De ultimarum voluntatum interpretatione tractatus ... - e-Archivo

^ ^ - T I T '

! * ^ L * ' \ c - m i í O € f

i tf*

f c - V

¿ i í -

Ü'ÍF;

..

'X

■X

^ 7 P . N”.

rfeíre-'t!

T i , f^ - b í N f o '

i'

.

-"«=^

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

-T» V L T I V

D E

\ D

- A i \ /

V N T A T V M IN I n

T A T I O N E T R A C T A T V S A M P L I S -

SIMVS, DIVISVS I N V. L I B R O S ; HOSQVE P A R T I -

T OS I N P L V R E S I N T E R P R E T A T I O N E S , QJVAE O P P O R - tuiiis dubitationibus congruas prsebent Solutiones,

vtprius fequent. paginis iigillatim ad- notatum patet.

M O X E

A

V

c

T

o

R E

D c P K N E T h P A T R l C e r ^ S B F -

T ^ E N S l I F f R j S C O K S F L T I S S I %1&.

O ? v' S S A X E A R D V V M , N E C E S S A R ^ v M A C P E R -

V T I L E C V N C T I S P R O F E S S O R I B V S , N E C N O N i n fo ro verían ribus.

Iam ‘vero in gratiam totius Germaniti denuo recufúm* h infinitis mendü, quihus Venetianumffuod collatio %'trmfque candido LeBort

manifefium reddet)Jcatehat , repurgatum.

A N C O F O R T I A D 71 C E N T SL

^ D. L XXTL I l l

lil r J-

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

J

Q V A E I N H O C O P E R E C O N T I N E N - T V R , H AE C S V N T :

O libro traciandum eB de Interpretationibus in genere et in jpecie, de alijspramittendispro declarationepropofita ma - teria.

S E C V N D O libro njidendum eB de tejí amentis, ^alijs vltimis

•voluntatibus, de earum probationibus, valore, verbis, fenten^

tijsj^ t ejl antium adhibitis Interpretationibus adDubit añones aliquas magis contingibiles.

E 'E R T I O hbro perfer ut andum eB de inftitutionibus, ff^jubjli- tut ioni bus haredum, ^ de fideicommifiis fuas Interpretationes applicando ad Dubitationes occurrentes.

Q V A R T* O libr o,de legatis, ahjs p r ac eptis, ^dijpofit ioni bus teftatorum,de claufulis derogatorijs, ff^reuocatorijs adhibendo Interpretationes, declarationes opportunas dicendum eB.

Q V l N V O hbroJupereBde iudic js cogit andum,quibus volun­

tates vltima tefiat orum effeBualiter fint adimplenda feru a n ­ da, fffiexequenda congruis Interpret at tombus adhibitis.

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

s ; H

SERENISS- V R B IN ID V C I

V I . P I S A V R I

C f f i T E R A R V M Q V E S V J E D I T I O N I S CIVI-

T A T V M P R I N C I P I O P T I M O

F R A N C IS C O M A R IA E I I R E F E R I O F E L T R I O ,

S i M O N D E P R aE T I S , s»

^ V M annos abhinc plures,Sereniisime Princeps ¿ín tra- (itandis Iuris Casfareij&Ponnficij ftudijs,nuncCon-

! iultoris,nunc ludicis munia imples, verfatus ego fue-

\ rim:animaduerti, non eife aliam in pulcherrirna Iuris

® com poiitione partem tractatione difficiliorem, viii frequentiorem,re ipfa hum ano generi conducibilio- M*em,ea,qua^ vltimas hom inum volütates reípicit^ in- 5 terpretatur, & explicat. Cui rei illud argum ento eft,

^ quod & veteres illi iuriiperiti, & Ctefares Augufti,&

fubinde clarifsimi Iuris profeftbres,& m agni,& infigncs Interpretes hanc prascasteris tra6tation em ,in om n i tempore reiponfis,conftitutionibus, com m entarijs,confilijs,fcriptionibus com m en d aru n t,tu m illuftrarunt fuis.Nec fane difficile eft,veram afferre huiurce rei ratione. N am , cum h o ­ mines e vita decedentes in poftremis fuis iudicijs, & decretis de vniuerfis bonis,facultatibus,dc patrimonijs fuis, quod poft obitum íiiú fieri velint, ftatuant,& quod ftatuerint,firmum,& ratum efte m axim e velint, nec tan­

tum in longos annos,fed frequenter etiam in perpetuum.Hincfacftum eft, vt mortalibus naturaliter ad diftentiendum procliuibus,& tuncpodrsi- m um ,cum de re pecuniaria 6c quaeftuaria agitur,teftamenta,atque vltime ipforum m orientium voluntates multis iane de caufis innumeras priebue rint litium occafionesiquare in nullo alio iuris argum ento plura,qUam in hoc,edita fuerunt Principumplacita,Iurirconfultorum refponia,& D octo rum varia,6c crebra interpretamenta. Quibus ita fehabentibus,ODer£epre- ciurn,&:quod ex re ftudioforum eftet,me eife facfturum duxirfi obicuras,&

dubias interpretum fententias, quae in hac materia opinionum varietate 6c librorum multitudine, valde certe quidem diffiifa, & intricata permul’

tx funt,diligenter, &: dilucide, & ornate exponerem. Qua ratione,librum'

J (

2

non

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

E P I S T O L A D E D I C A T ,

non alio titulo, quam de Interpretatione vltim am voluntatum iníignirc volui. Nü verb illud,quodm axim operé optaui,aflecutus fiierim, aiiorum eílo iudicium. Illud ício,im m enfum me pelagum hunc ingreímm,in euol uendis,digerendis,explicandis pene innumerisScriptorum aírertionibús,

& deniq? voluminibus,tantum haufiífe laboris,opere,& moleíliae,vt non femel piguerit me coepti,& nonnunquam enam reuocare gradum,& infti tutum deíerere curíiim cogitauerim . Caeterum vna,atque altera cogitatio me in propoíitafententiaretinuerunt, atq? adeo confirmarunt. Vicit por­

ro ftudium com m unis, & publicae om nium luriíprudentiae ftudioforum,

& profeíforum vtilitatis,quam non m ediocrem ,& vulgarem,exigentibus his meis laboribus, percepturos eífe (niii mea me fallit op in io ) plane pro certo tenere poífum. Ad haecíubijt fepenum ero in m entem ,me alias,cum

‘m eum Refponforum Iuris librum tibi, amplifsime Princeps, ftudiorum m eorum p atron o,& alteri m eo benignifsimo nuncupaufm eam quoque obftrinxiífe tibi fidem, huius pariter operis,quod de vltimis hom inum in­

terpretandis voluntatibus eft, fub eodem tuo foelici nomineinuulgandi.

Qimd ipfum nunc cum facio,príEterquam qubd meam tibi fidem libero, fumma etiam cum ratione fació. Porro opus, cuius fubiectum nihil aliud eft,quam íuftitia,cuiufmodi hoc meü eft-.cui magis iure, ac m erito, quam iuftifsimo Principi debeturrTu verb maxímis quidem ,& heroicis virtuti­

bus eximie praeftas,fed prxcipue vna iuftitia prae caeteris excellis. Quod ex eo intelligunt o m n e s: quia non m odb probas viros probos dc iuftos, &

eorum ftudijs, & lucubrationibus, quibus homines ad coledam militiam inftituuntur & formantur,egregie & impense fauesjfed frequens es, & fil­

ara m odum aisiduus in audiendis,& exaudiendis fubieólorum tibi popu- orum querimonijs,& iuftis petitionibus:quas amplifsimo tuorum Sena­

torum ordini,vt res ipfa fert,pro iuftitia diffinienda com m ittis.Q ua ratio­

ne nulla eft alia certior ad veram , & Chnftiano Principe dignam gloriam dc aeternam famam com parandam Jure igitur optim o, Opt. Princeps,hoc opus meum tibi dono,dico,dedico,& plane eadem fingulari mentis affe- (ft:ione,quaRefponforum m eorum librum fuperioribus annis tibi quoqj donaui,dicaui,& dedicaui.lllud reliquum eft,vt tu benigna,ac Iqta fronte, vt foles,ad munus hoc m eum quamuis exiguum, dc tenue,refpicias: Ita e -

nimfietjVt proli meae vtrique tum animi, tum corporis auctoritatis,

& amplitudinis tuae praefidijs munitae nihil vnquam aduerfi in pofterum mihi fit metuendum. Vale* Pifauri Ca­

len. Aprilis.

M . D . L X X X I I ,

I N L l

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

IN LIBRVM d e I N T E R

P R E T A T I O N E V L T . V O L V N T .

A' SIxMONE D E P R A E T I S P I S A V R E N -

S I , V I R O D I V I N I H V M A N I Q V E

iuris confultiís.

S V B S E R E N I S S .F R B .D V C I S N O M I N E E D IT V M a L I E Í l V I T A L I S O R O S I I S Y L V A .

, S F ingens legum pelagus, quodjiucluat atro l Sape noto,fcopulis(f cauisilltfa reclamat

I CymothoelDothoq-fimulturhata procellis, 1 Implicitas tnter lit es, fir epitusqjorenfes,

^ E t matutinas,Gjejfertinasq^ querelaa.

^ Sapius, his latis lurisconfultus in Gjndis, Ante hac errahat: dum reffondere Clienti

Fellet, quidfieri iuheant, quid denique mandent efi ament a fenum, quautsjuprema

tj

olunt as In tabulis exprefia domt, figniscf notata,

S crt pta, Tjelin caftris inter fulgent ia figna Infiruclasq^ acies, dum clafitca dira canuntur.

A ii htc ingenij princeps: Tjherrimus ffi fons lufiinianaa doHrina, fisfiulit omnes

Errores, aditus patefecit, ffi omne reclufit lus teftamenti, nodojdq^ licta foluit Peruigilt ftudio, cura, fummo q^ labore.^.

Ac TJ eluti e thalamis cumfe H i toni a coniux \ Protulit, ffifiPyrois N ab atheo littore currum Auricomi PRcebi attollens, in F a r tara nigra Conij cit E uphronen, terra genitrice creatam, F m c , qu& nocturna fu e r ant caligine merfa.

Cuncta patent oculis,fiamma radiante dturna.

Stc, Tjbi docta manus, mens, ars, ffi cura S I M O N IS Noctem abdens opert, biblos (f ad lumina longo

Exercens penfi, tu f t t pro dtr e Tjolumen, Luminibus multis ornatum,tota refulget Frfiantum ratio, coccis educta latebris, Multipliciq^ nota,Tjaria(fi ambage Tjiarum.

Fortunate S IM O N , cultor probitatis, aqui, Omnia ft quid habent

T J e r i ,

non irrita Tjatum, Semper honos, nomenq^ tuum, laudesq^ Tjigebunt, Qua celer Alpino deuoluitur agmine Rhenus:

E t qua TJtpereoperegrinifemme Cadmi Emtcmt DtrcAa cohors: qua labitur Apfus.

X

^{Q u a q ^}

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

QuH(fGetíLpotant vndas hinominü Iftrh E t qua, capta louüfaüentü imagine t auri i Floribus, ^ fertis infignis Agenore nata A Scythico T anai Calpen diffunditur v fique.

Ipje ettam legumprimus ref arator, fffi auctor, A'hrejciovultum attollensalittore,grates lujiinianus agit latus, tendit que [upinas inde manus: multúmque tibi deberefatetur.

A t tibi nulla magis regio celebrabit honores Perpetuos: quam qua,portu languentis Ifauri Excipit A dr taco taclatas aquor e pmus.

Hic, hominum genus egregium,Romanapropago Per tot ducta viros, T *'^otana ab origine gentis.

Permagnum decus accipiet, dum vtuida virtus T*f fmet haud vnquam lethais mergier vndis:

Sedmemorifirmone feret,feret ore fonanti Vfque tuam late ventura infacula famam:

Nam tua nec tudex fincerus fcripta,nec vllus Prator de manibus ponet: qua denique femper Omneforum,Jchola tota leget, leget omne tribunal.

E t nouies,deciésquefimulrepetita placebunt.

Hac, te longauum faPlura, voluminaprimus AJpiciet nitidis oculis, vultúque benigno

Italia fidus fulgens, D V X magnus, auitum Nomen habens: virtute etiam trans Gargara notus:

Iuftitia infignis, nullipietate fecundus j Qui laxat, q u ifr ana premitftauentis Ifauri, Quique iubetplacido curfu fluitare Metaurum, y udantes quefinus M ifa, qua gurgite miti Abluit antiquam Senonum de nomine Senam:

Cuique Clanis paret, /pumanti vórticefines Inginilambens, crebris dum flexibus errat, A lb aque gla n d ifer a p r at exit tempora quercu.

Hic vtr,htc eii, nobis conceffus munere Diuum

F R A N C IS C V S Princeps

5

quo non praftantior alter.

Qui regat imperlo-populos, ^legibus aquis.

Si dotes animifpeBes, coelefita dona:

Ingenium cernes,formatum Palladis arte_j.

inde adeo celeri, mundiprimordta,mente_j Concipit, fffi quafcunque oculis naturanegauit Occultas rerum cau jas: curdeniq^ rer vtm Accipiat genitura nouam p erfi der a formam.

Scit tabui as etiamlegumffcit condita iura:

Scit licitum: nouit vetitum qua pcenafequatur.

Nec tamen ignorat laudatas corporis artes.

N am tubicen quandoque canit decedere circo

Infufam

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

Ir^ufam turham, campo s iuhtt ejje patentes.

BFnm lecti iuuenes, armis/ ojlr oque fuper bi.

¥rm atis iucent in equis, acrordine longo Robora dura feru n t, pr&fixa hafliliaferro.

Heros marmoreo tandem fe liminepromit.

Quem bicolor maculis Calaber , Neptunia proles For tat equus, fuluum mandens fub dentibus aurum, Collectosq^ premens tumidis e naribus Ignes.

Atque fb i Mtfenus clangoribus Atherapulfat, EtTJOcat ad pugnam: ferrata calce fatigat

Cornipedem: dat lora manu, fefeci it in armos:

Fraxtneamq^ trabem certuspratendit, omnes Quos habet aduerfus curfuq^ tBuq, lace fi t .

Tantus amor fuadet traBare per ocia bellum.

Quod M artis fimulacr a placent, f f ludus in armis.

S&peiuuat, teBis medijs, hiemalibus horis.

Fulmineum fib ra re enfern' tranfmittere difcum:

SiuepiU iaBu colludere, fiue lupatis

Cogit equosfleBt ingirum,gradtbufque fonare CompoJitis:p.iperare etiam modo curfibus auras.

A t dum triticeas mejfes exurere T i tan In cip it,rim is terras profcindere crebris:

T unc folet e ripis T;ndofum frangere nando Indutus thoraca Tjadum, liquidas per Tjndas Alternó fquepedes, lentofque mouere lacertos.

Omnia TJtr tutis funt h&cffeBaculafummft.

E t celebris nunquam peritura infignia laudis.

T fr felix dicende S IM O N , cut contigit vni.

A rte laboratos teBis emittere libros,

M agn animi fummique D V C IS fs b nomine claro, Inui dia hos ideo, Momus venerabitur omnis.

IN D E r

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

fi

INDEX, SEV INSCRIPTIO'

NES INTERPRETATIONVM, DVBITA,

T I O N V M , E T S O L V T I O N V M , Q V A E

I N T O T O H O C O P E R E C O N - tinentur.

L I B E R P R I M V S .

R I M V s Ubtr diuiditur in duas Interpreta­

tiones, feu declarationes,quarum pnma dif.

foluit Asbit at tones quinque.

Primam,qua & qualis f t ipfa interpre- tatio,&de eius Affinntone.

Secundam,quo iure,& qua necef itate fit induña, & quo cafufacienda.

Tertiam,a quibusfieripoteñ,vel debet, Quartam,quo modofacienA.

Quintam,quandofaña p o f it variari.

I N T E R P R . R D V B I T . L Soluitur.

Per ipfius interpretationis diffinitionem, defcriptionem multiplicem,vt mfra fequitur.

D V B I T . II. Soluitur his perquiliris.

I. Quo iure fit induña.

I I . Qua necefiitate.

I I I . Ad quid interpretatio.

I I I I . Quo cafufacienda.

V. Quomodo dubium fit.

D V B I T . IIL

Á 'quibus fieri poteñ, vel Abet interpretatio, foluitur,fit- ri poffe,

I. Pernotarium,velfcriptorem.

II. Per interpretem idiomatis.

I I I . Perlegatarium.

I I I I . Per haredem.

V. Per tefiator em,vel eum,cui teftator commifertt.

V I. Per quemlibet in fui pr Au Actum.

VI I. Per cxecutorem teftamentarium.

V U L Per Doñores,veliuriJperitos.

I X . Per leges communes.

X. Perftatuta.

X I. Per canfuetudinem.

X I I. PeriuAcem.

XIII.PerPrincipem.

D V B I T . IIIL

Quomodo facien A fit intergetatio, foluitur, his injpeñis.

I. Quodfit aptaintergetatio.

J I . Quodft veri fimilis.

I I I . Nefit captiofa.

J l l l . V t ceffet ab fur dit as.

V. Quod Jit bumana,atque benigna intergetatio.

V I. Quodfit aqua.

VI I . OuodceJ}etperplexitas,velrepugnantia.

V I I L Ne viAatur ftatim fe cmextjfe.

I X. Vt contrarietas ceffet.

X. Vt minus ladatur ius commune.

X I. Quodin teftamentis plenior intergetatio.

X I I . Quandóve ftriñ a , & limitata ftt interpretatio in te- ftamentis,&qua oAofta,&quafauorabilis fit.

D V B I T . V.

Quando fañáintergetatiopoftit variari, foluitur Afcur- rendo,vt fequitur.

I. I>e Notario, feu fcript ore, feu alio intergetantefri- pturdm tefiamenti dubiam.

II. De interprete declarante obfcurum, ¿ ignotum iAo- ma.

I I I . De legatario eligente.

I I I I . De barede interpretante & declarante.

V. De teftatore ipfo declarante ¿ a lt o , cui teftator creA mandauerit.

V I. De quolibet in fui praiudicium Aclarante.

V U . De executore teftamentarto.

V I U . De Doctore interpretante. '

í X. Delegibus,ftatutü,velconfuetudineinterprttanttbus.

X. De iudice.

X I. De Principe interpretante.

I N T E R P R . II.

Secunda verb intergetatio,feu declaratio duas Abitatio- nes dirimit.

Primamper qua meAafieripofitintergetatio.

Secundam ex quibus locis media ipfafumi pofiint.

D V B I T . I. SoIuiturmedijs,quibus fequitur.

I. Per conieñuras.

JI . Per indicia.

I U . Per argumenta.

I U I , Perpra/umptiones.

V. Per verijimilta.

D V B I T . II.

Exquibus locis fuperius enarrata tneAaaffiumi poffunt, I. Ex bono & aquo.

I I . jC natura.

I U . a' conjimguinitate.

I I I I . Ab amicitia & inimicitia.

V. Ab affeñione & cbaritate.

V I. f i contemplatione.

VI I . fifiibieñamateria.

V I I I . f i continentia.

IX. a' confuetudine X. Ab arbitrio viuentium.

X l. ábaAtu.

XI I . f i necefiitate.

X I I I.Ab euentu, XIULAb effeñu.

LIBER

t

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

V Index,

l i b e r s e c v n d v s .

S

Ecundo hbro videndum eft ie teftamentis, & altis vltimis voluntatibus,de earum probationibus,valore , r y bisfen- tentít/que teftantium aib bitú interpretationibus ad dubit.

ahqúas magis contmgtbiUs,

Diutditur igítur m quatuor intypret.feu declarat.

I. Circa eftenuam, & probationes vlt.vshint, II. Ctrca validitatem & rigyem.

I I L Ctrca fcripturam & vyba.

l F. C'&ca metuem & fententiam.

I N T E R P R E T . I. D uas princip. dubit.

\ refoluit.

Primam,qU£,qualis,quotuplex ftt vltim a voluntat.

Secundam,quapraparattone,quáveprobatione de ea no­

bis conftarepvelhquye pofttt.

D V B I T. I. Quaqual'ts&c.Soluitur.

Pramtfta de finitione vlt volunt.qua taiis fequitur.

Eft enim vlttma volunt as vmus hominis habtlis di[pofttio,ie eo quod ftert,vel capi veht poñ mortent fiiam, mort éque ipfa tffectairreuocabilis&ftrmaperahum adtmplenda.

Et qualis eft vlttma voluntas per diftinitionemftoluttur p y fingula bac pramtjfa verba.

Itafolut.danturfu p y btsfingulis y y his diftuTrendi.

I. vltima.

I

I

. Voluntas.

I í I. Vnm bomtais.

I V. Habilü.

V. Dijpofttio.

V I. D:eoquadfieri,velcapivelitpeft mmtem fuam.

V í L Mort éque ipfa effecta trr euocabtlis & firma.

VI I I . Per ahum adimplenda.

I X. Quotuplex ¡pedes lo.vltim. volunt. traduntur, X. Quomodo cognofcantur codictUi fme tefiamento, f t r claufulam codtctllirem.

X I . De effectibus claufula coiictüaris.'

X I I . Signa donationis caufa mortis fañ a in teftamento.

X I I I . Signa donationü caufamortts faña extra teftam.

X I V . Signa donationü ínter VIUOS multa enumerantur 0 probantur.

D V B I T . I I . Qua pr apar atione, quave pro­

batione nobis conftet, velhquere poftit,foluitur I. Per praparationemad teftandum.

I I. Per fcripturam.

I I I . Pydepofinones teftium.

I N T E R P R . I I . Circa V iliditatem &

v;gorem,duas exponit dubitationes.

Primam,fi & quando valeat difpofitio.

Secundam.qualem quanta n poteftatem contineat.

D V B I T. I. Si&quandocpc.Soluitur.

I. Per cognitionem capacitatis pyjona diiponentis, 0 eius in quem confy tur diipofitio, & maxime de bannitts ahqua notabiha traduntur.

II. Per cogmtionéforma, 0 folcnnitatis diípofitionis.

I I L Per injpeñionem rcrurn dijponentis lemporu vel loci conditi teftamenti

I V. P y cLttifulam.omrit m ebyi modo.

V. P y interpretationem pro va'.iditate tam ratione pnfooa di¡ponentis,0 pyfona vocata/¡uam reí dijpofita,nu- eh dtfp3nendi,& fignificati v y borum.

D V B I T. I I . Qualeni, 0 quantampotcfta- tem contin at ,folu tur.

I. P yea qut poteñ teftaror d!(ponye,v¿lpoteft p y - fona vocata c apere,0 de iure v. l de faño.

1 1 . p y ea que etiam non poteft difrenne, & msali- da eft difpofitio in cafibus plunbus expreftis adnu. 45'

I N T E R P R . l I l. Ctrca:yiptUTam,&

verba duas txphcat dubitationes.

Prima dub,itaq^,0 quomodo ex fcriptura reddatur cyt*.

Secundam in verbis,&quomodo ex vybü clara fit.

D V B. I. Quomodo ex fcriptura reddatur, fjlukur.

I. P y infpeñienem jcripture non inteUigibilis, can- ceüate,ignote,prti‘ata,inept£,peccaníis in grammatica, im- petfeñefbabentis vybafuperf.ua.

I I . Per rationem reñí fermonis.

I I I . In parte negatiua, vel affirmatiua, injpiciendo L pjius fcriptura ardinem, contextum, prafationem, preceden.

tiam,media,fequentiam,partem aham ab alia parte, copula­

tam,alternatiuam aut difiunñam,dfaffictenti partium enu- meratione,negatiuas„iüatas,teftator no dixit,non expreftit, non ápparet,omifti claufulasfinales eiujdm fcriptura vlttma velnouiftima.

D V B l T. I I . lnvybis,&quomodoexverlis clara fit,foluitur.

I. Per accuratam injpeñionem vaborumpropriorÜ, mpropriyum,largevtlftriñefigntficationis, & per reciftú ab eorum ftgnificato ex manifefio fen/u teftatoris.

II. Per qualitatem vulgarü fer monis,vd Latirit.

II I . Per effeñum di¡pof¡tiuorum,execuetitonm, enun- tiatiuorum,\& demonfiratiuorum.

1 V. Per fignificationem aliquorum ves borum prefir- ttm,reiinquo,prepofitionum,0aduerbtorum,vtItem, vltra, videlicet,nd aliter,omritno,ftne exceptione, ad vngue, quoquo rnodo,0 verború gemmatoTugerundq vel partui.vJjupini,

V. Per effeñum operandi verboium laté examinato­

rum cum Imitationibus tj.adduñü.

I N T E R P R . I V . Circa mentem &

fententiam dua fub ea dubitationes decla­

randa proponuntur.

Prma,mtntü, & fententia teftatorü duhia in hü, & qud- modo ex hu qua extra tefiamentum contingunt, interpreta­

tio captatur.

Secunda, quomodo eiufdem mentü dubiafiat declaratio tit b ü ,0 ex hü qua ex ipfe teftameniomuntur.

D V B I T. I. Mentü 0 fententia,&c.foluitur.

I. Per f.gnifiiata plura mentü , 0 em accuratam attentionem.

II. Per exteriora media, 0 loca remftiué expreffa:

l V. Pyfcientiam.velnontiam teftatorü.

D V B l T. I I . Quomodo eiujdémentü dubia fiat declaratio in h ü ,0 ex hü qua ex rp/o tefta­

menta oTÍuntur,foluitur.

I. Per verba ipfa teftatorü conuenientia, qualia fint txprtffa generaliter,frectahty,vel fingulariter.

I I . Ptr caufas,rationes,figna,nomtna, 0 vyha often dentia amphtudinem.extenfionem, repetitionem, retatisne.

I I L Per caufas plures enumeratas 0 dtñio.reftTtñtuof.

L I B E R T E R T I V S .

T J Aá C tnfummacontinet quafequÚtur tresintypret.

T a prtmam de ¡nftituttonibus haredum.

Secundam de fubftitutionibus.

Jy tia m defideicommifiis.

I N T E R P R . I. Explicantur fex áubitat.

Prima eft,quid de tefiamento fine inftitutioné haredum.

Secunda eft dubitatio, quo a i claufulam,in ómnibus autem aliü luü bonü 0 c .

T n tia fitper ynbü dijpofttiuü infikutionü haredum.

Qfeirta

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

Index.

OuartaduLquoadexpTefiionem, nominationem & qan- ütatem bzredam.

Quinta dubítat.ejí de portionihiis heredum.

Sexta&vltim a deprateritione& exheredatione Uber o- rum&parentum.

I N T E R ? . ! . D V B I T. 1. Ouiddete- ftamento fine inftit mime haredumftlui-

tur vnica folutione.

sine baredum inftitutione non dtci teftamentum.

D V B I T . I I . Quoad claufulam, in omnibus autem ahis fuis bonis,foluitur duabus folut.

I. Ejfe verba hac teftatoris, & continere ac comprehen­

dere legata in vniuer fit ate iuris & bonorú teftatoris, & fub- inie ampié difcuti quaftionem illam non miniis frequentem, quám contr ouer fam vxore inftituta harede in vfufruñu, &

poft eius mortem alio inftitut o barede vniuerfali, qualis fitv - xor,an legataria vfusfruñus, vel hares grauata ad reflituen­

dum poft mortem fideic. vniuerfali inflituto.

II. Bona emphyteutica,& feudalia con fmeri,quafitnt hareditaria, & ea cognofci ex qualitaté pcrfonaDomini in- ueftientis,¿ ex forma inuefiitura.

D V B l T. l l I.

flttutionis haredum,foluitur t.folut.

I. Effe diligenter infticiendam naturam, & proprieta- temipforumverborum.

D V B I T . I V . Quoadexpreftionem,nomina.

tionem,&qualitatem haredum,Í0lHÍtur}. fol.

I. Per nominationem haredum, & exprefiione qua­

lem ateftatore fañam, velalg cÓmiffam&relataper alium.

J I. Et talemprafumi baredcm,qualis eft exprefiio, &

incapaci,velIpurio reperto prouiftonérelmquendt quale ejfe.

I I I . Per mpoftliminijcaptm infiitutionem validam’, res emptas á piratis effici, emptoris ei pretio non reftituto.

I V. Perfiatutum de bonis nen alienandis forenfi, hunc effici haredem incapacem, & per plures conclufiones enume­

ratas de tah fatuto.

V. Permultiplicem, & hic plené difiuffam Jignifica- tionem vocabuli, haredis.

D V B I T . V. Deportionib.haredu,foluit.4.foL /. Per nomina propria, vel coUeñiua vocatarum in difpofitm e,&per aquahtatem feruandam.

I r. Per defignationem portionum á teftatore fañam.

I I I . Per ius accrefcendi.

1 V. Per ius tranfmittendi, & plura h k exphcata in materia.

D V B I T . V l.& v lt . Deprateritione,&ex- haredatione hberoru vel paretum,foluitur 4.fol.

L Per exlufionem & priuatimtm hareditatis quafi debita.

I I . Perquacunqueverbaimportantiaipfampriuatio- nem,&exlufione hareditatis caufa legitima tamen aftignata perteflatorem,&probanda per haredem.

I I I . oftendendo effe fañam in teftamento, & probata effe fpeciabter caufam impofitam ipfius exbaredationis , vt priuationu effeñum fortiatur.

I V. Per mortem vellongifiimam taciturnitatem pra­

teriti etiam non in totum, & non in omni gradu, quo verb ad cxharedationem tcUi per poenitentiam exharedativel reco- cihattonem cum teftatore, & per probationem cxpreffaram caufarum non fañam , cotra cxharedationem vel prateritio- nem tamen operari claufulam codicillarem.

1 N T E R P R. I I . Defubftuutionibus.

D V B I T. I. Quomodo cognofcaturdtreñafub­

ftitutio, foluitur mftajcriptis decem mode.

I. Per diffinitionem ipfm fubftitutionis.

I I . Per fignificatum,regulas, ¿exem pla direñorum verborum.

I I I . Percognitionem negatiua, & exempi rum ver borum.

I V. Per notitiam,fignificationem , & exprefiionem verborum communium.

V. ' Per vulgaTem,pTius enumeratis & pran fiu fex Jpeciebusdireñarum fubftitutionum vulgaris,pupiilaris,exe- plaris,mihtaris, reciproca & compenáefa.

V I. Per cognitionem pupiUaris.

F I I . Per explicationem exemplaris feu exemplaria.

VHI . Per trañatum mihtaris.

I X. Per formulam reciproca.

X. Per conceptionem compendiofa.

1 N T E R P R. I l I. ¿ v l t . Defideicom- mifiis exphcat Dubit, V I.

Primam,an fideicommiffum in diffiofitione ahqua j i t , &

quomodo induñum apparere valeat.

Secundam, qui pofimt grauari, ¿ cenfeantur fidetcom- tniffograuati,¿idprafiare tenentur.

Tertiam,an cefferitdtes fideicommifii.

Quartam,ttrcavocatos & comprehenfos in fideic.

Quintam,qua bona veniant in fideic.

Sextb,an duret fideicom.

Prima Dubit.folut.ia.infra fequuntur.

I. Eft, qubd diffiniendo fideicomm.preprie declaratur conftitui in vitimis voluntatibus.

II. Denionftrandotdttdeffeduplexvntuerfile,¿par- ticulare,/j.differentia intervnum ¿alteru m adducuntur.

I I I . Diuerfis reffieñibus oftendendo fideicommiffum

¿ odiofum ¿fauorabile dici,proinde & contra illud, ¿ pro eo interpretationum diuerft cafrn afferuntur.

1 V. Per modos aliquos inducendi fideicommiffum enu­

meratos,¿primum ex verbis precariis, ¿ rogatiuis ,yel ad hac reducendis.

V. Per fecundum modum ex mente teftatoris.

V I. Pertertium modum magis proximum inducendi fideicommiffum, exfubftitutiene fideicommiffaria.

V I I . Per quartum modum ex codicillis , & ex claufula codicillari.

V I I I . Per quintum modum ex claufuU per fideicom.

IX . Per fextum modum ex nominibus ceüeñiuis voca­

torum.

X. Perféptimum modü ex prohibitione alienationis.

X I. Per oñauum modum, ex ratione agnationis con- feruanda.

X I I . Per nonum modum ex conieñuris.

D V B I T . Ouipoftintgrauari, ¿ cenfeantur ftdei- commiffograuati,¿ id prafiare teneantur,fo­

lutiones 4. d-intur infrá.

Primo dando commodum pecuniarum invltimavolxnta- te,velnon adimendo abinteftato quibiu datur ,veliqHibus ob- uetiitfideicomm.onui imponitur.

Secundopofiu tn conditione fimphciter nen vocati,¿ cm- fequentergrauat inon cenfentur.

Tertio per formulas (ubftituticnuni plenas plurium gra­

duum añiue ¿ pafiiue perfonarum ¿fañ o ru m agnationem conferuanttum, & demsnftrantiumpof.tos in conditione re- uocatos, ¿fuccefiiuefideic. grauatos.

Quartb per grauamina non maiora commodo, quando f i ­ hus in bonu datu,quando muher ir. dote, ¿ quis altu; ftt gra­

natus,clerieusin fa tr is ,¿ fuh conditione, f i decefftntfinft- hisgrauaripoteft fideic. ¿ h a c late refcluuntur.

D F B.

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

V Index.

A

V B I T. I I I . An elfferit dies fideicomm.

foluitur tribus folut.

Vrimomjpeclo, & ccgnito eo,quod adita fuerit bsreAtas ex teftamento, cum ex eo quxratur peti fideicommiffum, &

abmteflato,vbiexcodtciliuffeuahaTltima voluntate peten- du ¡itfiiéicdmiffum puré, aut conditione verificata rebñum.

SecunA per fe ñ a condition: appcf.t a , fi vni inftituto ha- red-.ji plunbus jimpLcirer vel dt¡htbutiue gauatis,ft deceffe- rtt,veld:ct¡fermtfinefibís,eadsTncdi’:t¡oni in quolibet g a - Udto xaiftcata,diciturftdúcommtfft diem ceftffs: fi vero plu­

ribus nomine co!leüiuogaaatis,in omnibus de proprietate feír monis,requÍTÍturcondnioTiisvmftcatio,at demente teftato­

ns interpretata in eo u¡ quo verificatur condttto, debere fidei- eor,imiffum,¿fecundum A u e rf tatem formularum, condi- timv.m, & ¡igmjicaúonis vocabulifiliorum, de mafeulis tan- tism/veldemafculis &foeminis,diuer/i;nodé verificari condi­

tiones,^ ftáeicommfi diem csdi late diffoluitur.

Terttopariter bene infpecio multiplici modo expref tonum foliticoniitiunis fimplictter, fidecefferit fine legitimis hare- ddius,fidecefferitfine haredibus legitime fe ftenAntibus, &

de legitimo matrimonio natis ¿ procreatis,fi decefferit fine li beris/velfine reftamento,ft moriatur antequam babeat fibos, A fib o gau a tiin conditione pofito,qui ettam Acedat, eo in- ftituto,velfiibflitutononf¡iperutuente,mafculis exiftentibus, quomodo conditio de his dicitur verificata per mortemgaua- ti, ¿ q u i f.t excludes fubftitutum ex mente interpretata te- ftatoris,ita vtfiAicommifi diem ornnino c e f iffedignofcatur.

D V B I T . I r . Circa comprehenfos ¿ v a c a - tos adfideicommiffa,foluitur bis breuibus,fed

iatiftme explicatis.

Prima quod fideicommiffo coniprehenfi ¿ vocati declara- tur ¿ dignofcimtiir, aut nomin proprio, aut nomine appella­

tiuo,aut nomine relatiuo, fuper quo d iffu sé,¿ clare de pluri­

bus reciproce tacit 'evocatúad inuicem, aut nomine naturali, fuper quo lattf ¡me ¿diftincle,quando nepotes ventant nomi­

ne filiorum,aut nominatione facienda per alium, aiit ex veri- fimilt mente teftatoris,füper hoc dantur tredecim declaratio­

nes adí¡lud,fi de hoc fuiffet interrogatus teftator,verifimihter ita rejpendtffet.

Secunda,qubd funt vocati eo niodo,quo defignantur, ordi­

ne fubftttutionu,verbis,ordtne fuccef iuo, fuccefíue expref is, V tltacitis,¿ nomtmbíis coUtciiuisaliquibus declaratis.

Tertia quod declarati ¿ explican funt plures modi, ¿ rt- folutaplures quxftiones,quibus apparet intervocatos de prx- latione contendentes,quis praferri debeat,ac perfpicue quan­

do nepos ventat cum patruo ad fideicomm. dilucidéque refol- ttendo quxftionem ,an proximior teflatorisgauantü, velgra- uati attendatur,¿prxferatv.r, ¿ quxdam aba generaba cir caprxlttionemadfidticommffa.

D V B I T . r . Quxbonaveniantinfideicom- iniffa, hú foluitur fexfoluttonibus.

Prima,quoivenianttn fideicommiffo teftatoris bonapro- p T Ía ,¿ omnia, ftnon fuerint aUcnata alias quarta, quando fuerit dícluni,bona,qHx fuperfuerint tempore mortis hxredis g ra u x ;i,¿ peruenta adgr.matum ex vulgari,ex fiAicÓmiffo, exprxl'gatis.peimutataemptxex pecimiS hxreditariis, re­

cuperata,reuirfa ad ius bxredit artum.

SecunA/veniunt ¿ Jruñus,quando omnes fubinteüecla fidfuemmifiTeftitu::one,quandopoft moram, quomodo ¿ quanAinAña firmara.

Tertuvemant bona,qux gauatus habet a teftatore iure vltima volantatu ¿ non contracfus,quandofeudaba,empbj- teu:iCA,¿ iala repertapenes ga:utum ,dum tius abfit cidpa.

Quxrta venit tn ftAicÓmiffo illud, quod fjpereft, fañis de­

bitis Atrañmnibissgofunnis impenfa, creditis hxre A g o -

uati,debitú bxreAtarñs,Ugatis/ólutis per gauxtam,quanA gobkratiehahenA fit fruñ u u m gogau ato, quabterfiat fatisfañio.folutionesplures ¿ vtiles in g a ñ ic a afferuntur.

Quinta detrañio melioramentorum continet plura hit Afcuffa.

Sextaditrañio g o legitima & Trebellianica, quatenus facien A Affuse compleñiturplurium notabiüumDuhitatto-

num Jelutiones&conclufiones.

D V B I T . V I . ¿ v i t . AnAretftAic.nutic dtffobsen A fupereft,eam quidem bis ftatui f.

fobstiombus expücare.

Prima namque fideicommiffum durat, prout fie conftitu.

tam apparet.

SecuñAnondurat poft moAm fideicommiffum,defeñu eius,a quo debeat reftitui.

Tertia eft quod non duret defeñu eius,cui reftitui debeant.

Quartafidmotniffhm ceffat,cui códitio appoftta defecerit.

Quintanon durat fideicommiffum, quando remiffum eftfii ño,vel teftat oris,vel fideicommiffarij,vet temporis curfu.

L I B E R Q V A R T V S .

H

I C liber continet tres Interpretationes.

Primam, circa legatá.

SecunAm,circa prxcepta aliqaa teftantium.

Terttam,circa alias teftatorum Afpofitiones,¿earum ex^

tinñionem,¿finem.

I Ñ T E R P R E r . I. Circa legata.

I. Dubitatio A perfonis legatariorum.

II. Dub.circa qaidditatem legati,feu rei legatx.

I I I . Dub.fitiñprxdicámentofubftantix,qUiddebeant’.

I F. Dub./ubfoqutturin legatis fuper quanto.

V. Dab.eftadplusvelrninus legatum.

V I. Dub.fuper animo, feu mente debitoris legantis crt ditori,an fuerit cempen/dndi,vdne legatum cum credito.

V I I . Dub. circa res legatos, ¿earu m continentia, con- tenta,connexa,cohxrentia,acceffcria,perthientia, augmtn- t á , ¿ dtminution'es.

V I I I . Dub. eft de loco legat orum,vt is fubfequens a pre.

diñís/vei Ipfa legata continens fit,vel vbt quicquam confiftat.

í Jf. Dub. detempore in legatis poft prxcedentem, de loco tantum frequens effe poteft ¡quantum de necefiitate eft tempus ipfum concomitante loco in quolibet añu ineffe.

X. Dub.de legatisprxftádis vxenbus latifiimédifcuffa go u t legata ipfa vxoribus fañafrequentfimafunt.

X I. Dubit.futeralimentk legattsnon parum quoque frequens eft circa iftagxfertim.

i. Anfintlegata.2 .Cui.3.A quo,^.Quid.3.Quantum.

6.TX

quihus reb.y.Quando.S.Vbi

fin t

prxftanda alimenta.

X I I . Dub.fuper legatk dotium explicatis per quamplu- res quxftiones folut as in materia.

I N T E R P R . I I . Verfatur circa gxcepta aliqua teftantium infrafcriptlu diffoUtens 4.dub.

I. Dub.oritur ex prxceptk qux te ftat.facerefolet filiab.

relalikpueükhxrednate,vellegatebonoratk,ne nubant in.

tra certum tempus earum xtatk, nec perfonis certi loci, vel ce tx cenditionk,necpne confenfu,ltcentia, voluntate, conP.lio certarum perfonarum poenas prtuationk hxreditatis vel lega­

ti,¿ fimiles apponendo.

I I . Dub.eft Afeütaclau/ulateftametorum volens ¿ iubens eum,rdeamftare tacitum ¿contentum, velconten- tam ,¿tacttam tah relegata, ¿ amphüs non A bere, nec poffe petere,habere,velconfequi.

I I l. Dub.A exceptionibus, feu ümitationibus átefta­

tore f añu Juper ahquibus comgchenfisin legatu, ¿ m ahit teftamenti Affofitmibus.

I V , Duh.

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

Index.

I F. Duh. de varik,&extraordinarik mJceUdnek qui- bufdam pracef torum & verborum a tefiantibus fañorum &

diñorum.

I N T E R P . 111. ¿ vlt. Circa aüos teftan­

tium di¡po(iúones quafdam,& earum ext 'm- ñionem & f.nem has refeluens

dubitationes.

I. Dubit. eft circa dijpofitiones, & reliña ad pias cau fasfañas.

II. Duh.eftdereuocatione,¿dAufiiladerogatoriafe- quentis,velprecedentis teftamenti.

T 11.& vlt. Dub. An & quatenus Iegatum vitiatum, mutatum,extinñum ,ftrittümve dicatur adduci, 'ex his qua fequuntur inffieñis dtjfolui poteft.

I.

I L I I I.

I V.

V.

V I.

V I

Injpeña diffiofit'tone legís,Principis,velftatuti.

Injpeño modo vel forma legatt.

Injpeñaforma rei legata.

Injpeño faño tefiatoris.

Injpeño faño legatarij.

Injpeño iure teftatoris.

Injpeño cafu eueniente.

F U L Inffieño temporis curfu.

L I B . V. E T V L T .

omnivoluHtate teftatorUnonfimperferuanda, ferqueplttra de hk notatu dignapercontando.

11 Dub.deperfenis, qua v : lcommodo, velfiducia in­

uitantur adferuandam& exequendam voiuntatem teftato- toris,declarandavenít rejpeñu commodi in porfcnis ksredk, velfideicommijfarjjvel legatarij jsjpeñu atitéfiduc'ia tn per­

fonis executorum vel commiftaricTum, de quorum eleñione poteftate & cfficio,in exequendo multa notab 'iüa difeurrendo,

¿ differentias oño ínter merum ¿ mtxtum executorem.

l 1 1 . Dub.fequ'itur explicando circapTanominatasper- fenas,quod tune obnoxi'e dicantur feruare voiunt atem tefta­

toris,(.quando hares adier'it hareditatem, & ble multa de ef.

ftñ u adittomishareditatiS;&eiusprobajione, quando, & ft- deicommiffarius conjecutus fuerit verbalem, velrealem reji'u tutionemjideic.de qua ¿h icaliqu a notabilia, quando & le­

gatarm agnouerit Iegatum,executor autem, feu commtffa- rius quando acceptauertt,approbaueritve commiffartam, ¿ executoriam opportuna etiam hic differendo.

D

e feruandis,&exequendisvlúmis voluntatibus, expe-

¿ - -

* á im remanet his tribus fequent.interpretationibus.

Prima lnterpret.eft,qua recenfet iura de feruandis vlúmis voluntatibus, & perfonas declarat obnoxias obferuantia earü

¿ requifita aliqua pro earum obligatione ,firmttatéq^ indu- Secunda Interpr.per fonas refp'iciens,quihusfint feruanda, adimplendag^vltimavolutatesexplicatpraparamenta quee- dam,cauúones,remedia,&probationes, de quibusperfbnaha iüfmodi agere debent.

Tertia & vlt,Interpret. exponit aliqua determinanda, ac expediendaperiudicemproeffeñudi execuúoneipfarumvo- Usntatum.

I N T E R P R . I. fequentestresDub.foluÜtur.

I. Dubitat.circavlúmamvoluntatem defunñi mo­

dis ommbus vti lege feruandum de facili clara fit ad hoc recen­

fendo iura nota ¿ plena pro pietate & intereffe publico, quá­

do de iure,quando defaño,refpeñu execut'ionis,vel impugna­

tionis, de emolumento ad cquem, & quandead fifcum & de

I N T E R P K. I I . Dir'tm'tt 4.feq.Dubit.

I. Dub.projpiciendoperfonis,quibusferuanda eft vo­

luntas teftatoris,diftoluitur,cum adhuc aliter exequi nequeat teftatoris voluntas,con fugiendum ad cautionum temperame- ta, hic exponendo cafus piares,quibm cautionibus prouidendit eft,&quandopropr¡aauñoritat equis emolumen tum ex vlti­

ma voluntate confequi poftit, pracauendo nefit nimis audax.

I I. Dub.fübúcitur eorum,qua prau'¡dere,deliberare, praparareque oportet, quemque aggredi volentem iudiciales contentiones pro executione tefiamenti obtinenda 'm fu i com­

modum & fauor em,tam pro expenfis htis, quám confukndo expertum aduocatum,¿fokrtem caufidieum, huicfi confuí- to preparatoria hic aliqua neceffaria proponuntur ad fecure fubeundum iudicium.

III. Dub.vertitarcirca modumagendiin 'ludicio, &

remedia qua magis competant,difcut'iendo plura vtilia in pra ñica.

I V. Dub.circa probationes qualitatum perfonarum feoffeftionis,vel dominij rerum petitarum , & aliorum dedu- ñorumincumbentiadifcurr 'it,& dilucidara veritatis aperit viam ad obtinendum in 'iudtcio.

I N T E R P R . 11 J.& v lt. prabet&ipfa interpretationem declarationemq^vltimis,

etiam integri noftri trañatus Dubi­

tationibus his, qua fe­

quuntur.

F I N I S .

D E I N T E R -

j

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

i n t e r p r e t a t i ONE

V L T I M A R V M V O L V N T A ^ T V M T R A C T A T V S ,

S I M O N E D E P R A E T I S I V R I S C O N .

T 1 ^ A F \ E n . A F C T ' 0 \ E . S V M M A R I V xM.

E t R A C T O R E S fem py in quacunque profefiione adfuére,ma- Xím 'e in legaltfcientia,cui multa va ria obijct folent,quaibtdm videri pojfunt.

2 Detractores & aliorum ope­

rum reprehen, ores.quo adufque du­

rat hac mundi mach.na, femper e- runt.

Cafus omnes figillatim legibw comprehendi non poffunt, 0 legibus compr:henfi fapiiis tn dubium reuocantur.

Doñores0Magijiros oportet omnino adeffe,qui cafus nouos 0 dubios, legendo, confulendo,iudic ando decla rent,quorum opiniones feruantur,0poffunt tam Le­

gum, qudm Canonum argumenta adaptare ad non prouifoscafus,0 eos decidere.

Quafliones deciduntur per rationes 0 argumenta inde­

fectum legum.

Imperator re/huat fibifacultatem interpretandi 0 no­

uas leges condendi,quod intellige, vt tbidem, & diffe­

rentia tnter interpretationem impaialem 0 magi- ftraUm,tbidem.

Statutum mentionem factens de lege vel iure communi, inteUigitur etiam de ture lUo communi, quodbabttur ex Glo arum 0Doüyum optmone.

lusconftarenon potesifinelurilpertto.quiquotidiepofiit ius tn melius produc ere, eofq^ pc effe neceffarios,dicen­

dum efi eoTumfe. in ty pretatio antiquitus fem py fummoin bonyefuitbabitajúfqj. iplum aut tn vnbo rum intypretatione pofitum eft,aut in aqutprauife difitimine.

Scriptura f t pro bominummemyia neceffaria.

DoüoTt cuilibet ftudiofo expedit multos libros babne, natur ah ftc necefiitate cogent e, donec durat legalis bac fcientia.

Ars impreffoTiahtyyum diuinitus reperta, Totiones0 vTtktates,tbtdem.

Tlurcs Loros facicndinullus finis.

Dubia iniurc clarefcunt per exercitium,0 multiplica­

tionem Magiftrorim.

Libri noui ture componi non poffunt, nifi exlegibus 0 argumentis ex bono 0 aquo procedentibus, ex qmbus 0 veteres compofitifuere: exemplum,vt ibtdem.

Doctori,quantumuis magno,non creditur, mfi dicium fuum probet per legem, vel aho modo. Qummb nec t6 Liber fuus & proprius dicitur , fl quis etiam omnia aliena di cla pofuertt in e o ,0 nihilde fuo, quod pro Docl ore facit certo ordine, materiam quandam col­

ligem e in diuerfis libris, 0 locis ffarfam, vt fuum librum appellare pofiit.

17 Opinio Glofa 0 D :ñ. ea tenetur, qua dubium exami.

nandofirmatur,0nonqu£ perfunclorie refytur.

it cumulus allegationum, 0 per antiquiores 0 recentie- res luTtfconf.vJitatus ofitnditur.

ig Anciores extranet ab anttquu lunfton fultis allegantur, rt Homerus,Hippocrates,0 Theophraftus.

20 Doctores Gallici i olent pra cateris mtfcere tum fcriptis legalibusauegatioms diuerfarum flripturarum & au clorumiat tn hocgenneallegandi omnes ahosfuperat Andreas Tiraquel.

Zt Andreas TiraqueLdtcitur,qu'od penes fe domi fuo ftipen- dio conducios tenebat viros quarumcunque profefiio- num,d quibus fent enttas diuyfyum auctorum habi­

tas’nfuu libris accommodabat.

22 Doci or quando vti debeat cumulo allegationum, quando non.

23 Plures auctoritates vineum vnam,velpauciores.

24 Opinio magts communis dtcttur illa, qua plurium Do­

ctorum teftimonio confirmatur.

2 } Modernus quifpiam fufficit allegari, qui antiquiores con­

gerit allegando,

26 Cumulus allegationum v fietur conuenire, ad quas fit remifito quado remtfiiue loquatur de al quo articulo.

27 Doñor pyyanjeundo cu m gL.vJ decifione altqua vide­

tur eam approbare.

A g Alie-

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

I '

AEegdtit extertrum duñorim 'tn m'uulo legú eppertit- tiA eft mpertinentibus adeorum peritiam,rtfacit Glo.

allegando Vgontm in expofitione vocabuli.

29 LoqMato tune popularis e jfe Abet,cüm aratio in popula- rijérmeneverfitur: & qualis futura fit auñoris.

30 Latina üngua,quagifca leges g e m a lg a u A c u n r’ ^ citur antiqua. ’

f l liber parum gatu s habetur eius, qui 35 cümfitvfus antiquofirmonr. v t A Tuberonis di citur ibidem: vulgaribus ergo V' magU eui­

denter exprimi poteft.

f z Doñoris opus nonlegentis -7 »«» originarq ctmtatU, tn 36

qua an tantt 37

txtimandum fi,quanti Doñoris legentis ¡velorigina-

a Prooemium.

.j ciuitatis,vide ihi multa Afear fa A Exce Sentía Pra­

ñica.

Deñor antiquus nsn Abet A A g .a ri fequi fentétiam Do ñoTÜ íunioTís bene Acentis, non tamen fien A eft Hia­

tio ,Talis A ñ or eft vbimm , qui omnes antiques vsdit Doñores.Ergo meliüsfetiftt.

Reprehenftofit moAfté,fubttceñAnomen regekenjt Vltimarum voluntatum materia eft vtilift¡m a ,¿fre-

quentiftma. iL m infoLifühftitutionum m atenak- gitur Baldum lucratum fuijfe plufquam 13000 duca*

torum.

Cognitionis perfeña eft, Aftinñé, & certo orAne loqui.

Ugalis materia Afcutienda argumentis leg4lsbus,non logicaUbus.

P R O OE M 1 VM.

j VNC

5

V A M ícri- pca in quacunque profefiione derra- dorum acúleos mi nimécuitare valué rint,vt Diuus Hie­

ronymus fibi etiá diuinam Scriptu­

ram interpretanti eueniíTe in prolo­

gis ad Bibliam fe- piísimé conqueri- tur.dum aitinPro- lo goin librum Paralipomenón. Hxc pace veterum loquor,&obtredatoribus meis tanrum refpondeo, qui canino dente me rodunt i n publico detrahentes,

&legcntesinangulis.EtinPrologo in Eíáiamiterú dicitiNosquoque parere morfibus plurimorum, qui ftimulanteinuidia.quodconfequi non valent,de{pi ciunt.idem in Prologo inlibnim Efdrxrepctit.his verbis: Accedunt adhoc inuidorum ftu d ia,q u io- m ne,quod fcribimus, reprehendendum putant, &

interdum contrafe repugnante confcientia publicó lacerant.quxoccultélegunt. Hippocrates Medicom princepsinlibrode Arte,defendendo Artem Medi- cam,feribit,AdeírequoíHara,qui eam dehoneftantes aliorum opera,qux reda fiint,calumniantun qux ve ró non reda íunt, reprehendunt. Cicero in primo deOrarore: Adeft enim fere nemo,quin acutiüs, atq;

acriüsvitiain dicente.quamreda videat. Martialis, Carpereveln oli noftra.velede tua. Hoftien.in Prologo ad procem.Decretal.veretur íui operis errores non emen dari fraterna charitatc,per hxc verba, circumferiptis inuidix ftimulis, & dctradionis mordacitate peni­

tus relegata. Alber.de R o f in fuo procem. C. inquit:

Scio enim abundare numerum xmulorum, quorum cíficium eftjomnia arguere, nulla laudare,iudicatq;

t?.leopusquantuncunquevtile vnicoetiam leui de­

fed u total'.rer lacerandum.pariter Luc.dePen.de his conqucrens plura dicit in íüo prccem. ad 10. lib. C. &

Bald qui alioquin nom enBar.excollitin!. j. col.8.

verfic. quarta eft opi.C.qui accufdicens,quod legen­

do optimus fadus eft:inl-prcdbus.num. 4,;. de im- puber.&ali.fübft-eum turpi nomine futís appellan­

do in hxcverba prolabitunAutBartol.quiatitur hoc ferm onc,füi:für,autin duobus corporibus füit vna

form aintelledus:& ¡nl. fin. vltra princip. deinftit.&

fiibftit.inquit: Propter ambages Bartol. non rccedés á veritate,& alios Bart.detradores,& Baldum ipíüm alibi detrahentem,m em initlafin 1. quidam cüm filium.col.antepen.deverb. oblig.

A tnuncm axim eícriptis,qux xduntur in Legali Sc¡entia,nonderuntpiurimidiuerfiquecen(bres,vel obloquutores : quidam enim tantam librorum co­

piam & moIem,&magisindiesaccrefeereRepcririo- num,Refponíbnim,feuConfiliorum,&Tradatuum voluminaabhorrentes. Imperatorium edidum de­

nub neceflárium eífe dicun:,vcreiécato librorum im meníbnumero,paucimeÍiores feruentur: quemad­

modum olim veterum íurifeoníiilcorum tot miília librorum, & vcríüum commode rcfecaflé gloriatur luftinianus Imperator, v tC . de vet. iur. enuci.& in prorem.fF. cuius zd id u m deteftatur & iniquifii- mum appellat And. Alciat.inl. fi.in fi.dc verborum fignific.

Proinde alij nim ix eiufilem librorum multitudi­

nis prxtextu aiunt,nil aliud hodie eíTe,in iure feribe- re,nifi aliorum dida.vripicam referre,ex libro ad li­

brum excerpere, vel, quod peius eft, ex libro oprimo

& fidcdigno,vt vulgari verbo vtar,ad íc.ar:afaccium, nonita audent:cum ponera, hucenim tendit, quod pene iratus inquit Cur.iun. confi.56.col.fin.& confi.

pá.num .j.rt confii.uj.nu.4. nos feilicet deueniíTead hanc feccmccmporum.vt legalibus fundamentis, &

verisreíponfionibus,& legibus ipfis, non credatur, nifi audoritatibus,8cdecifionibus Dodorum in ter­

minis confirmentur: ad idem loan. Ant. Rub. Alc- xand.confii.e.num.’ 4.&confi. 43. circa fin. 8c confi.

73.num-3. Alij autem afferunt. Modernorum feri- pta,adaliud nobis non inferuire, nifi pro Indice vcl Repenorio Antiqiiorum,quafi opera fere íüpcrflua, 6c parum vtilia habcantur.Item alij,nifi videant, hu­

iufmodi feipta legibus plena, longisóue allegationi­

bus rcfcrta,eaveluti nuda 8cficca deípiciun:, cx di­

uerib vel alij obloquuntur de exccfsiuo aüegationfi cumulo, 8c magis cx diuerfis, ac variis audoribuso- mnium profeísionum,excerpto potiüs ad oftétatio- nem ,quodfícappareat,audorém ultalegiffe,&plu- ra feire. Alexand. in L fi patroni,/.qui fideicommiflá- riam.col j.num./.ff. ad Trebell.quám fit pro ikm itz- teScprcbationefentenrixneceffariú;vndedicebatde fe Barbarán c.vl.fídil¡genti.coLi2.ver.& fic pondera.

do

á

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

d e f o r o competen, quia &penumer6 multa fimilia,

& m u l t ad iñaad vnum propofitum accumulamas,

muidnos dentibus occultis mordere nituntur, alij damnant loquurionem,tamquam barbaram, qux C lolIB artol. Bald. Alexand- & exteros huiufmodi D oñor.im itanir.Si vero eleganriorfit, Latinisque vcrbis d iñ ata, hxc quoqueiuos detrañores habet, quód magis verborum cm atu,quam de rebus ipfis fuerit habita rario.ac omnis aJíeñario, & cura adhi- b iu fuerit in fublimitate fermonis: vel qubd plus elo quentix.quam lcienrixiurisoperadatafit;vt de Ce­

lio Antipaire icribiturinLi./.fuic&codem tempore, de orig.iur. Quidam adhuc Ibliim audito nomine auñoris,quod fit exGymnafijcuiufpiam ioco oriun- dus.vel in co publiceiura profiteatur, priufquam vi- deant,& intei!igant,plus nom ini, patrix, au ñ ori ra- tiquctribuentes,quam veritati,moxiudicant magis huius diñis vel (criptis credcndum,quam eius,qui a- libi praxi inter patrocinandum, coniiilendum, judi­

candum incumbens continuo verfatus fuerit,de­

mum ali j. vt his finem im ponam , & veniam ad rem, cüm nihil aiiud rcprehenfionis, vel quid dicant,ha­

beant, allerunt opus parum vtile, & magis curiofita- tem quandam (apere, quám proficere,velinaliquo prodeire,aut materiam lierilcm , viunoncontir.gi- bilem , aut alibi milies, & meliüs pertrañatam con­

tinere, vt quoque nomini laudis & honoris minus derurjcüm in e o , quod forián inuiti approb.ant,hu­

iuimodi opus allegari expedierit, nomen proprium.•

Vel cognomen auñorisfiienc.At fiib nomine Moder norum,&;qiiandcque diminutio moderniculorum adducunt,&allegant: vt Cagnol. in

1

. j. iub num. 37.

C.quando.nonpetend.parr.&in num. plurali de v- nointclligentesjVt is minüs etiam intelligatur,lo­

quuntur, vt Moderni Bononiélés.Moderni Papiéfes.

Quoríum hxctendant,quomodo partim refutari pofiint, &egointe!lig.im , priüs refpondendum elTe duxi,meque non extra rem fic prxfari ccepifle oflen- 2 dam. Primum namque compertum eft,t quouíque durat hxc mundi machina, femper erunt & Momi, velreprehen(eres aliorum operum, vrgenti ratione probatur Quoniam opus vel librum edcns,non ocu­

lis corporum, neque intclleñuum omnium homi- num,qui viuunt,&quinafcenturinxuum,poteft o- pus ipium ordinare,fácerc,8¿ perficere; iftud ergo ne­

celTe eft cunñis homi nibus non gratum,non placi- tum,fedab aliquibus damnandum fo re,cüm bona etiam & reña hominibus cunñis non placeant, ad hoc tendente Ciceronis libro primo de offic. c.fic igi»

tur.fintcntia ibi ( neque cnim omnes iifdem rebus, nec in omni tem pore, nec limiHter deleñamur) quorum tamen morius ficut in prxterirum admor­

tem vulncranon intulerunt,itanefuturas occidant lucubrationcs,minimc formidandum . eos enim fii- pcrant fortiores fibi beneuolique defenfbres foniori auñoritate diuina detrañores ipfes demum eradi- candoicdetrañores.j.quxftio. 4.deridcndo quoque, quod fabulatorum eft ratione non fundatum; Bald.

in procem.fcud.coLi.num. j.per lfed an vltrb,/.pri­

m o ff.de ncgo.geft.Deinde plane obicña in (pccicfic videntur poffe remoueri.

Omnes quidem tcafus figillatim legibus comprc-

dis natur.efficiunturleg. & in Í.2./.fedquia. de vete^

iur.enuclea, vbi etiam dicit,qui á folo Principe poi- fiint decidi, & declarari, quod obdifficiient aditum continuo adeum reputatur impofiibile.l.apudIulia- 4 n um ./.fin x& ibiB artoln ot.delegat.i. t Oportet i-

deo adeffe Magiftros vel D o ñ o re s ,qui velpatroci- nando,velconlülendo,veliudicando,hosnouos ca- fiis,&dubios, vel eriam legendo declarent,&deter- minent, vel argumentis promulgatarum legum, vel probabilibusrationibus ex auñoritate eisdaradoce- d i& interpretandirvtl j. C.deprofeffor. quiin vrb.

conftit. Iib.i2.& Gloff. in lege prim a.C. de legi.ita qubd eorum opiniones feruantur: vt cap. j. ibi .Abb.i.

nor.dedeci.&Barbat. inter confiiia Aiexand. confil.

55.num. 4 S.& feq. libro quarto. & Petr. Lenaud in trañac.dePriuileg. Doño./. vigefimo fecundo, fecun da parte. & Petr. Andrx. Gam ba.Bononienf in íüo trañar. de extenfioniBus. col.3-in 2. dub. eleganter probat hodie Doñores Legum & Canonum veram Iiirifcon.fiiki fcientiam profiteri, & mentem Legum poiTe ex auñoritate conceffa adapcareadnon proui- 5 íbscaíiis,& deddere:int defeñum enim Legum de­

bemus recurrere ad rationes & argumenta, perqux deciduntur qu2ftiones;notin Lqui fiiium .ffadTre- bellianum. & perleg.finai. in princip.debon.dam- nat- Quatenus Imperator in diña I. fecunda./, hoc autem.de vet. iur. enucí, fibi foli reieruet ¿cuítatem interpretandi &nouasleges condendi, inteliiginir, quod Iiget,&fit neceffaria,m.agiftralis verb interpre­

tatio dicitur prob.ebüis. vt per Gam.ar.in loco allega- to,&perFelinum in c.füper quxítionum. columna fecunda,de officio dc!egat.&pertext.in i.pater¿m iL ff. de priuil. crédito, ibi, me illud maximé mouet.

quod prxceptoribus Iuris placer,&c.Et cüm eft com­

m unis, fequenda eft , vt eft notum , fecundum o- mnium opinionem refpondit íurilconful. in l fina, /.fiitaftipulatus.deverború cbligation. Adeb,cubd 7 tM unicipalisLexm enrionem faciensde Lege, vei

de Iure communi, inteliigitur etiam de ¡ure Com ­ m uni, quod habeturfíc ex communi Gloff. & Do­

ñ or. opinicne. Bero. confiiio nonagefímopriino, numero i/.iibro fecundo, huctendit.qiibd Pompo­

nius Iiirifconlül. in lege fecunda ver. poft originem.

8 ff.de origin.iur.dicitjt conftare non poffe Ius, nifi ali­

quis Iuri¡peritusfit,per quem poisitquotidie in me­

lius produci, exquibus liquet, exhac lege fecunda.

ver.hisiegibus.farisneceíIariumeffe,aliquosreperiri D oñ oresj& p ereos fiendam interprenitionem na­

turaliter neceffa riam; vtetiam Hieron. Cagnol. nct.

numero oñuagefimo quartó. &antiquitüs (ummo femper ¡n honore habitani;vt inquit Cicero fecundo libro de offic. incapitu qux aptem opera, ad idem Quint. inquir,omne ius aut in verborum interpre­

tatione pofitumeft.aucinxqui prauíquediícrimine.

9 A d q u x p ro t hominum memoria eft etiam neceffa-

• ria ícriptura:l. ccnrrahitur.ff. de pignor. eft gloffa ex- preffa.inl.fi de interpretatione.ff déieg.&tantb ma­

gis i n ifta maiediña fcientia legali,qui confidunt mé m orix, íxpiüs decipiuntur, ait Areti.in!. quipatri.

columna fecunda ff. de acquirend. hxredita. refert Boer decifio. 155. numero vigefimo tertio. hac r

Prooemiuni. 5

¿y--- - — v.va.liACi.iLlU- o r - - ne&aliishincindedifculsis.01drad.cDnfiloñuage.

bendinonpoffunt.& natura quotidie properat no- l o fimoquarro,incip.Anexpediac.concludit.f cuilibet uos producere cafus.qui legibus com prehenfí, íxpiüs ftudioíb expedire multos li bros habere, quod maxí- incubium reuocantur,rtPonrifcxM axim .inquitin n.inquitm m é i n D o A n r e n r r , / - U , r n-»-: j- . .

proccm. Ciernen.

5

c Imperator in auñent. quibus xno mé in D oñore procedit.Boeri.de difei. fchola. capic.

quinto.ver.fecuadoprefertLuc.de Pen.in procem.cóL

A 2 fin

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

Prooemium.

r

fin.x.Iib.C.a®ntitZábar6linclem en.T.ínxvi. nota.

<ie magís-Igíturxquo animo ferenda eft tanta libro­

rum eopia.cümüc naturalis neceísitas cogat,donec durat Scientia L e g alis,& liin t Dciftoreseam profi- tentes.&interpretantesquoridienoui libri, & noui tradatus legales cdanturdcfinat Andr. Alciat. indi­

gnari de luftinianeocdidc, moderante libros anti­

quorum IuriiconiiiItorum,quia eriam in eis non co- prehendebanrur, & n c n poterant comprehendi o- mnescaius-Lnequeleges. S d non pofiunt.ff.de leg.

vndehislibris exiftentibus pronouis cafibus deter- minandisfaltem probabiliter forent etiam neceffa- rij,&Accurfij,&aliorum Modernorum Iiiriiconfiil- torum hbri.Quorum quidem multitudo auda eft,&

in diesaugerurmirafacilitateimprimeditot libros, Sctam celeriter&mrdicaim penfaem endi eos indu it d a ex t aneimprelToriaixcuIo noftro diuinitus re- , perra;&tam mirabili quám fitars aliqua ab antiquis inuenta. deprehenditur, n. ex cafu confilij Paul, de Caftr. 24*.videtur dicendum.lib. 2 iblum codicem emptum fuifle triginta ducatis :hodie verb hac pecu­

niarum quantitate codicis libri impreisionis, feltem non recentis to.emi poffent: Fulg. in

1

. illud quxri- tur.in princip. ff. ds euidi.ait, qubd libri tempore Gloffatorisflorebant,ideo prctiofiores erant. Vnde dicitFelin.in cap. Rodulphus.coL 12. num.20. verfic.

cxterum,qubd foelicia hxctempora imprefiionum runr,in quibus pcffuntquiiibetamplam bibliotheca Ieuiimpenfecumuiare:itaqucverificaturdidum So Í2 lomonis in Ecclefiaft.c.fin.qubdt faciendi plures li­

bros nullus eft finis.fic etiam exorditur Andr.de Ifer.

in prologo.in prin. fiiper feu. congruam adducendo rationem ex imperfedione conditionis humanx, qux iemper in infinitum decurrit,* in ea nihil ftabi­

ie eft.quod perpetub ftare p o isit,* meminit Specui, in iuopromm.col.quinta,atque Abba.Panorm it.in capit, de multa, in íecundo nota, de prxbend. dicit,

*3 qubd td ubiain iureclareícuntpercxerciriú,*mul­

tiplicationem Magiftrorum, poftquam neceffarium Videtur,nouos commentarios, & nouos tradatus in iure fieri,ficut ex eiidem quatuor elementis homines

& prxfentes*priiciextiteriint,acxdificia & vetera 1 4 &m odernacxeirdem cxm entisconftrudafim t;tita noui libri iure componi non poffunt, nifiex legibus

& argumentis ex bono & xquo procedentibus, ex

*5 quibus veteres compoliri fuere; quia t non creditur etiam m agnododori,nifi didum fiium probet per legem,vcl per alios aiidores, vei probabiles rationes;

capit ego ibiis.nonadiftin dio.*l. illam.C.de cella­

tio, tradit Archidiac. in capitu.nolite, il íecundo, x ^t.

quxftio.tcitia etiam Glofl.non debet credi, filcgcm nonallegat,referdaib. confiiio trigefimo non o,co­

lum na penúltima. hbro tertio,*D eci, incspit. pri- mo.numero 40.41. de pofiprxlat.Gram m at.vot.ir.

numero 12. &íequent-Cur.íuni. confilio centefimo fexagefimo, numero quarto. Cüm ergo id geri non poisit fine relatione Icriptcrum in aliis libris,non de betab aliquo improbari. Nam & fepiüsveteres lurifi comulri deprehenduntur eorum relpcnfe firmare per iolam relationem d .d i alterius luriiconiulri ina- liislibris,\-rvidere eft inl Marcellus./.idem Pompo.

ibi,refertAriftonemreipondiffe.ff.ad T re b e l.* in

1

. cum qiiis.de dct.prx kgat & inl.apud, de oprio.lc- ga. Id manifeftum efie apparer, ex ledione quafi o- rnnium legum & aliorum librorum legalium, con­

tinentium trequeiitifiiniain relirionem aliorum au-

d o ram , hic tamen a u d o ris re la ri,* nen referenti*

fen ten ria intue n da videtun probat.l fi is qui. ff.de te- ftam.quinimb,fiquisin iuo Hbro omnia aliena d id a pofiicritjdefiio autem nihil adiecerit, tamen iuus E»

ber reputatunvt probat text.in Lfecunda,circa princ.

ibi.N on quiaPapjreius ibi quicquam dcfuo adiccc- rit.ff.de orig. iu. qui tex.oprimefacitpro dodore ali­

quam iurismatcriam indiuerfis libris,&Iocts ipar*

fem fimul in vno tradaru certo ordine coliigente,

& componente,vt meritb iuum librum.&tradatum appellare p oisit;* Alexand.confiLji.numero quar».

to ,& fequen.libro 3.refert de verbo ad verbum con­

filium A n g e li,* Paul, de Ca. in auc.ccffante. circa £ C delegi. hxred.inquit,qubdrarbreperitur,qubd Ac cur.aliquiddefiio dixeritcapirc,fed in omnibus fe- qucbatur opinionem antiquorum; idem dicit Bar- to lin i. fecunda, ff.de concuisio. * Specu, in tit. de not.crim./ vtautem .adhteram ait: Vtautem cx a- iiorumfparfisvelleribus telam nobisordiamur poli*

tam .& ibi Iohan. Andr. in addit.dicit,qubd commu­

ne eft tot.us illius operis Spec aliorum feripta ordi­

nate colligere, facit text. ibi, & diiperfes in /. aliud quoque capitulum.in auc. vt cüm de appell.cogn. fic cni.m referens,iumitautoritatem arelato,quod dici­

tur cffe in rcferéte: l.affe toto. ff. de hxr.inft. cüm etiá debeatfecúdum inteüigi audoritate, quam aiiegat;

Barto.in}. non iblum./.fi liberationis, de libe. lega, intelligi tur,qubd relatio & allegatio fit vera, & fidC"

iis,*non,vtaiunt,adbaliftam ,vttalé barbarix m o­

rem peisimum appellat M arfin i.j./. fi. numer. 39. de 17 quxiti.attamen t op.Gloíí * D o d . debet interpreta­

ri & teneri ea,qux dubium examinando firmatur, &

nonquxperfundorierefertur,fecundum Fulg.inc

5

fil. 1 1 I . Prxfiippofito. col. pen.ver.illaenim g lo fi.*

Angci. in l.fipoffeffor./.ait fenatus.pertex. ib i: qua­

quam dici poffet.ff petit, hxred. Non debent itaque conqueri Cur.Iun. & Rub. Alexand.fiplurimüm va­

leant decifiones in terroinis.quiaeas in pmdica mul tüm prodeffe,*effe dodiisim i D odoris decifionem inuenireinterm inis,&Dodorispofiriui,*pauperis refpondere per regnlasgenerales,dicitFel. in ca.cum ordiné.col.4.dcreícrip.&incap.i.c0L4.de prxferip.

refert GomeCin fiio lib. de Rcg.Cancel.in Reg. de no tollen.ius qu xfin quxft, i<

5

. in fin. E x his quidem di­

cendum eft.non videri inconueniens, huiufmodi no uos codices in aliquibus felcé relatis effe indice vcl re­

pertoria antiquorü. Exindequoq; ftudiofis affertur c

5

mod'j,&faciliras inueniendi materiá in diuerfisio cis fine o rd in e * obiter tadá in vno ipeciali tradatu certo ord in e,*d iftin d e tradatá,*diícufiam ;dicie- n!míbIet,Liberl:bnimaperit.Accxpedircfiipercom mentariom multiplicata caterua quodámodo reper- toriacontexere.dicit Feli.in exord.adtit. deReicrip.

Qiio verb ad allegationes pro fide dodorum fir­

manda, vnius vcl plurium audoritatum ctiam di-

• uerfx protclsionis, reperiuntur hxc, qubd quando­

que &\-etercs& moderni lurifconfiilti alicgaruntv- nam aiidoriratem,vt facile videre eft ex ipfis legibus

& aliis libris, quandoque tplurcs concordantes ad­

duxerunt, vt in tcx.l. nec fcmei.i n pri n. ff. quádo dies le.ccd, Labeo, * Sabinus, & C eliu s,* C afeiiis,*lu ­ iianus concordes allegantur,*Gheridius, & B o l. * Paulus & Domitius Vlpianus in text. L feire. /.fedfi.

de excuf tut.& text. in l.i./. pcn.de vfiifr. accref dicic cnim,omncsaudores apudPiautium dehoc confen- ferunt;&in Llulianus autem.ff.de iu d .d icit,*a mul-

Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca

tis n otataeS,e s modernis autem cumulum allega­

tionum prxcipue faciunt concordandum Alexan.

lair&Feli. ScMariiL&Paris.in confI1.5.Tiraq.&m a­

gis recenriores alij, ita qubd hodie impreliores ven- ditoreique librorum, prxcipue Iegalium,magis la