.conf.yy.num.ig.

vol.4.Dyn.fy Bar.tnl-/ific,$, i . infineffl ásltg I Oldrad.conf.1q4.Nee: And.diffen- t(C: nim.in eap. /. nura. quid fit inuefi.

hzncéoStnaam Innot. adiiceram fequi- lurjdt in cap.i .num.j.de eap.qat eur.vtnd.

loquicur fecundúm cóíuecudinem Regni in baronía erc¿la, qux haber percincn- cias,& iura fuá : nam cirea medium ilcit:

A t Baronia confiñii i» feudis, reditibus vaJfallorum ,&alfi: & in prxccd. col. di­

xerat in fine ; in ¡sis eonfUlit Baronia: &

quia hac coberent rei vendita. & fic vera eft conclufio: áiure nileífe deputatum CaftrOjnifi quatenus ab homine, vel con- fuecudine hoc prxfixum & conceffum fie e i.H in c , cu m h o ca n n o /630. Rpxno- ilcr íeparafTet quxdam Cafalia ab hac Ciuitate N eap o lis, illaque vendidiffec:

prxfixic & aíllgnauic fingulís Cafalibus portulaniam,ficlam,& nonnulla alia iura.

I i nifi feciffec,nil operata fuilíec claufula in venditione appofita , cum iuribus ¿7*

fertinentijsfuisi Sed in pofterúm prode- ric,quia illa prxfíxa & aífignaca in prima conceífionc,funt iura & pertinentia Ca- ftri : & ad illa refertur claufula: vc bene docuit Upar, ad And. in tit, quidfit in- uefi.num- y.

Ex his igicur poterit folui quxftío : vc E R ex afsignaffec caftro in prima con.

ceífione quam de eo ftcíc,fodínas metal-

>lorum : erunt hxc pertinentia ad Ca- ñrum ,& jura illius: & in exteris coneef- fionibus illius czñt\,e\auía\zeumluribus

& pertinentesfuis,iae\adet fodin as metal­

lo ru m . Si veró nil appareat aífignacum C aftro,& in prima illius conceflione nil díiftumficde fodinis metallorum: tunc claufula cum iuribus,Se pertinentijsTuis, nil operabitur : quia nil eft affignatum»

C aftro á iure.necabhomine. Secundum argumentum And. fcilicet, quód dum nil cxcepic Rex in conceifione, omnia tran- feunc prxter excepta : procedit in his qux cranfeunc fub generalítace concef- Eonis,& claufulx: fed fi vt diximus, clau- fula nil operatur in cafu prop o fito, quia nil reperitur aífignatum C a ftro : ergo , non opus erat excipere & referuarc:dum nil tranfitin conceífionarium, prxter ip­

fum Caftrum conceffum:& tune diftingui p offet: vt fi Rex conceífiffet cum Caftro fundos, vcl illa loca publica , io qui­

bus funt fodinx metallorum : tune procederet difficultas : nam fodinx funt pars fundí , vel loci conceffi : & vt

pars tranfít cum fuo toto in concef- fionarium , dum non reperiuntur excep- t* in conceifione . Quo cafu procede­

rent varix interpretationes ad textum noftrum : vt fi vera eílet interpretatio A n d r.& AffiiB. fcilicet de Regalibus ef­

fe non ípfas fodinas, fed illam decimam metalli,qux debctur fifco:dicemus tune, fodinas fpedare ad conceífionarium -,, íaluo tamen Regali decirrx ipfi fifco : ve

£0^»; quoque aduertit in titulo de me- taílis,num .ti. in fine,bc hoc modo intel- ledus And. non oppugnatet regulam»

Regalium : quia in hac generali concef- fione non tranfit in conc^ífionariam illa decíma,quxeftde Regalibus: tranfeunt fodinx,quia non funt de Regalibus . In»

fodinis veró priuatorum nil habet hic concefsionarius: quia decíma,qux debe- tur fifco,adhuc deberetur, non ipfi con- ceffionario, cui Regalía conceffa non»

f funt. Q uódfiin fa& i fpecie propofita.»

fodinx effentin looo publico , puta ia»

montibus qui non erant fpecificé con- ceífi cum Caftro : tunccffct difficultas;

quia hx fodinx non includerentur ih c6- ceífione vti pars rei conceffx: quia mon­

tes illi conceffi non erant cum C a ftro . N<Jn ex claufula cum iuribus & pertinen- quia nil erat aífignatum Caftro d iure, nec ab hom ine; ergo remanent pgnés Regem concedentem . E t in hunc fenfum intelligo Bofpum in tit, de metall.

num.tz.inprinc. Sed fi interpretatio A l- uar.Prapof.8l mea, cffet vera ad tex. no- firum,fcilicet vt ipfx fodinx metallorum fint de Regalibus , etiam in locis priua>

torum inuentx : tune in fafli fpecie fu- prá propofita, fodinx non tranfirent in conceffionarium : quia vti Regalía re- quirebant fpecificam conceífionem , íal- temin genere,Regalium. Tertius cafus eftrquando R ex in conceflione Caftri, aífignat illi pertinentias & iu ra, pucadí- ílri&um cum finibus , montes , nemora, fundos certos , & huiufmodi: & poft conccfsionem inueniuntur /odfnx me- tallorum; tuncfiinueníancur inrra per­

tinentias feu diftriSum , fed non in locis infeudatiSjputa in locis priuatorumjcon- cefsionarius nil babcbic; quia fodinx non funt in locis pertinentibus ad Caftrum ; vt etiam ^{B o jf.} docait loco eitat. num. t z . eirca medium,81 tunc procedet varia in­

terpretatio ad tex. nofirum , fcilicet num de Regalibus fit fola decima m ecalli, an vero fodinx ip fx , Si veró inueniantur in Iocisinieudatis,velpubIicis ad commu­

nem

I

id

IM'

I "

[f'M

;.r i

1

I *

i '64 H O R A T I V S M O N T A N V S

fi'

I k

fi'

IV’Ir

rem vfum hominum C aftri: Boffius num.

14. zquiperando hos duos cafus dicit, ad feudatarium fpcftare. D at taúoacmfub num, 12. nam conclufionem ibi politam declarat fub num.14. dicens; quia fodi- fiz metallorum inusntz in his locjs pu­

blicis , funt Principis : & dum Princeps concedit Caftrum in feudum cum perti- nentijs , & in ipfispertinencijs funt ifta loca publica; vbiadlint aliquzexhis ve- cis,etiam ip fi veniunt: allegat fub num.

J4 l.2.$.publiei,iy §.feqtien.ff. nequidin loc.velitin. pubi. fia. \bi lurifconfultus declarans, q u i fint loca publica, dicit, tjfe areas,infulas,agros,vias publieas,itine- raque publica . Et pauló poft declarans h ic dicic. Ad ea igitur loca hocinterdi-

¿lum pertinet, qua publico vfui defiinata fu n t Iglof. ia verbo publico v f u i, expo­

nens tex. vc in qualibet ciuitate przfcri- bac fibi vim;notat,quod quilibet ciuitas habet publica: exponit tamen iex.'in his quariantin publico vfu: nam qu?dam_»

habent in patrimonio , non in publico vfu: allegat tex.i« ¿.fed celfus,in prine.ff. de contrab.cmpt. ibi,vt publica,qua non in—»

pecuniam populi, fed in publteo vfu haben­

tur , & ibi glof. d icit, nota hancdiftin- Bionem de publico; Habet igicur vnifier- iita s , vt Ciuitas, oppidum, Caftrum, vil- Ia,multiplicis fpeciei bona : q u id atn * particulari titulo obuenta , puta ex con- traflu.vclcx tcftamento iff.deleg.i,U ti.

Uitatibus, Vint. de Franch.dee. tg y .in fin t:

non aucem ab intefiaco : quia , cum nec agnationis nec cognationis fit capax: hu- iufmodi fucceflio fibi competere non po-' te ft , Imc. de Penn, in Uquicumque, la 2;

num.

3

omn.agr.defir.lib. / i. ha-c bona funt in*

pleno dominio vniuerfitatis , communi regula iurisgen tium & ciuili; quia Ciui- taccs habentur loco priuatorum ,ff. dt-»

verb.fignifica*..l.eumqut veSUgal. & .de*

his bonis intelligenda eft t . j . C. de vend.

reb.Ciuit.ltb. 10. lecundum Luc. de Penn.

loco cit. Quzdam alia dicuntur vniuerft.

tatis authoritate & honore tantum, fe­

cundum Capiblane.inprag.iI.num.3. tit.

de Baronib. vt ftadia & theatra: quz ho- noris & pulchritudinis caufa funt para­

ta,^:/# rer.diuif.l.in tantum,S.vniuerfita­

tis . dicas cu,quod appellantur etiam pu- blica,d. I. ftdcelfus > dum ibi exemplificat in Campo Martio,& d.U i . $. publici: id eft,communia vniuerfitatis,4. §. vniuer- fitatis: fcilicet in vfu publico feu commu­

ni,dum omnes ibi couftuuacad ipetacu-

la , vel in Campo Martio ad mercatum, horum bonorum folum eft commune, non publicum,dicit^/oy^/»ify//»?(j«/ /» d.

f publici ; id e ft, proprietas eft vniuerfi.

tatis in communi,noo fingnlorum , d. $.

vniuerfitatis,vias autem eft publictis,¿,í.

publici,\á eft,omnium ciuium in vniuerfo, non fingulorum vt vniuerfi: nam de his dicemus infra. Et hxc bona fij.ncjinalie- 10 aab'ú\a,d.l.fed ctlfus. Qpxdam alia jbona vniuerfitatis appellantur demaniali^z*, Marin.Frit.lib, 2. defubfeud.authorit.46, num.4.infine, vtfunt M o n te s, nem ora, pafcua,aquz & decurfus aquarum. H xc cx vetufta confuctudine Regni huius, funt de Regalibus:icaquod in locis dema- nij Rcgis,per alium quám per Regem :

& in loco Baronis, per alium quám pee Baronem prohibita funt poflideri : &

poiTeffor tenerur oftenderc titulum fu z.

poiTeflionis: de hac confuetudine teftan- tur Luc.de Penn.in l.quicunque,num.2.C.

defund.limftropb.lib.tr. Capyc. ininuefi, feud.in verbo,planis,Vmc. de Francb. dee.

183. dom. de Pont. conf. 97. & ex forma priuilegiorum fpeRant ad Barones: quia apponuntur in inuefticuris folitz daufu- lf,cum montibus,vallibus,planis,pafcuis, nemoribus,aquis& decurfibus aquarum:

vc omnes przcitati DD. teftantur. Q uo fitjvt fi ad Barones ex forma priuilegio- rum fpedent:ergo,Regis priuilegia con­

cedentis, funt. Comprobatur,quia fi h fc poflidere permiffum non eft priuatis perfonis fine priuilegio Regis : necefia- rio dicendum eft,inter Regalia numerari:

funt enim Regalia,fpecialia qufdam pri- uatiue ad ia\^it.os,Lue.de Pmn.loco cita­

to, And.in rub.tex.nofiri, coi. 2. & diftum eft inprahtdijs quafi.3. Et proinde, bona h?c demanialia p?nes vniuerfitaces R e­

gni noftri, funt ex priuilegio, non de re­

gu li : vt optime collegit Capiblane. in—»

prag. 1 1 ,nUm. 14.tit.de Baronib. vel ex ve­

tufta coniiiecudine immemorabili, quz zquiperatur priuilegio: nam bonus aduo- catus allegabit conceflionem Principis, eamque probabit immemorabili tempo- re : vt And. docuit in i.Imperialem,num.

q g .& yo.de probib.feu.alien.per Frid. fe- moca autem confuetudine immemorabi­

li,vel priuiIegio,& fic in dubio inter vni- uersicatem,& feudatarium inuefcicum á Rege de Caftro illius vniucrsicatis : bona h zc domaoialia (peftabunc ad feudata­

rium ex forma priuilegiorum , vt diftum eft,& Capiblane.ctiarn doeuit loco cit.num.

13. A t «xtra Regnum S ciliz, de iure*

com-

D E R E G A L I B V S "26/

csmmani fceus exiftimo'. fcilicet ad •»/- mtrjttates in dubio fpeBare : vt Aymon.

Crauett. dotuit eonf. iS 4 -v ifo proteffu»

vrfiU.ad AffiliB.dicifago.num. /2. quia vniuerfttetes hominum funt antiquiores Regibus ; St ideo przfumendum e f t , quód cemppre dominij diftindi.de iu re , gentium , vniueríicates fed hominum adunanti* referuaucrint fibi in commu­

ni ad neceftitatem humane vite , pro acre, aqua, & ig n e , bona h ec: nec pafti fine,ea á fingularibus hominibus occu­

pari feu appropriari. Et ideo quocies non Gooftaciu aliquo R egn o, bonahxc ad Regem fpedarc ex referuatione, , conceffiionepopulorum , velconfuecu- dineprzfcripciua t vniuerfitates pofti- dentes ea,habebunt intentionem funda­

ta m , vcdum á nullo reperiuntur occu­

pata legitimo tempore , prsfumantuc o b tnitio diftindionis dominij inter gen­

tes , refei-uata ad communem v fu m , Ciuinmibi congregatorum . In Regno autem noftro appellantur bona h zc de- manialia: quia de demanio Regis fu n t;

vt in confiitut. Dignum , tit.de iur.Juo

C u r . o b / e r u . i b i» v t o m n e t C i u i t a t e t ,C a - J i r a, Q a f a l i a, v i l l a s, ¿ y q u i c q u i d i n est i n t u t, a u t f o r t i, e Jfe d e m a n s u m, a u t

ds d e m a n io t o n f u e u i t . D u o enim ex il­

la colliguntur; alterum fcilicet, qua­

litatem dcmanialem in bonis foiius Re- gis cffe: dum ex illa conftitutione reqo*

cantur p f nes Coronam ; nifi de con- ceiOone per priuilegium doceatur: At fic demaniale eft idem , quod R e g a le , . Hinc io oppido Magdaloni, promiieue vfu populi obtendum eft appellari, lo M onte R egio,& loM onte demaniale, . Colligitur fecundum , fcilicec Regem habere intentionem fundatam ne dum in Ciuicacibus,Caftris,Cafalibus, Ac V il­

lis R egn i, quód fint de eius demanio:

fed etiam in om nibus, qu z intus e a sC i.

uitaces, C a ftra , C afaba, & villas con- fueuerunc appellari de demanio . H oc fecundum notabile optime colligitur ex illis verb is, v e l de d e m a n io t o n f u e u i t: q u z verba ftant aduerfatiuc , At aug.

mencatiue ad przcedencia illa v e r b a ,, tjfe d e m a n iu m: vnde vc aliquid operen­

tur vlcra illum cafum , quo conftet effe, demanium: neceffe eft^dicere , includi bona,quzconfueuerunc dici demanialia.

Cum igitur M on tes, plana, pafcua, ne­

m ora. At aquz in Regno noftro ad vni- uerficates fpedare non poffunc , nili ntpriuilegioAc conceffione; Regis » vc

didum eft : iufta ratione obtentum eft vfu populorum , vt b on ahzcdedcm a- oio Principis libi conceffa , dignofcan- tur á Cf ceris bonis vniueriitatum, quód tctineauC nomen dem ani;, At appellea.

tur lo demanio dei vniuerfitá 't quia i demanio Regis obuenerunc ad vniuer- fitatescx coucelfioneillius . K ecen d io igitur qualitatis demaniolis penes vni- uerficates operabitur , vc bona h ze demanialia ab vniutrsitacibus dicantur teneri non in allodium, fed fub d ired o dominio Regis : aliás non demanialia appellarentur pfnés vniuerfitates , si excinda qualitate demaniali » tó c a le , dominium effet ipfarum. Differt enim dominium á dem anio, fecundum A n i.

in l. Imperialem $. nec dominus , de pro­

bib. itud. alien, per Frid. sicut genus á fp e cie , dicft Dom. de Pontt in cap. i ./r- Bione 8. num. xa.de his quifeud. dar.

fofi. cum bona effe de demanio.includac infe dominium , fcilicec effe in dominia eiu s, de cuius demanio funt . Sed non c co n tra , ftilicec in cuius dominio funt*

de illius demanio effe : nam qualitas demanialis eft foliusRegis , vt in con- t t Iticuc. D ignum . N o n tamen exiftimo*

bona h zc demanialia p fn is voiuersita- tes recinere qualitatem feudalem ; v i Afflic. exiftimauit in dectf.af^.fitbnum . 4 . nam qualitas feudalis non prefumi- t u r , nifi probetur: s t iácm AffliSi. do- cuic in decif. i i g . num. t . etiam m R e- galibus deduximus in quafi. 7.

ex cap.

I.,

men cum Affl.in d decsf.ij4, vniuerfita- xes polfidences bona h z c demanialia, non poffe de illis difponere sine Regis affenfu: non ratione qualitatis feudalis, vt ipfe exiftim at: fed ratione qualitatis demanialis , ex confUtutlone Regni, q u z ancipitj/firi volumus, »bi, quod quicun- qu0 d$ Rigaiibitt mjlris qutd tenet: d o , cuius conftitucionis intelledu plenius diSeraiinpralud.quafi. 7. Hinc vniuer-

sicas Magdaloni cum ftatuiffecconcede- re ciuibus fuis facultatem czsinandi ta demanialibus montibus ipsius, id e ft»

inculca loca reducendi sd culturam fáH decima fruduum inde colligendorum , quod abfque decima permiffum er»i esJ antiqua At immemorabili confuetudine illius: id ftacuit.faluo tamen At referuato regio affenfu . Et bene quidem sic fta- tu icf habet enim do d os At nobiles ci- ucs,fcrciliquc agro . 8c ameno zre gau­

det ) quia de demaoiali ditpo fuerat: ac- Z qui-

á

Xsf i

n

iin

w

|«4'' h '

I

r .

Is'

Ili!'

'i

H O R A T I V S M O N T A N V S

I

KiU U '

iPr, 1'.

* .r,'

f

qoirnttt enim ciues cjcfinantcs vtilc do*

muiiuRi illius locitncuici, quem ad cui*

turam reduxerunt, id eft, illius fupcrfi- cici culc* , Bald.in Ug.i. in primaUBu- ra , num, lo , circa, medium verf, vndc^

commune Verus/ , ff.dertr. diuif óí pro­

batur in leg in tantum , in principio, ff.

eodem; quem teat.de vtili dom oio intel- Iigit Sald.in$.fi quis de manfo, n u m .it.

de cont. inuefi. H oc amem vtile domi­

nium durat , durante cultura, ob quam vniuerfitas concefferat, dsBa l. in tan­

tum"'. C z u tu m , fi poflciTor deferat per biennium, fiatquc locus iterum incultus:

elapfo bknnio poterit alius ciuis exco­

lere, acquiretque vtile dominium, Cod.

de omn.agr.dejer.l qui agros , lib.to. iun-

¿ia diBa l. in tantum , v erf ¿7* f i alius.

Ex hac amem licentia cxfinandi ex­

colendi loca inculta, pendet vti conne- xa , facultas fepiendi feu icpibus inter­

cludendi locum illum cultum , argumen­

to iurifd. o nn. iud. leg. a. quia infi- mulcum iacvitate excolendi, & femi­

nandi, virtu-licer dicitur data facultas defendendi (cg:tes: quam defenfionem fepes p rid an t domino abfcnte. Secatis autem fegetibus feu frugibus, illifque»

afporcatis c cxfin a: exiftim o, non pof­

fe exteros ciues prohiberi imitterc eo­

rum animalia ad pafccndas herbas fil- u eflres, etiam fi nafcantur ex fpicis in»

terram cadentibus : donec pofteflor cx- finxcxperit illam culciuari facere & fe*

minare . Ratio eft : quiafolum non eft in dominio cxfinantis, fed vniucrfitatis, dtBa l. in tantum, jf. vniuerfitatis: c^fi^

nans habet vtile dominium illius fuper­

ficiei cultx , fecundum Bald. loco citato . Hcrbx hx filueftres abfque cultura nar fcuDCur ex fo lo : merito fpcdant ad eum cuius eft ioluiti iffa d exhiben, l. de eo, jf.

I . infi.de rerum diuif.^. cum ex aliena—, , il y f f dt rei vindJ.fUum , Jf. z. N e c ha- i)erur ratio illarum fpicarum in terram cadentium; ratione de qua in leg,.qui fu n dum , S fu n di venditor „.ff,de contrah.

empt. Vcl quia etiam fine illis fpicis fil^

^ e§res herbx nafcuntur . Vel tertio*

S

E t cx eadem ratione, quód Cxfinan-

«es non habent dominium,nifi vtile illius iuperficiei cultx , exiftimo, arbores na­

tas in fepibus didarum cxfinarum , non i*fioaatium * fed vaiiterllcatis cuius

eftfolumjargumento ff.de aeq.rer.domm, l.adeo , §.fin .fr t.qua ratione, eod.tit. iy ff.comm.dtutd l. arborA. i.infine,\b '\, eon.

fundit ius domtnq . Spedant ergo ad do.

minum (oli , Sed in aliquibus oppidis coniuetuuo eft in contrarium : feruabi- tur vbi eft . Appellantur autem cisin x cx illa incisione lupeifi.ieiincultx, qux inciditur vomere , vel marra ,g lo f in l, filua,$.nouale ff. de verb. fignif. Elt aute adueitendum ;iaLulcatem hanc cxfinan- di á lege municipali, 6l antiquilTima con- fuetudine permiifam .intelligendam elfe in illis lo tis incultis demanij vniuerfita­

tis , in quibus non extant filux & nemo- ra . Eft enim id prohibitum á Regia—*

Pragmatica in tituló de pafc.forefi.fy ne- mor. 111 quibufdam caftris Campanix : idque ad faciliorem commoditatem con*

ftruendi triremes pro dafenfione R e­

gn i. Non igitur litet incidere arbores demantj, vt terra illa reducatur ad cui * curam.

IA Bona hzc demanialia vniuerfitatum»

funt duplicis fpeciei, quzdam funcvni- uerfitatis proprietate & vtilitate, v t (i reditus, frudus, & prouentus bonorum demanialium applicentur burf? commu­

nicatis: ficut Feiufij eft lacus Perufinus*

&i mons Malenfis, dicit Bald. in l. i.in r.

leBura, num. i p. f f de rer.diuif. Alia func vnhierficaiis proprietate , fed vfu publi­

c o , fcilicet fingulorum ciuium vtilitate partiali, dum finguli ciues pofíunc im­

mittere propria animalia ad pafcua , in-*

cidere ligna pro vfu eorum , & fumere»

aquam ex fon re : fic diftinguit Bald.in l.

'tttam, num i . ."erfidem in vfu nemoris, C.de exeeut.rei /«Jir.Primx.fpeciei domi, nium eft vniuerfitatis in com m uni, d. l, in tantua,$. vniuerfitatis, ibi, & f i qua alia fu n t communia duitatum ,ff. de rer.

dtui/.fyi. ficu t, iunBa glof. f f quod eu - iufque vntuerf. pom. aldaglof tn jf. uni- uerfitatis y Infi Jgrtr.diuif. Úcstmdx fpe­

ciei dominiuna, etiam eft-^yniuerficacis in communi, licet vfus fit pubhcUs, k i- licet-ciuiam fiagulonim. vcvniuerfi : fic dociierutu Pranafc. Ripa in nfponfo gj.

y in d otjie Pramb.decif t;g7- num. iz. at CouarrpraBfc qq.cap.jy.oum. .i>tContra fentije Rofired. Beneuent.. quem fequitut And.m Qonfi. Rfgni,Dubitatsonepifiuris, tit.de eentumae.aitc.vniuerf.dicentes,eife vniuerfitatis quoad vfum tantum , non»

quoad proprietate: &;proiode credito­

res vniuerfi(;KÍs nó pofl'e immitti in pof- felQoné h9rumhQQoiú,Oi¿&/exifti.mauic«

polTe

D E R E G A L I B V S 267

poircím fíiitt!: prouc A n d rM rcfcrt» ¡i- cét AJffitéi. ibidem fu b num. 7. referat * Odof íentire cum Andr. ¿r Roffred. &

citat Bat.in d.l. etiam,num. /2. P ro ‘opi­

nione Andr. ó" Roffred. videtur facer^

eap.Regni , Item quód lufiitiary, lu d i- e tí, iyaSiorum Notar ff. dum ibi dicitur#

tüm vpiuerjitates Regni nil habeant in—»

communi. Exponi debet quoad proprie- catcm: nam quoad vfum habent m on­

tes , ncm ora, pafcua , & fontes : & nifi in hunc fenfum intelligerecur, fed gene- ricé vt liccera dicit, nil babere in commu­

ni : fuiffet fatuus conditor illius cap. op­

pugnaret enim leges communes, ff, dt-»

rer.diuifl.in tantum, i.vniuerptatis, &

d.conñitutionem Regni, dubitationem iu ­ ris i in verj. nec inueniatur communt-»

ius aliquid. Ec SebaRtan. de Neap. in—»

diSlo ca p .á k k , vniuerfitaces poffe ha­

bere aliquid in communi. V el fecundus incelleftus d.cap. effe p o terit, quód lo ­ quatur de vniuerfitatibus R egn i, quz li­

cct poflint habere demanialia;illa funt de Regalibus, & fic Regis quoad pro­

prietatem : fingulorum aucem Ciuium * vc vniuerfbrum quoad vfum , Sed hic in • celle&us non applaudet lin e rz , dicic enim, cum nil habeant in communi. Cer ­

tum eft autem , poffe eis legari, dona­

r i, & vendi: & fic funt capaces domi­

ni), vt probatum eft fupra . V el tertius intelleftus verior mihi videtur, fcilicet dum poft difta verba dicitur ib i, neecol- leiias imponere pojjint fine fpeciali noan- dato noftro: p atet, quód conditor illius eapit. voluit declarare conftitutionecn*

K eg n i, dubitationem Iu ris, qua prgci- piebaturiuftitiario.vt pro debito vni­

uerfitatis imponeret colleftam eiuibus, fi vniuerfitas nil haberet in com m uni.

In d.cap.mandat: eo cafu , quo vniuer- ficas nil habeat in com m uni; nec col*

Icftas poflint luftitiari; imponere fine*

licentia Regis . Et fic diSio illa, eum, exponi debet p ro , quando : Sí erit fen­

fus : quando vniuerfitatcs Regni nil ha­

bent in communi, non imponatur col- lefta fine licentia R e g is. Opinio igitur Roffred.& Andr.vt bona h?c publici vfus ciuium , non fint vniuerfitatis quoad proprietatem : non habet legem com-

■probatem. Contraria vero opinio eoad • iuuatur cx l in'tantum , vniuerfitatis, ff. de rer. diu f. dum ibi dicitur , vniuer­

fitatis f u n t : genitiui natura eft indicare dominium . Et h^iuc opinionem íequi­

tur glof, Cbrifiopb. Porf, Sl communiter

D o & o v tsin S . vniuerfitatis, InR. dtrcr- diuif. Sed quia authoricas Andr, ¿ r Rof­

fred. magna eft apud nos;idcirco ad co n ­ ciliandas opiniones exitlim o, alitcr di- ftinguenda cffe demanialia bona vaiuer- fitatis: fcilicet alia teneri ab vniuerfita­

tibus pleno vfu & frudu, fiue ad vfum ci­

uium fingulorum vt vniuerforum, fiua*

ad vtilitatem burfz communis, dummo- modo omnes frudus & reditus inde pro- uenientes fint vniuerfitatis, non alte­

rius : exemplum in oppido M agdaloni, cuius montes demaniales deferuiunc ad vfum ciuium fingulorum vc vniuerfo-, ru m , dum finguli Ciues immittunt p ro ­ pria animalia ad paflum herbarum , Se aquam diftorum montium ; incidunt li­

gna pro vfu eorum , plantant oliuas in*

montibus , nec tempore recolligenda*

rum oliuarum licet immittere animalia*

ad paftum herbarum fubtus diftas o li­

uas : & reliqui fruftus & reditus inde*

prouenientes deueniuntin burfam com ­ munem vniuerfitatis , qu? vendit mir-

teta , Sí quercus czduas , pretiumque*

in communem burfam dcuenit: St ali­

quando vniuerfitas vrgentc z te alieno decernit congregato concilio , quód vé- dantur pafcua St glandes; nec Baro con­

tradicere poteft : quia in his demania­

libus ipfe habetur v tc iu is ,n o q vt d o ­ minus : Si illis vtitur vt ciu is, 'Marin.

Frit, authorit. 46. num. 4. Vincent, dt-»

Franch. decif. /97. hona hzc demanialia dicuntur efle vniuerfitatis pleno vfu Si ftu R u, Si funt in dominio & proprieta­

te vniuerfitatis , cx comrruni regula*

iuris gentium , dum in initio diftimfiio- nis dominij referuauit fibi bona hxc ad vfumprzdiftum , nec paffa eft adunan­

tia illa hominum,occupari St appiopria»

rib o n ah zc á particularibus hominibus » v t diftum eft fupra. In Regno autem no­

ftro , quia funt de Regalibus , Si przfu- muntur á Rege concefla vniucrfitatiad plenum vfum St fru&us , vt docuimu*

fupra:adhuc dominium efle vniuerfita- cis dicam cum prxcitatis DoSoribus # advfum Si commoditatem C/uium : nc proprietas inutiliter confiderctur fepa- parataa plcuo Si perpetuo vfu Sifru-

¿lu ,/ingularis text.sn leg.donationes, fpecies , ff.de donat. Fareor tamen , ra­

tione qualiracisdemanialis feu R egalis, quam retinuerunt St retinent bona h *C p?nes vniucrfirates; vt fub direfto do­

minio Regis dicantur teneri ab vniqer- fitaribus , vt probatum eft fupra; St fis

Z i p?nes

M

H

¡j|