tibus in iiiaa)niurationeveríátum,&c. Etqu ia an- plendis verilicandis &exequendis fadis,qualitaíi- tiquifsima eft c l v i T a s,&quiam unitam oenibus, bus,aélibus,cauíís,veleffe<9:-,b.fe fundet, mutatur &
yiRiS etiam armigeris eft armipotcns,&tenaciisima variator interprctatio,proutvariátur&mutáturipíj foedens,quod promitatpnncipibus íüis: ergo NOBI- cauíj,acl2,veltempora;vtLcúvnus.mfi,deaIi.leg.&
Lfi quis
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
l.fíquis italeganerit.decond.6cdemonft.&l. qui bo na fidc./.»-de acqui.re.dom. BartSc aii j in
1
. íí fideiu/for./.fiñ.de lega.J.& generaliter,vbi fañuin,vel quid aliud requireretur durare & perfeuerare, velne, tra
ñ an t doño.in d.l.in fiibñiturione.in d. I. fi quis hx- rcdem. & in d.l.fi fideiuflbr./fin. Imo. in Ciernen. 2.
coI.3.dereJcript.Bald.inl.minoribus.infin.col.&ibi Alexand.& lafi C.de bis qui.rt indi. Ange.in l.fi p o / íéflbr./.aitlenatus.ff.dc pet.hxred.Bart. Pau.de Caft.
in].numerationibus.ff.deíbl.Baid.inLfimarer.C.de donat.antenupt.Bartol. in Laduiter./ .nupta. ff.de adulter.Paul.de Callr.inl.2./.liberos. num.j.ff.de in iusvocan.Affliñ.indecifi34.i.num.5.Barrol.inl.3.in fin.ff.de fideiuffo. Bald. in l.i. in
fi.fi
aducrfi deliñ.Sc in l.in quibus. ver. íéd hic concurrir alia q.de lécund.nupt. 1 iraquci. in d. 1. fi vnquam. in ver. íuíceperit.
num.íd/.cum íéquen.&trañ.ccíTca.in iimi.4. & 23.
& Alber.Brun.in trañ d e permunléu perfeuer.Oldr.
confí.i4i.&confi.243.BaJd. confi. 57. num.2. lib.2.&
confi.42.Iib.5.8cinl.fi quis ita. inprincip. decondit.
& demonft.& Corn.in confi.7.coIum.2.8cpenul.lib.
1.8c Dec.confi. 177.col.fin. ScmagiftraliterBald.in
1
. humanitatis.íubnura.28.C.deimpubc.8cali.rubftir.& Cagno.in
1
. non videtur quifquc.num. 3. de regu.iur.
8 A liqu an do8ctertiólextv elcon fiictudo íecúdum poteftatem ,ftatumjVeiqualitatcm períbnx honora- tx,v el grauatx interpretatur diípofitionem t. ftaco- ris, qu x ex diípofita re fuppoCta expluribus initi js, prout quandoque qualitas ipíá perfbnx h on oratx, vcl grauatx vanare co n tigerit; fi enim alio tempore huiuim odiqu alitasm u tataflierit, tunc coníüetudo vel Iex m utatjScvariarc facit íüam interpretationem conuenientem qualitati m utatx;per tex.in 1.3 /. qui fideicommiffariam. ff. de hxredib. infiit. vbi ieruus, cui re liñ a eft fideicommiílária libertas íüb con ditio- n eab h xrcd eg rauatopu ré,in ftitu tus hxres interim eft neceffarius h xres,& v en ien te con ditionefídeicó- m iísi cffici tur volun tarius,per texr.in l.pater Seaeri- nam ./.conditionum .decondi. S cd em cn ltv b i fidei
com m iffum datum íub co n d ition e, li tutelam admi niítraueric vfque ad i8. annum pueri, á principio íü- íccpra tutela poft aduenientem pufaertarem,‘üícepra cura debetur fideicómilTario, variando fignificatum tutelxprim b proprié,poftcaim proprié: perqu x iura loq u en sin Iubftitutione prim o d ireñ a, poftea effe
ñ a eft obliqua;perglo.m agn.in fin.in 1. precibus, de im pub.Patil.de Caftr.in confil.410. V iíb fa ñ o , Scdu- b,|s.col.2.1ib.i.dicitexprc!sétíécundum varietatem temporis deberc variari verborum interpretarione, éc probaturper tex. inl.fipaterfam iliás. ff.de hxred.
te inftit vbitiubftiturio vulgaris habctdiuerlám inter
pretationem , fcilicet,vel fiinftitutus fibi hxredita
tem non acquifieritjvcl m u tau códitione alium h x redem non fecerit, 8cibi nom inatim Bald. not. in #.
not.quod íécundum varietatem temporum variatur interprctatiodiípofitionis,probaturetiam exem plo fre q u e n ti,quod \ 'xorreIiñ adom ina Scv íü fm ñ u a- ria om nium bonorum donec caftam &vidualem vi
tam duxerit inftitutisliberis,&:!übftituris extraneis, liberis viucnribus, deberc habere prxem inentiá do
m u s, 8c alim enta cx interpretatione confüetudinis fcriptra in curia Bulgari; vt per glo. B a rtS c alios in au- ñ c n -h o i locum . C fiiccund. m ul. nup. Sc liberis dc- fu n ñ iiaeb eth ab erep len u m vfum fruñum ab extra neis iubftitutis, celTánte fauore liberorum , m utatur
De interp. vlt. V
d iñ a interpretatio á cófüetudiñe induña, Scincipi*’
interpretatio Iuris Communis,lecundumpropriuni fígnificatumillorúverborum iDominam & vfufrii- ñuariam ,cum vtannuúreliñum deberi incipiatab extran eis íübfti tu tis;vt tradit Bar.in l.Tiria autem./.
fi.ver.quero,pone,qubd filius.de leg.2.&inconfi70.
Petrus Maioli.in íi.8ccohfi.íeq.incip.Nicolausíér.Á- mati. Alexan.conf42.!ib.2.8cconf29 .lib.4.8c BaLin d.l.fi.col.fi.C.deindiñvidu.tollcn.in hoc proprie di tl cit, q u bd t mutata perfona, mutatur eriam iuris in
terpretatio: per LPaulus. ii.dc acquir. hxred. 8c L lici- tatio.infi.de publica. 8cl.i.C.deimpo. lucra, deferip.
per eadem iura, íüprá alleg. in eodem caiu;Roma.in conli.516.In cafii propofitx confiiltationis. in penul.
coi. ver.íéxtb,quia. dicit,qubd propter variationem qualitatis peribnf,cui adijcitur,eiuídem verbi varia- turinterpretatio; 8c facitglo. fin. in l.Iiberto./.fin.de an. lega, quod effeverum, 8cprocedere fingulariter, Bart.in l.pupillari.circa princ.de vulg.Sc pupil. quan do fignificatio variatur de vno effe ad aliud effe fimi
le, tendens ad eundem effeñum ; fecüs, fi variaretur ad aliud contrarium cffe,ibi Pau.de Caft. Alex, col.i.
Are.col.2. & lafi col. 2. íéquuntur 8c approbant, Sc íé
cundum Are.ibid.in d.a.colum.dum limitat duobus modis, d. /. conditionum, poffet dari alia declaratio in ipecie propofita,qu6d procedat.dum caius,ad qué fitvariatio, habeat falté ex larga fignificatione voca
buli quandam fimilitudinem,8cconusnientÍ2m, ac proximitatem cum calu,a quo variando prouenit,vt ibi per eum;pro quo facit, quod in habentibus fym- bolum facilior eft tranfirus:Lin rem ./ i tem quxcun- que.ff.dereivind.8cc.cumapoftoIica.dehis,quxfi.a prxl.quxinciditin idem cum prxdiña declaratione Bar.continente de vno effe ad aliud fimile effe.Quo- ,2 niam plerunque videmus t mutationem qualitatis 8cconditionis perfonarum 8c rerum producere va
rias iuris intsrpretariones & effeñus, & diueríá iu
ris minifteriaimportare.l.iufiurandum ad pecunias, /n o n íémper.ff.de iu.iur.& ibi plena gl. de his obiter iuccurrentibus memorix aliqua proponam. Qualita tis.n.naturaeft ponere aliquid ineffe prxter iubftan- tiam, Scfineíubieño effe non poteft,vt poteft conue nire omnibus prxdicamétis,prxíértim in maleficijs, plené tradit BaLin Lea,qux.C.decondiñ.indebit.8c Deci.confi.5o8.num.4.nequediiierfificatreminfDe- cie,necaiteratfpeciem:lafiinl.3./.ex contrario, coi. 2.
in 5.not. dc acquir. poff. &variando etiam hon facit efle aliam rcm ;l.&an eadem, in prin. de cxceprio.re.
iudic.quodlociim habet in materiafauorabilüíécüs, Jl in materia ftricb, perca, qux tradit Ruin, confil. 163.
íüb num.j8.lib. 2. Sed quando t mutatur qualitas &
ftatusrerum,extinguitur omniseffeñus priorisfta- tus,8c res ipix iecundum prxíénrem ftatum iudican- tur,®ulantur in no.calti.vbi inioco erantpluri- ma bonaecclcfiafticaemphyteutica,ad qux exftipu- latione paterna poft mortem patris vocari erantfilij,
& filix ,& patre viuentehxcbonaexindultoApofto.
fuerunt liberata ab cmphyteufi, cum poteftate ven
dendi , & in alios transferendi, interim pater certa quantitate rcliñafilix,fecitteftamentum, 8cfrátres hxredes inftituit, vnde filiam non poile admitti ad dicta bo n a,^ mutata& effeñ a propria patris contra teftamentum, & non poflepetere confiiluit Petr. de Anchar.in confil. 143. Pro domifta Paüia, fundando luam opinionem in iuribus, loquenribus de muta
tione ftatus rerum,&conditiónis perfonarum, vtibi
K z per
olunt» Lib. L 75
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
per eu m ,*d e quibus per Aym.in conii.239.in princ.
Quinimoiqualitas rerum mutatur; Scfequitur con- ditionem perfonarum, quibusres ipfe acquiruntur;
LPaulus. feu l.per procurarorem.&ibi Bar. íF.de acq.
hxr. Alex.coníi.;oi.nu.i7.1ib.t. Guid. Pap.in q.382. &
in Bal.in conii.tj?. Vbi quis fortitur forum.
lib.3.Idem Guid.Pa.etiam inq.2o8.&2éi, itemmu- tanoneftacus Domini reuocatur mandatum abique
76 Simonis de PríKtis
teftatoris variando, facic aliam interpretationem ex aliqua mutatione cauía^üe foperueniehté, vel poft mortem teftatoris, prout taiem diípoíitionisinter
pretationem teftarorfecilletjüdctaii m u caticne*
cauíáíiiperueniente cogiraííet,quia queiibet diípoíi
tio inteiligitur, rebus íic ftantibus. l.quod Seruius.*
ibi g lo .& doct.de condi.cau.da.i.quxrc.tf. inter loca
torem .ff.ioca.cum íimiiib.alleg.per Dec.in €00X475.
in cim ario n ealiq u a;vtp erSo cin .co n íi.i72.ccl 6.ver. tp IncaufequxM antiix.coIum .e.vbiintprcm ifsione, tertium eft.libr.2.&de mutatione ftatus mercatoris,
infti toris vel fa c to r is ,* procuratoris, i n l.cum quis.
in p rin .* ib i Paul.de Caftr.ff.defolut.*l.rogafti./.íi fugitiuus. & ibi doct. il cert.pet.Parificonfip6. nu.25.
lib.j.quod vltimum maximé procedit, vbi ftatus mu tatiis eft incópatibilis mandato; vtper Bal.inl. man
datum.coi.j.ver.modo venio. C. manda, alias fecus, per rex.in l.in eú./.t.ff.de inft.ad .& per iura ibi aileg.
in gl.Qiiib. de mutatione ftatus & qualitatis poffent dari aliqux declarationes, feu limitationes habirx, exc. 2. incip. pfopolita dubia.col.pen. &fin.lib.2.re- íponfiRip.
de ftando certo teftamento, cum coníeníu teftatoris per hxredes fad a, eandem promiísionem non rene- re per ahud teftamentum fadum reuocans illud promiííura obferuari ,conlüluit per d ida iura gene
ralia, &egoprofoaconclm'íone allego text. expreff fom inLcum quis decedcns./.i.incip. Qui teñamen- to.de]eg.j.quemrext.miror non allegari inhac ma
teria, in quaconcordan.cumui. Tiraquel.in
1
. li vn- qua.m.in prxfa.num. /67. dereuoc. donar. & ad plures caíirs adducit M ar.inLí./.ffnum. ip. cum fequen.
ffdequxft •in virimisvoluncatibusloquiturtex.ini.
in coníirmando.cum duabus 11. fequen. ff. dc confir.
Prima,íi e f f e n t dux qualitates cocurrentes,* ean 20 tut.&ibiBarro.not.obtm utationemm orum adm i- dem réqualiiicantcs,vna mutaca,non diceretur mu
tatus ftatus rei, & diípoíitio de ea fada maximé, vbi cum qualirateremaneteres & diípoíitio ftare poteft;
ar./.affinitatis.Inft.denup.& no.per gl.in ver.crede-
nií iratorisdatiprxrumi mutationem volutatis eius, qui .adiTiiniftrationem concefsit;&text. in
1
. Paulo Callimacho. /.t.d eleg.3.*in iM xu ia.ffi.d ean .ieg.&Bald.conlí.3p6.Quidam habens vnum fiiium. iib.
re.inl.fi ventri./, in boms.ff.de priuii.cred.&ibi per j.confuiuit in cafu teftamenti, in quotpater legauit Bar.&Ang.&latiísim é per.And.Tiraq.in trad.ceffc.
in 22.iimic.vbi concordant. & declarationes adducit de duab. caufis concurréribus, quando vna ceflat,lé- cunda, firemanerenr reliquix mutari ftatus, etiáres ipíá adhuc eundé haberet effedum : l.fi.ff.dedecur.l.
vnius./.feruus. ff. de quxft. cum concor. fimiliter cu- mul.per eundem Tiraq.in d.rrad.in liini.16. Tertib, fi mutatio fit in augm cntú,&in melius, augerur íta- t u s * eius operatio,n
5
verb mutatur, &diminuirur.I.pe.de fenat.c.honoratus.* ibi glo. 74. d ift.*L falíá
*5
demonft./.i.de c o n d .* dem.& ibi Bai.idem dicit/in quaiibet qualitate iníéparabiii,inferendo, qubd Mo nachusfadusepiícopus,non definit effe monachus;t & tabellio effedus D odor,non definit effe tabellio, per illum tex * Abb.in c.quoniam. col.fi.de offi. de- leg.intellige tam en, quando in melius mutet non fo liim,quo ad fe,fed etiá,quo adáiios, quia licet procu- ratorefficiendo fe monachum in melius mutet con- ditionépro fe & animaíiaa,nó tamen fie effetpro cre
ditore, qui non poffet fic de facili eum conuenire; vt dicitPau.de Caft.in d.l.cum quis. in prin. Quartatfi mutatio qualitatis fieret bona gratia, & perillú, qui habet authoriratem dandi huiufmcdi qualiraté,non amitriturquod acquifícumeftcum qualitateficmu- tata:vcfi ¡egarú vel donatio fa d a fuerit religiofis cer
ti Ioci,cum hoc,qi!od fi mutauerint habitü de licen
tia Papx.nó aufertur legatum,ncq;donatio,quia ha
bitus mutatus per Papam,cenfetur fiirrogatus in aliú habitum quihabeturlocoprim i,perdod.lcá.Andr.
poft antiquos,quos refere in hac q. in ca. t. íiiper/.ad hxc.de rci:g.domi.lib.6.& ibi fequitur Gemi. & Phi.
Franc.dicit procedere, fi taiis mutatio neret de ícien- tiaPapx,incédétisprxiudicare,intelIigit,qiioadprx- iudicium donatoris reípedu loci mutati, alias non prxiudicarct;per not.in c.fi propter, de referip. faciüt didainprxcedenti dubitat, fubver.fi quidem inter
pretatio, vbi deinterpretatione á Principe fienda di
dum eft.
18 Q uartó,aliquando f k x expreffam diípofirioncm
liiioreligícfo Ordinis Prxdicatcrum, cum clauíula, qubdplusnonpoffcrpetere alijs fiiijs hxrcdibusin- íiitLitis,* fadaíübftitutione,fi aiiquis, vel aliqui di
dorum fiiiorum in pupillari xtate, vcl poftea decefi lérinrí¡nefilijs,iübít;tuitíuperftites,mortuisíili)sin- ftituns.etiam vocan didum re!igiofum,non obftáte cia.qubd plus non poflet petere,quia intelligi tur, vi- uen ti b.nlí js cxteris,* fie rebus ftáti bus, v i ibi per eíí, quem refertvtloqucntéinno.q.*iéqiiitur Ay. confi P5.nu.4.idem in teftamento.continente legatú 300.
fadum Abbatiffxcuiuídam Monafterij, & cxtera bo na inter pauperes períbnas diftribui debere,perd.Ab barifiexeciitionem, poftea d id o monafterio effedo paupere,eandéAbbatiffam poffe diftribucre aliabo- nain d ¡d o monafterio,confuluitPetr.de Ancha.in cunfi84.Primbvideturdicendum,motusprincipaIi- ter ob hanc regulam,qubd propter mutationem fta
tus eius,in quem diípofiiio confertur, poreft reccdiá dilpofirione teftatoris, per d.l.in conñrm ádo, & alia iura probantia ob mutationem ftatus rerum, poffe á quacunq; diipofitione etiádiuina difeedi, vtibiper eum, quem etiam refert, eandem regulam com pro
bando in teftamentis,üeci.in confil. 351. Viíb coníí
lio. colum. 2. num.3.vbi plené didam regulam am- pliac.ideminteftamentisfirmant Alexand. & ía fiia d id a l.quod Serüius & ante iftcs Bartol.in I. quo- riens./.fiduo.num.5.ff.dehxred.inftit.&Laii.CaIca.
inconfi.33.Quidam Bcncm us.colum .4.ver. * h o c non obftante. & Cor. confil.! 18. Videtur primoaípe- d u . col. 3. ver. prxterea d id a clauíula. I1D.2.& conlil- 31.Circa primum.ccium.j. ver.prxterea d id a prohi- bitio.lib.4.*Rub.xAlex.conri47.Vifoinftrumento.
num. 3. * Aj-m.con.fil.25. num.i. * proprié in adu, dependente ex voluntate vnius,fi res incidit in ca
íúm vení]m ilem*conformem vcIu^!raridiíponqn- tis,cenieturmurata prima voíútas,ita procedere pr?- alleg.iura rradit Alciat.in rrad.deprxíumpt.inreg.2.
prxiump.t6.nu. 5. ad prxdida facit, qubd fecundum varietatem morum variantur hxc noftra iuramora-
lia;Bar.
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
De interpret. vlt. v o Iu n t Lib. L
Ila.B art.in au c. fed cum teftator. poft princ. C. ad I.
Falci.&ca-pen.de conían g-& affi.Parif c o n ft. num .
^ flu n td ic i euenire ex interpretatione,inda-
¿la per legem m utantem diípoíi tionem teilatoris ex caulaíuperueniéte,ceníeado talem eíTe voluntatem teftaroris,fi caufam fiiperuenientem cogi taffet, etiáii iudex fit,qui exequátur talem tacitam voluntatem : quia facit exfacultate alege conceffa,d icitBald.conf jip.D om inaFrancifca.ver.in cotrarium videtur pri- m ó.iib.J.reuocatur per legem , di citP au l.d e C aftr.in d.l. cüm quisprxdiorum .Ratio e ft, quia ad conficié- dum veile,requiruntur tria: fcire, veile,&poffe.Poísi- bilitas relata ad íüum principium ,id eft, cau iam , in - telliginirrebusficftantibuE,perd.l.quod Seruius. tra ditB ai.inl-qu idam .coI.yC .iur.delib.h xc eriam funt 2 1 inreiiigenda,7nifireftacorícíuiirec,taIem m utatione
& lüperueniétem cauíam ,& aiiud non feciílet, vt v i- . dem r ponderare text.in l.vtilitatem.ff. de confir. tut.
vbi, fin o n fuerit ignaru5.feo ru m ,qu x prxtor ipíé de tutore comperta h aber,& in d .l.io co n tirm an d o .ib i, ante celata,vel ig n orata,& cn am & q u x ícit reftator, videtur non attendere: l.fíiam .in prin.de condu. &
dem onftra.& I.plenum ./.equitij.de v íii& habit. &
ib i glo.dicittex.ícienti.aderünCtiinterptetor eiusvo 23 lun rarcm ,& p cralia ibi allegar, item jiu n t intelligé- daquando verba diipofiticn isfiin t relata ad ccrtam per(bnam,vel certum rempus, quod tune íemper in teiiigitur tacita con d itio,ííresin eodem ftatu períé- uerent: vt not. Paul, dc Caftr.in d.l.cum quis.in prin.
ff.de folut.aliás verba indefinita& generalia, genera
liter funt in telligen d a:!. J. /.generaliter.deleg.prx- ftanda.cum vulgar.
S V M M A R I V M .
/ Judex poftquamfemel eft interpretatus ambigua verha te
ftatoris feuvoíuntatem ambiguam procedendo, interlo- quendo.poffetvariareinterpretationem, reuocando m- terlocutoriam-.díffinitiueautem fententiando, & vali
de non poteft mutare,nec reuocare fententiam diffiniti- uam,¿ficnec intergetationem.
2 luA x quando poftit fuam fententiam interpretari ,fi fe
mel fuerit interpret atus verba ambigua fua diff'mhiua ftntent fenon potent amphüs variare: per iudicem ta-
me appellationis poteft interpretatio corrigi ¿ mutari.
S O L V T I O X .
t E c r xM o ' de iudice, qui interpretatus I fuerit, & declarauerit ambigua verba J Yoluntatemque ambiguam teilatoris:
: vtl-voluntatis.&ibiperdoift. C.de fi- deicom. quando poisitiuam declara- rioijL-m variare& mucarc,dicendüe.ft,qtióa aut pro- ceisit interloquendo,& via interlocutorix, & tunc regula vuriuiquc iuris eft,quod pofsitvariare & reuo
care: v t! quod iuisit.ff.de reiud. & ibi Legiftx Ute tradunt,&c.cu.m ceffante. ibi piené Canonillx icri- bunr.de appell. Scin ipecie de iudice interpretante, quod pofiit variare &reuocarcfuam interlocutoria, fiimant AngSc .Alexand. in l. quicquid altringendx.
de verbloblig. ScPcm fin lo.fallen. &Prxpo.M ediol.
in j5.fallen.in d .c cum ceffante: Autproceisit diffini
tiué íénrentiando,& validcjtuncnonpoteft mutare.
nec reuocare diffinitiuam :'énteñtiam.l.!udex.l. Pau»
lu5.ff.eo.de re iud. &I.poiiíéntentiam.G. deíéntent.
&interlocu.Secüs,fiinualidé,ví Lfi vr proponis. & L íéquent.quom odo& quando iudex de aliis fallétiis, limitationibus,&decIarationibus,vidsdifimt doiff.
in d idis locis,quando autem iudex pofiit fiiam fen- tentiam interpretari,eft text. &ibi!atétra(íitBart.in apoft.ad eum in L ab executore.in princ.ff. de appell.
vbi íciiicet effet digna dubitario:.Alex.in confi-afo. in fi.iib.a.& Papi.in for.execu.ien,ingto.P.nuntio.nu.
u.Siquidem fuerit iudex íémel interprerarus verba ambigua iux diffinitiux íéntentix, non poterit am
pliüs variare,per gl.in I.quicquidaftringendz.firmat ibi Alexand. colu. pen.verfi.ex quo infertur.&in d.l.
quodiufiir.col.4.vef.íécundófallicSed per iudicem appellationispoteritinterpretatio corrigi & mutari eo modojVC diiponitur per tex.& ibi glo. Bar; Ang, &
Imo.in d.Lab executore in prin.
S V M M A R I V M .
1 Princeps poteft interpretationem, qudm circa teftamentU fecit,rariareac reuocare:nam multa licent Principi,
quanon licent alij,
2 Princeps rogatus, vt reuocet primum tefcriptum refcri- bendo fi decretar,qued ftat iuftitia, nil hoc prodeft vlti
mo fupplicanti,quia iuftitia eft,qubd feruetur diña pri
ma conceftio.
3 Pefcriptum Principis his formis,& quatenus deheat, quii importet, & de multiplicifignificatu verbi debeat.
4 Ordo luris expreffus in mandato hominis, dat formam mandato.
5 Referiptum adgeces, continentes aliquid contra ius&a- liqutd fecundum m ,fi dicat,ftat,vt petitur, intelligun»
tur conceffa ea,qua funtfecundum tus,
6 Princeps poteftate ordinaria,qua vti prafumitur, ncn de- bet reuocare interpretationem per eum fañam tefta
mento,conuenientem tun, ¿ naturali aquitati.
7 Commutatio voluntatis teftatoris dicitur iniqua, ¿n o n poteft fteri fine caufarejpuientepubltcamvtilitatem.
i Princepsdeciarandoverbum, quod non eratdubium , ¿ ftc faciendo nouam diffiofttionem, non toUit itu quafi-
tum parti.
9 Princeps aditus non debet variare, nec mutare interpre
tationem femel fañam, fi fit iufta, quod cognofci poteft ex verbis ipftiugima declarationis,ex añu geftu in ne
gotio, ¿ ex qualitate rei.
10 Principis fañum conuenit per pet ub effe ftabile, nullam fouens malitiam ac diminutionem, variatio dicitur ini
quitas, ¿ inimica legibiu.
tt Princeps reuocas primam commiff onem,dicitur circum.
uentus,ficff_ prafumitur m tantuni,qub i efl prafumptio iuris,¿ deiure,¿ contrarium probari non poteft,ideói.
que valet prima contefio,& nonfecunda.
S O L V T I O X I .
} N d b c i m o ' & vltimb de Principe f interprctante,videturfiiperfluu,qux- P rere vcl dubitare, an prxmiffa regula,
J
quod interpretatio iémel facla,no poteft variarijíéu mutari, fallat, & exce
ptionem 111 co patiatur,cüm fir fupra regulas,& fiipra Icgesica propofuit.de concefprxb. &inftar fit facri-
legij dubitaredefadoScpoteftatePrincipis: U .G .de crim.facriLquiataméPrinceps pollicetur,& benigne K 3 protc-
77
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca
proteftatar,íé folutum legibus, velle fefccundum le
ges viuere:!. princeps.ff. de legi. &
1
. digna vox. C. eo.c u m alleg.ibi in glo.
Ideo etiam legibus coníbnum videtur d iñ a m re- , gulam pati exceptione in Prin cipe, qubd j pofsit in terpretationem , quam circa teftam enta fecerit, va
riare & rcuocare,per no. in c . decet.dereg.iu.in 6. &
inl.í./.fin.ff. de q u x ít& ib ig lo . dicic, qubd m ulta li
cen t Prin cipi,q u x n ó licét alij, & per tex. i n f t.inauc.
den up.ibñ íed etiam qu x á nobis ipfis ían citaíu n t:
n o n enim erubeícimus,8cc.fi enim interpretatio po- teftreduciin appellatione & corrigi per iudicem ap
pellationis, vtdiípon itu rin d.I.ab executore.in prin.
m aioriration epoteftm u tariperigfiim m etP rin cipé, qui eft om nium íuperior,& iudex iudicum, & ab eo, tan qu á capite, in om n es, veluti in Reipublicx m em bra honorum & poteftatum m unera diffunduntur, r t la t é in fimilibus deducit & probat L u c. de P en .in Lprxdia.col.5.ver.i8.ficrex.C.deloc.prxd. ciui. hb. ii.
vbi expreísé íubiungit,qubd ficut iudex variando po teft reuocare íuam interlocutoriam & quandoque diffinitiuá,ergo rationaliter poteft Princeps, habens plenitudinem poteftatis, cüm poísit etiam diffiniti- uam ab aliis latam pro libito reuocare; 1. diui. poft prin. ffd e pcen.laudabiliüs & coníülriüs reuocat iplé- m ct,quod ipíeegit, quám per alium corrigatur, per iura ibi pereum alleg.
Itaqueex his&allegatis per P arif confil.num.i2o.
iib.4. Imb poteft in Principe fieri regula in contrariú, qubd Princeps interpretationem iémel áíéfañ á po
teft variare & reuocare: Adeb,qubd & eft notabilis ac 2 contingibilis doñrina, fitPrinceps ftante hacreuo- catione poftea ad íupplicationem adueríari j precan- tis aiiam reuocatione reícribat& decretar, quod fiat iuftitia,hoc nihil prodeft vltimb íüppiicanti, quia iu
ftitia eft,qubdíéruenir d iñ a reuocatio,ifta eft deci.
Neapi per A ffliñ .in decifnS. fuit dubitatum, in fin.
pro qüafacit.quod ícribitFeli. in c.cum olim.colu.4.
de re iud. dum dicit,qubd añus Principis debent effe ftabiles,&perpetub manlüri,d.c. decet.adeóque etiá fi verba fécundx gratix videretur reüocatoria primx, tamen fi de mente Principis non apparet claré, nun
quam prxíumitur rcuocatio, allegando decif Rot. vc ibi per cum,quod valdé facit, & comprobat d. decif Neap. & facit, quod Deci.in confii.»p8.verfi. fin.dicit in commiisione íuper reiudic.qubdfiatiuft. iuftitia eft,qubd res iudicata non retrañetur,per l.fin.C. lén- teh.rcícin.non p o f Secüs effet, fi Princeps reícriberer, vltimam íupplicationem effe admittendam, fi & in quantum de iurepoteft,quiadependeret ab eo,fi de iurepoíTetconcedireuocatioreuocationisjVtin fimi libus probacImol.confi46.co.i.refen Aym.con.266.
col.t.qui faciunt différétiam,fí diceret, fi & quatenus debeat, qubdnon intelligatur conceffum hoc caíu, quia de honeftate non debet iuri ciuili derogare fine caufá,idemeffet,íiappolitümfuiíretvtrunqueverbú, Pofsit,&dcbeat, ex cócuríu copulatorum,per l.fi hx
redi pluresjde cond. inft. de multiplici fignificatione huius verbi, debet, & qubd importat, vt plurimum debiturnhoneftatis,plenétrañ.Corn.confi.3Ó.Sem- permihi.coí.^.lib. g.idem etiam fi appofita fuiffenc verba,Prout de iure,quiacf tera verba refcriptiquoad ius competens partibus, & prxcipué fupplicanci, &
quoad poteftatem & debitum Principis, limitant &
reducunt ad terminos & prxcepra iuris ex natura di- ñionis,Prouc,qu*eftlim itatiua.L ediu.8cibi tradút
7 0 Simonis de Praetis
d o ñ . C d e eden. & Bar.in extra, ad reprimendum.iñ ver.Prout.Deci.confi.25.infin.&iimitationé & for
mam darein terminis impetrationis prxtextu pau
pertatis reñitutionis in integrum ad perfequenduni appelIationem,traditDec.in conli. 436. Viíainflitu- tione.nu. 4.&5-per diñum Bart. in
1
. diem. f ftari.ff.de arbi.de compromiffo fañ o in arbitrium,qubd de- beretiudicaredeiure,quodBar.diñum per doñ. eft communiterreceptú,aÍIegatosibipereum,&in con.
io9.col.3.inprin.&confi.434.num .ó.& perAlex.ia confí.22. Vftotitulo.col.pen.num.it.lib.5. vbi etiam in ípecie noftrafubiungic, qubd ordo iuris expreffus in mandato hominis.dat formam mandato, allegá- doccum dileña.cum glo.ibi inver.iuris ordiném.Sc n ot.ibip erd oñ dc rcícript. qux proprié loquuntur
5
in materiarclcriptorumñn t tantum enim ius cordi eft Principi,qubd fi ad preces continentes aliqua íé- cúdumiuseft aliqua cótra ius reícribat Sc íübfígnet.fiat vel conceffum íit, vt peti tur,lbium inteliigitur c
5
ceísiffe ea,qux funt fecundum ius,per gio.fin. in i. ta
lis lcriptura.de leg. i.tradit Corn. coniihiip.circa pri
mum coi.5.ver.(^iaclaufiila.iib.2.&coníii.48.Quo- niam in prxienti.col.pen.ver. &m axiraé.lib.3. relért
&íéquiturRip.num.t8.dere{cripr.quia reí cripta có
tra iusnonvalent:l.reícripta.deprecib.imper.offer.&
c.reícripta.25. q. 2.ideo&intentioPrincipisnon prf- fiimitur tendere ad id, quod eft contra ius: c. pen. ce ca. m o n a.& l.ex fañ o .in prin.de vulgar. & pupii. &
toleratur verborum impropriatio potiüs, quám con
traius quid velle prxíiimaturPrinceps:c.expartetua.
Sí c. fiipereo.de oif. deleg. per Dec.confi. í i.col. 4. ver.
&reícripta.&Card.in confi.142. Videturdicendum, in fin.idélatéprobatinfignisDoñor D. Matth. Bru.
in liio eleganti trañat.de ceiT.bon.in S.q.prin. nume.
8. cum íéq.verüm redeüdo ad diñam reguiam, qubd Princepspoísitinterpretationem á íé fañam pro li
bito variare, prxmilTo,qubd velitvti poteftate ordi- naria,&inea perfiftere, vtprxíümiturAlex.confi. 60.
Viíalegitimatione.colu. antepen. ver.íécunda ratio.
num.3d.lib.2.&Parifconíil.5í.col.3.nu.5.1ib.4.puto
^ diñamregulam prim btIim itaripoffe,qubdfi inter
pretatio teftamenti femel per Principem fa ñ a , con
ueniat iuri &nacuralixquitati.qubdearcuocarinoa debeat,&fífueritreuocata defeñu poteftatis & vo- luntatis,reuocationem non effe attendédam, longo apparatu oftendit Aym.confi.296.Quxritur íüperte- ftamento.nam quod iure fieri prohibetur,íé non pof- íé facere Papa inquitinca.veniens.deaccuf ibi,nec procuratores eius in cáuía poffumus recipere crimi
nali,&c.cum fimil.adidgenuscumul.per Illuft. C o
mitem Montis Abbatis ío.Iacobú de Leo. de Piíáuro conciucmmeuminfiioampliísimo coníiiio iniérco inter coníil. Alber.Bru.conl1.ij4.poft num. 154. & a- liás verba relcriptorum,Iicet nó pariantur, debemus conformare xquicati;glo. eft. in ca.paratus.Ín veríi.fi yerba 23. q.i.refert & comprobat ía f in d. I. ex faño.
7
in4.not. & demum j iniquitas dicitur commutare voluntatem defunñi,pertexLÍnc. conqueftus.de fo.compet.achxreditatem haberecontra eius volunta#
tem: Ang.in coníii.j68.Teñator.col.2.in prin.Secun
do limitatur,non poffe fieri aliam variationem, vbi poftinterpretationem íémel fañam hac tali fencen- tia,veIadirionehxrediratis,velalioetiam ciuili mo- do,pani effet ius acquifitum,quia id etia.m ciuili mo do ¿ iu r e , vti iure gentium , acquifitum per Princi
pem toüi,vel alteran non poteft fine cauíá,relpiciéte Vtili-
Universidad Carlos III de Madrid. Biblioteca